Dế Mèn Bên Bếp Lửa: Truyện Cổ Tích Về Tổ Ấm

Lượt đọc: 83 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2
— Khúc Ca Thứ Hai

❊ ❊ ❊

Caleb Plummer và cô con gái mù của ông sống lủi thủi một mình, đúng như lời trong sách truyện kể lại — và tôi hy vọng rằng những lời chúc phúc của tôi, cùng với sự đồng lòng của quý vị, sẽ dành cho những cuốn sách truyện, vì chúng đã dám cất lên lời hay ý đẹp giữa cõi đời nhọc nhằn này! — Caleb Plummer và cô con gái mù sống lủi thủi một mình trong một căn nhà gỗ nhỏ bé xíu xiu vỏn vẹn như một nửa mảnh vỏ hạt dẻ, thực chất chẳng khác gì một cái mụn nhọt mọc trên chiếc mũi gạch đỏ sẫm to tướng của hãng Gruff và Tackleton. Cơ ngơi của Gruff và Tackleton là điểm nhấn hoành tráng của cả con phố; nhưng nhà của Caleb Plummer thì chỉ cần gác vài búa là có thể đánh sụp, rồi bốc những mảnh vụn chất đầy lên xe đẩy chở đi.

Nếu có ai trót để tâm đến việc căn nhà của Caleb Plummer bỗng dưng biến mất sau một cuộc tàn phá như thế, thì chắc chắn họ cũng chỉ khen ngợi việc dỡ bỏ nó là một cải tạo vĩ đại. Nó bám chặt vào cơ ngơi của Gruff và Tackleton hệt như con hàu bám vào sống tàu, con ốc sên bám vào cánh cửa, hay một chùm nấm độc nhỏ xíu bám vào gốc cây.

Nhưng đó lại là chiếc mầm sinh ra cả thân cây xum xuê của Gruff và Tackleton; và dưới mái nhà tồi tàn ấy, đời cha của lão Gruff tiền nhiệm đã từng tỉ mẩn làm ra những món đồ chơi quy mô nhỏ cho bao thế hệ trẻ con già đầu từng chơi đùa, khám phá, làm hỏng rồi chìm vào giấc ngủ.

Tôi đã nói rằng Caleb và cô con gái mù tội nghiệp của ông sống ở đây. Lẽ ra tôi phải nói rằng Caleb sống ở đây, còn cô con gái mù tội nghiệp của ông thì sống ở một nơi nào khác — trong một ngôi nhà kỳ diệu do chính tay Caleb dựng lên, nơi sự nghèo túng và xơ xác không hề tồn tại, và phiền muộn chưa bao giờ đặt chân tới. Caleb không phải là phù thủy, nhưng trong nghệ thuật ma thuật duy nhất còn sót lại với chúng ta, thứ ma thuật của tình yêu hy sinh và bất tử, Thiên nhiên chính là người thầy dìu dắt ông; và từ những bài học của Người, mọi điều kỳ diệu đã ra đời.

Cô gái mù chưa bao giờ hay biết rằng trần nhà đã ngả màu, những bức tường chi chít vết loang lổ và chỗ tróc vữa chỗ không, những khe nứt trên cao cứ lớn dần lên mỗi ngày, còn những xà nhà thì đang mục nát và oằn xuống. Cô gái mù chưa bao giờ biết rằng sắt đang rỉ sét, gỗ đang mục ruỗng, giấy dán tường đang bong tróc; kích thước, hình dáng và tỷ lệ chân thực của ngôi nhà đang lụi tàn đi. Cô gái mù chưa bao giờ biết rằng trên bàn ăn bày những món đồ sành sứ thô kệch; rằng nỗi buồn và sự chán nản đang bao trùm ngôi nhà; rằng mái tóc thưa thớt của Caleb đang ngả bạc ngày một nhiều hơn trước đôi mắt không còn ánh sáng của cô. Cô gái mù chưa bao giờ biết rằng họ có một người chủ lạnh lùng, hách dịch và thờ ơ — chưa bao giờ biết rằng Tackleton chính là Tackleton; mà ngược lại, cô vẫn sống trong niềm tin rằng ông là một kẻ hài hước kỳ quặc thích trêu đùa họ, và dẫu là Thiên thần Hộ mệnh cho cuộc đời họ, hắn vẫn khinh bỉ việc phải nghe dù chỉ một lời cảm ơn.

Và tất cả những điều đó đều do một tay Caleb tạo nên; tất cả đều là công sức của người cha đơn hậu ấy! Nhưng bản thân ông cũng có một Chú dế bên lò sưởi; và khi lắng nghe khúc ca của nó với nỗi buồn man mác lúc đứa con gái mù mất mẹ còn quá nhỏ, vị Tinh linh ấy đã truyền cho ông ý tưởng rằng ngay cả sự thiếu thốn lớn lao của cô cũng có thể được biến thành một niềm hạnh phúc gần như trọn vẹn, và cô bé có thể trở nên vui vẻ nhờ những điều nhỏ bé nhường ấy.

Bởi vì muôn loài dế đều là những Vị thần hùng mạnh, dẫu cho những kẻ trò chuyện với chúng chẳng hề hay biết điều đó (đây là chuyện thường tình); và trong thế giới vô hình, chẳng có những giọng nói nào dịu dàng và chân thật hơn, đáng để ta tin tưởng tuyệt đối hơn, hay chắc chắn mang lại những lời khuyên nhủ êm ái nhất, cho bằng Giọng nói mà các Vị thần bên Bếp lửa và Tổ ấm dùng để thì thầm với loài người.

Caleb và con gái đang cùng nhau làm việc trong căn phòng làm việc quen thuộc của họ, nơi đồng thời cũng là phòng sinh hoạt chung; và đó quả là một nơi kỳ lạ. Trong phòng có những ngôi nhà, từ đã hoàn thiện đến chưa hoàn thiện, dành cho Búp bê ở mọi tầng lớp xã hội. Những khu nhà ngoại ô dành cho Búp bê có mức thu nhập vừa phải; nhà bếp và phòng trọ đơn cho Búp bê thuộc tầng lớp lao động; những dinh thự thị trấn nguy nga cho Búp bê quyền quý. Một số cơ ngơi này đã được trang bị nội thất sẵn sàng theo định mức, nhằm phục vụ sự tiện nghi của những Búp bê có hầu bao hạn hẹp; những căn khác lại có thể được bài trí theo tiêu chuẩn xa hoa nhất chỉ trong chớp mắt, lấy từ cả dãy kệ đầy bàn ghế, sofa, giường ngủ và đồ bọc nệm. Giới quý tộc, thượng lưu và công chúng nói chung — những đối tượng mà các căn nhà này được thiết kế để phục vụ — đang nằm rải rác đây đó trong các giỏ đồ, mắt trợn trừng nhìn lên trần nhà; nhưng trong việc định rõ địa vị xã hội và giữ họ trong đúng vị trí của mình (điều mà thực tế cho thấy là vô cùng khó khăn ngoài đời thực), những người thợ làm Búp bê này đã vượt xa Thiên nhiên — kẻ vốn dĩ thường hay ương ngạnh và trái tính trái nết. Thay vì dựa vào những dấu hiệu tuỳ tiện như lụa sa tanh, vải in bông hay những mảnh giẻ rách, họ đã thêm vào những đặc điểm khác biệt rõ rệt trên cơ thể khiến không ai có thể nhầm lẫn được. Chẳng hạn, vị tiểu thư Búp bê danh giá có các chi bằng sáp với tỷ lệ hoàn hảo; nhưng chỉ có cô và những người đẳng cấp như cô mới có được vinh dự đó. Tầng lớp tiếp theo trong thang bậc xã hội được làm bằng da, và tầng lớp kế tiếp làm bằng vải thô. Còn về phần những kẻ bình dân, họ chỉ có những que diêm từ hộp quẹt làm tay chân thế là xong — lập tức được định hình vị trí trong thế giới của họ, vĩnh viễn không thể vượt thoát ra ngoài.

Ngoài búp bê ra, trong phòng của Caleb Plummer còn có nhiều mẫu sản phẩm thủ công khác. Có những chiếc Hòm của Noah, trong đó Chim chmuông và Thú vật được nhồi nhét chật ních đến khó tin, tôi xin đảm bảo với bạn như vậy; mặc dù chúng vẫn có thể bị ních vào bằng bất cứ cách nào qua nóc hòm, rồi được xóc và lắc cho gọn lại trong khoảnh khắc nhỏ nhất. Bằng một chút giấy phép thơ ca đầy táo bạo, hầu hết các Hòm Noah này đều có gắn tay nắm cửa; dẫu đó có thể là những chi tiết lạc lõng, gợi liên tưởng đến những vị khách ghé thăm buổi sáng hay người đưa thư, nhưng chúng lại là điểm nhấn thú vị cho vẻ ngoài của công trình. Có hàng tá chiếc xe đẩy nhỏ ủ rũ, cứ mỗi khi bánh xe quay là lại cất lên thứ âm thanh não nề nhất. Rất nhiều đàn vi-ô-lông nhỏ, trống, và đủ loại dụng cụ tra tấn khác; vô số đại bác, khiên, gươm, giáo và súng. Có những chú hề lèo khoèo mặc quần đỏ, không ngừng leo lên những chướng ngại vật bằng ruy băng đỏ rồi cắm đầu lộn nhào xuống ở phía bên kia; và có vô số những ông lão đáng kính, thậm chí là kính lão đắc thọ, cứ phát cuồng bay qua những chiếc chốt nằm ngang được cắm sẵn ở cửa nhà của chính họ. Có đủ loại muông thú; đặc biệt là ngựa thuộc mọi giống loài, từ con ngựa đốm làm bằng khúc gỗ đóng trên bốn cây cọc với chiếc khăn quàng cổ làm bờm, cho đến chú ngựa chiến thuần chủng trên chiếc bập bênh ở tư thế sung sức nhất. Thật khó lòng mà đếm xuể hàng tá này đến hàng tá khác những hình nhân kỳ dị luôn chực chờ làm đủ mọi trò ngớ ngẩn mỗi khi có ai vặn tay quay, cũng khó khăn chẳng kém gì việc kể tên mọi thói hư tật xấu, tội lỗi hay yếu đuối của con người mà lại không tìm thấy hình bóng trực tiếp hoặc gián tiếp của chúng trong căn phòng của Caleb Plummer. Và chúng không hề bị phóng đại chút nào, bởi vì chỉ cần những chiếc tay quay nhỏ xíu cũng đủ khiến đàn ông và đàn bà thực hiện những điệu bộ kỳ quái chẳng kém gì bất kỳ món đồ chơi nào từng được tạo ra.

