Dế Mèn Bên Bếp Lửa: Truyện Cổ Tích Về Tổ Ấm

Lượt đọc: 84 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3
— Tiếng Ve Thứ Ba

❊ ❊ ❊

Chiếc đồng hồ gỗ kiểu Hà Lan ở góc phòng vừa điểm mười tiếng, khi người lực điền ngồi xuống bên lò sưởi của mình. Trông anh mệt mỏi và đau khổ đến mức dường như đã làm chú chim cúc cu hoảng sợ; chú chim này, sau khi rít lên mười tiếng báo giờ một cách nhanh nhất có thể, liền thụt lùi trở lại vào chiếc Cung điện Moorish và sập cửa nhỏ lại phía sau, như thể cảnh tượng khác thường ấy quá sức chịu đựng đối với cảm xúc của nó.

Nếu người thợ gặt nhỏ bé được trang bị lưỡi hái sắc bén nhất, và mỗi nhát chém đều đâm thẳng vào trái tim người lực điền, thì hắn cũng không bao giờ có thể rạch nát và làm tổn thương trái tim ấy như những gì Dot đã gây ra.

Đó là một trái tim tràn ngập tình yêu dành cho cô; một trái tim được gắn kết và níu giữ bởi vô số sợi tơ kỷ niệm ngọt ngào, dệt nên từ những phẩm chất đáng yêu hằng ngày của cô; đó là một trái tim mà cô đã tôn thờ một cách thật dịu dàng và gần gũi; một trái tim đơn sơ và chân thành trong Chân lý, mạnh mẽ trước điều đúng và yếu mềm trước điều sai trái; để rồi ban đầu nó chẳng thể nuôi dưỡng niềm đam mê hay sự trả thù nào, mà chỉ có chỗ chứa đựng hình ảnh tan vỡ của Thần tượng mà thôi.

Nhưng chậm rãi, chậm rãi, khi người lực điền ngồi trầm ngâm bên lò sưởi nay đã lạnh ngắt và tối tăm, những suy nghĩ khác dữ dội hơn bắt đầu dâng lên trong lòng anh, giống như một cơn gió giận dữ nổi lên trong đêm tối. Kẻ Lạ mặt đang ở dưới mái nhà bị xúc phạm của anh. Chỉ ba bước chân là tới cửa phòng hắn. Một cú đấm là có thể phá tung cánh cửa ấy. Tackleton từng nói: “Anh có thể gây án mạng mà không kịp nhận ra đấy.” Làm sao có thể là án mạng, nếu anh cho tên đểu cáng ấy cơ hội vật lộn tay đôi với mình! Anh ta trẻ tuổi hơn cơ mà.

Đó là một ý nghĩ sai thời điểm, bất lợi cho tâm trạng u tối trong tâm trí anh. Đó là một ý nghĩ giận dữ, thúc giục anh thực hiện hành động trả thù, biến ngôi nhà vốn vui vẻ thành một chốn hoang tàn ám ảnh mà những lữ khách đơn độc sẽ e ngại khi đi ngang qua vào ban đêm; nơi những kẻ nhút nhát sẽ nhìn thấy những cái bóng vật lộn bên những khung cửa đổ nát khi trăng mờ, và nghe thấy những âm thanh hoang dại trong thời tiết giông bão.

Anh ta trẻ tuổi hơn! Đúng vậy, đúng vậy; một kẻ tình nhân nào đó đã chiếm được trái tim mà anh chưa từng chạm đến. Một người tình từ thời trẻ của cô, kẻ mà cô từng nghĩ đến và mơ mộng, kẻ mà cô từng mòn mỏi mong chờ, trong khi anh cứ ngỡ cô đang rất hạnh phúc bên cạnh mình. Ôi, đau đớn biết bao khi nghĩ đến điều đó!

Cô đã ở trên lầu với đứa bé, dỗ nó đi ngủ. Khi anh ngồi trầm ngâm bên lò sưởi, cô đến ngay bên cạnh anh mà anh không hề hay biết — giữa cơn cuồng nộ của nỗi đau khổ tột cùng, anh đã mất đi thính giác với mọi âm thanh khác — và đặt chiếc ghế đẩu nhỏ của cô dưới chân anh. Anh chỉ nhận ra khi cảm thấy bàn tay cô đặt lên tay mình và nhìn thấy cô đang ngước lên nhìn khuôn mặt anh.

Với sự kinh ngạc ư? Không. Đó là ấn tượng đầu tiên của anh, và anh đành phải nhìn cô lần nữa để xác định lại. Không, không phải với sự kinh ngạc. Bằng một cái nhìn khao khát và dò hỏi; nhưng không phải với sự kinh ngạc. Ban đầu nó mang vẻ lo âu và nghiêm nghị; rồi nó chuyển thành một nụ cười kỳ lạ, hoang dại, đầy sợ hãi khi nhận ra những suy nghĩ của anh; rồi chẳng còn gì ngoài đôi bàn tay đan vào nhau trên vầng trán, cái đầu cúi xuống và mái tóc xõa buông rơi.

Dù anh có nắm giữ quyền năng của Đấng Toàn Năng vào khoảnh khắc ấy đi nữa, thì trong lồng ngực anh vẫn tràn ngập bản chất Khoan dung cao cả hơn của Ngài, khiến anh không thể dùng dù chỉ một chút trọng lượng của chiếc lông hồng để chống lại cô. Nhưng anh không thể chịu đựng nổi khi nhìn thấy cô co ro trên chiếc ghế nhỏ nơi anh từng ngắm nhìn cô với bao tình yêu và niềm kiêu hãnh, ngây thơ và vui tươi biết bao; và khi cô đứng dậy, bước đi trong tiếng nấc nghẹn ngào, anh lại cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi khoảng trống bên cạnh mình còn hơn là sự hiện diện của người mà anh từng ấp ủ bấy lâu. Bản thân điều này đã là nỗi thống khổ xé lòng hơn tất cả, nhắc nhở anh rằng mình đã trở nên cô độc nhường nào, và mối liên kết lớn lao trong cuộc đời anh đã đứt gãy ra sao.

Càng cảm nhận điều này, và càng biết rằng anh thà nhìn thấy cô chết non trước mặt mình cùng đứa con nhỏ trên ngực còn hơn, thì ngọn lửa giận dữ chống lại kẻ thù trong anh lại càng dâng cao và mạnh mẽ hơn. Anh đảo mắt tìm kiếm một thứ vũ khí.

Có một khẩu súng treo trên tường. Anh gỡ nó xuống, bước đi một hai bước về phía cửa căn phòng của Kẻ Lạ mặt bội bạc. Anh biết khẩu súng đã lên đạn. Một ý nghĩ mập mờ rằng thật công bằng khi bắn kẻ này như bắn một con thú hoang đã chiếm lấy tâm trí anh, lớn dần lên cho đến khi biến thành một con quỷ dữ khổng lồ chi phối toàn bộ con người anh, xua đi mọi suy nghĩ dịu dàng và thiết lập đế chế độc tài duy nhất của nó.

Cụm từ đó không đúng. Không phải xua đi những suy nghĩ dịu dàng, mà là biến hóa chúng một cách xảo quyệt. Biến chúng thành những ngọn roi thúc đẩy anh tiến lên. Biến nước thành máu, tình yêu thành lòng căm thù, sự dịu dàng thành sự hung hãn mù quáng. Hình ảnh cô, đau khổ, nhẫn nhục, nhưng vẫn thiết tha van xin sự dịu dàng và lòng khoan dung của anh với sức mạnh không thể chối từ, chưa từng rời khỏi tâm trí anh; thế nhưng, cứ ở lại đó, hình ảnh ấy lại giục giã anh tiến về phía cửa; giơ vũ khí lên vai; đặt và siết ngón tay anh vào cò súng; rồi thét lên: “Giết hắn đi! Ngay trên giường hắn!”

Anh lật ngược khẩu súng để dùng báng súng đập phá cánh cửa; anh đã giơ nó lên không trung; trong tâm trí anh thoáng qua một ý định mơ hồ là gọi lớn bảo hắn vì Chúa hãy trốn thoát bằng đường cửa sổ—

Thì đột nhiên, ngọn lửa đang bập bùng bỗng thắp sáng toàn bộ ống khói bằng một thứ ánh sáng ấm áp; và chú dế bên lò sưởi bắt đầu cất tiếng kêu rả rích!

Không có âm thanh nào anh từng nghe thấy, không một giọng nói con người nào, thậm chí cả giọng nói của cô, có thể lay động và làm mềm lòng anh đến thế. Những lời mộc mạc mà cô từng dùng để kể cho anh nghe về tình yêu của mình dành cho chú dế này, một lần nữa lại vang lên đầy mới mẻ; dáng vẻ run rẩy, thành khẩn của cô lúc ấy lại hiện ra trước mắt anh; giọng nói ngọt ngào của cô — ôi, đó là một giọng nói tuyệt vời làm sao để tạo nên khúc nhạc gia đình bên mái ấm của một người đàn ông lương thiện! — đã rung động đến từng tế bào trong bản tính lương thiện của anh, đánh thức nó trỗi dậy sống động và hành động.

Anh lùi lại khỏi cánh cửa như một kẻ mộng du vừa bừng tỉnh sau cơn ác mộng kinh hoàng, rồi đặt khẩu súng sang một bên. Chắp hai tay trước mặt, anh lại ngồi xuống bên lò sưởi và tìm thấy sự khuây khỏa trong những giọt nước mắt.

Chú dế bên lò sưởi bước ra phòng khách, hiện thân thành một nàng tiên đứng trước mặt anh.

“‘Tôi yêu nó,’ giọng nàng tiên cất lên, lặp lại những điều anh nhớ rất rõ, ‘vì đã bao lần tôi được nghe tiếng kêu ấy, và vì bao nhiêu suy nghĩ mà khúc nhạc vô hại của nó đã mang lại cho tôi.’”

“Cô ấy đã nói thế!” người lực điền kêu lên. “Đúng vậy!”

“‘Đây từng là một tổ ấm hạnh phúc, John; và tôi yêu chú dế vì điều đó!’”

“Chúa biết rõ điều đó mà,” người lực điền đáp. “Cô ấy đã luôn làm cho nó hạnh phúc, — cho đến tận bây giờ.”

“Thật duyên dáng, ngọt ngào; thật đảm đang, vui vẻ, bận rộn và vô tư làm sao!” Giọng nói vang lên.

“Nếu không thì tôi đã chẳng thể yêu cô ấy nhiều đến thế,” người lực điền đáp.

Giọng nói sửa lại, bảo anh dùng thì hiện tại “đến thế”.

Người lực điền lặp lại “đến thế”. Nhưng không hề vững vàng. Chiếc lưỡi ngập ngừng của anh chống lại sự kiểm soát của lý trí, tự mình cất lên theo cách riêng của nó, cho chính nó và cho cả anh.

Nàng tiên trong tư thế khẩn cầu, giơ tay lên và nói:

“Ngay trên chính lò sưởi của anh—”

“Cái lò sưởi mà cô ấy đã hủy hoại,” người lực điền ngắt lời.

“Cái lò sưởi mà cô ấy — không biết bao nhiêu lần! — đã ban phước và làm cho bừng sáng,” chú dế nói; “cái lò sưởi mà nếu không có cô ấy thì chỉ là dăm hòn đá, viên gạch và những thanh sắt gỉ sét, nhưng nhờ có cô ấy mà đã trở thành Bàn thờ trong Tổ ấm của anh; nơi mỗi đêm anh đã hy sinh dâm chút đam mê nhỏ nhen, ích kỷ hay muộn phiền, để dâng lên sự kính cẩn của một tâm hồn bình lặng, một bản tính tin yêu và một trái tim tràn ngập yêu thương; để rồi làn khói từ ống khói nghèo nàn này bay lên mang theo hương thơm ngát hơn cả những loại trầm hương quý giá nhất được đốt trước những ngôi đền lộng lẫy nhất trên thế gian này! — Ngay trên chính lò sưởi của anh; trong chốn thiêng liêng tĩnh lặng của nó; được bao bọc bởi những ảnh hưởng và tình cảm dịu dàng của nó; hãy lắng nghe cô ấy! Hãy lắng nghe tôi! Hãy lắng nghe mọi thứ đang cất lên ngôn ngữ của lò sưởi và tổ ấm nhà anh!”

“Và cầu thay xin cho cô ấy chứ?” người lực điền hỏi.

