Vào dịp lễ hội, năm thứ sáu Sergius sống tại am tu, một nhóm người giàu có vui vẻ, bao gồm cả nam lẫn nữ từ một thị trấn lân cận, đã rủ nhau đi chơi bằng xe trượt tuyết troyka sau khi đã đánh chén no nê món bánh kếp lễ hội cùng rượu vang. Nhóm người này gồm có hai luật sư, một địa chủ giàu có, một sĩ quan và bốn quý bà. Một người là vợ của viên sĩ quan, một người là vợ của địa chủ, người thứ ba là em gái ông ta—một cô gái trẻ—và người thứ tư là một phụ nữ đã ly dị, xinh đẹp, giàu có và lập dị, người từng gây sửng sốt và chấn động thị trấn bởi những trò nổi loạn của mình.
Thời tiết rất đẹp và con đường phủ đầy tuyết phẳng lì như mặt sàn. Họ lái xe đi chừng bảy dặm ra ngoài thị trấn, rồi dừng lại bàn bạc xem nên quay về hay tiếp tục đi xa hơn.
“Nhưng con đường này dẫn đến đâu vậy?” Makovkina, người phụ nữ đã ly dị xinh đẹp, hỏi.
“Đến Tambov, cách đây tám dặm,” một trong hai luật sư, kẻ đang tán tỉnh cô, đáp.
“Rồi sau đó thì sao?”
“Sau đó đi tiếp đến L——, ngang qua Tu viện.”
“Nơi mà Cha Sergius đó sống hả?”
“Đúng vậy.”
“Kasatsky, vị ẩn sĩ đẹp trai ấy ư?”
“Đúng.”
“Mesdames et messieurs (Thưa các bà và các ông), chúng ta hãy đi tiếp và xem mặt Kasatsky đi! Chúng ta có thể dừng ở Tambov và ăn chút gì đó.”
“Nhưng chúng ta sẽ không về nhà tối nay được đâu!”
“Không sao, chúng ta sẽ ở lại chỗ của Kasatsky.”
“Chà, ở Tu viện có một nhà khách rất tốt. Tôi đã ở đó khi tôi biện hộ cho Makhin.”
“Không, tôi sẽ dành đêm nay tại chỗ của Kasatsky!”
“Không thể nào! Ngay cả quyền năng vô thượng của cô cũng không làm được việc đó đâu!”
“Không thể ư? Anh có dám cá không?”
“Được thôi! Nếu cô qua đêm được với ông ta, tiền cược muốn là bao nhiêu cũng được.”
“Tùy ý!”
“Nhưng cô cũng phải chịu trách nhiệm nếu thua cuộc đấy!”
“Tất nhiên rồi. Đi thôi nào.”
Vodka được chuyển cho những người đánh xe, còn nhóm người thì lấy ra một hộp bánh, rượu và kẹo cho riêng họ. Các quý bà quấn mình trong những chiếc áo lông chó trắng. Những người đánh xe tranh cãi xem troyka nào nên đi trước, và người trẻ nhất, ngồi nghiêng người đầy vẻ phô trương, vung chiếc roi da dài của mình và quát vào lũ ngựa. Những chiếc chuông troyka kêu lanh lảnh và lưỡi trượt của xe kêu ken két trên mặt tuyết.