Giữa bộn bề những thứ ấy, Caleb và con gái vẫn ngồi làm việc. Cô gái mù bận rộn như một thợ may áo búp bê; còn Caleb thì đang sơn và lắp kính cho mặt tiền bốn tầng của một dinh thự gia đình đáng mơ ước.

Vẻ lo âu hằn sâu trên những nếp nhăn khuôn mặt Caleb, cùng dáng vẻ đăm chiêu thẫn thờ vốn rất hợp với một nhà giả kim hay một học giả uyên bác nào đó, thoạt nhìn lại tạo nên một sự tương phản kỳ lạ với công việc và những thứ tầm thường xung quanh ông. Thế nhưng, những vật tầm thường được phát minh và theo đuổi để mưu sinh lại trở thành những hiện thực vô cùng nghiêm túc; và ngoài vấn đề đó ra, bản thân tôi cũng không dám chắc rằng nếu Caleb là một Đại thần Quản hạt, một Nghị sĩ Quốc hội, một luật sư, hay thậm chí là một nhà đầu cơ lớn, thì ông sẽ buôn bán đồ chơi kém quái dị đi chút nào, dù tôi rất nghi ngờ liệu chúng có giữ được sự vô hại như thế hay không.

— Vậy là tối qua bố đã ra ngoài trời mưa trong chiếc áo khoác đại cán mới đẹp tuyệt trần của mình, thưa bố? — con gái Caleb hỏi.

— Trong chiếc áo khoác đại cán mới đẹp tuyệt trần của ta, — Caleb đáp, liếc mắt về phía sợi dây phơi quần áo trong phòng, nơi chiếc áo bằng vải bố thô đã mô tả trước đó đang được treo cẩn thận cho ráo nước.

— Con mới vui làm sao khi bố mua nó đấy, thưa bố!

— Lại của một thợ may tên tuổi nữa chứ, — Caleb nói. — Ra phết thợ may thời thượng đấy. Nó quá sang đối với ta.

Cô gái mù tạm gác công việc, cười vang thích thú.

— Quá sang sao, thưa bố! Cái gì mà quá sang đối với bố cơ chứ?

— Dù sao thì ta cũng thấy hơi ngượng khi mặc nó, — Caleb nói, dõi theo hiệu ứng từ lời nói của mình trên gương mặt đang rạng rỡ dần lên của cô; — thật đấy! Khi nghe bọn trẻ con và mọi người đi sau bàn tán rằng: “Này! Trông như đại gia kìa!” ta chẳng biết phải nhìn đi đâu cho phải lối. Và khi gã ăn mày tối qua nhất định không chịu rời đi; rồi khi ta bảo mình chỉ là một người rất bình thường, hắn lại thưa rằng: “Không ạ, thưa ngài! Xin ngài phúc hậu đừng nói thế!” — ta cảm thấy ngượng ngùng vô cùng. Ta thực sự thấy mình như không có quyền được mặc nó vậy.

Cô gái mù hạnh phúc làm sao! Cô mới vui tươi và hân hoan làm sao!

— Con thấy bố rồi, — cô nói, chắp hai tay lại, — rõ ràng như thể con có đôi mắt mà con chẳng bao giờ cần đến mỗi khi bố ở bên. Một chiếc áo khoác màu xanh... —

— Xanh tươi, — Caleb đính chính.

— Vâng, vâng! Xanh tươi! — cô gái kêu lên, ngẩng khuôn mặt rạng rỡ của mình lên; — cái màu mà con vẫn còn mường tượng được nơi bầu trời diễm phúc! Bố đã bảo con nó có màu xanh từ trước rồi mà! Một chiếc áo khoác màu xanh tươi...

— May vừa vặn theo dáng người, — Caleb gợi ý.

— May vừa vặn theo dáng người! — cô gái mù thốt lên, cười lớn sảng khoái; — và bên trong chiếc áo ấy là bố, người cha thân yêu của con, với đôi mắt tinh anh, gương mặt rạng rỡ nụ cười, bước chân thanh thoát và mái tóc đen sẫm — trông trẻ trung và đẹp trai làm sao!

— Này nhé! Này nhé! — Caleb nói. — Chẳng mấy chốc mà ta kiêu ngạo mất thôi!

— Con nghĩ bố đã thế rồi đấy chứ, — cô gái mù kêu lên, chỉ tay về phía ông với vẻ tinh nghịch. — Con thừa biết bố rồi, bố ơi! Ha, ha, ha! Con bắt được tẩy của bố rồi nhé!

Hình ảnh trong tâm trí cô thật khác biệt làm sao so với Caleb bằng xương bằng thịt đang ngồi ngắm nhìn cô! Cô vừa nhắc đến bước chân thanh thoát của ông. Cô đã nói đúng. Suốt bao nhiêu năm trời, chưa một lần nào ông bước qua ngưỡng cửa ấy với nhịp điệu chậm chạp thường ngày của mình, mà toàn phải giả vờ tiếng bước chân để đánh lừa đôi tai cô; và chưa bao giờ, ngay cả những lúc lòng nặng trĩu muộn phiền nhất, ông quên đi bước chân nhẹ nhàng cốt để mang lại cho cô sự can trường và vui vẻ!

Chúa mới biết được! Nhưng tôi nghĩ sự bối rối mơ hồ trong phong thái của Caleb có lẽ một nửa bắt nguồn từ việc ông đã tự đánh lừa chính mình và mọi thứ xung quanh vì tình yêu dành cho cô con gái mù. Sao người đàn ông nhỏ bé ấy có thể tránh khỏi bối rối sau ngần ấy năm trời nhọc nhằn xóa nhòa đi danh tính của chính mình và của mọi vật có liên quan đến nó cơ chứ!

— Chúng ta xong đoạn này rồi, — Caleb nói, lùi lại một hai bước để ngắm nghía tác phẩm của mình cho chuẩn xác hơn; — giống như thật đến chín mươi phần trăm ấy chứ chẳng đùa. Tiếc thật, giá như toàn bộ mặt tiền của ngôi nhà có thể mở toang ra một lượt! Ước gì trong đó có cả cầu thang, và những cánh cửa phòng đàng hoàng để bước vào! Nhưng đó là cái tệ hại nhất trong cái nghề của tôi, tôi cứ mãi tự huyễn hoặc và lừa dối chính mình.

— Bố đang nói chuyện khẽ quá. Bố không mệt đấy chứ, thưa bố?

— Mệt ư! — Caleb vọng lại với một sự phấn khích bùng nổ, — cái gì có thể làm bố mệt được chứ, Bertha? Bố chưa từng mệt bao giờ. Mệt là gì cơ chứ?

Để tăng thêm sức nặng cho lời nói của mình, ông kìm lại hành động vô thức bắt chước hai hình nhân nửa thân đang vươn vai ngáp ngắn ngáp dài trên bệ lò sưởi — vốn được tạc theo tư thế mệt mỏi vĩnh cửu từ phần eo trở lên — rồi ngân nga một đoạn ngắn của bài hát. Đó là một khúc ca hoan ca tửu điệt, hình như nói về một Chiếc Chén Lấp Lánh. Ông hát nó với một giọng điệu bất cần đời, khiến khuôn mặt ông càng trở nên gầy guộc và đăm chiêu hơn gấp ngàn lần.

— Gì thế! Cậu đang hát hò đấy à? — Tackleton nói, thò đầu qua cửa. — Cứ hát to lên xem nào! Tôi thì chịu chết không hát nổi.

Chẳng ai dám ngờ hắn lại biết hát. Trông mặt hắn hoàn toàn không có nét nào gợi lên sự liên tưởng đến âm nhạc cả.

— Tôi không có tiền để mà hát, — Tackleton nói. — Cậu may mắn thật đấy. Hy vọng là cậu cũng đủ khả năng tài chính để mà làm việc nữa. Chắc là chẳng có đủ thời gian cho cả hai việc đâu nhỉ?

— Ước gì con nhìn thấy hắn lúc này, Bertha, hắn đang nháy mắt với bố kìa! — Caleb thì thầm. — Một gã thích đùa đúng nghĩa! Nếu không biết hắn, con sẽ tưởng hắn đang nói chuyện nghiêm túc đấy — có phải thế không nào?

Cô gái mù mỉm cười và gật đầu.

— Người ta vẫn bảo: Con chim biết hót mà không chịu hót thì phải ép cho nó hót, — Tackleton càu nhàu. — Thế còn con cú không biết hót, không nên hót, mà cứ nhao nhao lên đòi hót thì phải bắt nó làm gì đây?

— Cái cách hắn đang nháy mắt vào lúc này kìa! — Caleb thì thầm với con gái. — Ôi, lạy Chúa tôi!

— Lúc nào cũng vui tươi và yêu đời với chúng cháu hết! — cô Bertha mỉm cười nói.

— Ồ, cô cũng ở đó đấy à? — Tackleton đáp lại. — Đồ đần độn tội nghiệp!

Hắn thực sự tin rằng cô bé là một kẻ đần độn; và niềm tin ấy xuất phát từ việc cô yêu mến hắn, dẫu tôi không dám chắc hắn có nhận thức được điều đó hay không.

— Nào! Đã có mặt ở đó — thì cô khỏe chứ? — Tackleton cất lời với vẻ ban ơn cộc cằn.

— Ơ! Vâng; con khỏe lắm. Và hạnh phúc đúng như những gì chú mong muốn đấy ạ. Hạnh phúc như thể chú có thể mang lại cho cả thế giới này vậy, nếu chú làm được!

