Jansen từng nhiều lần nói với tôi về vợ chồng de Meyendorff. Ông rất hay gặp họ sau khi Robert Capa và Colette Laurent chết. Bà de Meyendorff là một tín đồ của các bộ môn khoa học thần bí và của thông linh. Bác sĩ de Meyendorff - tôi đã tìm lại được tấm danh thiếp mà ông đưa cho tôi vào bữa “tiệc chia tay” đó: Bác sĩ Henri de Meyendorff, số 12 phố Ribéra, Paris, quận 16, Auteuil 28-15, và Le Moulin, tại Fossombrone (Seine-et-Marne) - dành thời gian rảnh rỗi nghiên cứu Hy Lạp cổ và từng viết một cuốn sách nhỏ về huyền thoại Orphée[1].
Trong vòng vài tháng Jansen từng dự các buổi thông linh mà bà de Meyendorff tổ chức. Người ta tìm cách nói chuyện với những người đã chết. Tôi cảm thấy một mối nghi ngại theo bản năng và rất nhiều ngờ vực đối với dạng hoạt động ấy. Nhưng tôi hiểu rằng Jansen, vào một giai đoạn vô cùng thê thảm, đã cầu viện đến cái đó. Người ta những muốn làm cho người chết cất tiếng nói, nhất là người ta muốn họ quay trở lại thật, chứ không phải chỉ là trong những giấc mơ của chúng ta nơi họ ở bên cạnh chúng ta, nhưng xa xôi và vắng mặt vô chừng…
Theo những gì ông kể cho tôi, ông từng quen biết vợ chồng Meyendorff từ rất lâu trước khi họ xuất hiện trên bức ảnh, trong khu vườn, cùng Colette Laurent, ông đã gặp họ khi mới mười chín tuổi. Rồi chiến tranh bùng nổ. Vì bà de Meyendorff có quốc tịch Mỹ, bà và chồng đã sang Mỹ, để lại cho Jansen chìa khóa căn hộ của họ ở Paris cùng ngôi nhà nông thôn, nơi ông đã sống hai năm đầu cuộc Chiếm đóng.
Tôi vẫn hay nghĩ rằng vợ chồng Meyendorff hẳn là những người có thể cung cấp cho tôi nhiều thông tin hơn cả về Jansen. Khi ông rời Paris, tôi đã làm xong việc: Tất tật chất liệu mà tôi từng thu thập được về ông đều nằm cả trong quyển vở Clairefontaine màu đỏ, bản thống kê theo bảng chữ cái và quyển album Tuyết và mặt trời mà ông đã có lòng tốt tặng cho tôi. Phải, nếu muốn viết một cuốn sách về Jansen, nhất thiết tôi phải gặp vợ chồng Meyendorff và ghi lại lời chứng của họ.
❀ ❀ ❀
[1] Orphée et l’Orphéisme, H. de Meyendorff, Paris, NXB Sablier, 1949. (Chú thích của tác giả).