Chiếc xe trượt hầu như không chao đảo chút nào. Con ngựa kéo, với chiếc đuôi buộc chặt dưới dải đai trang trí, phi nước kiệu đều đặn và nhanh nhẹn; con đường bằng phẳng dường như chạy lùi lại rất nhanh, trong khi người đánh xe vung vẩy dây cương đầy vẻ hào hoa. Một trong hai luật sư và viên sĩ quan ngồi đối diện tán gẫu những chuyện nhảm nhí với người ngồi cạnh Makovkina, nhưng bản thân Makovkina thì ngồi bất động và suy tư, quấn chặt trong lớp lông thú. “Lúc nào cũng vậy và lúc nào cũng chán ngắt! Những khuôn mặt đỏ gay bóng lưỡng sặc mùi rượu và xì gà! Những câu chuyện đó, những suy nghĩ đó, và luôn luôn là về những thứ đó! Họ đều thỏa mãn và tự tin rằng mọi thứ phải như vậy, và cứ thế sống cho đến chết. Nhưng tôi thì không. Tôi thấy chán. Tôi muốn một điều gì đó đảo lộn tất cả, xoay chuyển mọi thứ. Giả sử chuyện xảy ra với chúng ta cũng như những người đó—có phải ở Saratov không nhỉ?—những người cứ lái xe đi rồi chết cóng... Những người của chúng ta sẽ làm gì? Họ sẽ cư xử ra sao? Chắc chắn là hèn hạ. Mỗi người lo cho thân mình. Và tôi cũng sẽ hành động tồi tệ thôi. Nhưng ít nhất tôi có nhan sắc. Ai cũng biết điều đó. Còn tay tu sĩ kia thì sao? Liệu có thể ông ta đã thờ ơ với nó chăng? Không! Đó là thứ duy nhất mà tất cả bọn họ đều khao khát—như gã thiếu sinh quân mùa thu năm ngoái. Gã mới ngu ngốc làm sao!”
“Ivan Nikolaevich!” cô nói lớn.
“Cô có lệnh gì ạ?”
“Ông ta bao nhiêu tuổi?”
“Ai cơ?”
“Kasatsky.”
“Tôi nghĩ là hơn bốn mươi.”
“Và ông ta có tiếp tất cả khách khứa không?”
“Có, tất cả mọi người, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.”
“Che chân cho tôi đi. Không phải như thế—anh vụng về quá! Không! Hơn nữa, hơn nữa—như vậy đó! Nhưng anh đừng có bóp chặt chúng!”
Thế là họ đến khu rừng nơi có căn am tu.
Makovkina bước xuống xe trượt và bảo họ lái đi tiếp. Họ cố gắng can ngăn cô, nhưng cô trở nên cáu kỉnh và ra lệnh cho họ đi đi.
Khi những chiếc xe trượt đã đi khuất, cô đi lên con đường mòn trong chiếc áo khoác lông chó trắng. Vị luật sư bước xuống và đứng lại nhìn theo cô.
Đây đã là năm thứ sáu Cha Sergius sống ẩn dật, và giờ ông đã bốn mươi chín tuổi. Cuộc sống đơn độc của ông rất khó khăn—không phải vì việc ăn kiêng và cầu nguyện (những điều đó không hề khó đối với ông) mà vì một cuộc xung đột nội tâm mà ông hoàn toàn không lường trước được. Nguồn cơn của cuộc xung đột đó có hai: sự hoài nghi và dục vọng xác thịt. Và hai kẻ thù này luôn xuất hiện cùng nhau. Ông cứ ngỡ chúng là hai kẻ thù, nhưng thực tế chúng chỉ là một. Ngay khi sự hoài nghi biến mất thì ham muốn xác thịt cũng tan biến theo. Nhưng vì nghĩ chúng là hai con quỷ khác nhau, ông đã chiến đấu với chúng một cách riêng biệt.
“Ôi Chúa của con, Chúa của con!” ông nghĩ. “Tại sao Ngài không ban cho con đức tin? Tất nhiên là có dục vọng: ngay cả các vị thánh cũng phải đấu tranh với nó—Thánh Anthony và những người khác. Nhưng họ có đức tin, còn con thì có những khoảnh khắc, những giờ, những ngày mà đức tin ấy vắng bóng. Tại sao cả thế giới này, với tất cả những thú vui của nó, lại tồn tại nếu nó đầy tội lỗi và phải khước từ? Tại sao Ngài lại tạo ra sự cám dỗ này? Sự cám dỗ ư? Hay chẳng phải chính việc con muốn từ bỏ mọi niềm vui trần thế để chuẩn bị cho mình một cái gì đó ở nơi mà có lẽ chẳng có gì cả mới là sự cám dỗ?” Và ông trở nên kinh hãi, ghê tởm chính bản thân mình. “Thứ sinh vật hèn hạ! Mà ngươi lại muốn trở thành thánh nhân ư!” ông tự trách móc, và bắt đầu cầu nguyện. Nhưng ngay khi vừa bắt đầu cầu nguyện, ông lại thấy hình ảnh chính mình hiện lên rõ rệt như khi còn ở Tu viện, trong một vị trí đầy uy nghiêm với chiếc mũ biretta và áo choàng, và ông lắc đầu. “Không, không phải vậy. Đó là sự lừa dối. Ta có thể lừa người khác, nhưng không thể lừa chính mình hay Chúa. Ta không phải là một người uy nghiêm, mà là một kẻ đáng thương và nực cười!” Và ông vén vạt áo dòng lên, mỉm cười khi nhìn xuống đôi chân khẳng khiu trong lớp đồ lót của mình.