“Tất cả những gì cất lên ngôn ngữ của lò sưởi và tổ ấm nhà anh, đều phải cầu thay cho cô ấy!” chú dế đáp. “Bởi vì chúng nói lên sự thật.”

Và trong khi người lực điền, với đầu gối trên hai tay, vẫn tiếp tục ngồi trầm ngâm trên ghế, Sự hiện diện ấy vẫn đứng cạnh anh, gợi mở những suy nghĩ bằng uy lực của mình và bày biện chúng trước mắt anh như trong một tấm gương hay bức tranh. Đó không phải là một Sự hiện diện đơn độc. Từ bệ lò sưởi, từ ống khói, từ chiếc đồng hồ, chiếc tẩu, ấm nước và cái nôi; từ sàn nhà, vách tường, trần nhà và bậc thang; từ cỗ xe ngoài hiên, chiếc tủ trong nhà, và những dụng cụ sinh hoạt; từ mọi vật và mọi nơi mà cô từng quen thuộc, và nơi cô từng gửi gắm một ký ức về bản thân trong tâm trí người chồng bất hạnh của mình, những nàng tiên lũ lượt kéo ra. Họ không đứng cạnh anh như chú dế, mà bận rộn tất bật. Để tỏ lòng tôn kính đối với hình ảnh của cô. Để kéo vạt áo anh và chỉ về phía hình ảnh ấy mỗi khi nó hiện ra. Để tụ tập quanh nó, ôm ấp nó và rải hoa cho nó bước lên. Để dùng đôi bàn tay bé xíu đội vương miện lên mái đầu xinh đẹp ấy. Để cho thấy họ vô cùng yêu mến và trân trọng nó; và rằng chẳng có sinh vật nào xấu xa, độc ác hay đầy oán trách dám nhận là quen biết nó — chẳng có ai ngoài những gương mặt vui đùa và đầy sự chuẩn mực ấy.

Tâm trí anh vẫn hướng về hình ảnh của cô. Nó luôn hiện diện ở đó.

Cô ngồi miệt mài bên chiếc kim chỉ trước lò sưởi, vừa làm việc vừa khẽ hát một mình. Quả là một nàng Dot nhỏ bé, vui tươi, tháo vát và điềm tĩnh làm sao! Các hình thái tiên nữ bỗng quay phắt lại nhìn anh cùng một lúc, với một ánh mắt chăm chú tập trung tột độ, như muốn nói: “Đây có phải là người vợ nhẹ dạ mà anh đang tiếc thương đây ư?”

Có những âm thanh vui vẻ vang lên bên ngoài, tiếng nhạc cụ, tiếng nói cười rôm rả. Một đám đông những người trẻ tuổi vui chơi kéo ùa vào, trong đó có May Fielding cùng vài chục cô gái xinh đẹp. Dot là người xinh đẹp nhất trong số họ; và cũng trẻ trung chẳng kém bất cứ ai. Họ đến để gọi cô tham gia cùng nhóm của mình. Đó là một buổi khiêu vũ. Nếu có đôi bàn chân nhỏ nào sinh ra để khiêu vũ, thì chắc chắn đó là đôi chân của cô. Nhưng cô mỉm cười, lắc đầu, chỉ vào nồi niêu đang nấu trên bếp và bàn ăn đã dọn sẵn: với một vẻ thách thức đầy kiêu hãnh khiến cô càng trở nên quyến rũ hơn trước. Và thế là cô vui vẻ từ chối họ, lần lượt gật đầu chào những kẻ muốn ngỏ ý nhảy cùng khi họ đi ngang qua, nhưng với một vẻ dửng dưng buồn cười đến mức đủ khiến những kẻ ái mộ cô phải tức tốc đi nhảy xuống sông tự tử ngay lập tức — và hẳn họ ít nhiều cũng có cảm tình với cô; họ không thể khác được. Thế nhưng sự dửng dưng lại không phải là bản chất của cô. Ồ không! Bởi vì chẳng mấy chốc, một người lực điền nào đó đã đến trước cửa; và lạy Chúa, sự đón tiếp nồng nhiệt biết bao mà cô dành cho anh ấy!

Một lần nữa, những hình bóng đang nhìn chằm chằm lại quay ngoắt về phía anh cùng một lúc, như muốn nói: “Đây có phải là người vợ đã bỏ rơi anh không!”

Một chiếc bóng phủ xuống tấm gương hay bức tranh: muốn gọi là gì tùy ý. Một cái bóng lớn của Kẻ Lạ mặt, hệt như khi hắn lần bước đến dưới mái nhà họ; che phủ bề mặt ấy và xóa mờ mọi vật thể khác. Nhưng những nàng tiên lanh lợi làm việc như ong để lau sạch nó đi. Và Dot lại hiện ra ở đó. Vẫn rạng rỡ và xinh đẹp.

Đang ru đứa con nhỏ trong nôi, khe khẽ hát ru, và tựa đầu vào một bờ vai có nét tương đồng với dáng hình trầm tư mà chú dế tiên đang đứng bên cạnh.

Đêm — ý tôi là đêm thực sự: không tính theo đồng hồ của tiên giới — lúc này đã về khuya; và trong khoảng thời gian suy ngẫm ấy của người lực điền, vầng trăng bỗng vỡ òa, chiếu sáng rực rỡ trên bầu trời. Có lẽ một thứ ánh sáng bình yên và tĩnh lặng cũng đã dâng lên trong tâm trí anh; và anh có thể suy nghĩ điềm tĩnh hơn về những gì đã xảy ra.

Mặc dù bóng dáng của Kẻ Lạ mặt thỉnh thoảng lại rơi trên tấm gương — luôn rõ ràng, to lớn và hiện lên sắc nét — nhưng nó chưa bao giờ tối tăm như lúc ban đầu. Bất cứ khi nào nó xuất hiện, các nàng tiên lại đồng thanh kêu lên đầy kinh hãi, và dùng đôi chân đôi tay bé xíu của mình hoạt động hết công suất để xóa nó đi. Và bất cứ khi nào họ tìm lại được Dot và cho anh ngắm nhìn cô một lần nữa, rạng rỡ và xinh đẹp, họ lại hoan hô bằng một cách thức đầy phấn khích nhất.

Họ không bao giờ miêu tả cô dưới hình ảnh nào khác ngoài vẻ đẹp rạng ngời, bởi họ là những Thần hộ mệnh trong gia đình, đối với họ sự giả dối đồng nghĩa với sự diệt vong; và vì thế, đối với họ, Dot chẳng là gì ngoài một sinh vật nhỏ bé năng nổ, rạng rỡ, dễ thương, từng là ánh sáng và mặt trời trong Tổ ấm của người lực điền!

Các nàng tiên vô cùng phấn khích khi họ cho anh thấy hình ảnh cô, cùng đứa bé, đang ngồi lê đôi mách giữa một nhóm các bà mơ mộng khôn ngoan, làm ra vẻ già dặn và đoan trang lắm, rồi tựa đầu một cách điềm đạm, nết na vào tay chồng — cố gắng làm sao! — một người phụ nữ nhỏ bé như cái nụ hoa ấy lại mang đến ý niệm rằng bản thân đã từ bỏ mọi chốn thị phi trên đời, và là kiểu người mà việc làm mẹ chẳng có gì là lạ lẫm; thế nhưng ngay trong hơi thở ấy, họ lại cho thấy cô đang cười chế nhạo người lực điền vì vẻ vụng về của anh, kéo cổ áo anh lên cho bảnh bao, và tung tăng nhún nhảy khắp căn phòng đó để dạy anh cách khiêu vũ!

Họ quay lại, nhìn anh chằm chằm đầy kinh ngạc khi cho anh thấy hình ảnh cô ở bên Cô gái mù; bởi vì, dù cô mang theo niềm vui và sự sống động đến bất cứ nơi nào cô đặt chân tới, thì cô còn trút những ảnh hưởng ấy vào tổ ấm của Caleb Plummer nhiều đến mức tràn ngập và dư dả. Tình yêu, niềm tin và lòng biết ơn của Cô gái mù dành cho cô; cách thức tháo vát bận rộn của chính cô trong việc gạt đi lời cảm ơn của Bertha; những nghệ thuật khéo léo nhỏ nhặt của cô trong việc lấp đầy từng khoảnh khắc ghé thăm bằng những việc làm hữu ích cho ngôi nhà, và thực sự lao động vất vả trong khi giả vờ tận hưởng ngày nghỉ; sự chuẩn bị thịnh soạn những món đặc sản quen thuộc như Bánh nướng thịt bê và thịt xăm cùng những chai bia; gương mặt rạng rỡ nhỏ bé của cô xuất hiện ở cửa rồi lúc ra về; biểu cảm tuyệt vời trong toàn bộ con người cô, từ đôi bàn chân gọn gàng đến đỉnh đầu, cho thấy cô là một phần của cơ ngơi ấy — một thứ thiết yếu mà thiếu nó thì không thể tồn tại; tất cả những điều này đã khiến các nàng tiên say sưa tận hưởng và vô cùng yêu mến cô. Và một lần nữa, họ lại nhìn anh cùng một lúc đầy van nài, như muốn nói, trong khi vài người trong số họ rúc vào váy cô và vuốt ve cô: “Đây có phải là người vợ đã phản bội niềm tin của anh không!”

Hơn một, hai, hay ba lần trong đêm dài đầy suy ngẫm, họ lại cho anh thấy hình ảnh cô đang ngồi trên chiếc ghế ưa thích của mình, với cái đầu cúi xuống, đôi tay đan vào nhau trên vầng trán, và mái tóc xõa buông rơi. Hệt như lúc anh nhìn thấy cô lần cuối. Và khi tìm thấy cô trong dáng vẻ ấy, họ không hề quay lại hay nhìn anh, mà quây quần bên cô, an ủi, hôn lên trán cô, chen chúc nhau để bày tỏ sự cảm thông và tử tế với cô, và hoàn toàn quên mất sự hiện diện của anh.

Cứ thế đêm trôi qua. Trăng lặn xuống; các vì sao phai nhạt dần; ngày lạnh lẽo ló dạng; mặt trời mọc lên. Người lực điền vẫn ngồi trầm ngâm nơi góc lò sưởi. Anh đã ngồi đó, đầu gối trên tay suốt cả đêm dài. Suốt cả đêm, chú dế trung thành vẫn cất tiếng kêu rả rích bên lò sưởi. Suốt cả đêm, anh đã lắng nghe tiếng kêu ấy. Suốt cả đêm, các nàng tiên trong nhà đã bận rộn bên anh. Suốt cả đêm, hình ảnh cô vẫn đáng yêu và vô tội trong tấm gương, ngoại trừ lúc chiếc bóng duy nhất ấy đổ xuống.

Anh đứng dậy khi trời đã rạng sáng, rửa mặt và thay quần áo. Anh không thể đi làm những công việc quen thuộc hằng ngày — anh chẳng còn chút tâm trí nào cho chúng — nhưng điều đó chẳng mấy quan trọng, bởi hôm nay là ngày cưới của Tackleton, và anh đã sắp xếp để người khác đi thay phiên. Anh từng nghĩ sẽ vui vẻ đến nhà thờ cùng Dot. nhưng những kế hoạch ấy giờ đã chấm dứt. Hôm nay cũng là ngày kỷ niệm ngày cưới của chính họ. A! Anh háo hức mong chờ một cái kết như thế này cho cả một năm biết bao!

Người lực điền vẫn đinh ninh rằng Tackleton sẽ đến thăm mình sớm; và anh đã đoán đúng. Anh vừa đi qua đi lại trước cửa nhà chưa đầy mấy phút thì đã thấy nhà buôn đồ chơi đánh xe ngựa chạy đến trên con đường cái. Khi chiếc xe đến gần hơn, anh nhận ra Tackleton đã ăn mặc bảnh bao cho ngày cưới, và hắn ta còn trang trí đầu con ngựa bằng những dải ruy băng và hoa lá.

Con ngựa trông có vẻ giống chú rể hơn là Tackleton, kẻ có đôi mắt híp lại mang một biểu cảm khó chịu hơn bao giờ hết. Nhưng người lực điền chẳng màng tới điều đó. Tâm trí anh đang bận bận rộn với những chuyện khác.

“John Peerybingle!” Tackleton cất giọng với vẻ chia buồn. “Anh bạn hiền, sáng nay anh thấy thế nào rồi?”

“Tôi có một đêm không mấy yên giấc, thưa ông Tackleton,” người lực điền đáp, lắc đầu: “vì tâm trí tôi có chút xao động. Nhưng mọi chuyện qua rồi! Ông có thể dành cho tôi chừng nửa tiếng để nói chuyện riêng được không?”

