Tang lễ do Nhị nãi nãi lo liệu. Trời vẫn còn nóng, phải hạ táng trong vòng ba ngày. Bảo Khánh lúc này đã mất hồn mất vía, anh chỉ biết là đại ca đã bị bom nổ chết, người chết không thể sống lại, sẽ chẳng bao giờ còn nghe thấy tiếng của đại ca nữa. Đầu óc anh đờ đẫn, chẳng cảm nhận được gì, ăn không ngon, ngủ không yên, đầu bù tóc rối.
Nhị nãi nãi ngược lại vô cùng xốc vác. Bà lo toan mọi thứ, làm áo tang, giao thiệp với nhà quàn, lập bài vị. Bà giúp Bảo Khánh mặc áo tang, giục anh ăn uống. Anh thẫn thờ đứng bên quan tài, không nói một lời, đau buồn khôn xiết. Bà chốc chốc lại đến xem chừng, sợ anh ngất đi. Có người đến viếng, bà đứng ở cửa tiếp đón khách; khi có khách đến phúng viếng, bà đỡ lấy nỗi đau đớn cho anh. Bà đứng dậy hành lễ, rồi tiếp tục ở lại canh linh cữu cùng anh. Có người nói chuyện với anh, anh chỉ biết gật đầu, hoàn toàn không hiểu người ta đang nói gì. Anh đã thành một thây ma biết đi.
Chỉ có một người, khi gặp lại, anh ít nhiều vẫn thấy được an ủi, đó chính là Mạnh Lương. Mạnh Lương vô cùng thân thiện, lại thích giúp đỡ người khác, anh ấy là người rất biết thấu hiểu và cảm thông. Bảo Khánh đắm chìm trong nỗi đau vô tận, không tài nào dứt ra được, chỉ có tấm lòng nhiệt tình của Mạnh Lương mới có thể đem lại cho anh chút an ủi. Mạnh Lương quan tâm họ như vậy, người nhà họ Phương vô cùng cảm kích.
Họ vẫn luôn cho rằng, giữa Mạnh Lương và họ có một khoảng cách lớn. Anh ấy là nhà văn, lại là thi nhân, đến đây là để nghiên cứu Đại cổ thư. Giờ đây anh đã hoàn toàn hòa nhập thành một người trong số họ, là một người bạn chân chính, một lòng muốn giúp đỡ. Bạn bè đến viếng, Mạnh Lương ở bên tiếp chuyện. Giúp tiếp đón khách khứa, cùng họ ăn cơm, cùng canh linh cữu. Bảo Khánh tuy vô cùng đau đớn, nhưng cũng nhận ra rằng dù mình đã mất đi người đại ca yêu quý, thì nay cũng có được một người bạn chân thành.
Họ mua một mảnh đất làm nghĩa trang trên đỉnh núi, do Mạnh Lương chịu trách nhiệm giám sát việc xây mộ. Quan tài đã được hạ huyệt, Bảo Khánh theo phong tục quê nhà, rắc một nắm đất lên quan tài. Nước mắt anh đã cạn khô. Anh đứng đó, đầu trọc lốc, mặt tái mét, trân trân trợn tròn mắt nhìn huyệt mộ, nhìn những nhân viên nhà quàn xúc đất lấp vào huyệt. Đại ca cứ thế mà đi rồi. Trên mảnh đất lạnh lẽo này, đang nằm lại một kẻ vô tích sự.
Mọi người đều đã tản đi, Bảo Khánh vẫn đứng bên nợm mộ, cô độc và thê lương. Không xa lắm là Nhị nãi nãi, tiên sinh Mạnh và Tú Liên.
Một phu khiêng đồ gánh chiếc trống của Bảo Khánh, cùng cây đàn tam huyền mà kẻ vô tích sự vẫn hay gảy, đi lên núi. Bầu trời xám xịt, những đám mây đen viền trắng cuồn cuộn bay qua đỉnh núi. Trong hoàng hôn mờ ảo, đồng ruộng yên bình hiện lên một màu xanh lạ thường, cành cây in bóng lên bầu trời phía sau, tạo nên những đường nét rõ ràng và đen thẫm.