Sau đó, ông thả vạt áo xuống, tiếp tục đọc kinh, làm dấu thánh giá và phủ phục xuống đất. “Chẳng lẽ cái giường này sẽ là quan tài của ta?” ông đọc. Và dường như có một con quỷ thì thầm vào tai ông: “Một chiếc giường đơn độc chính là một chiếc quan tài. Dối trá!” Và trong trí tưởng tượng, ông nhìn thấy bờ vai của người góa phụ mà ông từng chung sống. Ông rùng mình, rồi tiếp tục đọc. Sau khi đọc xong các giáo huấn, ông cầm lấy cuốn Phúc Âm, mở sách ra, và tình cờ bắt gặp một đoạn mà ông thường lặp đi lặp lại và thuộc lòng: “Lạy Chúa, con tin. Xin Chúa giúp đỡ lòng tin còn non yếu của con!”—và ông gạt bỏ tất cả những nghi ngờ vừa nảy sinh. Như người ta đặt lại một vật ở vị trí cân bằng không vững chắc, ông cẩn thận đặt niềm tin của mình trở lại trên bệ đỡ chênh vênh, rồi thận trọng bước lùi lại để không làm nó lay chuyển hay đổ vỡ. Những chiếc bịt mắt được điều chỉnh lại, và ông cảm thấy bình an, lặp lại lời cầu nguyện thời thơ ấu: “Lạy Chúa, xin đón nhận con, xin đón nhận con!” ông không chỉ cảm thấy nhẹ nhõm, mà còn run rẩy và vui sướng. Ông làm dấu thánh và nằm xuống tấm đệm trên chiếc ghế dài hẹp, nhét chiếc áo dòng mùa hè của mình xuống dưới đầu làm gối. Ông thiếp đi ngay lập tức, và trong giấc ngủ chập chờn, ông như nghe thấy tiếng chuông xe trượt tuyết. Ông không biết mình đang mơ hay đang tỉnh, nhưng một tiếng gõ cửa đã đánh thức ông. Ông ngồi dậy, không tin vào tai mình, nhưng tiếng gõ lại vang lên lần nữa. Đúng vậy, đó là tiếng gõ ngay sát bên, ở ngay cửa phòng ông, kèm theo đó là giọng của một người phụ nữ.
“Lạy Chúa! Chẳng lẽ đúng như những gì mình đã đọc trong Hạnh Các Thánh, rằng ma quỷ có thể hiện hình thành một người phụ nữ sao? Đúng vậy—đó là giọng của một người phụ nữ. Và là một giọng nói dịu dàng, rụt rè, dễ chịu. Phui!” Và ông khạc nhổ để trừ tà. “Không, chỉ là do mình tưởng tượng thôi,” ông tự trấn an, rồi đi về phía góc phòng nơi đặt giá đọc sách, quỳ xuống theo cách thức đều đặn và quen thuộc, vốn tự nó đã mang lại cho ông sự an ủi và mãn nguyện. Ông gục xuống, mái tóc xõa che khuất khuôn mặt, và áp đầu mình, nơi đang bắt đầu hói ở phía trước, xuống dải thảm ẩm lạnh trên sàn nhà đầy gió lùa. Ông đọc bài thánh vịnh mà cha Pimon già đã dặn là có thể xua đuổi cám dỗ. Ông dễ dàng nâng cơ thể nhẹ bẫng và hốc hác của mình lên bằng đôi chân gân guốc khỏe mạnh và cố tiếp tục đọc kinh, nhưng thay vì làm vậy, ông lại vô tình dỏng tai lên. Ông muốn nghe thêm. Mọi thứ tĩnh lặng. Từ góc mái nhà, những giọt nước đều đặn vẫn tiếp tục rơi xuống cái chậu bên dưới. Bên ngoài là màn sương mù đang ăn mòn lớp tuyết phủ trên mặt đất. Tĩnh lặng, thật tĩnh lặng. Và bất thình lình, có tiếng sột soạt bên cửa sổ và một giọng nói—cái giọng dịu dàng, rụt rè đó, giọng nói chỉ có thể thuộc về một người phụ nữ hấp dẫn—cất lên:
“Làm ơn cho tôi vào, vì tình yêu của Chúa!”
