Tinh Tử rốt cuộc vẫn không đến. Tịch ngẩn ngơ ngồi một mình trong phòng, bất động tại chỗ. Kỳ thực Tịch cũng đã lường trước kết quả này, nhưng anh vẫn ôm ấp một tia hy vọng kiên định. Tịch tin rằng sự lưu luyến của Tinh Tử dành cho anh chẳng kém gì tình yêu của cô ấy, dù Tinh Tử luôn từ chối anh.
Tịch nghĩ, đời này anh có hai điều hối hận nhất: Một là mơ hồ yêu đương với Thủy Hương, hai là không đi thi đại học. Tinh Tử khi đó nói anh lo xa quá độ, nói anh do dự thiếu quyết đoán, lại còn nói anh thấy lợi nhỏ mà quên đại sự, lúc ấy anh không phục, đã cãi nhau một trận với Tinh Tử. Nhưng giờ nhìn lại, Tinh Tử nói đúng biết bao. Tịch thầm nghĩ, có lẽ tôi quá mức thông minh vặt, chỉ tin vào sự khôn vặt của mình chứ không tin điều gì khác, kết quả lại bị chính sự khôn vặt ấy hại đời.
Hôm Tinh Tử cầm tờ báo tuyển sinh đại học chạy như bay đến tìm Tịch, Tịch đang kéo xe kéo. Tịch đặt càng xe xuống, đọc không sót một chữ tờ tin tức ấy, trong lòng vô cùng chấn động. Hai mắt Tinh Tử rực sáng, cô nói: "Tịch, nhất định phải thi nhé, chúng ta cùng ôn tập."
Tịch cũng vô cùng phấn khích. Anh nói: "Đương nhiên thi chứ, ôn tập thế nào đây, tối nay em đến nhà anh nhé?"
Tinh Tử vui vẻ rời đi, Tịch vẫn tiếp tục đi kéo xe kéo của mình. Càng kéo, lòng Tịch càng nổi mây mù. Tịch nghĩ, có phải mình lại đang mơ mộng nữa không? Có phải mình lại đang huyễn hoặc không? Mình là loại người gì chứ? Mình có tư cách gì học đại học? Chẳng lẽ mình chưa nếm đủ mùi vị bị đánh trượt hay sao? Lỡ như không cho phép tôi đi học, thì việc gì phải chuốc lấy tiếng cười chê?
Lúc dỡ hàng trên xe, Tịch kể chuyện thi đại học và suy nghĩ của mình cho Dũng Chí nghe. Dũng Chí bảo: "Cậu đừng để người ta vừa xét duyệt chính trị vừa mắng cậu, sao không tự soi gương mà tè xem mình là thứ gì, dựa vào cái ông bố phản cách mà cậu lại dám mơ tưởng lên đại học cơ đấy."
Nghe những lời của Dũng Chí, Tịch hoàn toàn nhụt chí. Đúng lúc tan ca ngày hôm đó, trạm trưởng Vương Lưu tìm Tịch. Vương Lưu bảo công ty muốn mở một lớp học lý luận, trạm quyết định đề cử anh tham gia. Vương Lưu còn nói dựa vào biểu hiện trước giờ của Tịch, sau khi lớp học kết thúc, định bổ nhiệm Tịch làm tiểu đội trưởng tiểu đội Giáp. Cuối cùng, Vương Lưu còn vỗ vai anh bảo: "Thanh niên ạ, cứ cố gắng làm cho tốt, cậu sẽ có tương lai đấy."
Tịch chưa từng gặp vận may nào tốt đến thế. Tịch nghĩ, nhỡ đâu đại học không trúng tuyển, ở đây lại nói anh làm việc không yên tâm, rồi không coi trọng anh nữa, vậy thì cả đời này anh đành gắn liền với chiếc xe kéo mất. Dẫu sao lên đại học là chuyện vô định, còn đi học lớp lý luận và làm tiểu đội trưởng lại là chuyện sờ sờ trước mắt.
Thế là Tịch hạ quyết tâm. Tinh Tử vô cùng thất vọng. Cô tức giận mắng Tịch một trận ra trò. Tịch không phục. Anh thậm chí còn nghĩ, cô là một người phụ nữ, sao có thể hiểu được việc một kẻ như tôi muốn mở ra một con đường khó khăn đến nhường nào. Tịch nghĩ, cho dù tôi thi đạt điểm cao nhất đi nữa, đại học cũng chưa chắc đã chắc chắn nhận tôi. Bố tôi là ai chứ?