— Đồ đần độn tội nghiệp! — Tackleton lầm bầm. — Chẳng có lấy một tia lý trí. Chẳng có mảy may nào!

Cô gái mù cầm lấy tay hắn và hôn lên đó; giữ nó trong đôi bàn tay mình một thoáng; rồi áp má vào đó thật dịu dàng trước khi buông ra. Hành động ấy chứa đựng một tình cảm sâu sắc vô bờ bến cùng lòng biết ơn vô hạn, đến nỗi ngay cả Tackleton cũng phải động lòng, cất tiếng gắt gỏng dịu hơn ngày thường:

— Lại trò gì thế này?

— Tối qua lúc đi ngủ, con đã đặt nó sát cạnh gối và mang theo cả vào trong giấc mơ. Và khi bình minh ló dạng, cùng với ánh mặt trời rực rỡ — mặt trời màu đỏ phải không bố?

— Đỏ vào buổi sáng và buổi chiều, Bertha ạ, — tội nghiệp Caleb đáp, liếc nhìn người chủ một cái đầy ái ngại.

— Khi nó mọc lên, và thứ ánh sáng rực rỡ khiến con gần như sợ va phải mỗi khi đi lại bước vào phòng, con đã quay chậu cây nhỏ về phía ấy, tạ ơn Chúa đã tạo ra những vật trân quý nhường này, và cảm ơn chú đã gửi chúng đến để làm vui lòng con!

— Trại tâm thần xổng chuồng rồi! — Tackleton lẩm bẩm trong miệng. — Chẳng mấy chốc mà chúng ta phải dùng đến áo trói cánh và khăn bịt miệng thôi. Tiền tiến quá cơ!

Caleb đan lỏng hai bàn tay vào nhau, thẫn thờ nhìn đăm đăm về phía trước khi con gái nói, như thể thực sự không chắc chắn (tôi tin là ông không chắc) liệu Tackleton có làm được điều gì đáng để cô cảm ơn hay không. Giả sử vào khoảnh khắc đó, nếu được toàn quyền tự quyết và bị đe dọa xử tử nếu không sút cho gã buôn đồ chơi một cú hoặc quỳ rạp dưới chân hắn tùy theo công trạng, tôi tin rằng cơ hội chọn lựa giữa hai hướng đi ấy là ngang ngửa nhau. Thế nhưng, Caleb thừa biết rằng chính tay ông đã cẩn thận mang chậu hoa hồng nhỏ ấy về cho cô, và chính miệng ông đã thêu dệt nên lời dối trá vô hại ấy để ngăn cô nghi ngờ rằng ông đã phải tự tước đoạt bản thân mình nhiều đến thế nào, rất nhiều đến thế nào mỗi ngày, chỉ để cô được hạnh phúc hơn.

— Bertha! — Tackleton lên tiếng, tạm thời mang vẻ bộp chộp hòa nhã. — Lại đây nào.

— Ơ! Con đi thẳng đến chỗ chú được mà! Chú không cần phải dẫn đường đâu! — cô đáp lại.

— Ta kể cho cháu nghe một bí mật nhé, Bertha?

— Vâng, chú kể đi! — cô hào hứng đáp.

Khuôn mặt chìm trong bóng tối mới rạng rỡ làm sao! Cái đầu đang lắng nghe mới được chiếu rọi bởi ánh sáng biết bao!

— Hôm nay là ngày mà cái cô bé gì đó, đứa con cưng chiều, vợ của Peerybingle, đến thăm cháu đấy — tổ chức cái buổi dã ngoại vớ vẩn ở đây phải không nào? — Tackleton nói, với sự biểu cảm đầy chán ghét rõ rệt đối với toàn bộ cái sự kiện này.

— Vâng, — Bertha đáp. — Hôm nay là ngày đó ạ.

— Ta đoán thế mà, — Tackleton nói. — Ta cũng muốn tham gia buổi tiệc này.

— Bố nghe thấy chú nói gì chưa kìa! — cô gái mù thốt lên trong cơn ngất ngây.

— Rồi, rồi, bố nghe thấy chứ, — Caleb lầm bầm với ánh mắt đờ đẫn của kẻ mộng du; — nhưng bố không tin đâu. Chắc lại là một trong những lời nói dối của bố chứ gì.

— Cháu thấy đấy... ta muốn đưa vợ chồng nhà Peerybingle đến gần với May Fielding hơn một chút, — Tackleton nói. — Ta sắp kết hôn với May.

— Kết hôn! — cô gái mù kêu lên, giật mình lùi lại.

— Cô ngốc chết tiệt này, — Tackleton lầm bầm, — khiến tôi sợ rằng cô ấy sẽ chẳng bao giờ hiểu nổi mình. Ồ, Bertha! Kết hôn! Nhà thờ, mục sư, thư ký, người gác cổng, xe ngựa kính, chuông trống, tiệc tùng, bánh cưới, ruy băng, xương bò, dao băm thịt, và đủ thứ trò ngu ngốc khác. Một đám cưới đấy, cô biết không; một đám cưới. Cô không biết đám cưới là gì chắc?

— Con biết chứ, — cô gái mù đáp với giọng nhẹ nhàng. — Con hiểu mà!

— Thế à? — Tackleton lầm bầm. — Còn hơn cả tôi tưởng tượng đấy. Thử xem! Vì lý do đó nên tôi muốn tham gia buổi tiệc này, và dẫn theo May cùng mẹ cô ấy. Tôi sẽ cho người mang đến chút ít đồ ăn thức uống trước buổi chiều. Một đùi cừu nguội, hay vài thứ lặt vặt ấm cúng đại loại thế. Cô sẽ chờ tôi chứ?

— Vâng, — cô đáp.

Cô đã cúi gằm đầu, quay mặt đi; và cứ đứng đó, hai tay đan vào nhau, trầm ngâm suy tưởng.

— Tôi không nghĩ là cô sẽ nhớ đâu, — Tackleton lầm bầm, nhìn cô; — vì có vẻ như cô đã quên sạch sành sanh rồi còn gì. Này Caleb!

— Chắc tôi mạn phép được thưa rằng tôi đang ở đây, — Caleb nghĩ bụng. — Thưa ngài!

— Trông chừng để con bé đừng quên những gì tôi vừa nói với nó nhé.

— Nó không bao giờ quên đâu, — Caleb đáp. — Đó là một trong số ít những việc mà nó không giỏi.

— Ai chẳng coi ngỗng nhà mình là thiên nga, — gã buôn đồ chơi nhún vai lẩm bẩm. — Đồ khốn tội nghiệp!

Sau khi thốt lên câu nhận xét ấy với sự khinh bỉ vô tận, lão Gruff và Tackleton bỏ đi.

Bertha vẫn đứng im ở chỗ cũ, chìm đắm trong suy tư. Vẻ phấn chấn đã biến mất khỏi khuôn mặt cúi gằm của cô, thay vào đó là nỗi buồn sâu sắc. Ba bốn lần cô lắc đầu, như thể đang thương tiếc một kỷ niệm hay một mất mát nào đó; nhưng những suy nghĩ não nề ấy không thốt thành lời.

Phải đợi đến khi Caleb bận rộn một hồi lâu với việc lắp đội ngựa kéo xe bằng phương pháp túc trực là đóng đinh dây cương thẳng vào những phần trọng yếu trên cơ thể chúng, cô mới tiến lại gần chiếc ghế làm việc của ông, ngồi xuống bên cạnh và cất lời:

— Bố ơi, trong bóng tối này con thấy cô đơn lắm. Con muốn có đôi mắt của mình, đôi mắt kiên nhẫn và sẵn lòng vì con.

— Chúng đây rồi, — Caleb nói. — Lúc nào cũng sẵn sàng. Chúng thuộc về con nhiều hơn của bố đấy, Bertha ạ, bất cứ giờ nào trong hai mươi bốn tiếng. Đôi mắt của con muốn làm gì cho con nào, cục cưng?

— Nhìn quanh phòng đi bố.

— Được chứ, — Caleb nói. — Nói là làm ngay đây, Bertha.

— Kể cho con nghe đi.

— Vẫn thế cả thôi, chẳng khác gì ngày thường, — Caleb nói. — Giản dị nhưng rất ấm cúng. Những màu sắc rực rỡ trên tường; những đóa hoa tươi thắm trên đĩa chén; thứ gỗ sáng bóng ở những đoạn xà nhà hay tấm ốp; sự tươi vui và ngăn nắp chung của căn nhà khiến nó trở nên rất đỗi xinh xắn.

Tươi vui và ngăn nắp — đúng là thế, ở bất cứ nơi nào đôi bàn tay của Bertha có thể chạm đến. Nhưng ngoài những chỗ đó ra, sự tươi vui và ngăn nắp là điều bất khả thi trong cái lán gỗ tồi tàn cũ kỹ mà trí tưởng tượng của Caleb đã nhào nặn nên.

— Bố đang mặc bộ đồ làm việc và không bảnh bao như lúc diện chiếc áo khoác đẹp đẽ kia nhỉ? — Bertha nói, chạm vào người ông.

— Không bảnh bao cho lắm, — Caleb đáp. — Nhưng mà cũng khá lanh lẹ đấy chứ.

— Bố ơi, — cô gái mù nói, xích lại sát bên hông ông và vòng nhẹ một tay qua cổ ông, — kể cho con nghe đôi chút về May đi. Cô ấy xinh đẹp lắm phải không?

— Thật sự là rất đẹp, — Caleb đáp. Và quả thực là thế. Thật hiếm hoi làm sao khi Caleb không phải cậy nhờ đến trí tưởng tượng của mình.

— Tóc cô ấy màu sẫm, — Bertha trầm ngâm nói, — sẫm hơn tóc con. Giọng cô ấy ngọt ngào và du dương, con biết mà. Con vẫn thường thích nghe giọng ấy. Còn vóc dáng cô ấy...