Dường như toàn bộ máu trong người ông đều dồn hết về tim và ngưng đọng ở đó. Ông khó mà thở nổi. “Xin Chúa hãy đứng dậy và hãy để những kẻ thù của Người bị phân tán...”
“Nhưng tôi không phải là quỷ!” Rõ ràng là đôi môi thốt ra lời này đang mỉm cười. “Tôi không phải là quỷ, chỉ là một người phụ nữ tội lỗi bị lạc đường, không phải theo nghĩa bóng mà là theo nghĩa đen!” Cô cười. “Tôi đang chết cóng và cầu xin nơi trú ẩn.”
Ông áp mặt vào cửa sổ, nhưng chiếc đèn dầu nhỏ trên bàn thờ phản chiếu lên đó, tỏa sáng khắp mặt kính. Ông đưa hai tay lên che hai bên mặt và nhìn qua kẽ tay. Sương mù, làn khói, một cái cây, và—ngay đối diện ông—là chính cô ấy. Vâng, ở đó, cách ông vài inch, là khuôn mặt xinh đẹp, tử tế nhưng đầy sợ hãi của một người phụ nữ đội mũ và mặc chiếc áo khoác lông trắng dài, đang nghiêng về phía ông. Ánh mắt họ gặp nhau trong khoảnh khắc nhận ra: không phải vì họ từng quen biết nhau, họ chưa từng gặp nhau trước đây, nhưng qua cái nhìn trao đổi đó, họ—đặc biệt là ông—cảm thấy rằng họ biết và hiểu nhau. Sau cái nhìn đó, việc tưởng tượng cô là quỷ dữ chứ không phải là một người phụ nữ đơn giản, tử tế, ngọt ngào, rụt rè thì quả là không thể.
“Cô là ai? Tại sao cô lại đến đây?” ông hỏi.
“Làm ơn hãy mở cửa!” cô đáp, với vẻ quyền uy thất thường. “Tôi đang chết cóng đây. Tôi đã nói là tôi bị lạc đường mà.”
“Nhưng tôi là một tu sĩ—một ẩn sĩ.”
“Ôi, làm ơn hãy mở cửa—hay ông muốn tôi chết cóng dưới cửa sổ của ông trong khi ông đang đọc kinh?”
“Nhưng làm sao cô lại...”
“Tôi không ăn thịt ông đâu. Vì Chúa, hãy cho tôi vào! Tôi đang rất lạnh.”
Cô thực sự cảm thấy sợ hãi, và nói điều này bằng giọng gần như sắp khóc.
Ông bước lùi lại khỏi cửa sổ và nhìn vào bức tượng Chúa Cứu Thế đội vòng gai. “Lạy Chúa, xin giúp con! Lạy Chúa, xin giúp con!” ông kêu lên, vừa làm dấu thánh vừa cúi thấp người. Sau đó, ông đi đến cửa, mở ra hiên nhỏ, lần tìm cái móc cài cửa ngoài và bắt đầu nhấc nó lên. Ông nghe thấy tiếng bước chân bên ngoài. Cô đang đi từ cửa sổ tới cửa ra vào. “Á!” cô bất ngờ thốt lên, và ông hiểu rằng cô đã bước vào vũng nước do nước từ mái nhà nhỏ xuống ở ngưỡng cửa. Tay ông run rẩy, không thể nhấc được cái móc của cánh cửa đóng chặt.
“Ôi, ông đang làm gì thế? Cho tôi vào đi! Tôi ướt hết cả rồi. Tôi đang chết cóng đây! Ông cứ mải mê nghĩ đến việc cứu linh hồn mình mà để mặc tôi chết cóng ở ngoài này ư...”
Ông giật mạnh cánh cửa về phía mình, nhấc cái móc lên, và không suy nghĩ gì thêm, đẩy mạnh cửa ra tới mức nó đập trúng cô.