Bảo Khánh đón lấy cây đàn tam huyền từ tay người phu khiêng, cúi đầu sâu thật sâu, vô cùng cung kính đặt nó xuống mặt đất trước mộ, rồi dựng trống lên.
Bảo Khánh giơ cao chiếc dồi trống. Một tiếng, hai tiếng, ba tiếng, trống vang lên. Tiếng trống "thùng thùng" như tiếng súng, xé tan sự tĩnh mịch tựa cõi chết. Mạnh Lương cảm thấy mặt đất đang rung chuyển, những chiếc lá cây đang run rẩy.
Bảo Khánh áp tay lên mặt trống, dừng tiếng trống lại, rồi cất lời. Anh nói: "Ca, ca ơi, em lại đến hát cho anh nghe một lần nữa đây. Cầu xin anh hãy nghe em lần này. Hai anh em mình không giống nhau lắm. Anh vừa thích gảy vừa thích hát, coi nghệ thuật như sinh mạng, nhưng anh lại không chịu đem nghệ thuật ra để kiếm cơm qua ngày. Em thì khác, em phải dựa vào việc biểu diễn để kiếm tiền nuôi gia đình. Người ngoài nhìn vào thấy hai anh em mình khác nhau, nhưng chẳng phải chúng ta chỉ khác nhau có thế thôi sao? Chỉ một chút ấy thôi." Anh dừng lại một nhịp, cung kính cúi đầu chào. "Đại ca, em hiểu rằng mình sẽ không bao giờ được gặp lại anh nữa, nhưng em vẫn muốn xin anh gảy cho em nghe một lần nữa. Gảy thêm lần nữa đi, để em được nghe lại tiếng đàn hay của anh. Anh còn nhớ hồi chúng ta ở bên nhau, hát hò sảng khoái biết bao không? Giờ đây anh và em đã ở hai thế giới khác nhau, nhưng chúng ta vẫn có thể cùng nhau hát. Chúng ta đã sống cùng nhau hơn bốn mươi năm đấy, ca ạ. Có những lúc chúng ta cũng cãi nhau, nhưng tình anh em thì vẫn mãi là anh em. Giờ thì không thể cãi nhau nữa rồi, cũng không thể tranh cãi nữa rồi. Em chỉ có mỗi một bản lĩnh là hát, thế nên em lại đến hát cho anh nghe một lần nữa đây. Đại ca, anh cũng hãy dùng đôi bàn tay khéo léo của mình, gảy cho em nghe một khúc đàn này đi!"
Bảo Khánh lại dùng sức gõ trống. Sau đó đứng chờ, đầu nghiêng sang một bên, giống như đang lắng nghe tiếng đàn tam huyền vậy. Những người đứng bên cạnh, chỉ nghe thấy tiếng thở dài của gió lùa qua tán cây. Tú Liên lấy khăn tay bịt miệng, kìm nén tiếng nấc nghẹn ngào. Nhị nãi nãi đang khóc sướt mướt, Mạnh Lương ho khan khe khẽ.
Bảo Khánh hát tặng đại ca một khúc ca ai điếu, hát đến mức khóc không thành tiếng, đau đớn tột cùng. Mạnh Lương kéo lấy cánh tay người bạn. "Nào, Bảo Khánh," anh khuyên nhủ, "Đừng quá đau lòng nữa. Ai rồi cũng có lúc phải về với cát bụi; có chết, có sống, con người ngày mai còn đông hơn ngày hôm nay, sự sống không bao giờ dừng lại. Chẳng ai có thể trường sinh bất lão, đừng buồn bã thế nữa. Cả cuộc đời của đại ca, coi như cũng đã trải qua khá trọn vẹn rồi."