— Chẳng có con búp bê nào trong cả căn phòng này sánh kịp đâu, — Caleb nói. — Và đôi mắt cô ấy...! —

Ông khựng lại; bởi vì Bertha đã siết chặt vòng tay quanh cổ ông, và từ cánh tay đang ôm lấy ông ấy, truyền sang một lực ép cảnh cáo mà ông hiểu rõ hơn ai hết.

Ông húng hắng ho một tiếng, gõ búa một nhịp, rồi quay trở lại với khúc ca về chiếc chén lấp lánh; phương sách bất khả chiến bại của ông trong mọi tình huống khó xử.

— Ân nhân của chúng ta, người bảo trợ của chúng ta, thưa bố. Con chưa bao giờ thấy chán, bố biết đấy, khi nghe kể về ngài ấy. — Nào, có bao giờ con chán đâu phải không? — cô vội vã hỏi.

— Dĩ nhiên là không rồi, — Caleb đáp, — và hoàn toàn có lý do chứ.

— À! Có biết bao nhiêu là lý do cơ chứ! — cô gái mù kêu lên. Với sự nồng nhiệt đến độ Caleb, dẫu cho động cơ của ông có trong sáng đến đâu đi nữa, cũng không dám đối mặt với cô; ông đành hạ thấp tầm mắt xuống, như thể sợ rằng cô có thể đọc được sự dối trá ngây thơ ấy trong đôi mắt mình.

— Vậy, hãy kể cho con nghe về ngài ấy một lần nữa đi, bố yêu quý! — Bertha nói. — Kể lại thật nhiều lần nữa nhé! Gương mặt ngài ấy nhân hậu, tử tế và dịu dàng. Con chắc chắn ngài ấy là người trung thực và chân thành. Trái tim trượng phu luôn cố che đậy mọi ân huệ đằng sau vẻ ngoài xù xì, cọc cằn ấy, đang nhịp đập trong từng ánh nhìn và cái liếc mắt của ngài.

— Và điều đó khiến ngài ấy trở nên cao quý! — Caleb nói thêm trong sự tuyệt vọng lặng thầm.

— Và điều đó khiến ngài ấy trở nên cao quý! — cô gái mù thốt lên. — Ngài ấy lớn tuổi hơn May phải không bố?

— Ừm... đúng vậy, — Caleb ngập ngừng đáp. — Ngài ấy lớn hơn May một chút. Nhưng điều đó chẳng hề gì.

— Ồ bố ơi, có chứ ạ! Trở thành người bạn đồng hành kiên nhẫn trong cảnh bệnh tật và tuổi già của ngài; làm một y tá dịu dàng chăm sóc lúc ngài đau yếu, và là người bạn tri kỷ trong những cơn hoạn nạn, muộn phiền; không hề biết mệt mỏi khi làm việc vì ngài; dõi theo ngài, chăm bẵm ngài, ngồi bên giường bệnh trò chuyện khi ngài thức và cầu nguyện cho ngài khi ngài ngủ — đó mới là những hồng ân biết bao! Đó là những cơ hội để chứng minh trọn vẹn lòng chung thủy và sự tận tụy của cô ấy dành cho ngài! Liệu cô ấy có làm tất cả những điều đó không, bố yêu quý?

— Chắc chắn là có rồi, — Caleb đáp.

— Con yêu mến cô ấy, bố ơi; con có thể yêu thương cô ấy bằng cả tâm hồn mình! — cô gái mù thốt lên. Nói rồi, cô úp khuôn mặt mù lòa tội nghiệp của mình lên vai Caleb, khóc nức nở đến mức ông gần như hối hận vì đã mang lại cho cô thứ hạnh phúc đẫm nước mắt ấy.

Trong khi đó, ở nhà John Peerybingle đang có một phen náo động kha khá, bởi vì tiểu thư vợ anh — cô Peerybingle — dĩ nhiên không thể nào nghĩ đến chuyện đi đâu mà lại bỏ quên Đứa nhỏ; và việc chuẩn bị cho Đứa nhỏ lên đường tốn không ít thời gian. Không phải vì Đứa nhỏ có trọng lượng hay kích cỡ gì ghê gớm, nhưng có vô vàn thứ lỉnh kỉnh phải lo quanh nó, và tất cả đều phải tiến hành theo từng chặng thong thả. Chẳng hạn, khi Đứa nhỏ đã được tròng lên người kha khá quần áo bằng đủ mọi cách quái chiêu, và bạn có thể đinh ninh rằng chỉ cần thêm một hai cái vuốt ve nữa là hoàn tất để cho ra lò một Đứa nhỏ hoàn hảo thách thức cả thế giới, thì nó lại bất ngờ bị trùm kín trong một chiếc mũ nỉ, rồi tống thẳng lên giường; nơi nó cứ (có thể gọi là) "ninh nhừ" giữa hai lớp chăn suốt gần một tiếng đồng hồ. Sau trạng thái bất động ấy, nó lại được bế dậy, bóng bẩy hơn hẳn và gào thét dữ dội, để thưởng thức — ừm? Tôi xin phép được nói một cách chung chung — một bữa ăn nhẹ. Sau đó, nó lại chìm vào giấc ngủ. Chớp lấy khoảng thời gian trống này, cô Peerybingle liền tút tát lại bản thân sao cho xinh xắn hết mức có thể trong khả năng hạn hẹp của mình; và cũng trong quãng hưu chiến ngắn ngủi ấy, cô Slowboy đã tự chui vào một chiếc áo chẽn có kiểu dáng kỳ lạ và tinh vi đến mức nó chẳng hề liên quan gì đến bản thân cô hay bất kỳ vật thể nào khác trong vũ trụ, mà chỉ đơn thuần là một thực thể teo tóp, quăn mép, độc lập, cứ thế lủi thủi đi theo con đường riêng chẳng thèm đếm xỉa gì đến ai. Tới lúc đó, Đứa nhỏ đã tỉnh táo hoàn toàn, được sự hợp sức của cả cô Peerybingle lẫn cô Slowboy tròng cho một chiếc áo choàng màu kem bơ và đội lên đầu một thứ trông giống như chiếc bánh nướng nhân thịt kiêm nankeen; và cứ thế, cả ba người cuối cùng cũng xuống được tới cửa, nơi con ngựa già đã ngốn sạch hạn mức phí qua cầu ngày hôm ấy bằng cách cào rách toạc cả mặt đường bằng những vết móng guốc thiếu kiên nhẫn; còn ở phía xa xa, người ta lờ mờ thấy Boxer đang đứng ngoái đầu ngóng lại, giục giã họ mau mau tiến lên chẳng cần đợi lệnh.

Còn về chiếc ghế hay bất cứ thứ gì tương tự để giúp cô Peerybingle bước lên xe, thì bạn hiểu quá ít về John nếu nghĩ rằng điều đó là cần thiết. Bạn còn chưa kịp thấy anh nhấc bổng cô lên khỏi mặt đất, thì cô đã ngồi ngay ngắn ở chỗ của mình rồi, tươi tắn và hồng hào, cất tiếng: “John! Sao anh dám thế! Hãy nghĩ đến Tilly chứ!”

Nếu tôi được phép nhắc đến đôi chân của một thiếu nữ trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tôi xin nhận xét về cô Slowboy rằng hình như có một lời nguyền định mệnh cứ đeo bám khiến chúng cực kỳ dễ bị trầy xước; và chưa bao giờ cô thực hiện một cú trèo lên hay tụt xuống nào mà lại không đánh dấu kỷ niệm ấy bằng một vết khía trên chân, hệt như cách Robinson Crusoe vạch những ngày trôi qua trên cuốn lịch bằng gỗ của mình vậy. Nhưng vì điều này có thể bị coi là thiếu trang nhã, nên thôi tôi xin phép không nghĩ đến nó nữa.

— John? Anh đã mang Giỏ đựng Bánh nướng Thịt Bê và Giăm-bông cùng mấy thứ linh tinh, với cả mấy chai Bia chưa đấy? — Dot hỏi. — Nếu chưa, anh phải quay đầu lại ngay lập tức cho em.

— Đúng là cô nàng rắc rối, — người đánh xe đáp lại, — lại còn bày đặt đòi quay với chả giở, sau khi đã bắt tôi chờ mất cả mười lăm phút so với giờ hẹn.

— Em xin lỗi mà John, — Dot tất bật nói, — nhưng em thực sự không đời nào chịu đến nhà Bertha — em không thể làm thế được đâu John, dù có chuyện gì đi nữa — nếu thiếu Giỏ đựng Bánh nướng Thịt Bê cùng mấy thứ linh tinh và mấy chai Bia. Đi nào!

Từ đơn độc đáo này được dùng để chỉ đạo con ngựa, nhưng hình như nó chẳng buồn mảy may bận tâm.

— Ồ, đi đi chứ John! — cô Peerybingle giục. — Làm ơn đi mà!

— Sẽ đến lúc phải đi thôi, — John đáp, — khi tôi bắt đầu quên đồ lại đằng sau. Giỏ đồ ở đây rồi, an toàn lắm, đừng lo.

— Anh đúng là một tên quái vật nhẫn tâm, John, sao không chịu nói ngay từ đầu để em đỡ phải thót tim một vố thế này! Em đã tuyên bố là sẽ không sang nhà Bertha mà thiếu Giỏ đựng Bánh nướng Thịt Bê cùng mấy thứ linh tinh với mấy chai Bia đâu, dù có cho bao nhiêu tiền đi chăng nữa. Cứ đúng hai tuần một lần kể từ ngày chúng mình cưới nhau đến nay, John ạ, là chúng mình lại tổ chức buổi dã ngoại nhỏ ở đó. Nếu có chuyện gì trục trặc xảy ra với nó, chắc em sẽ nghĩ rằng chúng mình chẳng bao giờ gặp may mắn được nữa quá.

— Đó là một ý định tốt đẹp ngay từ phút ban đầu, — người đánh xe nói: — và anh rất nể em vì điều đó, cô vợ nhỏ ạ.

— John yêu quý của em, — Dot đáp, mặt đỏ bừng lên, — đừng có nói chuyện nể với trọng ở đây. Lạy Chúa!

— Nhân tiện đây... — người đánh xe tiếp lời. — Cái ông lão ấy...