“Tôi đến là vì mục đích đó,” Tackleton vừa nói vừa bước xuống xe. “Đừng bận tâm đến con ngựa. Nó sẽ đứng yên thôi nếu vắt dây cương vào cột này và cho nó ăn một ít cỏ khô.”

Người lực điền lấy cỏ từ chuồng ngựa ra, đặt trước mặt con vật, rồi cả hai bước vào nhà.

“Tôi nghĩ là trước trưa anh mới làm lễ cưới cơ mà?” anh hỏi.

“Đúng vậy,” Tackleton đáp. “Còn thừa thời gian. Vẫn còn thừa thời gian.”

Khi họ bước vào nhà bếp, Tilly Slowboy đang gõ cửa phòng của Kẻ Lạ mặt; căn phòng chỉ cách đó vài bước chân. Một bên mắt đỏ hoe của Tilly (vì Tilly đã khóc suốt cả đêm vì cô chủ khóc) đang áp vào lỗ khóa; con bé gõ cửa rất mạnh và trông có vẻ hoảng sợ.

“Dạ thưa không có ai trả lời cả ạ,” Tilly quay người lại nói. “Dạ lỡ có ai đó lăn ra chết rồi thì sao ạ!”

Nguyện vọng đầy tính nhân đạo này được cô nàng Slowboy nhấn mạnh bằng hàng loạt tiếng gõ và cú đá mới vào cánh cửa; nhưng chẳng mang lại kết quả gì sất.

“Để tôi thử xem sao?” Tackleton nói. “Thật là kỳ lạ.”

Người lực điền, người vừa quay mặt đi chỗ khác, ra hiệu bảo hắn cứ tự nhiên nếu muốn.

Thế là Tackleton đến giải vây cho Tilly Slowboy; hắn ta cũng đá và gõ cửa; và cũng chẳng nhận được lấy một lời đáp. Nhưng hắn chợt nghĩ đến việc vặn thử tay nắm cửa; và khi cánh cửa mở ra một cách dễ dàng, hắn liếc nhìn vào trong, nhìn kỹ hơn, bước hẳn vào, rồi chẳng mấy chốc lại hớt hải chạy ra.

“John Peerybingle,” Tackleton thì thầm vào tai anh. “Tôi hy vọng đêm qua không có chuyện gì... chuyện gì dại dột xảy ra chứ?”

Người lực điền quay phắt lại nhìn hắn.

“Bởi vì hắn ta đã chuồn mất rồi!” Tackleton nói; “và cửa sổ đang mở toang. Tôi không thấy dấu vết nào cả — à thì ra nó nằm sát mặt đất ngang với khu vườn: nhưng tôi cứ sợ là có vụ... vụ xô xát nào đó chứ. Hả?”

Hắn gần như nheo tịt cả con mắt hay biểu cảm lại; hắn nhìn anh chằm chằm. Và hắn vặn vẹo cái mắt, cái mặt cùng toàn bộ cơ thể một cách sắc lẻm. Hệt như muốn ép anh phải khai ra sự thật.

“Cứ yên tâm đi,” người lực điền nói. “Tối qua hắn bước vào căn phòng đó mà không hề chịu chút tổn hại nào bằng lời nói hay hành động từ tôi, và từ đó đến nay không có ai bước vào nữa. Hắn tự nguyện bỏ đi. Tôi sẵn sàng bước ra khỏi cánh cửa đó, đi xin ăn từng nhà suốt quãng đời còn lại, nếu có thể đổi lấy quá khứ rằng hắn chưa từng xuất hiện. Nhưng hắn đã đến và đi rồi. Và tôi chấm dứt với hắn từ đây!”

“Ối! — Chà, tôi nghĩ hắn ta chuồn êm quá nhỉ,” Tackleton nói rồi kéo ghế ngồi xuống.

Vẻ mỉa mai đó trôi qua mất hút đối với người lực điền, người cũng ngồi xuống và lấy tay che mặt một lúc lâu trước khi nói tiếp.

“Tối qua ông đã cho tôi thấy,” cuối cùng anh cất tiếng, “vợ tôi; người vợ mà tôi yêu thương; một cách lén lút—”

“Và đầy tình cảm,” Tackleton chêm vào.

“Bao che cho lớp cải trang của kẻ đó, và tạo cơ hội cho hắn gặp riêng cô ấy. Tôi nghĩ chẳng có cảnh tượng nào tôi lại thấy ghê tởm hơn thế. Tôi nghĩ chẳng có người đàn ông nào trên đời này mà tôi lại không muốn hắn ta là kẻ vạch trần nó cho tôi thấy.”

“Tôi thú nhận là mình vẫn luôn có sự hoài nghi,” Tackleton nói. “Và điều đó khiến tôi không được chào đón ở đây, tôi biết.”

“Nhưng vì ông đã cho tôi thấy nó,” người lực điền tiếp lời, phớt lờ hắn; “và vì ông đã nhìn thấy cô ấy, vợ tôi, người vợ mà tôi yêu thương” — giọng nói, ánh mắt và bàn tay anh trở nên vững vàng và quả quyết hơn khi lặp lại những từ này: rõ ràng là theo đuổi một mục đích kiên định — “vì ông đã chứng kiến cô ấy ở hoàn cảnh bất lợi này, thật phải lẽ và công bằng khi ông cũng nên nhìn bằng đôi mắt của tôi, thấu hiểu tấm lòng của tôi, và biết được suy nghĩ của tôi về vấn đề này. Bởi vì mọi chuyện đã an bài,” người lực điền vừa nói vừa nhìn thẳng vào hắn. “Và giờ thì không gì lay chuyển được nữa.”

Tackleton lầm bầm vài câu xã giao đồng tình về việc cần phải minh oan cho thứ gì đó; nhưng hắn hoàn toàn bị khuất phục bởi thái độ của người bạn đồng hành. Dù mộc mạc và cục mịch, thái độ ấy lại mang một nét tôn nghiêm và cao thượng mà không thứ gì có thể mang lại ngoài tâm hồn của một danh dự cao cả ngự trị trong con người anh.

“Tôi là một kẻ thô kệch, cục mịch,” người lực điền tiếp lời, “chẳng có mấy ưu điểm để khoe khoang. Tôi không phải là một người thông minh, như ông thừa biết. Tôi không còn trẻ. Tôi yêu mến Dot nhỏ bé của mình, bởi vì tôi đã chứng kiến con bé lớn lên từ tấm bé trong ngôi nhà của cha nó; bởi vì tôi biết con bé quý giá biết nhường nào; bởi vì nó đã là cả cuộc đời tôi suốt bao năm tháng. Có rất nhiều người tôi không thể sánh bằng, những kẻ có lẽ chẳng bao giờ biết yêu thương Dot nhỏ bé của tôi như tôi đã làm!”

Anh dừng lại, khẽ dậm chân xuống đất một lát trước khi tiếp tục.

“Tôi thường nghĩ rằng dù mình không đủ tốt cho con bé, tôi vẫn sẽ là một người chồng tử tế và có lẽ sẽ thấu hiểu giá trị của nó hơn kẻ khác; và bằng cách đó, tôi tự an ủi mình, rồi nghĩ rằng việc chúng tôi kết hôn là điều có thể xảy ra. Cuối cùng thì chuyện đó cũng đến, và chúng tôi đã thành vợ thành chồng.”

“Hả!” Tackleton thốt lên, cái đầu lắc lư đầy dụng ý.

“Tôi đã tự ngẫm lại bản thân; tôi đã có kinh nghiệm về chính mình; tôi biết mình yêu cô ấy nhiều nhường nào và tôi sẽ hạnh phúc ra sao,” người lực điền tiếp tục. “Nhưng tôi đã — giờ đây tôi cảm nhận rõ điều đó — không quan tâm đầy đủ đến cô ấy.”

“Dĩ nhiên rồi,” Tackleton nói. “Sự bồng bột, phù phiếm, cả thèm chóng chán, thích được tán dương! Chẳng thèm nghĩ tới! Bỏ qua hết mọi thứ! Hả!”

“Tốt nhất là ông đừng ngắt lời tôi,” người lực điền nói với vẻ nghiêm nghị, “cho đến khi ông hiểu được tôi; và ông còn lâu mới hiểu được điều đó. Nếu ngày hôm qua, tôi đã đấm ngã kẻ dám thốt ra một lời lăng mạ cô ấy, thì hôm nay tôi sẽ dẫm đạp lên mặt hắn, cho dù hắn có là anh em ruột của tôi đi nữa!”

Nhà buôn đồ chơi sững sờ nhìn anh. Anh tiếp tục với giọng trầm hơn:

“Tôi có từng nghĩ,” người lực điền nói, “rằng tôi đã đưa cô ấy — ở độ tuổi ấy, với nhan sắc ấy — rời xa những bạn bè trẻ tuổi, và biết bao cảnh tượng nơi cô từng là tâm điểm; nơi cô là ngôi sao sáng nhất từng tỏa sáng, để giam hãm cô ngày qua ngày trong ngôi nhà tẻ ngắt của tôi, và chịu đựng bầu bạn với một kẻ tẻ nhạt như tôi? Tôi có từng nghĩ xem mình không hề phù hợp với tính khí vui tươi của cô ấy nhường nào, và một kẻ chăm chỉ cục mịch như tôi sẽ tẻ nhạt ra sao đối với một người có tinh thần lanh lợi như thế? Tôi có từng nghĩ rằng việc tôi yêu cô ấy chẳng có công trạng gì hay đòi hỏi gì, khi bất cứ ai biết cô ấy cũng phải yêu quý? Chưa bao giờ. Tôi đã lợi dụng bản tính tràn đầy hy vọng và vui tươi của cô ấy để cưới cô ấy làm vợ. Ước gì tôi chưa từng làm thế! Vì hạnh phúc của cô ấy; chứ không phải vì tôi!”

Nhà buôn đồ chơi trân trân nhìn anh không chớp mắt. Thậm chí con mắt híp lúc này cũng mở to.

“Chúa phù hộ cô ấy!” người lực điền nói, “vì sự kiên định vui tươi mà cô ấy đã cố gắng che giấu điều này khỏi tôi! Và Chúa hãy giúp tôi, vì trong tâm trí chậm chạp của mình, tôi đã không nhận ra điều đó sớm hơn! Tội nghiệp đứa trẻ! Tội nghiệp Dot! Sao tôi lại không nhận ra cơ chứ, khi chính tôi từng thấy mắt cô ấy ngấn lệ mỗi khi một cuộc hôn nhân giống như của chúng ta được nhắc đến! Chính tôi, kẻ từng thấy bí mật ấy chực chờ trên môi cô ấy hàng trăm lần, mà chẳng hề mảy may nghi ngờ cho đến tối qua! Tội nghiệp cô bé! Sao tôi lại từng hy vọng rằng cô ấy sẽ yêu mến mình! Sao tôi lại có thể tin là như thế cơ chứ!”

“Cô ấy ra vẻ đấy chứ,” Tackleton nói. “Cô ấy làm ra vẻ đến mức, nói thật với ông, đó chính là nguồn cơn khiến tôi hoài nghi.”

Và tại đây, hắn ta đề cao sự vượt trội của May Fielding, người chắc chắn chẳng buồn ra vẻ gì là có tình cảm với hắn cả.

“Cô ấy đã cố gắng,” người lực điền tội nghiệp nói, với nỗi xúc động lớn hơn bất cứ lần nào trước đó; “giờ đây tôi mới bắt đầu thấu hiểu cô ấy đã nỗ lực nhường nào để trở thành một người vợ ngoan ngoãn và tận tụy. Cô ấy đã tốt đẹp biết bao; cô ấy đã làm được biết bao nhiêu điều; cô ấy có một trái tim can đảm và mạnh mẽ nhường nào — hãy để niềm hạnh phúc mà tôi từng biết dưới mái nhà này làm chứng! Đó sẽ là nguồn an ủi và xoa dịu cho tôi khi tôi chỉ có một mình ở đây.”

“Ở đây một mình ư?” Tackleton nói. “Ồ! Vậy ra anh thực sự định bận tâm đến chuyện này sao?”

“Tôi định,” người lực điền đáp, “dành cho cô ấy lòng tốt lớn nhất, và thực hiện sự đền bù tốt nhất trong khả năng của mình. Tôi có thể giải thoát cô ấy khỏi nỗi đau hằng ngày của một cuộc hôn nhân bất bình đẳng, và cuộc đấu tranh để che giấu nó. Cô ấy sẽ được tự do hết mức có thể.”