Bảo Khánh dùng đôi mắt sâu hoắm nhìn anh, tràn ngập lòng biết ơn. "Người Nhật đã sát hại đại ca của tôi," anh đau đớn nói, "Tôi không có cách nào trả thù cho anh ấy, nhưng tôi muốn hát những lời cổ khúc mà anh viết, khi tôi cất lên tiếng hát này, trong lòng sẽ càng sáng tỏ hơn, tôi muốn khích lệ nhân dân vùng lên đấu tranh chống lại kẻ xâm lược."
Mạnh Lương nhấc chiếc trống lên, đỡ lấy cánh tay Bảo Khánh. "Về nhà thôi, nghỉ ngơi một chút," anh khuyên nhủ, nhưng Bảo Khánh không chịu đi. Qua một lát, anh quay người lại, một lần nữa hướng về phía nấm mồ mà nói: "Tạm biệt nhé, đại ca, hãy yên nghỉ đi, đợi đến khi kháng chiến thắng lợi, em sẽ đưa anh về quê nhà, được chôn cất cùng tổ tiên."
Ngày hôm sau, Mạnh Lương mời một vị đại phu đến khám cho Bảo Khánh. Bảo Khánh đổ bệnh, mắc bệnh sốt rét ác tính. Cơ thể anh quá suy nhược, bệnh tình thừa cơ nước đục thả câu, hành hạ anh sống dở chết dở. Nhị nãi nãi lại bắt đầu uống rượu giải khuây, giờ thì đến lượt Tú Liên chăm sóc người bệnh. Đối với cô mà nói, đây là một việc hoàn hảo mới mẻ, cô chưa từng chăm sóc người bệnh nặng bao giờ. Bố ốm nặng quá, nhỡ chết thì sao. Cô chưa bao giờ thấy ông như thế này, khuôn mặt xám ngắt như tro tàn, đôi mắt trũng sâu, toàn thân vô lực, ngồi cũng không ngồi dậy nổi. Cô nghĩ, con người ta có chết, có sống, lại có cả tình yêu. Cuộc sống giống như bốn mùa, cũng có xuân, hạ, thu, đông. Nhưng trước khi mùa đông đến, cái chết cũng sẽ giống như cơn giông bão mùa hè, đột ngột ập đến. Đại bá chẳng phải cũng thế sao. Bản thân cô, rồi cũng sẽ có ngày phải chết. Chỉ có điều cái chết hình như vẫn còn rất xa xôi, thật khó tưởng tượng nổi, bởi vì cô bây giờ vẫn còn rất trẻ trung, khỏe mạnh. Mạnh Lương cũng đã từng nói với cô như vậy. Chẳng ai có thể trường sinh bất lão. Nếu bố thực sự đi theo đại bá, cô phải làm sao đây? Cô càng yêu bố hơn, nhất định phải cứu sống ông. Cô túc trực bên giường bệnh ngày đêm. Bảo Khánh chỉ cần cựa quậy một chút, là cô đã mang thuốc bưng nước đến bên cạnh rồi. Thỉnh thoảng Mạnh Lương đến bầu bạn với cô một lúc. Ngoài bố ra, tiên sinh Mạnh chính là người thân thiết nhất trên đời này.
