Chu Tác Nhân văn tập chi truy hoài cố nhân

Chu Tác Nhân Văn Tập Chi Truy Hoài Cố Nhân

Lượt đọc: 133 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tản Văn Tây Sơn

❊ ❊ ❊

Một cái chết của người nhà quê

Phía sau ngôi nhà tôi ở, ở giữa khoảng sân rộng có một tòa La Hán đường. Phía bên trái thấp hơn một chút là nhà bếp của chùa, vì ngoài ra còn có mấy cái bếp khác nữa nên người ta đặc biệt gọi nó là Đại Sơ phòng. Đi xuyên qua đây, bước ra cửa ván là có thể đi ra ngoài núi. Một ít nước suối ở đáy khe cạn chảy xuôi theo ngôi chùa, đi qua phía trước cửa ván. Trên khe có bắc một chiếc cầu ván. Bên cầu có hai, ba cây cổ thụ tạo thành chiếc giàn mát, cho dù là chính ngô cũng rất mát mẻ, phu xe và người nhà quê thường ngồi trên mấy hòn đá dưới gốc cây này để trò chuyện, nghỉ ngơi. Tôi cũng thường hay ra đây dạo mát vào buổi sáng tối. Nhận dịp nghỉ hè của trường tiểu học, Phong Nhất đến núi ở hai tuần, chúng tôi đại khái thường đi cùng nhau, đến đáy khe nhặt những viên đá tròn nhỏ, hoặc đứng trên cầu nhìn dòng nước chảy. Trong số rất nhiều la mã của phu xe, cũng có những con lừa mẹ dẫn theo lừa con, Phong Nhất thích nhất là ngắm cái khuôn mặt dài rất nhỏ nhắn, đáng yêu lại hơi ngốc nghếch ấy—

Trong Đại Sơ phòng rốt cuộc có bao nhiêu người, tôi không nắm rõ lắm. Chỉ là khi đi lại qua đó, ở một góc căn phòng có con ngựa đang quay cối xay, ngồi bên cái rương gỗ lớn, dùng chân đạp một thanh gậy khiến cho chiếc rương phát ra tiếng lộc cộc, người đàn ông ấy tôi vẫn thường nhìn thấy. Phong Nhất bảo tôi rằng, đó là người nuôi hai con ngựa cho chùa, hiện đang ở đó để tách phần vỏ và bột của số lúa mạch mà con ngựa đã xay thành hai nơi. Cậu ấy có lẽ thường một mình đi xem ngựa của chùa nên rất quen thuộc với người đàn ông đó, đôi khi còn gọi ông ấy, hỏi những câu hỏi mang tính trẻ con đủ điều.

Hôm đó là ngày Trung nguyên theo âm lịch. Người nấu ăn cho tôi đi đến nói với tôi rằng, có một người bệnh ở Đại Sơ phòng đã rất nặng rồi. Một tháng trước vẫn không có gì, thỉnh thoảng vẫn thấy anh ta đi ra ngoài mua đồ. Cuối tháng sáu âm lịch nói là hơi khó chịu, bèn đến chỗ Thanh Long Kiều cách đó hơn mười dặm để tìm thầy thuốc Trung y xem bệnh. Nhưng không có hiệu quả, hai ba ngày nay đã ngã bệnh trên giường, không thể dậy nổi nữa. Hôm nay thợ mộc làm việc trong chùa đã ghép những tấm ván cũ lại để đóng quan tài cho anh ta. Căn bệnh này có vẻ như là bệnh lao. Ở cái bếp lò cũ bên giường anh ta hiện không dùng đến nữa, anh ta đã khạc nhổ rất nhiều đờm, khắp bếp lò toàn là ruồi. Anh ta nói xong lại khuyên nhủ tôi, đi lên núi nhất định phải đi qua bên cạnh căn phòng đó, cho nên bây giờ chi bằng tạm thời đừng đi thì hơn.

Tôi nghe xong cảm thấy hơi khó chịu một chút. Bèn đi ra phía trước Đại điện dạo bước, cảm thấy hoàn toàn không có ý định muốn lên núi, cho đến nay vẫn chưa từng đi.

Tối hôm đó trong chùa có lễ diệm khẩu thí thực. Phương trượng và hai vị hòa thượng khác niệm chú, đệ tử của phương trượng đánh chuông trống. Tôi cũng muốn đi xem thử, nhưng lại thấy phiền phức nên cuối cùng thôi hẳn, đi ngủ sớm từ rất nửa đêm. Nửa đêm bỗng nhiên tỉnh giấc, nghe thấy ở đâu có tiếng chũm chọe, trong lòng thầm nghĩ, bây giờ chính là lúc tống quỷ, vậy thì lễ thí thực chắc cũng sắp xong rồi nhỉ, sau đó liền chìm vào giấc ngủ ngay.

Sau bữa sáng, người nấu ăn lại đến thông báo, người nọ rốt cuộc đã qua đời vào sáng sớm. Anh ta lại nói thêm một câu rằng: "Anh ta có vẻ như đang đợi quan tài đóng xong đấy."