“Ôi—XIN LỖI!” ông bất ngờ kêu lên, hoàn toàn quay trở lại cung cách cũ của mình với các quý bà.
Cô mỉm cười khi nghe tiếng XIN LỖI đó. “Rốt cuộc thì ông ta cũng không đáng sợ đến thế,” cô nghĩ. “Không sao đâu. Chính ông mới là người phải xin lỗi tôi,” cô nói, bước lách qua ông. “Lẽ ra tôi đã không mạo muội như vậy, nhưng hoàn cảnh thật quá đỗi bất thường...”
“Mời cô!” ông thốt lên, và tránh sang một bên để nhường đường cho cô. Một mùi hương nước hoa đậm đà, thứ mùi mà từ lâu ông không còn thấy nữa, xộc vào mũi ông. Cô đi qua hiên nhỏ vào căn phòng nơi ông sống. Ông đóng cửa ngoài mà không cài móc, rồi bước vào theo cô.
“Lạy Chúa Giê-su Kitô, Con Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi! Lạy Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi!” ông cầu nguyện không ngừng, không chỉ trong lòng mà còn vô thức cử động đôi môi. “Mời cô!” ông nói với cô lần nữa. Cô đứng giữa phòng, nước từ người cô nhỏ giọt xuống sàn khi cô nhìn ngắm xung quanh. Đôi mắt cô đang cười.
“Thứ lỗi cho tôi vì đã làm phiền sự tĩnh lặng của ông. Nhưng ông thấy đấy, tôi đang ở trong hoàn cảnh nào mà. Tất cả chỉ vì chúng tôi khởi hành từ thị trấn để đi xe trượt tuyết, và tôi đã đánh cược rằng mình sẽ tự đi bộ từ Vorobevka về thị trấn. Nhưng rồi tôi bị lạc, và nếu tôi không tình cờ tìm thấy am tu của ông...” Cô bắt đầu nói dối, nhưng khuôn mặt ông làm cô bối rối đến mức không thể tiếp tục, mà trở nên im lặng. Cô đã không ngờ ông lại như thế này. Ông không đẹp trai như cô tưởng tượng, nhưng trong mắt cô, ông vẫn rất đẹp: mái tóc và bộ râu màu xám tro, hơi xoăn, chiếc mũi thanh tú, đều đặn, và đôi mắt như than hồng khi nhìn cô, đã để lại ấn tượng mạnh mẽ cho cô.
Ông nhận ra cô đang nói dối.
“Vâng... là vậy đó,” ông nói, nhìn cô rồi lại cúi mắt xuống. “Tôi sẽ vào trong đó, còn chỗ này là của cô.”
Và hạ chiếc đèn nhỏ xuống, ông thắp một ngọn nến, cúi chào cô thật thấp rồi đi vào căn phòng nhỏ phía sau tấm vách ngăn, và cô nghe thấy ông bắt đầu di chuyển thứ gì đó ở bên trong. “Chắc là ông ta đang rào chắn để ngăn mình đây!” cô nghĩ với một nụ cười, và cởi chiếc áo choàng lông chó trắng ra, cô cố tháo chiếc mũ đang bị mắc vào tóc và chiếc khăn dệt cô đang quàng bên dưới. Cô không hề bị ướt chút nào khi đứng dưới cửa sổ, và chỉ nói vậy như một cái cớ để ông cho vào. Nhưng cô thực sự đã bước vào vũng nước ở cửa, và bàn chân trái của cô ướt sũng đến tận mắt cá, còn chiếc ủng ngoài thì đầy nước. Cô ngồi xuống giường của ông—chỉ là một chiếc ghế dài phủ một mảnh thảm—và bắt đầu tháo ủng. Căn phòng nhỏ đối với cô thật quyến rũ. Căn phòng hẹp nhỏ, chừng bảy feet nhân chín, sạch như lau như ly. Trong phòng chẳng có gì ngoài chiếc ghế dài mà cô đang ngồi, kệ sách bên trên, và một giá đọc sách ở góc phòng. Một chiếc áo khoác lông cừu và một chiếc áo dòng treo trên những chiếc đinh bên cửa. Phía trên giá đọc sách là chiếc đèn nhỏ và bức tượng Chúa Kitô đội vòng gai. Căn phòng có mùi lạ lạ của mồ hôi và đất. Tất cả đều làm cô hài lòng—ngay cả cái mùi đó. Đôi chân ướt của cô, đặc biệt là một bên, rất khó chịu, và cô nhanh chóng bắt đầu tháo ủng và tất ra mà không ngừng mỉm cười, hài lòng không phải vì đã đạt được mục đích mà vì cô nhận thấy mình đã làm cho người đàn ông quyến rũ, kỳ lạ, nổi bật và hấp dẫn này phải bối rối. “Ông ấy không đáp lại, nhưng thì sao chứ?” cô tự nhủ.