“Đền bù cho cô ấy ư!” Tackleton kêu lên, vừa vặn vẹo đôi tai to lớn của mình bằng hai tay. “Chắc chắn có gì đó không ổn ở đây rồi. Chắc chắn là anh không nói thế chứ.”

Người lực điền chộp lấy cổ áo nhà buôn đồ chơi và lắc hắn như lắc một cây sậy.

“Lắng nghe tôi đây!” anh nói. “Và hãy chắc rằng ông nghe cho rõ. Lắng nghe tôi. Tôi nói có rõ ràng không?”

“Rất rõ ràng là đằng khác,” Tackleton đáp.

“Nghe như tôi thực sự có ý đó chứ?”

“Rất giống như anh thực sự có ý đó.”

“Tôi đã ngồi trên chiếc lò sưởi đó, tối qua, suốt cả đêm,” người lực điền thét lên. “Ngay tại nơi cô ấy từng thường xuyên ngồi bên cạnh tôi, với gương mặt ngọt ngào ngước nhìn vào mặt tôi. Tôi đã gọi lại toàn bộ cuộc đời cô ấy, từng ngày một. Tôi đã ôn lại từng chặng đường thân yêu của cô ấy trước mắt mình. Và thưa Chúa, cô ấy hoàn toàn vô tội, nếu trên đời có Đấng phán xét kẻ vô tội và kẻ có tội!”

Chú dế kiên định bên lò sưởi! Các nàng tiên hộ mệnh trung thành!

“Niềm đam mê và sự nghi kỵ đã rời bỏ tôi!” người lực điền nói; “và chẳng còn lại gì ngoài nỗi đau buồn. Trong một khoảnh khắc bất hạnh, một kẻ tình nhân cũ nào đó, phù hợp với sở thích và độ tuổi của cô ấy hơn tôi; kẻ có lẽ vì tôi mà phải chịu cảnh chia lìa trái với ý muốn; đã trở về. Trong một khoảnh khắc bất hạnh, bị bất ngờ và không có thời gian để suy nghĩ về việc mình làm, cô ấy đã vô tình tiếp tay cho sự phản bội của hắn bằng cách che giấu nó. Tối qua cô ấy đã gặp hắn, trong cuộc gặp gỡ mà chúng ta đã chứng kiến. Đó là điều sai trái. Nhưng ngoài điều đó ra, cô ấy hoàn toàn vô tội nếu trên đời này vẫn còn sự thật!”

“Nếu đó là quan điểm của anh—” Tackleton bắt đầu.

“Vậy thì, hãy để cô ấy đi!” người lực điền tiếp lời. “Hãy đi, mang theo lời chúc phúc của tôi vì những giờ phút hạnh phúc mà cô ấy đã mang lại cho tôi, và sự tha thứ của tôi cho bất kỳ nỗi đau nào cô ấy đã gây ra. Hãy để cô ấy đi, và có được sự bình yên trong tâm trí mà tôi hằng mong ước! Cô ấy sẽ chẳng bao giờ căm thù tôi. Cô ấy sẽ học cách yêu mến tôi hơn, khi tôi không còn là gánh nặng níu chân cô ấy, và khi cô ấy đeo chiếc xiềng xích do chính tôi rèn nên một cách nhẹ nhàng hơn. Hôm nay chính là ngày tôi đón cô ấy rời khỏi ngôi nhà của mình mà chẳng mớ màng suy nghĩ gì cho niềm vui của cô ấy. Hôm nay cô ấy sẽ trở về nơi ấy, và tôi sẽ không làm phiền cô ấy nữa. Cha mẹ cô ấy sẽ có mặt ở đây hôm nay — chúng tôi từng có một kế hoạch nhỏ để cùng nhau tổ chức — và họ sẽ đón cô ấy về nhà. Tôi có thể tin tưởng cô ấy, ở đó, hay bất cứ nơi nào. Cô ấy rời bỏ tôi mà không hề mang tiếng xấu, và tôi chắc chắn cô ấy sẽ sống tốt. Nếu tôi có chết đi — có lẽ khi cô ấy vẫn còn trẻ; tôi đã mất đi chút dũng khí chỉ trong vài giờ ngắn ngủi — cô ấy sẽ nhận ra rằng tôi vẫn luôn nhớ đến và yêu thương cô ấy cho đến tận hơi thở cuối cùng! Đó là đoạn kết cho những gì ông đã cho tôi thấy. Giờ thì, mọi chuyện đã chấm dứt!”

“Ồ không, John, chưa chấm dứt đâu. Đừng vội nói là mọi chuyện đã chấm dứt lúc này! Vẫn chưa hẳn đâu. Tôi đã nghe những lời cao thượng của anh. Tôi không thể lặng lẽ bỏ đi, làm như không hay biết về điều đã khiến tôi vô cùng biết ơn sâu sắc. Đừng nói là chấm dứt, cho đến khi chiếc đồng hồ điểm chuông lần nữa!”

Cô đã bước vào chẳng bao lâu sau Tackleton, và ở lại đó từ lúc nào. Cô không hề nhìn Tackleton, mà dán chặt mắt vào người chồng của mình. Nhưng cô đứng cách xa anh, chừa ra một khoảng trống lớn nhất có thể giữa hai người; và dẫu cô nói với sự khẩn thiết vô cùng tha thiết, cô vẫn không tiến lại gần anh dù chỉ một bước. Trái ngược hoàn toàn với con người trước kia của cô làm sao!

“Chẳng bàn tay nào có thể làm ra chiếc đồng hồ điểm lại cho tôi những giờ phút đã qua,” người lực điền đáp với một nụ cười nhạt. “Nhưng cứ thế đi, nếu em muốn, mình ạ. Nó sẽ điểm chuông sớm thôi. Chúng ta nói gì cũng chẳng còn quan trọng. Tôi sẵn lòng làm em vui lòng ngay cả trong một hoàn cảnh khó khăn hơn thế.”

“Chà!” Tackleton lầm bầm. “Tôi phải đi đây, vì khi đồng hồ điểm chuông lần nữa, tôi sẽ phải lên đường đến nhà thờ. Chào buổi sáng, John Peerybingle. Tôi rất tiếc vì phải bỏ lỡ niềm vui được trò chuyện cùng anh. Tiếc vì sự mất mát, và tiếc cho cả nguyên nhân dẫn đến nó nữa!”

“Tôi đã nói rất rõ ràng chứ?” người lực điền vừa nói vừa tiễn hắn ra cửa.

“Ồ, vô cùng rõ ràng!”

“Và ông sẽ ghi nhớ những gì tôi đã nói chứ?”

“Chà, nếu anh buộc tôi phải đưa ra nhận xét,” Tackleton nói, sau khi đã cẩn thận trèo lên xe ngựa của mình; “tôi phải nói rằng mọi chuyện quá bất ngờ, đến mức tôi khó lòng mà quên được.”

“Thế thì tốt cho cả đôi bên chúng ta,” người lực điền đáp. “Tạm biệt. Chúc mừng hạnh phúc ông nhé!”

“Ước gì tôi có thể chúc lại anh điều đó,” Tackleton nói. “Vì tôi không thể; xin cảm ơn nhé. Nói nhỏ với nhau thế này (như tôi đã nói với anh trước đây, phải không?), tôi không nghĩ mình sẽ bớt vui vẻ đi chút nào trong đời sống hôn nhân, chỉ vì May không quá sốt sắng và bày tỏ thái độ với tôi. Tạm biệt! Hãy tự chăm sóc lấy mình nhé.”

Người lực điền đứng nhìn theo cho đến khi bóng dáng hắn mờ dần ở đằng xa, nhỏ hơn cả những dải ruy băng và hoa trên đầu con ngựa ở gần; rồi với một tiếng thở dài thườn thượt, anh thẫn thờ dạo bước như một kẻ mất hồn, tan nát cõi lòng giữa những rặng cây du gần đó; không muốn quay về cho đến khi đồng hồ sát giờ điểm chuông.

Vợ anh, bị bỏ lại một mình, nức nở thảm thiết; nhưng cô liên tục lau nước mắt và kìm nén lại để thốt lên rằng anh thật tốt biết bao, thật tuyệt vời làm sao! Và đôi khi cô bật cười; thật sảng khoái, kiêu hãnh và bất định (vừa cười vừa khóc suốt), khiến Tilly vô cùng hoảng sợ.

“Ôi xin ngài đừng thế nữa ạ!” Tilly nói. “Cười thế này là đủ làm đứa bé chết ngất và chôn cất luôn rồi đấy ạ, xin ngài đấy.”

“Thỉnh thoảng em sẽ đưa thằng bé đến thăm cha nó chứ, Tilly,” cô chủ vừa lau nước mắt vừa hỏi; “khi ta không thể sống ở đây nữa và đã trở về nhà cũ?”

“Ôi xin ngài đừng thế nữa ạ!” Tilly kêu lên, ngả ra sau và bật ra một tiếng hú dài — trông cô bé lúc ấy cực kỳ giống chú chó Boxer. “Ôi xin ngài đừng thế nữa ạ! Ôi, sao mọi người lại cứ đi làm chuyện đó với tất cả mọi người, khiến cho ai nấy đều khổ sở thế này cơ chứ! Ô-w-w-w!”

Cô nàng Slowboy tốt bụng kết thúc tràng than vãn ấy bằng một tiếng hú thảm thiết đến mức, vì nó đã bị nén lại quá lâu, chắc chắn đã đánh thức đứa bé dậy và dọa nó đến mức nguy hiểm (có lẽ là co giật), nếu mắt cô không chạm phải Caleb Plummer đang dẫn con gái bước vào. Cảnh tượng này giúp cô sực nhớ lại phép tắc lịch sự, cô đứng ngây người im lặng vài phút với cái miệng há hốc; rồi phóng vụt tới chiếc giường nơi đứa bé đang ngủ say, nhảy múa một cách kỳ quái như người mắc chứng múa giật St. Vitus trên sàn nhà, đồng thời dúi mặt và đầu vào đống chăn gối, có vẻ như tìm thấy sự giải tỏa lớn lao từ những hành động kỳ lạ đó.

“Mary!” Bertha lên tiếng. “Không có mặt ở lễ cưới sao!”

“Cha đã bảo cô ấy là con sẽ không đến đâu, thưa cô,” Caleb thì thầm. “Cha đã nghe ngóng được chuyện đó tối qua. Nhưng lạy Chúa,” người đàn ông nhỏ bé vừa nói vừa dịu dàng nắm lấy cả hai bàn tay cô, “cha chẳng màng tới những gì họ nói. Cha không tin họ đâu. Người cha nhỏ bé này chẳng đáng là bao, nhưng dù chỉ chút ít ấy cũng sẵn sàng bị xé nát thành từng mảnh còn hơn là để cha tin dù chỉ một lời vu khống con!”

Ông vòng tay ôm chầm lấy cô, siết chặt như một đứa trẻ ôm con búp bê của mình.

“Bertha không thể ở nhà sáng nay,” Caleb nói. “Con bé sợ, cha biết thế, khi nghe tiếng chuông cưới đổ, và không dám tin vào bản thân khi ở quá gần họ trong ngày trọng đại ấy. Thế nên chúng ta đã khởi hành từ sớm và đến đây. Cha đã nghĩ về những gì mình làm,” Caleb ngừng lại giây lát rồi tiếp tục; “cha đã tự trách móc bản thân đến mức chẳng biết phải làm gì hay đi về đâu, vì nỗi đau tinh thần mà cha đã gây ra cho con bé; và cha đi đến kết luận rằng tốt nhất, nếu con đồng ý ở lại đây với cha trong lúc này, cha sẽ nói cho con bé biết sự thật. Con sẽ ở lại với cha chứ?” ông hỏi, run rẩy từ đầu đến chân. “Cha không biết điều đó sẽ gây ra tác động gì với con bé; cha không biết con bé sẽ nghĩ gì về cha; cha cũng chẳng biết liệu sau đó con bé có còn quan tâm đến người cha nghèo này nữa không. Nhưng tốt nhất là nên vạch trần sự thật cho con bé, và cha phải gánh chịu hậu quả như những gì cha đáng phải nhận!”

“Mary,” Bertha gọi, “tay em đâu rồi! À! Đây rồi, đây rồi!” cô áp bàn tay ấy lên môi với một nụ cười, rồi luồn tay vào cánh tay cô. “Tối qua em nghe họ thì thầm với nhau về một vài lời trách cứ dành cho chị. Họ đã sai rồi.”