Đó là một người như thế nào nhỉ? Hoặc có lẽ tôi đã từng gặp rồi cũng nên, nhưng bây giờ thì không thể biết được nữa.

Anh ta sống độc thân, hình như không có họ hàng gì. Được chùa lo liệu tắp tưởi cho, rồi chôn cất ở cánh đồng bên đường cái ngoài sơn môn vào buổi sáng là xong việc.

Ở các cửa hàng, anh ta để lại không ít khoản nợ chưa trả. Ở tiệm mì thì có hơn một đồng, tiệm dầu nước tương có một chỗ khoảng gần bốn đồng. Người ở cửa hàng nghe tin anh ta chết, lập tức xé trang đó ra khỏi sổ sách rồi đem đốt, hơn nữa lại mang tiền vàng mã đến đốt cho người chết. Trưởng nhóm thợ mộc mua số tiền vàng mã trị giá năm xu rồi đốt. Những bà cụ sống trong căn nhà nhỏ thấp ngoài sơn môn, cũng có người mang một chút tiền vàng mã đến để viếng anh ta. Tôi nghe thấy chuyện này, giống như bình thường, nói đây là chuyện mê tín, ngay cả dũng khí cười trừ rồi lướt qua cũng không có.

Viết ngày 30 tháng 8 năm 1921

2 Người bán nước ngọt

Vách ngăn nhà tôi có một người bán nước ngọt. Ở một góc bên trái trong sân Bát Nhã đường có hai gian phòng, một gian dùng làm nhà bếp của tôi, gian bên trong chính là nơi người bán nước ngọt ở.

Cứ đến mùa hè, người đến vãn cảnh Tây Sơn rất nhiều, việc kinh doanh nước ngọt cũng rất đắt khách. Nhập từ nhà máy nước ngọt với giá một đồng một tá, bán rất đắt cho khách. Nếu như có chút quen biết, hoặc là người giỏi trả giá, một bình hai mươi xu là đủ, nếu không thì bán ba, bốn mươi xu không chừng. Những ngày chủ nhật khách du lịch đông đúc, có thể bán được mười lăm, mười sáu đồng, một ngày có thể kiếm được lợi nhuận khoảng mười đồng. Người chủ tiệm bán nước ngọt này vốn dĩ là một thợ hồ mở cửa hàng bán than, có một ngày đến chùa làm việc, bỗng nhiên nảy ra ý định đến đây bán nước ngọt, việc kinh doanh chắc chắn sẽ rất khá, thế là bèn mở cửa hàng. Bản thân vì chuyện cửa tiệm và công việc rất bận rộn nên đã thuê một nhân viên phụ giúp trông coi, anh ta bất quá chỉ thỉnh thoảng ghé qua kiểm tra một chút mà thôi. Nhân viên vốn dĩ không có tiền công, cơm nước và các chi phí vặt cần thiết đều do chủ tiệm cung cấp.

Từ khi tôi đến chốn này, nhân viên cũng đã đổi mấy người rồi, người ở đây gần đây là một thiếu niên khoảng hai mươi tuổi mang họ Tần, thể chất rất tốt, khuôn mặt tròn ngăm đen, hơi mang lại cảm giác ranh mãnh một chút, nhưng cũng có những nét ngây thơ hồn nhiên.

Nơi bán nước ngọt nằm ở dưới tháp, mọi người thường gọi là Tháp viện. Ở giữa quảng trường phía sau chùa, người ta xây dựng lên một đài vuông cao mấy chục trượng, phía trên lại dựng năm ngọn tháp đá, cái gọi là Tháp viện chính là phần trên của đài cao này. Từ phòng ở của tôi đến dưới chân Tháp viện, cũng phải đi qua hơn năm mươi, sáu mươi bậc thang, nhưng chia làm bốn, năm đoạn nên vẫn có thể đi lên được, còn về phần bậc thang của Tháp viện thì có đến hơn hai trăm bậc, hơn nữa lại rất dốc đứng, nhìn vào thôi cũng đã hoa mắt, thầm nghĩ nơi này chắc chắn là không lên nổi rồi, chưa từng có một lần nào nghĩ đến chuyện sẽ đi lên đó cả. Dưới Tháp viện có rất nhiều cây lớn, vô cùng mát mẻ, thường hay cùng Phong Nhất đến đó xem bia đá, tản bộ tùy ý.

Có một hôm, đang lúc đi dạo bên ngoài đình bia, Tần cũng từ dưới đi lên. Một chiếc giỏ mây hình bầu dục đeo ở cổ tay trái, tay phải cầm một chùm quả trông giống như quả anh đào vẫn còn dính cành lá. Nhìn thấy Phong Nhất, cậu ta đột nhiên giơ cái tay đó ra, lớn tiếng nói: "Cái này cho em đấy." Phong Nhất vừa nhảy vừa đi tới, cũng lớn tiếng hỏi:

"Đây là cái gì thế?"

"Quả mận rừng."

"Lấy ở đâu thế?"