“Cha Sergius! Cha Sergius! Hay người ta gọi cha thế nào nhỉ?”
“Cô muốn gì?” một giọng nói trầm tĩnh đáp lại.
“Xin thứ lỗi vì đã làm phiền sự tĩnh lặng của cha, nhưng thật sự tôi không thể làm khác được. Tôi suýt nữa là ngã bệnh rồi. Và tôi cũng không biết liệu bây giờ mình có ngã bệnh hay không nữa. Người tôi ướt hết cả và chân tôi lạnh như đá vậy.”
“Xin lỗi cô,” giọng trầm tĩnh đáp lại. “Tôi không thể giúp gì cho cô được.”
“Tôi đã không làm phiền cha nếu tôi có thể xoay xở được. Tôi chỉ ở đây đến lúc bình minh thôi.”
Ông không trả lời và cô nghe thấy ông lầm rầm điều gì đó, có lẽ là những lời cầu nguyện.
“Cha sẽ không vào đây chứ?” cô hỏi, mỉm cười. “Vì tôi cần phải cởi đồ ra để làm khô người.”
Ông không trả lời, mà tiếp tục đọc kinh.
“Phải, đó mới là đàn ông chứ!” cô nghĩ, cố gắng rút chiếc ủng ướt ra. Cô kéo mạnh nó, nhưng không tài nào cởi ra được. Sự vô lý của tình huống làm cô bật cười gần như không thành tiếng. Nhưng biết rằng ông sẽ nghe thấy tiếng cười của cô và sẽ bị nó lay động đúng như cô muốn, cô cười lớn hơn, và tiếng cười của cô—vui vẻ, tự nhiên và tử tế—thực sự tác động lên ông đúng như cách cô muốn.
“Phải, mình có thể yêu một người đàn ông như thế—đôi mắt như vậy và khuôn mặt giản dị cao quý như vậy, lại còn nồng nhiệt nữa mặc cho tất cả những lời cầu nguyện ông ta lẩm bẩm!” cô nghĩ. “Không thể lừa được phụ nữ trong những chuyện này đâu. Ngay khi ông ta áp mặt vào cửa sổ và nhìn thấy mình, ông ta đã hiểu và biết rồi. Một tia sáng trong mắt ông ta vẫn còn đọng lại. Ông ta bắt đầu yêu mình và khao khát mình. Phải—khao khát!” cô nói, cuối cùng cũng tháo được chiếc ủng ngoài và chiếc ủng trong ra, rồi bắt đầu cởi tất. Để cởi những chiếc tất dài buộc bằng dây thun đó, cô cần phải nâng váy lên. Cô cảm thấy xấu hổ và nói:
“Đừng có vào nhé!”
Nhưng không có tiếng trả lời từ bên kia bức tường. Tiếng lầm rầm đều đặn vẫn tiếp tục và cả tiếng di chuyển nữa.
“Ông ta đang phủ phục xuống đất, chắc chắn rồi,” cô nghĩ. “Nhưng ông ta sẽ không cúi lạy mà thoát được đâu. Ông ta đang nghĩ về mình cũng giống như mình đang nghĩ về ông ta. Ông ta đang nghĩ về đôi chân này của mình với cùng cảm giác mà mình đang có!” Và cô tháo đôi tất ướt ra, đặt chân lên ghế dài, co chúng lại bên dưới. Cô ngồi như vậy một lúc với đôi tay ôm lấy đầu gối, đăm chiêu nhìn về phía trước. “Nhưng ở đây thật hoang vắng, trong sự im lặng này. Sẽ chẳng có ai biết được...”