Vợ của người lực điền giữ im lặng. Caleb trả lời thay cô.

“Họ đã sai,” ông nói.

“Em biết mà!” Bertha kiêu hãnh kêu lên. “Em đã bảo họ thế rồi. Em khinh bỉ chẳng buồn nghe lấy một lời! Trách cứ chị ấy một cách công bằng ư?” cô siết chặt bàn tay giữa đôi tay mình, áp má mềm mại lên khuôn mặt kia. “Không! Em đâu có mù quáng đến thế.”

Cha cô đứng ở một bên, trong khi Dot ở bên kia, nắm chặt lấy tay cô.

“Em hiểu rõ tất cả các anh chị,” Bertha nói, “hơn là các anh chị tưởng. Nhưng không ai rõ bằng chị ấy. Ngay cả cha cũng không bằng. Chẳng có điều gì trên đời này chân thật và đúng đắn bằng chị ấy cả. Nếu ngay khoảnh khắc này mắt em sáng lại, mà chẳng cần thốt lên lời nào, em vẫn có thể nhận ra chị ấy giữa đám đông! Chị yêu của em!”

“Bertha, con gái yêu của cha!” Caleb nói, “cha có điều này trong lòng muốn nói với cả ba chúng ta khi chỉ có chúng ta với nhau. Hãy lắng nghe cha với lòng bao dung! Cha có một lời thú tội muốn thổ lộ cùng con, cục cưng của cha ạ.”

“Một lời thú tội ư, thưa cha?”

“Cha đã đi lệch khỏi con đường chân lý và đánh mất chính mình, con gái ạ,” Caleb nói với vẻ mặt bối rối đầy đáng thương. “Cha đã đi lệch khỏi con đường chân lý, dẫu dụng ý ban đầu là muốn tốt cho con; nhưng cuối cùng lại thành ra tàn nhẫn.”

Cô quay gương mặt bàng hoàng về phía ông và thốt lên: “Tàn nhẫn ư!”

“Ông ấy tự trách mình quá nặng nề rồi, Bertha,” Dot nói. “Chẳng mấy chốc nữa em sẽ bảo thế cho xem. Em sẽ là người đầu tiên nói điều đó với ông ấy.”

“Cha mà tàn nhẫn với con ư!” Bertha thốt lên với nụ cười hoài nghi.

“Dĩ nhiên cha không cố ý, con gái ạ,” Caleb nói. “Nhưng thực tế là thế; dù cha chưa từng mảy may nghi ngờ cho đến tận ngày hôm qua. Con gái mù yêu dấu của cha, hãy lắng nghe và tha thứ cho cha! Thế giới mà con đang sống, trái tim bé bỏng của cha ạ, không hề tồn tại như những gì cha đã vẽ ra cho con. Đôi mắt mà con hằng tin tưởng, đã lừa dối con.”

Cô vẫn quay gương mặt bàng hoàng về phía ông; nhưng lùi lại phía sau, níu chặt hơn vào người bạn của mình.

“Đường đời của con chông chênh lắm, đứa con tội nghiệp của cha,” Caleb nói, “và cha chỉ muốn san bằng nó cho con. Cha đã đổi thay vạn vật, thay đổi bản chất con người, bịa ra biết bao điều chưa từng có để con được hạnh phúc hơn. Cha đã che giấu con, lừa dối con, xin Chúa tha thứ cho cha! Và bao bọc con trong những ảo tưởng.”

“Nhưng những con người bằng xương bằng thịt thì đâu phải là ảo tưởng!” cô vội vã nói, mặt cắt không còn giọt máu và tiếp tục lùi xa ông. “Cha không thể thay đổi họ được đâu.”

“Cha đã làm thế rồi, Bertha,” Caleb nài nỉ. “Có một người mà con quen biết, chim bồ câu nhỏ của cha ạ—”

“Ôi cha! Sao cha lại nói là con quen biết chứ?” cô đáp với một giọng trách móc xé lòng. “Con biết cái gì và biết ai cơ chứ! Con, kẻ chẳng có lấy một người dẫn đường! Con, kẻ mù lòa thảm hại nhường này.”

Trong nỗi đau quằn quại của tâm hồn, cô vươn hai tay ra như đang dọ dẫm tìm đường; rồi ôm chầm lấy khuôn mặt bằng một vẻ buông xuôi đầy bi thương và tuyệt vọng.

“Cuộc hôn nhân diễn ra vào ngày hôm nay,” Caleb nói, “là với một kẻ cứng nhắc, bủn xỉn, bóc lột. Một người chủ khắc nghiệt đối với cả con và cha trong suốt bao nhiêu năm qua. Xấu xí cả về ngoại hình lẫn bản chất. Lạnh lùng và vô cảm. Khác xa hoàn toàn với những gì cha đã tô vẽ về hắn cho con nghe, con gái ạ. Khác xa về mọi mặt.”

“Ôi sao,” cô gái mù kêu lên, dường như bị đày đọa đến mức gần như vượt quá sức chịu đựng, “sao cha lại có thể làm thế chứ! Sao cha lại đổ đầy trái tim con, rồi lại lao vào như Thần Chết, xé toạc những đối tượng tình yêu của con đi! Ôi lạy Chúa, con mới mù lòa làm sao! Con mới bất lực và cô độc làm sao!”

Người cha bất hạnh cúi gằm mặt xuống, chẳng thốt lên lời nào ngoài sự ăn năn và đau đớn.

Cô chỉ vừa chìm trong cơn cuồng nộ hối hận ấy một chốc lát, thì chú dế bên lò sưởi, không một ai nghe thấy ngoài cô, bắt đầu cất tiếng rả rích. Không phải với giọng vui tươi, mà là một âm thanh trầm đục, yếu ớt và đầy sầu thảm. Nó thê lương đến mức nước mắt cô bắt đầu rơi; và khi Sự hiện diện từng ở bên người lực điền suốt cả đêm xuất hiện phía sau cô, chỉ tay về phía cha cô, những giọt nước mắt ấy tuôn rơi như mưa.

Chẳng mấy chốc cô nghe thấy tiếng chú dế rõ hơn, và cảm nhận được qua bóng tối thị lực của mình Sự hiện diện ấy đang lơ lửng quanh cha cô.

“Mary,” cô gái mù nói, “hãy nói cho em biết tổ ấm của chúng ta thế nào đi. Thực chất nó ra sao.”

“Đó là một nơi tồi tàn, Bertha ạ; thực sự rất tồi tàn và trống trải. Ngôi nhà ấy e rằng chẳng chống chọi nổi gió mưa qua mùa đông tới. Nó bị bão táp quất tơi bời, Bertha ạ,” Dot tiếp tục bằng một giọng nói trầm và rõ ràng, “hệt như chiếc áo vải thô trên người người cha tội nghiệp của em vậy.”

Cô gái mù vô cùng xúc động, đứng dậy và kéo người vợ nhỏ bé của người lực điền sang một bên.

“Những món quà mà em nâng niu gìn giữ; những thứ đến gần như theo ước nguyện của em, và vô cùng đáng quý đối với em,” cô run rẩy nói; “chúng từ đâu đến vậy? Có phải chị đã gửi chúng không?”

“Không.”

“Vậy thì ai?”

Dot hiểu rằng cô đã sớm nhận ra, bèn giữ im lặng. Cô gái mù lại đưa hai tay che mặt. Nhưng theo một cách hoàn toàn khác lúc trước.

“Mary thân mến, một khoảnh khắc thôi. Một khoảnh khắc nữa thôi? Xích lại đây chút nữa. Hãy nói khẽ với em. Chị rất chân thật, em biết điều đó. Chị sẽ không lừa dối em lúc này chứ, phải không?”

“Không đâu Bertha, thực sự là không!”

“Không, em chắc là chị sẽ không làm thế. Chị quá thương hại em mà. Mary, hãy nhìn sang góc phòng nơi chúng ta vừa đứng lúc nãy — nơi cha em đang ở — người cha vô cùng thương cảm và yêu thương em — và cho em biết chị thấy gì đi.”

“Chị thấy,” Dot nói, người hoàn toàn thấu hiểu cô, “một cụ già đang ngồi trên ghế, tựa lưng đầy ưu tư, với gương mặt tỳ lên bàn tay. Tựa như đứa con thơ đang an ủi ông ấy vậy, Bertha ạ.”

“Vâng, vâng. Con bé sẽ làm thế. Nói tiếp đi chị.”

“Ông ấy là một cụ già, cằn cỗi vì nhọc nhằn và công việc. Ông ấy là một người đàn ông gầy gò, chán nản, suy tư và tóc bạc phơ. Chị thấy ông ấy lúc này, buông xuôi và còng lưng, chẳng còn chống cự lại điều gì nữa. Nhưng, Bertha, chị đã nhìn thấy ông ấy rất nhiều lần trước đây, và thấy ông chiến đấu kiên cường bằng mọi cách vì một mục đích thiêng liêng cao cả. Và chị vô cùng kính trọng mái đầu bạc phơ ấy, đồng thời ban phước cho ông!”

Cô gái mù vùng ra khỏi cô; và quỳ sụp xuống trước mặt ông, ôm lấy mái đầu bạc phơ vào ngực mình.

“Thị lực của con đã được hồi phục rồi. Là đôi mắt của con!” cô khóc lớn. “Con đã mù lòa, và giờ thì mắt con đã mở ra. Con chưa từng thực sự hiểu về cha! Nghĩ đến việc con suýt chết đi mà chưa từng một lần nhìn ngắm trọn vẹn người cha đã yêu thương con nhường nào!”

Chẳng có từ ngữ nào diễn tả nổi sự xúc động của Caleb.

“Chẳng có nhân vật hào hiệp nào trên cõi đời này,” cô gái mù vừa ôm chặt lấy ông vừa thốt lên, “mà con lại yêu thương tha thiết và trân trọng tận tụy bằng con người này! Càng bạc phơ và càng sờn cũ, thì lại càng đáng quý hơn, hỡi cha yêu! Đừng bao giờ bảo con bị mù nữa nhé. Chẳng có nếp nhăn nào trên khuôn mặt cha, chẳng có sợi tóc nào trên đầu cha, mà lại bị con quên lãng trong những lời cầu nguyện và tạ ơn Thiên Chúa!”

Caleb cố gắng thốt lên: “Bertha của cha!”

“Và trong cơn mù lòa của mình, con đã tin rằng,” cô gái vừa vuốt ve ông vừa rơi những giọt nước mắt hạnh phúc tột cùng, “ông ấy hoàn toàn khác! Và có ông ở bên cạnh mình từng ngày, luôn quan tâm đến con — từng phút giây, con chưa từng mơ đến điều này!”

“Người cha bảnh bao diện áo khoác xanh ấy, Bertha ạ,” Caleb tội nghiệp nói. “Hắn ta đi mất rồi!”

“Chẳng có gì mất cả,” cô đáp. “Cha yêu dấu ơi, không đâu! Mọi thứ đều ở đây — ở chính cha. Người cha mà con yêu thương vô hạn; người cha mà con chưa từng yêu đủ, và chưa từng thấu hiểu; vị ân nhân mà con bắt đầu kính trọng và yêu mến bởi vì ông ấy quá thấu cảm với con; Tất cả đều ở đây, trong con người cha. Chẳng có gì chết đi trong con cả. Linh hồn của mọi thứ quý giá nhất đối với con đều ở đây — ở đây, cùng gương mặt từng trải và mái đầu bạc phơ. Và cha ơi, con KHÔNG CÒN MÙ LÒA NỮA!”

Toàn bộ sự chú ý của Dot trong suốt cuộc trò chuyện này đều đổ dồn vào hai cha con họ; nhưng khi cô nhìn sang phía cậu thợ gặt nhỏ bé trong cánh đồng cỏ Moorish, cô nhận thấy chiếc đồng hồ chỉ còn vài phút nữa là điểm chuông, liền lập tức rơi vào trạng thái bồn chồn và phấn khích.

“Cha ơi,” Bertha ngập ngừng lên tiếng. “Mary.”

“Ừ, con gái yêu,” Caleb đáp. “Cậu ấy ở đây này.”

“Không có sự thay đổi nào ở chị ấy cả. Cha chưa từng nói với con điều gì về chị ấy mà không phải sự thật chứ?”