"Em không cần quản. Cứ cầm lấy đi." Cậu ta nói xong, trên khuôn mặt có vẻ ranh mãnh hiện lên một nụ cười thân thiện, đưa quả cho Phong Nhất. Miệng cậu ta đang cử động, có lẽ là đang ăn loại quả này. Chúng tôi nhặt một quả màu đỏ ăn thử, có vị của quả mận, nhưng lại rất chua. Phong Nhất còn muốn hỏi cậu ta chuyện gì đó, Tần đã nhảy xuống dưới bậc thang, vừa nói "một hai ba", vừa coi hai ba bậc thang là một bước rồi bước đi, chẳng mấy chốc đã bước vào cổng vòm đá đầu tiên của Tháp viện, lập tức biến mất hút.

Đó đã là chuyện của nửa tháng trước rồi. Phong Nhất vì sắp khai giảng trường học nên cũng đã trở về nhà rồi.

Buổi sáng ngày hôm qua, người cháu của chủ tiệm phất phơ đi đến. Cậu ta đột nhiên nói với Tần rằng muốn đóng cửa tiệm, bảo cậu ta sáng ngày mai hãy về đi. Chuyện này vô cùng đường đột, ai nấy đều cảm thấy kỳ lạ, sau đó tỉ mỉ nghe ngóng mới biết là vì chủ tiệm đã phát hiện ra hành vi gian lận của Tần nên mới sai người cháu đến để điều tra xử lý. Nước ngọt bán với giá ba, bốn xu đều chỉ ghi sổ là hai xu, số tiền dư ra đều thu lại cất giữ ở chỗ một hòa thượng, chuyện này không biết là có ai đã dùng điện thoại để thông báo cho chủ tiệm. Sau khi người cháu đến, không biết lại đi nghe ngóng được những gì ở đâu, nói rằng Tần đã mua những món đồ ngon như thế nào để ăn, trong nửa tháng đã hút hết mấy hộp thuốc lá, thế là chứng cứ vô cùng xác thực, cuối cùng đã quyết định đuổi việc cậu ta.

Tần tự nhiên không muốn rời đi, vô cùng chán nản, đã nói rất nhiều lời biện hộ nhưng không có tác dụng. Đến sáng ngày hôm nay, người vẫn thường dậy rất sớm là Tần vẫn đang ngủ, người cháu gọi cậu ta dậy, cậu ta nói là bị đau đầu, nhất quyết không chịu dậy. Thế nhưng điều này cũng chẳng ích gì nữa, chưa đầy ba mươi phút, Tần đã lặng lẽ bước ra khỏi Bát Nhã đường rồi rời đi.

Tôi đang tản bộ bên ngoài cánh cửa có bức tượng Di Lặc bằng đồng đen lớn ngồi ở đó. Tần đi lướt qua phía trước mặt tôi, trên vai vác bọc hành lý, một bên tay xách chiếc giỏ mây đựng một ít vật dụng sinh hoạt hằng ngày. Một người tá điền của chùa đi từ phía đối diện tới nhìn thấy cậu ta bèn hỏi:

"Đi đâu thế?"

"Về Bắc Kinh đây!" Cậu ta dùng giọng điệu vui vẻ để trả lời, cố ý muốn che giấu tâm trạng u sầu của mình.

Tôi cảm thấy vô cùng cô quạnh. Lúc đó, dáng vẻ ranh mãnh phảng phất nụ cười thân thiện nhìn thấy ở dưới Tháp viện, bất giác lại rõ mồn một hiện lên trước mắt tâm trí tôi. Tôi khựng chân lại, thẫn thờ nhìn theo bóng lưng cô độc đang □ bước xuống những bậc đá dài ấy.

Ngày 30 tháng 8 tại Bích Vân Tự, Tây Sơn——

Hai bài tản văn này được viết vào mùa thu năm nay khi ở Tây Sơn, gửi cho tạp chí "Tinh tú sinh trưởng" do một số bạn bè người Nhật chủ trì, được đăng ở tập 1 số 9, nay lại được dịch sang tiếng Trung, cho đăng lại một lần. Mặc dù là tác phẩm của chính tôi, nhưng lúc này viết lại, thực sự chỉ là mang không khí của sự dịch thuật, chứ không phải không khí của sự sáng tác. Cách nhau một khoảng thời gian, tâm trạng của bản thân đã khác trước, không thể nào gọi lại cảm giác của lúc đó nữa. Cho nên tôi viết từng câu từng câu, chẳng qua chỉ là sao chép lại từ một tờ giấy khác, chứ không phải trào dâng từ trong đáy lòng, hơn nữa những khó khăn trong việc dịch thuật như chọn chữ đặt câu cũng vây hãm lấy tôi y như vậy. Điểm này tuy không thể coi là lời biện hộ cho sự vụng về của bài văn, nhưng có lẽ có thể coi là lời giải thích cho nó vậy.

Đề bút ngày 15 tháng 12 năm 1921.

(Viết tháng 8 năm 1921, trích từ "Sinh mệnh đã qua")

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.