Canh giữ bên đầu giường của bố, Tú Liên trong đêm dài đằng đẵng đã suy nghĩ rất nhiều chuyện. Cô nhận ra rằng, kể từ sau khi Đại Phượng đi lấy chồng và đại bá qua đời, trong nhà đã thay đổi hoàn toàn. Mẹ nhất định là rất thương đại bá. Lúc ông còn sống, bà cãi nhau với ông cũng rất dữ dội. Nhưng giờ đây bà thường ngồi thẫn thờ trên ghế, lặng lẽ khóc, ngay cả khi không say rượu cũng vậy. Cô lại nhớ đến câu hỏi muôn thuở ấy: Tại sao mẹ lại duy nhất không thương cô? Lại nói đến Mạnh Lương, mẹ rất tin tưởng anh ấy, sao anh ấy lại có thể chiếm được thiện cảm của bà nhỉ? Bảo Khánh cuối cùng cũng vượt qua được cơn nguy kịch. Có một buổi tối, Tú Liên rón rén bước vào, định cho ông uống thuốc, thì thấy ông đang nằm thảnh thơi trên giường. Nét mặt ông đã thư thái hơn nhiều, nhịp thở không còn dồn dập, trên người cũng không còn gánh nặng lớn lao nào nữa. Cô tự nhủ, mẹ lo lắng cho Đại Phượng biết bao. Tại sao mẹ không đến viếng, tại sao chồng của chị ấy cũng không đến? Đã xảy ra chuyện gì chứ? Tú Liên cứ liên tục an ủi ông, nói rằng Đại Phượng sẽ tự chăm sóc được bản thân, sẽ không có chuyện gì đâu. Thế nhưng cô biết, nói những lời đó cũng bằng thừa. Bố đang đau lòng vì con gái đấy chứ. Tú Liên cảm thấy thật kỳ lạ. Tại sao con người ta cứ luôn đợi đến khi sự việc xảy ra rồi mới bắt đầu lo lắng? Lẽ ra ông phải lo lắng từ lâu rồi, không nên để con gái mình phải chịu cái tội đó chứ!
Bảo Khánh đã hồi phục hơn, một buổi sáng nọ, đang nằm nghỉ ngơi thì Đại Phượng loạng choạng bước vào. Nó ném phịch một bói hành lý xuống đất, rồi lao bổ vào người bố. Nó ôm lấy bố khóc hết trận này đến trận khác. Nhị nãi nãi nghe thấy động tĩnh liền bước sang xem. Bà không biết phải yêu thương con gái thế nào cho phải, cứ lôi kéo giằng co, lôi hẳn con gái ra khỏi mép giường bệnh, ấn con bé ngồi vào một chiếc ghế. Đại Phượng đã ngừng khóc, thế nhưng lại chẳng nói được câu nào, cứ ngây như phỗng đá. Nhị nãi nãi liên tục gặng hỏi, nhưng con gái hoàn toàn chẳng nghe thấy gì. Quần thảo khoảng nửa tiếng đồng hồ, Nhị nãi nãi đành chịu thua. Cuối cùng vẫn là Bảo Khánh dùng chút sức lực yếu ớt cất lời. "Tao già rồi, lại ốm đau, vì mày mà lo lắng, khiến tao tổn hao tâm trí. Tranh thủ lúc tao chưa chết, hãy nói xem rốt cuộc con đã xảy ra chuyện gì."
"Anh ấy không cần con nữa, sự thể là vậy đấy. Anh ấy vứt bỏ con mặc kệ con rồi." Đại Phượng oà khóc nức nở, Nhị nãi nãi thét lên chói tai. Bảo Khánh trân trân nhìn Đại Phượng, chết sững. Lòng anh đau như lửa đốt, phịch một tiếng ngã ngửa ra gối.
"Nó dám không cần mày," Nhị nãi nãi gầm lên, giơ nắm đấm lắc lư. "Không cần mày á? Bảo nó thử xem nào, cái đồ chó má. Tao đi với mày, xem tao xử lý nó thế nào. Mẹ kiếp mà không trị được nó, thì cứ gọi tao là con mụ già vô dụng!"
"Anh ấy đi mất rồi, mẹ ạ." Đại Phượng nói.
Nhị nãi nãi tức giận trừng mắt nhìn con gái. "Đồ vô dụng, sao lại để nó đi thế hả? Nó nói một câu không cần, mà mày cũng để mặc cho nó đi á? Mày là cái thá gì hả? Đồ ngốc! Mày có cách trị nó cơ mà, đã kết hôn rồi, thì có cách trị nó chứ."