“Cha hẳn đã làm thế rồi, con gái ạ, sợ rằng,” Caleb đáp, “nếu cha có thể làm cho con bé trở nên tốt đẹp hơn vốn có. Nhưng cha chắc chắn đã biến con bé thành tồi tệ hơn nếu cha thay đổi điều gì đó. Chẳng có gì có thể làm cho con bé tốt hơn được nữa đâu, Bertha ạ.”

Dù cô gái mù đã vô cùng quả quyết khi đặt câu hỏi, nhưng niềm vui và niềm kiêu hãnh của cô trước câu trả lời cùng cái ôm thắm thiết dành cho Dot thực sự là một cảnh tượng vô cùng đáng yêu.

“Tuy nhiên, sẽ có nhiều thay đổi hơn con tưởng đấy, con gái ạ,” Dot nói. “Những thay đổi theo chiều hướng tốt hơn, ý chị là thế; những thay đổi mang lại niềm vui lớn lao cho một số người trong chúng ta. Con không được để chúng làm mình quá hoảng sợ đấy nhé, nếu lỡ có chuyện như thế xảy ra và ảnh hưởng đến con? Có phải tiếng bánh xe trên đường kia không? Thính giác của con nhạy bén lắm, Bertha ạ. Có phải tiếng bánh xe không?”

“Vâng. Đang chạy rất nhanh đến đây.”

“Chị — chị — chị biết thính giác của em rất nhạy bén,” Dot vừa đặt tay lên ngực vừa nói, rõ ràng là cố nói thật nhanh để che giấu trạng thái tim đập thình thịch, “bởi vì chị đã để ý thấy điều đó rất nhiều lần, và bởi vì em đã nhanh chóng phát hiện ra bước chân lạ lùng tối qua. Dù tại sao em lại thốt lên, mà chị nhớ rất rõ là em đã nói thế, Bertha rằng: ‘Ai đang bước đến thế kia!’, và tại sao em lại để ý đến nó hơn bất kỳ bước chân nào khác, thì chị không biết. Dù như chị vừa nói lúc nãy, thế giới này có những thay đổi lớn: những thay đổi lớn: và chúng ta chẳng thể làm gì tốt hơn là tự chuẩn bị tinh thần để không phải ngạc nhiên trước bất cứ điều gì.”

Caleb tự hỏi điều này có nghĩa là gì; nhận ra rằng cô đang nói với mình, cũng như đang nói với con gái ông. Ông kinh ngạc khi thấy cô bấn loạn và suy sụp đến mức khó thở; phải bám vào một chiếc ghế để không bị ngã khuỵu xuống.

“Đúng là tiếng bánh xe rồi!” cô thở hổn hển. “Đang đến gần hơn! Gần hơn! Rất sát rồi! Và bây giờ em nghe thấy chúng dừng lại ở cổng vườn rồi! Và bây giờ em nghe thấy tiếng bước chân bên ngoài cửa — vẫn là bước chân đó, Bertha, phải không nào! — và bây giờ!”—

Cô thét lên một tiếng hoang dại đầy phấn khích không thể kìm nén; và chạy ào tới chỗ Caleb, dùng tay che mắt ông lại trong khi một thanh niên lao sào vào phòng, tung chiếc mũ tung lên không trung và lao thẳng về phía họ.

“Mọi chuyện qua rồi chứ?” Dot kêu lên.

“Rồi!”

“Đã qua một cách tốt đẹp chứ?”

“Rồi!”

“Em có nhận ra giọng nói đó không, Caleb thân yêu? Đã bao giờ em nghe thấy giọng nói nào giống thế trước đây chưa?” Dot kêu lên.

“Nếu đứa con trai của tôi ở vùng Nam Mỹ Vàng son còn sống—” Caleb run rẩy thốt lên.

“Thằng bé còn sống!” Dot hét lên, bỏ tay ra khỏi mắt ông và vỗ tay trong sự ngây ngất tột độ; “hãy nhìn nó kìa! Hãy nhìn xem nó đang đứng trước mặt anh, khỏe mạnh và vạm vỡ kìa! Đứa con trai yêu dấu của anh! Người em trai ruột thịt bằng xương bằng thịt, đang yêu thương anh đây này, Bertha!”

Xin ngả mũ thán phục trước sự sung sướng tột cùng của sinh vật nhỏ bé ấy! Xin ngả mũ thán phục trước những giọt nước mắt và tiếng cười của cô, khi cả ba người ôm siết lấy nhau trong vòng tay! Xin ngả mũ thán phục trước sự nồng nhiệt khi cô bước đến nửa đoạn đường để chào đón chàng thủy thủ da ngăm đen với mái tóc xơ xác buông xõa, không hề quay cái miệng nhỏ nhắn đỏ mọng của mình sang một bên mà để mặc anh hôn thật tự do, và siết chặt cô vào trái tim đang đập rộn ràng của anh!

Và xin ngả mũ thán phục cả chú chim cúc cu nữa chứ — sao lại không cơ chứ! — vì đã lao ra khỏi cánh cửa sập trong Cung điện Moorish như một tên trộm đột nhập vào nhà, và kêu lên mười hai tiếng nấc cụt trước sự chứng kiến của mọi người có mặt, cứ như thể nó đã say mèm vì quá đỗi vui mừng!

Người lực điền bước vào, giật nẩy mình lùi lại. Và anh có lý do để làm thế, khi thấy mình đang ở giữa một bầu bạn tốt nhường này.

“Nhìn kìa, John!” Caleb phấn khích kêu lên, “nhìn đây này! Đứa con trai của tôi từ vùng Nam Mỹ Vàng son trở về! Đứa con trai ruột thịt của tôi! Chính là người mà anh đã tự tay sắm sửa trang bị và đưa đi đấy! Người mà anh vẫn luôn là một người bạn tốt biết bao!”

Người lực điền tiến lên để nắm lấy tay anh ta; nhưng rồi lùi lại khi một nét mặt nào đó gợi cho anh nhớ đến Người Điếc trên cỗ xe, liền thốt lên:

“Edward! Có phải cậu đấy không?”

“Giờ thì hãy kể hết mọi chuyện cho anh ấy đi!” Dot kêu lên. “Hãy kể hết mọi chuyện đi, Edward; và đừng tha thứ cho em, bởi vì sẽ chẳng có gì khiến em tự tha thứ trong mắt anh ấy thêm một lần nào nữa đâu.”

“Chính là cháu,” Edward đáp.

“Và cậu lại có thể lén lút giả trang bước vào ngôi nhà của người bạn cũ sao?” người lực điền đáp lời. “Từng có một chàng trai thẳng thắn — đã bao nhiêu năm rồi nhỉ, Caleb, kể từ khi chúng ta nghe tin cậu ta đã chết, và tưởng rằng chuyện đó đã được chứng thực cơ chứ? — kẻ chưa từng bao giờ làm thế.”

“Từng có một người bạn rộng lượng của cháu; đối với cháu còn hơn cả một người cha,” Edward nói, “người chưa từng bao giờ phán xét cháu, hay bất kỳ ai khác, mà không chịu nghe họ thanh minh. Anh chính là người đó. Thế nên cháu chắc chắn anh sẽ lắng nghe cháu lúc này.”

Người lực điền, với cái nhìn đầy bối rối hướng về phía Dot — người vẫn đứng cách xa anh — đáp: “Được thôi! Thế thì công bằng đấy. Tôi sẽ nghe.”

“Anh phải biết rằng khi cháu rời khỏi đây lúc còn là một thiếu niên,” Edward nói, “cháu đã yêu, và tình yêu ấy đã được đáp lại. Cô ấy là một thiếu nữ rất trẻ, có lẽ (anh có thể nói với cháu thế) chưa thực sự hiểu rõ lòng mình. Nhưng cháu biết rõ lòng mình, và cháu mang một tình yêu say đắm dành cho cô ấy.”

“Cậu đã từng ư!” người lực điền thốt lên. “Cậu đấy!”

“Cháu thực sự đã từng,” người kia đáp. “Và cô ấy đã đáp lại tình cảm ấy. Từ đó cho đến nay cháu vẫn luôn tin là như thế, và giờ thì cháu dám chắc cô ấy đã làm thế.”

“Chúa cứu rỗi tôi!” người lực điền nói. “Chuyện này còn tồi tệ hơn tất cả.”

“Vẫn luôn chung thủy với cô ấy,” Edward nói, “và trở về trong tràn trề hy vọng, sau bao nhiêu gian khổ hiểm nguy, để thực hiện phần cam kết cũ của chúng ta, cháu nghe tin từ cách đó hai mươi dặm rằng cô ấy đã phản bội cháu; rằng cô ấy đã quên mất cháu; và đã trao thân cho một người đàn ông khác giàu có hơn. Cháu không có ý định oán trách cô ấy; nhưng cháu muốn gặp cô ấy, và chứng minh không còn bàn cãi gì nữa rằng điều đó là sự thật. Cháu hy vọng cô ấy đã bị ép buộc phải làm thế, trái với mong muốn và ký ức của chính mình. Dù chẳng an ủi được bao nhiêu, nhưng ít ra cũng được chút đỉnh, cháu nghĩ thế, và thế là cháu lên đường. Để có được sự thật, sự thật thực sự; tự mình quan sát và tự mình phán xét một cách tự do, không bị cản trở từ một phía, hay không để ảnh hưởng của bản thân (nếu có) tác động đến cô ấy từ phía bên kia; cháu đã cải trang thành một người khác — anh biết là thế nào rồi đấy — và chờ đợi dọc đường — anh biết ở đâu rồi đấy. Anh chẳng hề mảy may nghi ngờ gì về cháu; cô ấy cũng vậy,” cậu chỉ tay về phía Dot, “cho đến khi cháu thì thầm vào tai cô ấy bên cạnh lò sưởi đó, và cô ấy suýt chút nữa đã làm lộ tẩy cháu.”

“Nhưng khi biết Edward vẫn còn sống và đã quay trở lại,” Dot nức nở nói, giờ đây tự mình cất tiếng như cô đã khao khát suốt cả câu chuyện này; “và khi biết rõ mục đích của anh ấy, cô ấy đã khuyên anh ấy bằng mọi giá phải giữ kín bí mật này; bởi vì người bạn già John Peerybingle của anh ấy có bản tính quá phóng khoáng và quá vụng về trong mọi mưu mẹo — vốn là một kẻ vụng về nói chung,” Dot vừa nói vừa cười nửa nức nở — “để mà giữ kín hộ anh ấy. Và khi cô ấy — chính là em đây, John,” người phụ nữ nhỏ bé nức nở — “kể cho anh ấy nghe mọi chuyện, rằng người người yêu cũ đã tin anh ấy đã chết; và rằng cuối cùng cô ấy đã bị mẹ mình thuyết phục để bước vào một cuộc hôn nhân mà cái thân già ngốc nghén đáng yêu kia gọi là có lợi; và khi cô ấy — lại là em đây, John — kể cho anh ấy nghe rằng họ vẫn chưa kết hôn (dù đã sát nút rồi), và rằng nếu cứ tiếp tục thì chẳng khác nào một sự hy sinh tột cùng, bởi vì chẳng hề có chút tình yêu nào từ phía cô ấy; và khi anh ấy phát điên lên vì sung sướng khi nghe điều đó; thì cô ấy — lại là em đây — đã nói rằng cô ấy sẽ đứng vào giữa họ, giống như cô ấy từng làm bao lần trước đây trong quá khứ, John, và sẽ dò la ý tứ của người yêu cũ để chắc chắn rằng những gì cô ấy — lại là em đây, John — nói và nghĩ là đúng. Và điều đó hoàn toàn đúng, John! Và họ đã được đoàn tụ với nhau, John! Và họ đã kết hôn, John, cách đây đúng một tiếng đồng hồ! Và đây chính là Cô dâu! Còn Gruff và Tackleton cứ việc ở vậy làm trai tân suốt đời đi! Và em là một người phụ nữ nhỏ bé hạnh phúc đây, May, xin Chúa phù hộ cho em!”

Cô quả là một người phụ nữ nhỏ bé không thể cưỡng lại được, nếu điều đó có ý nghĩa gì; và chưa bao giờ cô lại hoàn toàn không thể cưỡng lại được như trong cơn phấn khích hiện tại. Chưa từng có những lời chúc mừng nào ngọt ngào và đáng yêu đến thế, như những gì cô trút lên chính mình và cô dâu.

Giữa muôn vàn cảm xúc hỗn độn trong lồng ngực, người lực điền chân chất đứng sững sờ ngây người. Thấy vậy, Dot lao về phía anh, giơ tay ra hiệu bảo anh dừng lại rồi lùi lại như trước.