Cô đứng dậy, cầm lấy đôi tất đi về phía lò sưởi và treo chúng lên tấm chắn gió. Đó là một tấm chắn gió kỳ lạ, cô vặn vẹo nó một chút, rồi bước nhẹ nhàng bằng đôi chân trần trở lại chiếc ghế dài và ngồi xuống đó với đôi chân co lại.
Phía bên kia tấm vách ngăn im phăng phắc. Cô nhìn chiếc đồng hồ tí hon đeo quanh cổ. Đã hai giờ. “Nhóm của mình chắc sẽ quay lại vào khoảng ba giờ!” Cô không còn quá một giờ nữa. “Chà, mình cứ ngồi một mình như thế này sao? Vớ vẩn thật! Mình không muốn thế. Mình sẽ gọi ông ta ngay.”
“Cha Sergius, Cha Sergius! Sergey Dmitrich! Hoàng thân Kasatsky!”
Phía sau tấm vách ngăn, mọi thứ vẫn im lặng.
“Nghe này! Thật là tàn nhẫn. Tôi sẽ không gọi cha nếu không cần thiết. Tôi đang ốm. Tôi không biết mình bị làm sao nữa!” cô thốt lên với giọng đau đớn. “Ôi! Ôi!” cô rên rỉ, ngã người ra sau trên ghế dài. Và lạ thay, cô thực sự cảm thấy sức lực của mình đang suy kiệt, rằng mình đang lả đi, rằng mọi thứ trong người cô đều đau nhức, và cô đang run rẩy vì sốt.
“Nghe này! Giúp tôi với! Tôi không biết mình bị làm sao nữa. Ôi! Ôi!” Cô mở khuy áo, để lộ bộ ngực và giơ đôi tay trần đến tận khuỷu lên. “Ôi! Ôi!”
Suốt thời gian đó, ông đứng ở phía bên kia tấm vách ngăn và cầu nguyện. Sau khi đã hoàn tất các lời cầu nguyện buổi tối, giờ ông đứng bất động, mắt nhìn vào chóp mũi, và trong tâm trí, ông lặp đi lặp lại với tất cả linh hồn mình: “Lạy Chúa Giê-su Kitô, Con Thiên Chúa, xin thương xót con!”
Nhưng ông đã nghe thấy tất cả. Ông đã nghe thấy tiếng lụa sột soạt khi cô cởi váy, nghe thấy cô bước đi bằng chân trần trên sàn nhà, và nghe thấy tiếng cô xoa chân bằng tay. Ông cảm thấy sự yếu đuối của chính mình, và rằng ông có thể bị đánh bại bất cứ lúc nào. Đó là lý do tại sao ông cầu nguyện không ngừng. Ông cảm thấy giống như người anh hùng trong câu chuyện cổ tích phải đi mãi đi mãi mà không được nhìn lại phía sau. Sergius nghe và cảm thấy rằng nguy hiểm và sự hủy diệt đang ở đó, lơ lửng bên trên và xung quanh ông, và rằng ông chỉ có thể tự cứu mình bằng cách không nhìn về hướng đó dù chỉ một giây. Nhưng bất thình lình, ham muốn được nhìn trỗi dậy trong ông. Ngay lúc đó, cô nói:
“Thật vô nhân đạo. Tôi có thể chết mất....”
“Phải, ta sẽ đến chỗ cô ấy, nhưng giống như vị Thánh từng đặt một bàn tay lên kẻ ngoại tình và tay kia cho vào lò than hồng. Nhưng ở đây không có lò than.” Ông nhìn quanh. Chiếc đèn! Ông đặt ngón tay lên ngọn lửa và cau mày, chuẩn bị tâm thế chịu đau. Và trong một khoảng thời gian khá dài, như ông cảm thấy, không có cảm giác gì, nhưng đột nhiên—ông vẫn chưa quyết định liệu nó đã đủ đau hay chưa—ông quằn quại cả người, giật tay lại và vung vẩy trong không khí. “Không, mình không chịu nổi!”
“Vì Chúa hãy đến với tôi! Tôi đang chết đây! Ôi!”
“Vậy thì—ta sẽ diệt vong sao? Không, không thể nào!”