Đại Phượng không nói gì. Nhị nãi nãi để xả bớt cơn giận, lao bừng bừng sang căn phòng bên cạnh, tu một hơi hết chén rượu. Thật tức chết đi được: kết hôn chưa được mấy tháng, đã để chồng chuồn mất. Bà dám cá con gái mình là đứa ngoan ngoãn. Nếu con gái hư hỏng thì còn có cái để nói, đằng này Đại Phượng lại là gái trinh trắng, ngây thơ như một đứa trẻ. Chẳng lẽ là vì hồi trẻ bà ăn ở không đoan chính, nên quả báo ứng lên đầu con gái hay sao? Bà siết chặt nắm tay mập mạp, cúi gầm khuôn mặt đẫm nước mắt. Trước khi lấy Bảo Khánh, bà cũng từng có một thời phong lưu hú họa. Những cô gái hát xẩm nào mà chẳng thế. Thế nhưng con gái bà được nuôi dạy trong sạch cơ mà, sao cũng rơi vào cái kết thảm hại thế này? Con bé bị một tên phó quan cặn bã vứt xó không thương tiếc! Bà càng nghĩ càng giận, tức đến mức tim như muốn nổ tung. Mẹ kiếp cái đồ con hoang! Lược này mụ mà bắt được nó, nhất định phải moi ruột nó ra mới hả giận.
Bà lại xồng xộc xông trở lại nhà trên, truy vấn gắt gao, ép bằng được Đại Phượng phải nói ra sự thật. Vẫn là vì cái lão khốn Vương tư lệnh đó. Tên quân phiệt này từng có ý đồ với Tú Liên, lại đã có rất nhiều vợ lẽ, đúng là một tên sắc lang, cứ thấy phụ nữ là sán lại gần.
"Mấy ngày đầu rất tốt," Đại Phượng bắt đầu kể, "Anh ấy đối xử với con rất tốt, sau đó Vương tư lệnh biết chúng con đã kết hôn, nổi máu ghen tuông, bèn gọi anh ấy đến, nói rằng: 'Hay nhỉ! Tao muốn con nhỏ hát xẩm kia, chúng mày không mang đến cho tao, lại còn tự kiếm vợ cho mình. Đồ khốn! Xem tao xử lý mày thế nào.' Mỗi khi lão ta nổi giận thì đáng sợ chết đi được. Trên dưới Vương công quán, ai nấy đều nơm nớp lo sợ, những lúc thế này, ngay cả Vương lão thái thái cũng phải sợ lão ta ba phần. Sau đó tư lệnh nhìn thấy con, liền nói, phải chia cho lão ta một nửa. Lão nói với chồng con rằng, 'Con gái nhà xướng ca chẳng đứa nào tử tế cả, không những không thèm để tâm, mà phỏng chừng còn thấy vui mừng nữa là khác.'" Đại Phượng khóc òa lên. "Lão ta nói thế đấy. Lão bảo con sinh ra đã mang dòng máu lẳng lơ, có tận hai người đàn ông bên cạnh thì chắc chắn là sướng rơn lên rồi."
Nhị nãi nãi tức giận hừ hừ mấy tiếng, "Nói tiếp đi, còn gì nữa, khai ra hết đi."
Đại Phượng lau nước mắt, kể tiếp, nói rằng cô thực sự vô cùng phiền muộn. Không biết phải làm thế nào cho phải. Cô cảm thấy, có những lúc, anh ta dường như rất sẵn lòng dâng cô cho lão tư lệnh, nhưng có những lúc, lại ghen tuông lồng lộn. Lại còn nói Vương tư lệnh dọa dẫm anh ta, muốn đày anh ta về quân đội, bắt làm tiểu sĩ ban trưởng, ăn lương lính, không cho ở lại Vương công quán hưởng phúc nữa. Có một hôm, Vương tư lệnh thừa lúc chồng cô không có nhà, bnẹ xồng xộc chạy đến nhà họ. Vừa vào cửa đã táy máy tay chân, nhưng cô nhất quyết không chịu.