“Không, John, không! Hãy nghe cho hết đã! Đừng yêu em nữa, John, cho đến khi anh nghe hết từng lời em muốn nói. Việc giấu diếm anh một bí mật là điều sai trái, John. Em rất xin lỗi. Em không nghĩ đó là điều tai hại, cho đến khi em đến ngồi xuống bên anh trên chiếcếc ghế đẩu nhỏ tối qua. Nhưng khi em nhận ra qua những gì viết trên khuôn mặt anh rằng anh đã thấy em đi dạo trong hành lang cùng Edward, và khi em biết anh đang nghĩ gì, em mới cảm thấy hành động bồng bột và sai trái ấy tồi tệ biết bao. Nhưng ôi, John thân yêu, sao anh lại có thể, lại có thể nghĩ về em như thế cơ chứ!”

Người phụ nữ nhỏ bé, cô lại nức nở biết bao! John Peerybingle suýt chút nữa đã ôm chầm lấy cô. Nhưng không; cô nhất quyết không cho phép.

“Đừng vội yêu em nhé, xin anh đấy, John! Đừng vội thế trong một thời gian dài nữa! Khi em buồn về cuộc hôn nhân dự định này, anh yêu ạ, đó là vì em nhớ đến May và Edward thuở còn là những người trẻ tuổi yêu nhau; và biết rằng trái tim cô ấy ở rất xa Tackleton. Bây giờ anh tin điều đó rồi chứ. Phải không, John?”

John lại chuẩn bị lao tới sau lời thỉnh cầu này; nhưng cô lại ngăn anh lại.

“Không; cứ đứng yên ở đó đi, John! Khi em cười nhạo anh, như thỉnh thoảng em vẫn làm, John, và gọi anh là kẻ vụng về, là chú ngỗng già đáng yêu, cùng những cái tên kiểu đó, ấy là vì em yêu anh quá nhiều, John ạ, và vô cùng thích thú với những thói quen của anh, và chẳng muốn anh thay đổi dù chỉ một chút tẹo nào để đổi lấy việc được làm Vua vào ngày mai đâu.”

“Hoan hô!” Caleb thốt lên với một sự hăng hái bất thường. “Ý kiến của tôi đấy!”

“Và khi em nói về những người ở tuổi trung niên và điềm đạm, John, rồi giả vờ như chúng ta là một cặp đôi tẻ nhạt, sống theo lối mòn tẻ nhạt, thì đó chỉ vì em là một đứa trẻ ngốc nghếch thế thôi, John ạ, thích đôi khi được đóng một vở kịch cùng đứa bé, và tất cả những thứ tương tự thế: và làm ra vẻ như thật thôi.”

Cô thấy anh đang tiến lại; liền ngăn anh lại lần nữa. Nhưng cô suýt chút nữa thì muộn mất.

“Không, đừng vội yêu em trong một hai phút nữa nhé, xin anh đấy, John! Điều mà em muốn nói nhất, em đã giữ lại đến phút cuối cùng. Người John thân yêu, tốt bụng và hào hiệp của em ơi, khi chúng ta trò chuyện tối hôm trước về chú dế, em đã chực trào nói rằng ban đầu em không yêu anh sâu đậm đến thế như bây giờ; rằng khi mới bước chân về ngôi nhà này, em đã bán tín bán nghi không biết mình có học được cách yêu anh trọn vẹn như lòng hằng mong ước và cầu nguyện hay không — vì lúc ấy em còn quá trẻ, John ạ! Nhưng, John thân yêu ơi, qua từng ngày từng giờ em lại càng yêu anh nhiều hơn. Và nếu em có thể yêu anh nhiều hơn hiện tại, thì những lời cao thượng mà em nghe anh nói sáng nay chắc chắn đã khiến em làm được điều đó rồi. Nhưng em không thể. Tất cả tình cảm mà em có được (vô cùng lớn lao, John ạ) em đã trao hết cho anh từ rất lâu, lâu lắm rồi, xứng đáng với những gì anh nhận được, và em chẳng còn lại gì để trao nữa. Giờ đây, người chồng yêu dấu của em, hãy ôm em vào lòng một lần nữa đi! Đó mới là tổ ấm của em, John ạ; và đừng bao giờ, đừng bao giờ nghĩ đến việc đẩy em đi bất cứ nơi nào khác nữa nhé!”

Bạn sẽ chẳng bao giờ tìm thấy niềm vui thích lớn lao nào khi nhìn thấy một người phụ nữ nhỏ bé tuyệt vời ngã vào vòng tay của một người thứ ba, như cảm giác bạn từng trải qua nếu được chứng kiến Dot lao vào vòng tay người lực điền. Đó là khoảnh khắc chân thành trọn vẹn nhất, tuyệt đối nhất và đong đầy tâm hồn nhất mà bạn từng chứng kiến trong đời.

Bạn có thể chắc chắn rằng người lực điền đang ở trong trạng thái sung sướng tột độ; và bạn cũng có thể chắc chắn rằng Dot cũng vậy; và bạn có thể chắc chắn rằng tất cả bọn họ đều thế, bao gồm cả cô nàng Slowboy, người đã khóc ngập lụt vì sung sướng, và muốn chia sẻ đứa trẻ cưng của mình vào bầu không khí chúc mừng chung, bèn truyền tay nhau bế đứa bé cho từng người một lần lượt, cứ như thể nó là một món đồ uống vậy.

Nhưng lúc này, tiếng bánh xe lại vang lên bên ngoài cửa; và ai đó thốt lên rằng Gruff và Tackleton đang quay trở lại. Chẳng mấy chốc vị quý đáng kính ấy xuất hiện, trông có vẻ nóng nảy và bối rối.

“Này, quỷ thần ơi cái gì thế này, John Peerybingle!” Tackleton nói. “Có sự nhầm lẫn gì rồi. Tôi hẹn bà Tackleton gặp tôi ở nhà thờ, và tôi dám thề là mình đã vượt qua cô ấy trên đường khi cô ấy đang đến đây. Ồ! Cô ấy đây rồi! Xin lỗi ông nhé; tôi không có vinh hạnh được biết ông; nhưng nếu ông có thể làm ơn buông tha cho vị tiểu thư này, cô ấy có một cuộc hẹn khá đặc biệt vào sáng nay đấy.”

“Nhưng tôi không thể buông tha cho cô ấy được,” Edward đáp. “Cháu không thể nghĩ đến chuyện đó.”

“Ý mày là gì, đồ vô lại kia?” Tackleton nói.

“Ý cháu là, vì cháu có thể thông cảm cho việc ông đang bực bội,” người kia mỉm cười đáp, “cháu hoàn toàn điếc đặc trước những lời lẽ cay độc sáng nay, hệt như cháu đã điếc đặc trước mọi lời nói vào tối qua vậy.”

Ánh mắt mà Tackleton dành cho cậu ta, cùng cái giật mình của hắn!

“Cháu rất tiếc, thưa ông,” Edward vừa nói vừa đưa bàn tay trái của May ra, đặc biệt là ngón áp út; “rằng tiểu thư không thể đồng hành cùng ông đến nhà thờ; nhưng vì cô ấy đã ở đó một lần vào sáng nay rồi, có lẽ ông sẽ thông cảm cho cô ấy.”

Tackleton trân trân nhìn vào ngón áp út, rồi lấy một mẩu giấy bạc nhỏ, có vẻ như đựng một chiếc nhẫn, từ trong túi áo gi lê ra.

“Cô Slowboy,” Tackleton nói. “Phiền cô ném thứ này vào lò sưởi được không? Cảm ơn nhé.”

“Đó là một cuộc hẹn từ trước, hoàn toàn là một cuộc hẹn cũ, đã ngăn cản không cho vợ cháu giữ lịch hẹn với ông, cháu xin đảm bảo đấy,” Edward nói.

“Ông Tackleton sẽ công bằng thừa nhận rằng cháu đã tiết lộ chuyện đó một cách trung thực với ông ấy; và cháu đã nói với ông ấy rất nhiều lần rằng cháu không bao giờ có thể quên được,” May đỏ mặt lên tiếng.

“Ồ chắc chắn rồi!” Tackleton nói. “Ồ dĩ nhiên rồi. Ồ mọi chuyện đều ổn cả. Rất chính xác. Tôi đoán là bà Edward Plummer chăng?”

“Chính là cái tên đó,” chú rể đáp.

“À, tôi suýt nữa đã không nhận ra cậu đấy, thưa anh bạn,” Tackleton vừa nheo mắt soi xét kỹ khuôn mặt cậu ta vừa cúi đầu chào sâu. “Chúc mừng hạnh phúc nhé, anh bạn trẻ!”

“Cảm ơn ông.”

“Bà Peerybingle,” Tackleton quay phắt người lại phía cô đang đứng cạnh chồng; “tôi rất tiếc. Cô không hề làm một việc tử tế lớn lao gì với tôi đâu, nhưng thưa thật là tôi rất tiếc. Cô tốt hơn những gì tôi tưởng. John Peerybingle, tôi rất tiếc. Anh hiểu ý tôi; thế là đủ rồi. Mọi chuyện hoàn toàn chính xác, thưa các quý ông quý bà, và hoàn toàn thỏa đáng. Chào buổi sáng!”

Nói xong những lời đó, hắn ta hiên ngang bỏ đi, tự chuồn thẳng: chỉ dừng lại ở cửa để gỡ những dải ruy băng và hoa trên đầu con ngựa xuống, rồi đá vào mạn sườn con vật một cái như một cách thông báo cho nó biết rằng có một con ốc vít nào đó đang lỏng lẻo trong các kế hoạch của hắn.

Dĩ nhiên lúc này việc biến ngày hôm nay thành một dịp lễ hội tưng bừng để khắc ghi những sự kiện này mãi mãi trong lịch nhà Peerybingle đã trở thành một nhiệm vụ tối quan trọng. Thế là Dot lao vào công việc chuẩn bị một bữa tiệc có thể mang lại vinh quang bất tử cho ngôi nhà và cho tất cả mọi người có liên quan; và chỉ trong một thời gian ngắn, cô đã ngập ngụa đến tận khuỷu tay lúm đồng tiền trong bột mỳ, làm vấy trắng cả chiếc áo khoác của người lực điền mỗi khi anh đến gần bằng cách giữ anh lại để trao cho một nụ hôn. Chàng trai tốt bụng đó xắt rau thơm, gọt củ cải, làm vỡ đĩa, lật úp những nồi sắt chứa đầy nước lạnh lên bếp và tự tỏ ra hữu ích bằng mọi cách có thể; trong khi một cặp trợ lý chuyên nghiệp được gọi gấp từ đâu đó trong vùng đến như trong tình huống sống còn, cứ đâm sầm vào nhau ở mọi khung cửa và quanh mọi góc nhà, và ai nấy đều vấp phải Tilly Slowboy cùng đứa bé ở khắp mọi nơi. Tilly chưa bao giờ tỏ ra hăng hái đến thế trước đây. Sự xuất hiện ở khắp mọi nơi của cô là chủ đề trầm trồ ngưỡng mộ của tất cả mọi người. Cô là một hòn đá ngáng đường ở hành lang vào lúc hai giờ hai mươi lăm phút; một cái bẫy người trong nhà bếp lúc đúng hai giờ rưỡi; và một cái hố sâu trên gác mái lúc hai giờ ba mươi lăm phút. Đầu của đứa bé giống như một thứ thuốc thử và hòn đá thử vàng cho mọi loại vật chất — động vật, thực vật và khoáng sản. Không có thứ gì được sử dụng ngày hôm đó mà lại không có lúc quen thân mật với nó.