Tinh Tử cắn răng thi đỗ đại học. Trong những người Tịch quen biết, có cả những kẻ thành phần vô cùng tệ hại cũng thi đỗ đại học, mà đề thi đại học lại đơn giản đến thế. Tịch hối hận. Nhưng Tịch rốt cuộc cũng đã làm tiểu đội trưởng, công ty còn có lãnh đạo phát biểu trong hội nghị khen ngợi Tịch là một thanh niên ưu tú. Vương Lưu thậm chí còn bảo Tịch viết một bản đơn xin gia nhập Đảng. Những chuyện này nhanh chóng làm phai mờ sự hối hận vì đã không thi đại học của Tịch. Anh nghĩ, không học đại học thì con người ta vẫn có thể làm nên đại sự, Hoa Lốc Cảnh chưa từng học đại học, Gorky cũng chẳng học đại học nốt, xã hội chính là một ngôi trường lớn.
Đến khi Tịch thực sự nhận thức được sự ngây thơ và nông cạn của bản thân thì đã muộn.
Tịch tự hỏi, nếu anh là sinh viên của một trường đại học danh tiếng chứ không phải là tiểu đội trưởng hay trợ lý của một tiểu đội bốc vác nào đó, liệu Tinh Tử có từ chối anh như bây giờ không?
Câu trả lời của Tịch là không. Anh nghĩ Thủy Hương tuy là một yếu tố, nhưng không phải là yếu tố chủ chốt nhất.
Tịch lại tự hỏi, liệu mình có thể từ bỏ Tinh Tử không? Để đi tìm một cô gái coi được về mọi mặt mà lập gia đình? Để như lời anh từng nói, đối xử với Tinh Tử như một người bạn lâu năm mà đối đãi?
Câu trả lời của Tịch vẫn là không. Anh có một khao khát không tên dành cho Tinh Tử, Tinh Tử càng từ chối, khao khát ấy càng mãnh liệt. Thúc đẩy anh theo đuổi đến cùng ngoài tình cảm ra còn có cả mục đích. Dù anh từng nói chỉ cần Tinh Tử cho phép anh yêu cô ấy là anh mãn nguyện rồi, nhưng thực ra, Tịch thừa biết điều đó là bất khả thi. Anh nghĩ mình không cam lòng chịu thua như vậy. Một khi đã bày tỏ nỗi lòng với Tinh Tử, đồng thời lại biết nội tâm Tinh Tử đang giằng xé nhường nào, vậy thì anh quyết tâm phải chinh phục cô ấy. Tịch anh phải là con người thế này: Đã có tình cảm, thì phải giành cho được.
Tinh Tử không đến, Tịch từ bỏ tia hy vọng cuối cùng, anh bắt đầu trải giường đi ngủ. Ngay khoảnh khắc anh kéo phẳng chiếc chiếu, có tiếng gõ cửa vang lên. Tịch kích động đứng phắt dậy mạnh mẽ kéo tung cửa.
Đứng ngoài cửa là bố của Tịch. Ông hồng hào rạng rỡ, hơi thở phảng phất mùi rượu.
Tịch không giấu được sự thất vọng, một sự thất vọng sâu sắc.
Bố anh nói: "Sao thế? Chê tao thế cơ à?"
Tịch đáp: "Sao lại thế được? Con cứ ngỡ là Tinh Tử."
Bố anh hỏi: "Tinh Tử là vị hôn thê của mày à?"
Tịch đáp: "Vẫn chưa ạ."
Bố anh nói: "Bố hay nghe mày nhắc đến con bé, mày đơn phương theo đuổi nó à?"
Tịch đáp: "Cũng coi là thế, nhưng con không xứng."
Bố anh bảo: "Sao lại tự hạ thấp chí khí của mình thế?"
Tịch đáp: "Cố ấy là sinh viên đại học, con là cái thá gì!"
Bố anh hỏi: "Mày cầu hôn nó rồi chứ?"
Tịch đáp: "Cầu rồi, cô ấy không đồng ý."
Bố anh bảo: "Thế thì thôi vậy, mày đường đường là một trang nam nhi, thiếu gì chỗ tìm một người phụ nữ tốt?"
Tịch đáp: "Nói thì nói thế, nhưng trong lòng không buông bỏ được. Tinh Tử có ý nghĩa khác biệt với con so với những người phụ nữ khác."
Bố anh cười nhạo đánh giá Tịch một lượt, đoạn nói: "Mày có vấn đề rồi!"
Tịch cười trừ, không nói gì, anh nghĩ bố sẽ chẳng thể nào hiểu được anh.
Bố anh đi ngó nghiêng trong bếp một vòng, lúc quay lại liền nói: "Mẹ mày đi đâu rồi? Hay là có tình nhân bên ngoài rồi? Mấy giờ rồi thế này!"
Tịch tỏ vẻ bất mãn, anh nói: "Bố nói với mẹ vài câu tử tế không được à? Mẹ chịu khổ vì bố cả đời rồi đấy."
Bố anh đáp: "Lời này vô lý thật. Bà ấy vì tao, vậy tao vì ai? Chẳng lẽ cả đời này tao đang hưởng phúc chắc? Cho dù bà ấy chịu khổ vì tao, nhưng tao viết thư bảo ly hôn, sao bà ấy lại nhất quyết không chịu?"