Chồng cô sau khi về nhà, đinh ninh rằng lão ta đã chiếm đoạt được cô rồi. Đại Phượng nói, cô vốn dĩ không hề không chung thủy, thế nhưng anh ta không tin, mắng cô là đồ đĩ điếm, bảo cô là loại đàn nào cũng kết giao được. Cô càng cãi, anh ta càng mắng nhiếc thậm tệ. Ngày nào Vương tư lệnh cũng sai chồng cô đi làm nhiệm vụ ở nơi xa tít tắp, sau đó lại chạy đến quấn quýt lấy Đại Phượng, mọi chuyện ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Đại Phượng nói: "Con có thể làm gì được chứ. Đã phụ bạc chồng, thì đành chịu cái vận xui xẻo cả đời này. Mà cứ ở bên anh ta mãi, thì anh ta lại bị mất việc, cho dù thế nào đi nữa, chồng con vẫn cứ đổ lỗi cho con là kẻ xấu."
Mỗi tối, Đào phó quan đi làm nhiệm vụ về, đều đánh đập cô một trận nhừ tử, cô có biện minh thế nào cũng vô ích. Đào phó quan thế nào cũng không tin. Hắn đánh đập cô, giày vò cô.
Vương tư lệnh không đạt được mục đích, tức lộn ruột, bèn cách chức Đào phó quan, đuổi hắn quay về quân đội, bắt cút xéo ngay lập tức.
Đào phó quan nói với Đại Phượng rằng, hắn không định quay về quân đội đâu, mà muốn chuồn. Đêm hôm đó hắn thu dọn vài món đồ, chuẩn bị lẻn đi. Đại Phượng cũng thu dọn đồ đạc cùng hắn, thế nhưng hắn lại bảo không thể đưa cô đi cùng được. Không thể nào đưa đi được. Cô nói, hắn đi đâu cô theo đấy. Đã là vợ chồng, thì đạo lý phải là như vậy. Lấy gà theo gà, lấy chó theo chó. Đào phó quan nghe xong liền cười khẩy, giáng cho mông cô một cái tát trời giáng, đánh cho cô ngã nhào xuống giường. Sau đó hắn nói thật cho cô nghe. Hắn sớm đã kết hôn rồi, con cái cũng đã mấy đứa. Cuộc hôn nhân của hai người bọn họ, hoàn toàn chẳng tính là gì sất.
Tốt nhất là cô nên về nhà tìm mẹ, quên bén cái chuyện quái quỷ này đi cho sạch nợ. "Cái đồ chó má này, con hoang đẻ ngược..." Nhị nãi nãi gào lên. Những người khác, không ai hé răng nửa lời. Đại Phượng lại oà khóc. Cô nghẹn ngào nói, Đào phó quan đã đem bán hết đồ trang sức và tất cả những thứ có giá trị của cô rồi. Thứ duy nhất cô mang về được, chỉ là một đứa bé đang cựa quậy động đậy trong bụng mình mà thôi.
Bảo Khánh lúc này mới bừng tỉnh đại ngộ. "Đại ca nói đúng," anh chậm rãi nói, "Người làm nghệ thuật chẳng ai có kết cục tốt đẹp cả."
Tú Liên kéo cánh tay Đại Phượng. "Vào phòng em đi, rửa mặt qua cái đã," cô giục giã, "Đánh một chút phấn, thoa chút son, sẽ thấy dễ chịu hơn một chút đấy." Lúc này Đại Phượng mới mỉm cười với cô, ánh mắt mang theo sự dịu dàng. "Em nói đúng lắm, con bé ngốc ạ. Chuyện quá khứ rồi, có khóc cũng chẳng ích gì."