Lại một phen bối rối thấy rõ và ngay lập tức!

— Lão ta là một kẻ kỳ cục, — người đánh xe nói, mắt nhìn thẳng về con đường phía trước. — Tôi không thể tài nào đoán nổi lão. Nhưng tôi tin là lão chẳng có ý đồ xấu gì đâu.

— Hoàn toàn không. Em... em chắc chắn là không có đâu.

— Ừm, — người đánh xe nói, ánh mắt bị thu hút bởi sự quả quyết mãnh liệt trên nét mặt cô. — Anh rất mừng vì em cảm thấy chắc chắn như vậy, bởi đó là sự củng cố cho anh. Lạ thật đấy, sao tự dưng lão ta lại nảy ra ý định xin trọ lại nhà mình nhỉ? Mọi chuyện diễn ra mới kỳ lạ làm sao.

— Quá đỗi kỳ lạ ấy chứ, — cô đáp bằng giọng lí nhí, hầu như không thành tiếng.

— Dù sao đi nữa, lão cũng là một ông lão tốt tính, — John nói, — trả tiền sòng phẳng như một quý ông, và anh nghĩ lời nói của lão cũng đáng tin cậy như lời của một quý ông vậy. Sáng nay anh đã có một cuộc trò chuyện khá dài với lão: lão bảo đã nghe anh nói rõ hơn rồi, do bắt đầu quen với giọng của anh. Lão kể cho anh nghe rất nhiều chuyện về bản thân, và anh cũng kể cho lão nghe kha khá về mình, kèm theo một đống câu hỏi tò mò mà lão nã vào anh. Anh đã thông tin cho lão biết về việc anh có hai tuyến đường quen thuộc trong công việc; một ngày đi về hướng bên phải từ nhà mình; ngày hôm khác thì đi về hướng bên trái (bởi lão là người lạ và chẳng rành tên các địa danh ở đây); và lão tỏ ra vô cùng thích thú. “Ồ, thế thì tối nay ta sẽ quay về nhà theo đường của anh,” lão bảo, “trong khi ta cứ đinh ninh là anh sẽ đi theo hướng ngược lại hoàn toàn. Tuyệt cú mèo! Có lẽ tôi sẽ lại làm phiền anh xin đi nhờ một đoạn, nhưng tôi xin hứa sẽ không ngủ say như chết nữa đâu.” Hắn ngủ say như chết thật chứ lỵ! — Dot! Em đang nghĩ ngợi gì thế?

— Nghĩ gì ư, John? Em... em đang nghe anh nói mà.

— Ồ! Thế thì ổn rồi! — anh chàng đánh xe bộc trực nói. — Anh cứ tưởng qua nét mặt của em, anh đã lải nhải lâu đến mức làm em phân tâm sang chuyện khác rồi chứ. Suýt chút nữa thì đúng là thế thật, anh dám cá đấy.

Dot chẳng đáp lời, thế là họ cứ lững thững tiến bước trong im lặng một hồi lâu. Tuy nhiên, thật chẳng dễ dàng gì để duy trì sự im lặng quá lâu trên chiếc xe của John Peerybingle, bởi vì bất cứ ai trên đường cũng có chuyện để nói. Dù có thể chỉ là câu “Khỏe không anh!” và quả thật rất thường xuyên chẳng có gì hơn thế, nhưng để đáp lại câu chào ấy bằng một sự niềm nở đúng điệu thì không chỉ đòi hỏi một cái gật đầu và nụ cười, mà còn cần một hơi thở khỏe khoắn chẳng kém gì một bài phát biểu dài dòng ở Nghị viện. Thỉnh thoảng, những người đi bộ hoặc đi ngựa lại lùi xùi đi theo xe một đoạn ngắn cốt để trò chuyện; và thế là có vô số chuyện để bàn tán từ cả hai phía.

Rồi đến lượt Boxer tạo cơ hội cho những màn chào hỏi thân thiện từ và tới người đánh xe, nhiều hơn cả nửa tá tín đồ Cơ đốc giáo cộng lại! Ai cũng biết mặt nó dọc suốt con đường — đặc biệt là đám gà vịt và lợn, những kẻ hễ cứ thấy nó lững thững tiến lại với cái thân mình vẹo sang một bên, đôi tai vểnh lên tò mò và cái đuôi ngắn cũn cỡn đang cố làm dáng trên không trung, là ngay lập tức lủi thủi rút lui vào những xó xỉnh tận đẩu tận đâu, chẳng buồn đợi đến vinh dự được làm quen gần hơn. Nó có việc phải làm ở khắp mọi nơi; chui xuống mọi ngõ ngách, ngó nghiêng vào mọi cái giếng, xông ra xông vào mọi ngôi nhà tranh, lao thẳng vào giữa mấy lớp học vỡ lòng, làm hoảng loạn cả đàn bồ câu, phóng đại chiếc đuôi của mọi con mèo, và lanh lẹ bước vào các quán rượu như một vị khách quen thuộc. Đi đến đâu, người ta cũng nghe thấy tiếng ai đó hô lên: “Nào! Boxer đây rồi!” và thế là nhân vật ấy lập tức xuất hiện, kèm theo ít nhất hai ba nhân vật khác nữa, để chúc John Peerybingle và cô vợ xinh đẹp của anh một ngày tốt lành.

Số lượng bưu phẩm và gói hàng dành cho chiếc xe giao hàng rất nhiều; và có vô số điểm dừng để nhận cũng như giao chúng, dẫu rằng đó chẳng phải là phần tệ hại nhất của chuyến hành trình. Có người thì tràn ngập sự ngóng chờ đối với bưu phẩm của mình, người khác lại ngập tràn sự kinh ngạc, kẻ khác nữa thì tuôn ra những chỉ dẫn không bao giờ dứt, và John thì tỏ ra hứng thú sâu sắc với tất cả các gói hàng, đến mức trông nó vui nhộn chẳng khác nào một vở kịch. Hơn thế nữa, có những món hàng đòi hỏi phải được cân nhắc, bàn bạc, và để sắp xếp chúng sao cho thỏa đáng, người đánh xe cùng những vị khách gửi hàng phải mở hẳn những cuộc họp bàn: nơi Boxer thường đóng vai trò trợ giúp bằng những khoảng chú ý cực kỳ ngắn ngủi, tiếp nối bởi những tràng chạy vòng tròn quanh các bậc hiền triết rồi sủa đến khản cả cổ. Giữa tất cả những sự cố nho nhỏ ấy, Dot ngồi trên chiếc ghế băng trên xe, đóng vai trò là một khán giả thích thú với đôi mắt tròn xoe; và khi cô ngồi đó ngắm nhìn — một bức chân dung nhỏ nhắn quyến rũ được khung cảnh của chiếc mui xe tôn lên bội phần — chẳng hề thiếu những cú huých tay, những cái liếc mắt, những tiếng thì thầm và cả sự ghen tỵ từ phía những chàng trai trẻ. Điều này khiến John người đánh xe vô cùng mãn nguyện; bởi vì anh rất đỗi tự hào khi có một cô vợ nhỏ được mọi người trầm trồ ngưỡng mộ, dẫu biết rằng cô chẳng hề bận tâm — mà nếu có thế, hình như cô lại còn hơi thích thú chút ít nữa là đằng sau.

Quả thật, chuyến đi ngập tràn sương mù trong tiết trời tháng Giêng, vừa buốt giá lại vừa heo hắt. Nhưng ai thèm quan tâm đến mấy chuyệnn vụn vặt ấy chứ? Chắc chắn là Dot không rồi. Cô Tilly Slowboy lại càng không, bởi với cô, việc ngồi trên một xe ngựa dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào cũng là đỉnh cao của niềm hạnh phúc nhân sinh, là điểm chói lọi của mọi ước vọng trần thế. Tôi dám cá là Đứa nhỏ cũng chẳng bận tâm nốt; bởi vì bản tính của trẻ con chẳng bao giờ có chuyện ấm áp hay ngủ say hơn được nữa — dẫu cho dung tích của nó rất lớn ở cả hai phương diện — so với thiên thần nhỏ nhà Peerybingle suốt dọc đường đi.

Dĩ nhiên là bạn chẳng thể nhìn đi quá xa trong làn sương mù dày đặc; nhưng bạn vẫn có thể quan sát được rất nhiều thứ! Thật đáng kinh ngạc là bạn có thể nhìn thấy biết bao điều trong một màn sương mù còn dày hơn thế, miễn là bạn chịu khó cất công tìm kiếm. Nào là ngồi ngắm nghía những vòng tròn cổ tích trên đồng cỏ, những mảng sương muối còn vương vấn trong bóng râm sát hàng rào và gốc cây, cũng đã là một thú vui tao nhã; chưa kể đến những hình thù bất ngờ khi chính những thân cây đột ngột hiện ra từ lớp sương mù rồi lại lững lờ hòa lẫn vào đó. Những hàng rào xơ xác, đan xen rối rắm, phất phơ trong gió muôn vàn tràng hoa tàn lụi; nhưng chẳng có chút nản lòng nào ở đây cả. Thật thú vị khi ngắm nhìn chúng; bởi nó khiến cho lò sưởi bên mình thêm phần ấm áp và mùa hè ở thì tương lai thêm phần xanh ngát. Dòng sông trông có vẻ lạnh lẽo; nhưng nó vẫn đang trôi, trôi với tốc độ khá nhanh — đó là một điểm cộng lớn. Kênh đào thì có vẻ chậm chạp và lờ đờ hơn; điều đó phải công nhận. Nhưng chẳng hề gì. Nó sẽ đóng băng nhanh thôi khi mùa đông thực sự tràn về, và lúc ấy sẽ có trượt băng, có trò chơi trượt tuyết; còn mấy chiếc sà lang già nua nặng nề bị kẹt cứng đâu đó gần bến tàu sẽ nhả khói qua những ống khói sắt gỉ suốt cả ngày, tận hưởng một quãng thời gian lười biếng.