Tịch đáp: "Mẹ nghĩ cho ba chị em chúng con thôi."
Bố anh bảo: "Thế nên, con người ta mà cứ luôn nghĩ cho người khác, thì kẻ gặp xui xẻo chỉ có thể là chính mình. Mày thử nghĩ xem, thế giới này kiểu gì cũng phải có kẻ gặp vận may người gặp xui xẻo, bà ấy không cho phép người khác xui xẻo, vậy thì đành chuốc lấy phần xui về cho mình thôi."
Tịch vừa bực mình vừa buồn cười trước lý lẽ này của bố. Anh nghĩ sự ích kỷ của bố đã đạt đến cảnh giới thượng thừa. Nhưng không thể phủ nhận suy luận của bố rất có logic. Tịch nói: "Bố đã nhận thức sâu sắc thế, sao cả đời bố cũng lận đận thế?"
Bố anh đáp: "Nằm ở chỗ mọi phong trào chính trị đều không làm việc theo logic. Nó mặc sức tung hoành, đâm vào mày là mày tránh đằng giời cũng không thoát. May mà tao chuồn lẹ, chứ không thì trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa chẳng phải lại bỏ mạng rồi à."
Tịch thầm gật đầu, anh nghĩ bố chẳng qua cũng chỉ tóm được chút bản lĩnh tự bảo vệ mình mà thôi.
Bố anh lại nói: "Lại nói chuyện mẹ mày, bà ấy cứ mở miệng là vì người khác, kết quả là bà ấy có làm cho ba chị em chúng mày sống tốt hơn không? Không hề. Thế bà ấy có làm tao sống tốt hơn không? Cũng không nốt. Kết quả của việc không ly hôn chính là bản thân bà ấy ôm lấy chỗ tốt. Thế là ai ai cũng đồng tình với bà ấy, ai ai cũng ca tụng bà ấy nhẫn nhục chịu đựng, bà ấy có được tiếng tăm."
Tịch giật mình, nhưng khi ngẫm lại lời bố, anh lại thấy mẹ tuy có chút oan ức, nhưng những gì bố nói thực sự rất có lý.
Bố anh bảo: "Thế nên tao không hề biết ơn bà ấy đâu. Mày nhớ lấy, thằng Tịch ạ, đối với đàn ông mà nói, không cần phải bàn chuyện yêu đương nhăng cuội làm gì, tắt đèn đi thì phụ nữ thiên hạ đều có mùi vị như nhau cả thôi."
Tịch phì cười. Anh bảo: "Bố nghĩ thoáng thế cơ à, thế sao bố còn tìm mẹ làm gì?"
Bố anh đáp: "Tao không tìm bà ấy để trò chuyện làm việc ngủ nghỉ, thì tao tìm bà ấy để ly hôn chắc là được chứ gì?"
Tịch nói: "Ly hôn ư? Bố điên rồi! Việc gì phải thế?"
Bố anh đáp: "Rất đơn giản, bà ấy không cần chồng, nhưng tao cần vợ. Tao không có vợ hơn hai mươi năm nay rồi, bây giờ tao muốn có một người."
Tịch hỏi: "Bố định kết hôn với ai?"
Bố anh đáp: "Kiểu gì chẳng có người. Bây giờ một tháng tao kiếm hơn một trăm đồng, lại có một căn nhà, tìm một người bạn già để sưởi chân chắc cũng không khó lắm đâu."
Tịch nói: "Con thật sự không thể tưởng tượng nổi bố lại dám nghĩ dám làm, quyết đoán và cái gì cũng nhìn thoáng, buông bỏ được như thế."
Bố anh bảo: "Coi như mày nhìn nhận đúng, tao chỉ làm những việc cơ bản mà một con người nên làm thôi, hoàn toàn không có gì vượt quá giới hạn cả."
Tịch âm thầm gật đầu.
Bố anh nói: "Tịch này, tao khuyên mày nên quan hệ cho tốt với tao, chuyện này chỉ có lợi cho mày thôi."
Tịch đáp: "Bố là bố của con, con khâm phục bố. Nhưng con yêu mẹ hơn, điểm này bố vĩnh viễn không thể thay thế vị trí của mẹ trong lòng con."
Bố anh đợi mãi không thấy mẹ về, đành phải bỏ đi. Trước khi đi, thấy Tịch đang ngẩn ngơ suy nghĩ, ông liền bồi thêm một câu: "Nhớ lấy, đừng bao giờ vướng bận tâm can vào một người phụ nữ. Tắt đèn rồi thì phụ nữ ai cũng như nhau cả, mà thứ đàn ông cần nhất chính là người phụ nữ sau khi tắt đèn, còn những thứ khác đều không quan trọng."
Tịch thầm nghĩ, hóa ra là thế thật, chỉ là anh không cam lòng chấp nhận như vậy mà thôi.