Sau đó, một Cuộc viễn chinh lớn được phát động để đi tìm bà Fielding; để bày tỏ sự ăn năn thảm thiết với người phụ nữ đáng kính đó; và đưa bà trở lại, bằng vũ lực nếu cần thiết, để cùng vui vẻ và tha hương tha thứ. Và khi Cuộc viễn chinh lần đầu tìm thấy bà, bà nhất quyết không chịu nghe theo bất kỳ điều kiện nào, mà lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần rằng không ngờ mình lại sống để chứng kiến ngày này! và chẳng chịu nói gì khác ngoài câu: “Giờ thì hãy khiêng tôi ra mả đi:” nghe có vẻ ngớ ngẩn, bởi vì bà chưa hề chết hay có dấu hiệu gì giống như thế cả. Một lúc sau, bà chìm vào một trạng thái bình tĩnh đáng sợ, và nhận xét rằng khi chuỗi hoàn cảnh bất hạnh đó xảy ra trong ngành buôn bán chàm, bà đã tiên đoán trước rằng mình sẽ phải đối mặt trong suốt quãng đời còn lại với mọi loại lăng mạ và khinh miệt; và rằng bà rất vui khi thấy đúng là như vậy; và cầu xin họ đừng bận tâm gì đến bà nữa — bởi bà là gì cơ chứ? ôi trời! chỉ là một kẻ vô danh tiểu tốt! — mà hãy quên đi sự tồn tại của một sinh linh như thế, và cứ tiếp tục cuộc sống của mình mà không cần có bà. Từ tâm trạng mỉa mai cay đắng này, bà chuyển sang trạng thái tức giận, nơi bà thốt ra câu nói đáng chú ý rằng con giun xéo lắm cũng quằn; và sau đó, bà chìm đắm trong một nỗi tiếc nuối dịu dàng, và nói rằng nếu họ chịu tin tưởng bà, thì không biết bà có thể đưa ra những gợi ý tuyệt vời nhường nào! Chớp lấy thời điểm then chốt trong tâm trạng của bà, Cuộc viễn chinh ôm chầm lấy bà; và chẳng mấy chốc bà đã đeo găng tay vào, lên đường đến nhà John Peerybingle trong trạng thái đoan trang không tì vết; bên cạnh là một gói giấy chứa chiếc mũ lễ nghi cao ngất ngưởng và cứng đơ như chiếc mũ tế.

Sau đó, cha mẹ của Dot cũng đến trên một chiếc xe ngựa nhỏ khác; và họ đến muộn giờ; khiến mọi người lo lắng thấp thỏm; và ngóng trông họ suốt dọc con đường; và bà Fielding thì lúc nào cũng nhìn về hướng sai và sai trái về mặt đạo đức; và khi được nhắc nhở điều đó, bà hy vọng mình có thể được phép tự do nhìn ngắm bất cứ nơi nào bà thích. Cuối cùng họ cũng đến: một cặp đôi tròn trịa bụ bẫm, thong thả dạo bước theo một cách thức vô cùng ấm cúng và thoải mái đúng chất gia đình Dot; và hình ảnh Dot và mẹ cô đi bên nhau thật tuyệt vời làm sao. Họ giống nhau như đúc.

Sau đó, mẹ của Dot phải nối lại mối quan hệ quen biết với mẹ của May; và mẹ của May thì lúc nào cũng giữ giá trị tầng lớp thượng lưu của mình; trong khi mẹ của Dot chẳng màng gì đến thứ gì khác ngoài đôi bàn chân nhỏ bé năng nổ của mình. Còn ông già Dot — cứ gọi cha của Dot như thế, tôi quên mất đó không phải tên thật của ông nhưng chẳng sao cả — lại tỏ ra tự tung tự tác, bắt tay ngay từ lần gặp đầu tiên, và có vẻ như coi chiếc mũ chỉ là một đống tinh bột và vải muslin, hoàn toàn không mảy may nể nang gì ngành buôn bán chàm, mà chỉ bảo rằng giờ thì chẳng còn cách nào cứu vãn được nữa; và theo lời tổng kết của bà Fielding, ông là một người đàn ông tốt bụng — nhưng thô lỗ, con ạ.

Tôi thà đánh đổi bất cứ thứ gì còn hơn là bỏ lỡ cảnh Dot làm chủ nhà trong bộ váy cưới, xin gửi lời chúc phúc đến gương mặt rạng rỡ của cô! Không! Cả người lực điền tốt bụng, vui vẻ và hồng hào ở cuối bàn nữa. Cả chàng thủy thủ da ngăm tươi tắn và người vợ xinh đẹp của anh ta. Cả bất kỳ ai trong số họ. Bỏ lỡ bữa tối thì chẳng khác nào bỏ lỡ một bữa ăn thịnh soạn và đầm ấm nhất mà một con người có thể thưởng thức; và bỏ lỡ những chén rượu tràn trề nâng ly chúc mừng Ngày Cưới mới thực sự là điều đáng tiếc nhất trên đời.

Sau bữa tối, Caleb hát bài hát về Chiếc Bát Lấp Lánh. Đúng như tôi đang sống và mong muốn được tiếp tục sống thêm vài năm nữa, ông đã hát trọn vẹn bài hát ấy.

Và nhân tiện, một sự cố hoàn toàn bất ngờ đã xảy ra, ngay khi ông vừa dứt lời thơ cuối cùng.

Có tiếng gõ cửa; và một người đàn ông loạng choạng bước vào, chẳng thưa gửi xin phép gì sất, trên đầu đội một vật nặng trịch. Đặt vật này xuống chính giữa bàn, ngay giữa đống hạt dẻ và táo, hắn ta nói:

“Lời thăm hỏi của ông Tackleton, và vì ông ấy chẳng dùng đến chiếc bánh cưới này, có lẽ xin mời mọi người dùng hộ.”

Nói xong, hắn quay lưng bước thẳng.

Như bạn có thể tưởng tượng, mọi người có chút ngỡ ngàng. Bà Fielding, vốn là một phụ nữ có sự nhạy bén vô hạn, gợi ý rằng chiếc bánh đã bị bỏ thuốc độc, và kể lại câu chuyện về một chiếc bánh từng biến cả một trường nữ sinh thành màu xanh dương. Nhưng ý kiến của bà đã bị phớt lờ bởi tiếng hò reo đồng thanh; và chiếc bánh được May cắt ra với rất nhiều nghi thức và niềm vui sướng.

Tôi không nghĩ có ai kịp nếm thử miếng nào, thì lại có tiếng gõ cửa vang lên lần nữa, và chính người đàn ông đó lại xuất hiện, kẹp dưới nách một gói giấy bọc giấy nâu to tướng.

“Lời thăm hỏi của ông Tackleton, và ông ấy gửi tặng vài món đồ chơi cho đứa bé. Chúng không xấu đâu.”

Sau khi thốt lên những lời đó, hắn lại lui ra.

Cả nhóm hẳn sẽ gặp vô vàn khó khăn để tìm từ ngữ diễn tả sự kinh ngạc của mình, ngay cả khi họ có thừa thời gian để tìm kiếm. Nhưng họ chẳng có chút thời gian nào cả; bởi vì sứ giả vừa đóng cửa lại sau lưng, thì lại có tiếng gõ cửa khác, và chính Tackleton bước vào.

“Bà Peerybingle!” nhà buôn đồ chơi tay cầm mũ nói. “Tôi rất tiếc. Tôi còn cảm thấy tiếc hơn cả sáng nay nữa. Tôi đã có thời gian để ngẫm lại chuyện này. John Peerybingle! Bản tính tôi vốn chua ngoa; nhưng tôi không thể ngăn mình được làm cho ngọt ngào hơn, ít nhiều, khi đối mặt với một người đàn ông như anh. Caleb! Người bảo mẫu vô tình này đã hé lộ cho tôi một manh mối tối qua, mà tôi đã tìm ra đầu mối. Tôi đỏ mặt khi nghĩ đến việc mình có thể ràng buộc anh và con gái anh với tôi dễ dàng nhường nào, và tôi đã ngu ngốc khờ khỉ đến mức nào khi coi cô ấy là một kẻ như thế! Các bạn thân mến, tất cả mọi người, tối nay nhà tôi cô quạnh lắm. Tôi chẳng có lấy nổi một chú dế bên lò sưởi. Tôi đã dọa chúng chạy mất tăm mất tích cả rồi. Hãy rộng lượng với tôi; hãy cho phép tôi tham gia cùng bữa tiệc vui vẻ này!”

Hắn đã hòa nhập vào không khí chỉ trong vòng năm phút. Bạn chưa từng thấy một gã nào như thế cả. Hắn đã làm quái gì suốt cả cuộc đời mình, để mà đến tận bây giờ mới nhận ra khả năng vui vẻ tuyệt vời của bản thân cơ chứ! Hay các nàng tiên đã làm gì với hắn, mà lại tạo ra sự thay đổi lớn lao nhường này!

“John! Anh sẽ không đuổi em về nhà tối nay chứ, phải không?” Dot thì thầm.

Nhưng anh suýt chút nữa thì làm thế rồi đấy!

Chỉ còn thiếu một sinh linh nữa thôi là bữa tiệc hoàn hảo trọn vẹn; và trong chớp mắt, nhân vật ấy đã xuất hiện, vô cùng khát nước vì chạy mệt bở hơi tai, và đang loay hoay tìm cách nhét đầu mình vào một cái bình nước cổ hẹp. Cậu ta đã đi theo chiếc xe ngựa đến tận điểm cuối của chuyến hành trình, vô cùng chán nản vì sự vắng mặt của ông chủ, và cực kỳ nổi loạn chống lại Người Đại diện. Sau khi la cà quanh chuồng ngựa một hồi lâu, vô ích trong việc xúi giục con ngựa già nổi loạn tự ý quay về một mình, cậu ta đã đi thẳng vào quán rượu và nằm bẹp xuống trước lò sưởi. Nhưng rồi đột ngột nhận ra Người Đại diện chỉ là một kẻ lừa đảo và phải bị bỏ rơi, cậu ta lại đứng dậy, quay đầu đuôi chạy một mạch về nhà.

Buổi tối có một màn khiêu vũ. Tôi chỉ nhắc qua về hoạt động giải trí đó như thế, nếu như tôi không có lý do để cho rằng đó thực sự là một điệu nhảy hoàn toàn nguyên bản, và mang một nhịp điệu vô cùng độc đáo. Nó được hình thành theo một cách kỳ lạ; theo cách này.

Edward, chàng thủy thủ đó — một gã trai hào phóng phóng khoáng — đã kể cho họ nghe đủ thứ chuyện kỳ thú về loài vẹt, những mỏm đá, người Mexico và vàng vụn, thì bỗng nhiên hắn nổi hứng nhảymúa phắt dậy khỏi ghế và đề xuất một điệu nhảy; bởi vì chiếc đàn hạc của Bertha đang ở đó, và cô chơi đàn cừ đến mức hiếm ai sánh kịp. Dot (một cô nàng giả vờ lém lỉnh khi thích) bảo rằng những ngày khiêu vũ của mình đã chấm dứt; tôi nghĩ là vì người lực điền đang hút tẩu thuốc, và cô thích ngồi cạnh anh ấy nhất. Bà Fielding dĩ nhiên chẳng còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc tuyên bố những ngày khiêu vũ của mình đã chấm dứt, sau câu nói đó; và mọi người đều hưởng ứng, trừ May; May đã sẵn sàng.

Thế là May và Edward vùng đứng dậy giữa tràng pháo tay vang dội để khiêu vũ một mình; và Bertha tấu lên khúc nhạc tươi vui nhất của cô.

Chà! Nếu bạn tin tôi, họ chưa kịp nhảy được năm phút, thì đột nhiên người lực điền vứt tẩu thuốc đi, ôm lấy eo Dot, lao vụt ra giữa phòng và bắt đầu nhún nhảy theo nhịp gót và mũi chân một cách tuyệt vời. Tackleton vừa nhìn thấy thế liền lướt nhanh về phía bà Fielding, ôm lấy eo bà và nhảy theo. Ông già Dot vừa nhìn thấy thế liền chồm dậy đầy sống động, kéo thốc bà Dot vào giữa vòng khiêu vũ và trở thành người dẫn đầu. Caleb vừa nhìn thấy thế liền túm chặt lấy hai tay Tilly Slowboy và lao đi với tốc độ chóng mặt; cô Slowboy, với niềm tin vững chắc rằng cứ lao đầu vào giữa các cặp đôi khác và tạo ra vô số cú va chạm với họ mới chính là bí quyết duy nhất để nhảy nhót.

Nghe kìa! Chú dế hòa nhịp vào bản nhạc với tiếng kêu rả rích, rả rích, rả rích; và chiếc ấm nước đang reo vui hum hút!

***

Nhưng chuyện này là sao thế! Ngay cả khi tôi đang lắng nghe họ đầy phấn khởi, và quay sang phía Dot để ngắm nhìn lần cuối hình bóng nhỏ bé vô cùng dễ thương đối với tôi, thì cô ấy cùng tất cả mọi người đã tan biến vào hư không, và tôi chỉ còn lại một mình. Một chú dế đang cất tiếng hát bên lò sưởi; một món đồ chơi trẻ em bị vỡ nằm trên mặt đất; và chẳng còn lại gì khác nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.