Ở một góc nọ, có một đống cỏ dại hoặc rạ lớn đang cháy dở, và họ ngắm nhìn ngọn lửa trắng xóa giữa ban ngày đang bùng lên xuyên qua làn sương mù, thỉnh thoảng mới điểm xuyết vài vệt đỏ, cho đến khi — như cô nhận xét — do khói “xộc vào mũi,” cô Slowboy bỗng sặc sụa — cô có thể làm mấy trò đó với cái cớn cỏn con nhất — và làm Đứa nhỏ thức giấc, nhất định không chịu ngủ lại nữa. Nhưng Boxer, kẻ đã chạy trước chừng một phần tư dặm đường, lúc này đã vượt qua các tiền đồn của thị trấn và đến được góc phố nơi Caleb cùng con gái sinh sống; và từ lâu trước khi họ tới cửa, nó và cô gái mù đã đứng chờ sẵn trên vỉa hè để đón họ.

Nhân tiện xin nói thêm, Boxer có những cách biệt tinh tế rất riêng trong cách giao tiếp với Bertha, khiến tôi hoàn toàn tin chắc rằng nó biết cô bị mù. Nó chưa từng cố thu hút sự chú ý của cô bằng cách nhìn thẳng vào cô như thường làm với những người khác, mà luôn luôn chạm vào người cô. Tôi không rõ nó từng có kinh nghiệm gì về những người mù hay những chú chó mù. Nó chưa bao giờ sống cùng một người chủ mù; bản thân ông Boxer cha, bà Boxer mẹ, hay bất kỳ thành viên đáng kính nào trong gia đình nó ở cả hai bên nội ngoại, theo tôi được biết, cũng chưa từng ai bị tước mất thị lực. Có lẽ nó tự mình nhận ra điều đó, nhưng dù thế nào đi nữa thì nó cũng đã nắm bắt được; và vì vậy, nó túm lấy vạt áo của Bertha, cứ giữ chặt lấy như thế mãi cho đến khi cô Peerybingle, Đứa nhỏ, cô Slowboy và chiếc giỏ đều đã được đưa vào nhà an toàn.

May Fielding đã có mặt từ trước; và cả mẹ cô ấy nữa — một bà cụ cau có, gắt gỏng với gương mặt khó đăm đăm, người — nhờ vào việc giữ được cái eo thon thả như cái cột giường — được cho là sở hữu một vóc dáng tuyệt trần; và do từng có một thời gia thế khá giả hơn, hoặc vì ôm ấp ấn tượng rằng mình đáng lẽ đã có thể giàu có nếu một chuyện nào đó xảy ra (dù chuyện ấy chưa bao giờ xảy ra và có vẻ chẳng bao giờ có khả năng xảy ra — nhưng thế nào cũng vậy thôi) — nên bà vô cùng đài các và ra điều ban ơn. Gruff và Tackleton cũng có mặt ở đó, đang làm ra vẻ thân thiện, với cảm giác rành rành rằng bản thân hắn hoàn toàn thoải mái và thuộc về nơi này hệt như một chú cá hồi non tươi rói đang bơi lội trên đỉnh Kim tự tháp Giza.

— May! Bạn cũ thân yêu của tôi! — Dot kêu lên, chạy tới đón lấy cô. — Thật hạnh phúc biết bao khi được gặp lại cậu.

Cô bạn cũ cũng nồng nhiệt và vui mừng không kém, và quả thật, nếu bạn tin tôi, ngắm nhìn họ ôm chầm lấy nhau là một cảnh tượng vô cùng dễ chịu. Tackleton không hổ danh là kẻ có gu thẩm mỹ vượt trội. May rất xinh đẹp.

Bạn biết đấy, đôi khi khi đã quen thuộc với một gương mặt xinh đẹp, khi đặt nó đứng cạnh và so sánh với một gương mặt xinh đẹp khác, thoạt trông nó có vẻ mờ nhạt, quê mùa và chẳng bõ cho những đánh giá cao ngất ngưởng mà bạn từng dành cho nó. Thế nhưng, điều đó hoàn toàn không xảy ra với cả Dot lẫn May; bởi vì khuôn mặt của May làm nổi bật khuôn mặt của Dot, và khuôn mặt của Dot lại tôn lên nét đẹp của May một cách tự nhiên và ăn ý đến nỗi, suýt chút nữa thì John Peerybingle đã thốt lên khi bước vào phòng rằng họ đáng lẽ phải sinh ra là chị em ruột — đó là điểm cải tiến duy nhất mà bạn có thể gợi ý thêm.

Tackleton đã mang theo đùi cừu của hắn, và thật kỳ diệu làm sao, lại có thêm cả một chiếc bánh tart nữa — nhưng chúng ta chẳng ngại chút phung phí khi các cô dâu tương lai xuất hiện; có phải ngày nào chúng ta cũng cưới vợ đâu — và ngoài những món ngon ấy ra, còn có Giỏ bánh Thịt Bê và Giăm-bông cùng “mấy thứ linh tinh” theo cách gọi của cô Peerybingle; chủ yếu là hạt dẻ, cam, bánh ngọt và mấy thứ lặt vặt như thế. Khi bữa tiệc được bày biện lên bàn, được kẹp giữa phần đóng góp của Caleb là một tô lớn khoác đầy khói nghi ngút chứa toàn khoai tây (ông bị cấm ngặt không được mang theo bất kỳ món ăn nào khác theo một giao ước trang nghiêm), Tackleton bèn dẫn mẹ vợ tương lai của hắn vào vị trí danh dự nhất. Để tôn lên vị thế của vị trí này trong bữa tiệc lớn, vị linh hồn bề thế ấy đã tự trang hoàng cho mình một chiếc mũ đủ sức gieo rắc vào tâm trí những kẻ vô tư lự nỗi kính sợ tột cùng. Bà cũng mang cả găng tay. Nào, thà giữ dáng vẻ đài các còn hơn chết!

Caleb ngồi cạnh con gái; Dot và cô bạn học cũ ngồi sát bên nhau; anh chàng đánh xe tốt bụng thì trấn giữ phía cuối bàn. Cô Slowboy bị tách biệt tạm thời khỏi mọi món đồ nội thất ngoại trừ chiếc ghế cô đang ngồi, cốt để không có vật gì khác quanh đó có thể va đập với đầu của Đứa nhỏ.

Khi Tilly ngó nghiêng xung quanh đống búp bê và đồ chơi, chúng cũng trừng mắt nhìn lại cô và những vị khách. Những ông lão đáng kính ở cửa ra vào (lúc này đang hoạt động hết công suất) tỏ ra đặc biệt hào hứng với buổi tiệc, thỉnh thoảng lại khựng lại giữa những cú lóng ngóng trước khi lao người qua, như thể đang lắng nghe câu chuyện, rồi lại lao vun vút lộn nhào qua lại suốt bao nhiêu bận mà chẳng thèm dừng chân lấy hơi — hệt như đang ở trong một trạng thái phấn khích cuồng nhiệt với toàn bộ diễn biến xung quanh.

Quả thực, nếu những ông lão ấy có ý định tận hưởng niềm vui quái đản khi chứng kiến cảnh Tackleton bị bẽ mặt, thì họ hoàn toàn có lý do để mà mãn nguyện. Tackleton chẳng thể tài nào hòa nhập nổi; và cô dâu tương lai càng tỏ ra vui vẻ trong vòng tay bè bạn của Dot bao nhiêu, hắn lại càng chướng mắt bấy nhiêu, dẫu rằng chính hắn là kẻ đã chủ trì việc gom họ lại với nhau. Bởi vì Tackleton chính xác là một kẻ ích kỷ tận cùng; và khi họ cười cợt còn hắn thì chịu chết không cười nổi, hắn liền đinh ninh ngay lập tức rằng thể nào họ cũng đang cười nhạo mình.

— Ơi May! — Dot nói. — Trời đất ơi, biết bao đổi thay! Nhắc đến những ngày tháng đi học vui vẻ ấy lại khiến con người ta trẻ lại.

— Này, có bao giờ cô tỏ ra đặc biệt già nua đâu chứ? — Tackleton nói.

— Nhìn cái ông chồng lầm lũi đứng đắn của tôi kìa, — Dot đáp lại. — Anh ấy cộng thêm cho tuổi của tôi ít nhất là hai mươi tuổi. Phải không anh, John?

— Bốn mươi, — John điềm đạm đáp.

— Còn anh sẽ cộng thêm vào tuổi của May bao nhiêu nữa thì em chịu chết không đoán nổi, — Dot cười vang nói. — Nhưng chắc chắn sinh nhật tới cô ấy cũng chẳng thể kém một trăm tuổi là cùng.

— Ha ha! — Tackleton cười. Dù vậy nụ cười ấy trống rỗng hệt như cái trống bỏi. Và trông mặt hắn cứ như thể sẵn sàng vặn cổ Dot cho bõ ghét.

— Ôi trời ơi! — Dot nói. — Chỉ nhớ lại hồi ở trường chúng ta từng bàn tán rôm rả thế nào về những đức lang quân tương lai mà xem. Chẳng biết người của tôi sẽ phải trẻ trung, bảnh bao, vui vẻ và lanh lẹ đến mức nào cơ chứ! Còn chồng của May thì! — Ồ trời! Tôi chẳng biết nên khóc hay nên cười khi nghĩ lại chúng ta từng là những cô nàng ngốc nghếch nhường ấy.

May có vẻ biết mình nên làm gì; bởi vì gò má cô bỗng đỏ bừng lên và đôi mắt ngấn lệ.

— Thậm chí có lúc chúng ta còn nhắm trúng cả những nhân vật cụ thể — những chàng trai bằng xương bằng thịt ngoài đời thực ấy chứ, — Dot nói. — Nào ngờ mọi chuyện lại xoay vần thế này. Riêng tôi thì chưa bao giờ nhắm đến John đâu nhé; tôi thậm chí còn chưa từng nghĩ đến anh ấy ấy chứ. Và nếu lúc đó tôi bảo rằng cậu sẽ cưới anh Tackleton, thể nào cậu cũng tát tôi cho một phát. Phải thế không May?

Dẫu May không nói vâng, nhưng cô chắc chắn cũng chẳng nói không, hay thể hiện thái độ phủ nhận dưới bất kỳ hình thức nào.