“Ta sẽ đến chỗ cô ngay,” ông nói, và mở cửa, ông đi qua căn phòng vào hiên nơi ông thường chẻ củi mà không hề nhìn cô. Ở đó, ông lần tìm chiếc thớt gỗ và một cây rìu dựng dựa vào tường.
“Ngay đây!” ông nói, và cầm cây rìu bằng tay phải, ông đặt ngón trỏ của bàn tay trái lên thớt, vung rìu và chém xuống dưới đốt ngón tay thứ hai. Ngón tay bay ra nhẹ nhàng hơn một thanh củi cùng độ dày, nảy lên, lộn nhào trên mép thớt rồi rơi xuống sàn.
Ông nghe thấy tiếng nó rơi trước khi cảm thấy bất kỳ cơn đau nào, nhưng trước khi kịp ngạc nhiên, ông đã cảm thấy một cơn đau rát và sự ấm nóng của dòng máu chảy ra. Ông vội vàng quấn mỏm cụt vào vạt áo dòng, ép nó vào hông rồi quay trở lại phòng, đứng trước mặt người phụ nữ, ông hạ mắt xuống và hỏi bằng giọng nhỏ nhẹ: “Cô muốn gì?”
Cô nhìn khuôn mặt tái nhợt và má trái đang run rẩy của ông, và đột nhiên cảm thấy xấu hổ. Cô nhảy dựng lên, chộp lấy chiếc áo khoác lông thú, quàng qua vai và quấn chặt lấy mình.
“Tôi đau quá... tôi bị cảm lạnh... tôi... Cha Sergius... tôi...”
Ông để ánh mắt mình, lấp lánh niềm vui dịu nhẹ, dừng lại trên cô và nói:
“Con gái thân mến, tại sao con lại muốn hủy hoại linh hồn bất tử của mình? Những cám dỗ nhất định phải đến thế gian, nhưng khốn cho kẻ nào gây ra cám dỗ. Hãy cầu nguyện để Chúa tha thứ cho chúng ta!”
Cô lắng nghe và nhìn ông. Đột nhiên cô nghe thấy tiếng nước gì đó nhỏ giọt. Cô nhìn xuống và thấy máu đang chảy từ tay ông xuống chiếc áo dòng.
“Cha đã làm gì với bàn tay mình thế?” Cô nhớ lại âm thanh mình đã nghe, và chộp lấy chiếc đèn nhỏ chạy ra hiên. Ở đó, trên sàn nhà, cô nhìn thấy ngón tay đẫm máu. Cô quay lại với khuôn mặt tái mét hơn cả ông và định nói gì đó với ông, nhưng ông lặng lẽ đi vào căn phòng phía sau và cài cửa lại.
“Xin cha tha thứ cho con!” cô nói. “Làm sao con có thể chuộc lỗi của mình đây?”
“Hãy đi đi.”
“Để con băng bó tay cho cha.”
“Hãy rời khỏi đây.”
Cô vội vã mặc quần áo trong im lặng, và khi xong xuôi thì ngồi đợi trong bộ áo lông. Tiếng chuông xe trượt tuyết vang lên bên ngoài.
“Cha Sergius, xin tha thứ cho con!”
“Hãy đi đi. Chúa sẽ tha thứ.”
“Cha Sergius! Con sẽ thay đổi cuộc đời mình. Xin đừng bỏ rơi con!”
“Hãy đi đi.”
“Xin tha thứ cho con—và hãy ban phước cho con!”
“Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần!”—cô nghe thấy giọng ông từ sau tấm vách ngăn. “Đi đi!”
Cô bật khóc nức nở và rời khỏi am tu. Vị luật sư bước tới đón cô.
“Chà, tôi thấy mình thua cược rồi. Không còn cách nào khác. Cô muốn ngồi ở đâu?”
“Với tôi thế nào cũng được.”
Cô ngồi lên xe trượt tuyết, và không thốt ra một lời nào suốt quãng đường về nhà.
Một năm sau, cô gia nhập một tu viện với tư cách là một tập sinh, và sống một cuộc đời khổ hạnh dưới sự hướng dẫn của ẩn sĩ Arseny, người thỉnh thoảng lại viết thư cho cô.