Tackleton cười — gần như hét lên, hắn cười lớn đến thế. John Peerybingle cũng cười theo với vẻ đôn hậu và mãn nguyện thường thấy; nhưng tiếng cười của anh chỉ giống như một tiếng thì thầm so với trận cười của Tackleton.

— Dù sao thì các cô cũng chẳng thể tự cứu lấy mình đâu. Các cô đâu có cưỡng lại được chúng ta, thấy chưa, — Tackleton nói. — Chúng ta đây rồi! Chúng ta đây rồi!

— Mấy gã chú rể trẻ trung vui tính của các cô giờ đang ở xó xỉnh nào rồi chứ!

— Vài người trong số họ đã qua đời, — Dot nói; và vài người thì bị lãng quên. Vài người khác, giả sử có thể đứng giữa chúng ta vào khoảnh khắc này, sẽ chẳng đời nào tin chúng ta vẫn là những sinh linh ấy; sẽ không đời nào tin rằng những gì họ thấy và nghe là sự thật, và rằng chúng ta có thể quên đi họ dễ dàng đến thế. Không! Họ sẽ chẳng đời nào tin lấy một nửa câu!

— Nào, Dot! — chàng đánh xe kêu lên. — Cô vợ nhỏ!

Cô vừa thốt lên những lời đầy tha thiết và nhiệt huyết ấy đến mức chắc chắn cần phải được kéo trở lại với thực tại. Sự can thiệp của người chồng rất đỗi dịu dàng, bởi anh chỉ xen vào với ý nghĩ bảo vệ lão Tackleton; nhưng nó lại tỏ ra vô cùng hiệu quả, vì cô khựng lại và không nói thêm gì nữa. Có một sự xúc động bất thường ẩn chứa ngay cả trong sự im lặng ấy — một điều mà sự cáo già của Tackleton, với một con mắt nhắm hờ đang gí sát vào cô, đã ghi nhận kỹ lưỡng và khắc ghi sâu sắc cho một mưu đồ nào đó.

May chẳng thốt một lời nào, tốt hay xấu, mà chỉ ngồi im thin thít với đôi mắt đăm đăm nhìn xuống, chẳng mảy tỏ ra quan tâm đến những gì vừa diễn ra. Vị phu nhân mẫu thân của cô bấy giờ mới chen vào, mở đầu bằng nhận xét rằng con gái thì vẫn là con gái, chuyện cũ cho qua, và chừng nào giới trẻ còn bồng bột thì họ vẫn cứ hành xử như những kẻ bồng bột mà thôi: kèm theo hai ba luận điểm có trọng lượng và không thể chối cãi khác. Bà sau đó bày tỏ với một tinh thần sùng đạo rằng bà tạ ơn Chúa vì luôn tìm thấy nơi cô con gái May một đứa con hiếu thảo và vâng lời; dẫu bà chẳng nhận chút công lao nào về mình, dù thực tình tin rằng điều đó hoàn toàn là nhờ công của bà. Về phần ngài Tackleton, bà tuyên bố rằng ông là một cá nhân không thể chối cãi xét trên phương diện đạo đức, và là một cậu con trai rể đáng mơ ước xét trên phương diện tiệm cận — chẳng một kẻ nào tỉnh táo lại có thể nghi ngờ điều đó. (Bà nhấn mạnh rất mạnh mẽ ở điểm này). Về phần dòng họ mà ông sắp sửa, sau một hồi nài nỉ, được gia nhập, bà tin rằng ngài Tackleton thừa hiểu dẫu gia thế có phần sa sút nhưng vẫn mang trong mình chút khí chất quý tộc; và nếu một số hoàn cảnh nào đó — bà xin mạn phép đi xa hơn khi nói là không hoàn toàn ngắt quãng với Ngành buôn bán Thuốc chàm, dù bà không muốn đề cập chi tiết hơn — diễn biến theo chiều hướng khác, thì có lẽ họ đã nắm trong tay cả một gia tài sụm sọ. Bà tiếp tục tuyên bố rằng mình sẽ không đả động đến quá khứ, không nhắc đến việc con gái bà từng có thời gian từ chối lời cầu hôn của ngài Tackleton; và sẽ không nói thêm rất nhiều điều khác mà cuối cùng bà vẫn nói tràn lan. Cuối cùng, bà đúc kết như một kết quả chung từ sự quan sát và trải nghiệm của bản thân rằng: những cuộc hôn nhân thiếu vắng tình yêu theo cái cách lãng mạn ngớ ngẩn thường là những cuộc hôn nhân hạnh phúc nhất; và bà trông đợi một lượng hạnh phúc lớn lao nhất có thể — không phải hạnh phúc cuồng nhiệt thăng hoa, mà là thứ hạnh phúc chắc chắn, đều đặn tiến bước — từ đám cưới sắp tới. Bà kết luận bằng cách thông báo với mọi người rằng ngày mai chính là ngày mà bà sống vì nó; và khi nó qua đi, bà chẳng mong gì hơn là được gói ghém cẩn thận và tống vào bất kỳ nơi chôn cất sang trọng nào.

Vì những lời nhận xét ấy hoàn toàn không thể bẻ gãy — vốn là đặc tính tốt đẹp của mọi lời nhận xét mang tính trật đi đâu mất tiêu — chúng đã lái hướng câu chuyện sang ngã rẽ khác, thu hút sự chú ý chung vào đĩa Bánh Thịt Bê Giăm-bông, thịt cừu nguội, khoai tây và bánh tart. Để phần bia đóng chai không bị lạnh nhạt, John Peerybingle bèn nâng ly chúc mừng Ngày mai: Ngày cưới; và hô hào mọi người cạn sạch một ly đầy trước khi anh tiếp tục hành trình.

Bởi vì bạn nên biết rằng anh chỉ dừng chân ở đó để cho con ngựa già nghỉ ngơi đôi chút. Anh còn phải đi thêm chừng bốn năm dặm đường nữa; và khi quay về vào buổi tối, anh sẽ ghé đón Dot và dừng chân nghỉ ngơi thêm một chốc trên đường về nhà. Đó là lịch trình quen thuộc trong mọi dịp Dã ngoại, và vẫn luôn thế kể từ khi chúng được khởi xướng.

Có hai người có mặt ở đó, ngoại trừ cô dâu chú rể tương lai, tỏ ra chẳng mấy mặn mà gì với lời chúc tụng. Một trong số đó là Dot, đang bấn loạn và đỏ bừng mặt đến mức chẳng thể thích nghi nổi với bất kỳ sự cố cỏn con nào ở hiện tại; người kia là Bertha, vội vã đứng dậy trước mọi người và lặng lẽ rời khỏi bàn tiệc.

— Tạm biệt nhé! — chàng John Peerybingle lực lưỡng nói, tròng chiếc áo khoác dày cộm vào người. — Tôi sẽ quay lại đúng giờ cũ. Tạm biệt mọi người nhé!

— Tạm biệt John, — Caleb đáp lại.

Ông có vẻ nói như một cái máy và vẫy tay theo một mô thức vô thức tương tự; bởi vì ông cứ đứng đó dõi theo Bertha với ánh mắt đầy âu lo kinh ngạc chẳng hề dịch chuyển biểu cảm.

— Tạm biệt cậu nhóc tì! — chàng đánh xe vui tính nói, cúi người xuống hôn lên trán đứa trẻ — mà cô Tilly Slowboy lúc này đang bận rộn với dao nĩa đã đặt nằm ngủ (và thật kỳ lạ là chẳng hề hấn gì) trong chiếc nôi nhỏ do chính tay Bertha chuẩn bị; — tạm biệt nhé! Sẽ đến lúc, ta đoán thế, khi cậu bạn nhỏ buông bỏ tất cả để bước ra ngoài giá lạnh, bỏ lại người cha già tận hưởng làn khói tẩu và chứng thấp khớp bên góc lò sưởi phải không nào? Ơ... Dot đâu rồi?

— Em đây mà, John! — cô giật mình lên tiếng.

— Nào, nào! — chàng đánh xe đáp, vỗ hai bàn tay vào nhau bốp bốp. — Cái tẩu đâu rồi?

— Em quên mất tẩu thuốc rồi, John.

Quên cả tẩu thuốc! Có sự việc kỳ quái nào từng xảy ra thế cơ chứ! Cô ấy! Lại quên mất cả tẩu thuốc!

— Em... em sẽ nhồi nó ngay đây. Nhanh thôi mà.

Nhưng nào có nhanh chóng gì cho cam. Nó nằm ở vị trí quen thuộc — trong chiếc túi áo dày cộm của người đánh xe — cùng với cái túi nhỏ đựng thuốc do chính tay cô thêu thớm mà cô vẫn thường dùng để nhồi tẩu, thế nhưng đôi bàn tay cô run bần bật đến nỗi vướng víu cả vào nhau (dẫu tay cô vốn dĩ đủ nhỏ để có thể rút ra một cách dễ dàng, tôi dám cá là thế), luống cuống đến thảm hại. Việc nhồi tẩu và châm lửa, những công việc vặt vãnh mà tôi từng hết lời ca ngợi sự tháo vát của cô, lần này lại bị thực hiện một cách tệ hại từ đầu đến cuối. Xuyên suốt quá trình đó, Tackleton đứng nhìn với vẻ mặt đầy ác ý cùng con mắt nhắm hờ; mỗi khi ánh mắt hắn chạm vào mắt cô — hay tóm được nó, bởi khó mà nói là nó thực sự chạm trán với một ánh mắt khác, mà giống như một chiếc bẫy trực chờ chộp lấy hơn — lại càng làm gia tăng sự bối rối của cô lên một cấp độ kinh ngạc.

— Này, sao chiều nay vụ vụng về thế hở Dot! — John nói. — Tin tôi đi, tự tay tôi làm còn khéo hơn ấy chứ!

Nói những lời đôn hậu ấy xong, anh sải bước đi, và chẳng mấy chốc người ta đã nghe thấy tiếng anh cùng Boxer, con ngựa già và chiếc xe kéo vang lên những âm thanh vui nhộn dọc theo con đường. Trong khi đó, bóng dáng đăm chiêu của Caleb vẫn đứng lặng thinh, dõi theo cô con gái mù với nguyên vẹn một biểu cảm trên khuôn mặt.

— Bertha! — Caleb dịu dàng lên tiếng. — Có chuyện gì xảy ra vậy con? Con thay đổi nhiều quá, đứa con cưng của bố, chỉ trong vài tiếng đồng hồ ngắn ngủi — kể từ sáng nay. Cả ngày nay con cứ im thin thít và lầm lì! Có chuyện gì thế? Kể cho bố nghe đi!

— Ồ bố ơi, bố ơi! — cô gái mù oà khóc nức nở. — Ồ số phận nghiệt ngã của con ơi!

Caleb đưa tay lau vội khóe mắt trước khi đáp lời cô.

— Nhưng con hãy nghĩ xem mình đã từng vui vẻ và hạnh phúc nhường nào chứ, Bertha! Đã sống tốt ra sao, và được biết bao nhiêu người yêu mến biết bao.

— Điều đó cứa nát trái tim con, bố yêu quý ạ! Lúc nào cũng nghĩ cho con! Lúc nào cũng đối xử tử tế với con!

Caleb vô cùng bối rối không tài nào hiểu nổi cô.

— Việc... việc bị mù, Bertha con gái tội nghiệp của bố ơi, — ông ngập ngừng, — đúng là một nỗi bất hạnh lớn lao, nhưng...

— Con chưa từng cảm nhận được điều đó! — cô gái mù thốt lên. — Con chưa từng cảm nhận trọn vẹn nỗi đau ấy. Chưa bao giờ! Đôi khi con chỉ ước ao giá như mình có thể nhìn thấy bố, hoặc nhìn thấy ngài ấy — chỉ một lần thôi, bố yêu quý ạ, chỉ trong một phút ngắn ngủi thôi — để con biết được thứ mà con đang trân quý, — cô áp hai tay lên ngực, — và gìn giữ ở đây là gì! Để con chắc chắn rằng mình đã cảm nhận nó đúng đắn! Và đôi khi (nhưng lúc ấy con còn là một đứa trẻ) con đã khóc trong những lời cầu nguyện ban đêm, khi nghĩ rằng khi hình ảnh của hai người bay từ trái tim con lên Thiên đàng, chúng có thể không phải là dung mạo đích thực của hai người. Nhưng con chưa bao giờ giữ những cảm xúc ấy lâu. Chúng qua đi và để lại cho con sự tĩnh lặng cùng niềm mãn nguyện.

— Và chúng sẽ lại thế thôi, — Caleb nói.

— Nhưng bố ơi! Ồ người cha hiền từ nhân hậu của con, xin hãy bao dung nếu con trở nên hư đốn! — cô gái mù nói. — Đây không phải là nỗi buồn đang đè nặng lên con lúc này!

Người cha đành phải để đôi mắt ngấn lệ của mình tràn mi; cô quá đỗi thiết tha và bi ai, nhưng cho đến lúc ấy, ông vẫn chưa tài nào hiểu nổi cô.

— Hãy dẫn cô ấy lại đây cho con, — Bertha nói. — Con không thể cứ giữ chặt nó trong lòng mãi được nữa. Hãy đưa cô ấy đến đây cho con, bố ơi!

Cô biết ông đang do dự, bèn cất lời: — Là May. Hãy đưa May lại đây!

May nghe thấy tên mình được nhắc đến, lặng lẽ bước tới và chạm vào cánh tay cô. Cô gái mù lập tức quay người lại, nắm lấy cả hai tay cô.

— Hãy nhìn vào khuôn mặt con đi, Người tim yêu ơi, Trái tim ngọt ngào ơi! — Bertha nói. — Hãy đọc nó bằng đôi mắt xinh đẹp của sự thật, và cho con biết liệu sự thật có được khắc họa trên đó không.

— Bertha yêu quý, Có chứ!

Cô gái mù vẫn ngẩng cái khuôn mặt đờ đẫn không tròng mắt ấy lên — nơi những giọt nước mắt đang tuôn rơi xối xả — cất lời hướng về phía cô:

— Trong tâm hồn con, không hề có một ước muốn hay suy nghĩ nào không vì lợi ích của cậu, hỡi May rạng rỡ! Trong tâm hồn con, không có ký ức biết ơn nào sâu đậm hơn ký ức khắc ghi về vô số lần — khi cậu đang ở thời kỳ rực rỡ nhất của thị lực và nhan sắc — cậu vẫn luôn quan tâm đến cô Bertha mù lòa, ngay cả khi chúng ta còn là những đứa trẻ, hoặc khi Bertha bé nhỏ hệt như sự mù lòa vốn có! Nguyện xin mọi hồng ân đổ xuống đầu cậu! Ánh sáng soi rọi con đường hạnh phúc của cậu! Không kém phần đâu, May yêu dấu của cậu ạ; — và cô kéo May sát lại, siết chặt hơn; — không kém phần đâu, chú chim nhỏ của con ạ, dẫu cho ngày hôm nay, việc hay tin cậu sắp trở thành Vợ của Ngài đã khiến trái tim con đau đớn tưởng chừng như muốn vỡ vụn! Bố ơi, May, Mary ơi! Xin hãy tha thứ cho con vì điều đó, vì tất cả những gì ngài ấy đã làm để xua đi sự mệt mỏi trong cuộc đời tăm tối của con: và vì niềm tin mà mọi người dành cho con, khi con xin lôi Thiên đàng ra làm chứng rằng con không thể ước mong ngài ấy kết hôn với một người vợ nào xứng đáng với lòng tốt của ngài hơn thế!

Trong lúc nói, cô đã buông tay May Fielding ra, bám lấy vạt áo cô trong một tư thế vừa van xin vừa yêu thương. Càng nói, cô càng thụp xuống thấp hơn, để rồi cuối cùng ngã gục dưới chân người bạn và giấu khuôn mặt mù lòa vào những nếp váy của cô ấy.

— Chúa lực vĩ đại ơi! — người cha thốt lên, bị đánh gục chỉ bằng một cú giáng mang tên sự thật, — hóa ra ta đã lừa dối nó từ trong nôi, chỉ để cuối cùng bóp nát trái tim nó thế này sao!

Thật may mắn cho tất cả bọn họ khi có mặt Dot — cô Dot rạng rỡ, tháo vát và bận rộn — bởi dẫu cô có những khuyết điểm nào đi nữa, và dẫu về sau bạn có học được cách ghét cô ấy đến đâu đi chăng nữa — thật may mắn cho tất cả bọn họ, tôi xin nhắc lại, là cô đã ở đó: nếu không thì chẳng biết mọi chuyện sẽ kết thúc ra sao. Nhưng Dot, với sự điềm tĩnh vốn có, đã chen vào trước khi May kịp đáp lời hay Caleb thốt thêm câu nào.

— Nào, nào, Bertha yêu quý! Đi với em nào! Cho cô ấy mượn tay cậu đi, May. Thế đấy! Thấy chưa, cô ấy đã bình tĩnh lại rồi kìa; và thật ngoan ngoãn làm sao khi cô ấy chịu nghe lời chúng ta, — người phụ nữ nhỏ nhắn tươi vui nói, cúi xuống hôn lên trán cô. — Đi nào Bertha yêu quý. Đi thôi! Và người cha tốt bụng của cô ấy cũng sẽ đi cùng; phải không Caleb? Chắc chắn rồi!

Chà, chà! Cô quả là một cô Dot tuyệt vời trong những tình huống thế này, và hẳn phải là một kẻ cứng đầu lắm mới có thể chống lại được sức ảnh hưởng từ cô. Khi đã đưa được tội nghiệp Caleb và cô con gái Bertha rời đi để họ có thể an ủi lẫn nhau — điều mà cô thừa biết chỉ có họ mới làm được — cô lập tức quay phắt lại — theo cách nói là tươi tắn như hoa cúc, còn tôi xin nói là tươi hơn thế nữa — để túc trực canh gác cái mẩu tiểu thư kiêu kỳ đang vênh váo trong chiếc mũ và đôi găng tay kia, ngăn không cho bà cụ đáng yêu ấy khám phá ra điều gì.

— Thế thì đưa Đứa nhỏ trân quý đây cho chị nào, Tilly, — cô vừa nói vừa kéo một chiếc ghế ra sát lò sưởi; — và trong lúc chị đang ẵm nó trên lòng đây này, Tilly, bà Fielding sẽ chỉ cho chị tất cả mọi thứ về cách chăm sóc Trẻ nhỏ, chỉnhốn lại cho chị ở hàng tá điểm mà chị đang sai bét nhè ra ấy chứ. Có phải thế không, thưa bà Fielding?

Ngay cả Người khổng lồ xứ Wales — kẻ theo truyền thuyết dân gian vì quá “chậm chạp” nên đã tự thực hiện một ca phẫu thuật tử vong cho chính mình để mô phỏng một trò ảo thuật do kẻ thù không đội trời chung thực hiện vào bữa sáng — ngay cả hắn ta cũng chẳng dễ dàng gì sập cái bẫy được giăng sẵn nhanh bằng cách bà cụ sa chân vào cái hố ngụy trang tinh vi này. Việc Tackleton đã đi ra ngoài; hơn thế nữa, việc hai ba người đang túm tụm trò chuyện đằng xa suốt hai phút đồng hồ để mặc bà tự sinh tự diệt, đã quá đủ để đẩy lòng tự tôn của bà lên cao chót vót, kèm theo sự than khóc về cuộc khủng hoảng kỳ bí trong ngành buôn bán Thuốc chàm suốt bốn mươi tư tiếng đồng hồ. Thế nhưng, sự tôn trọng đầy nhã nhặn dành cho bề dày kinh nghiệm của bà từ phía người mẹ trẻ lại có sức sát thương quá đỗi ngọt ngào, khiến sau một thoáng làm ra vẻ khiêm nhường, bà bắt đầu truyền thụ tri thức với phong thái đường bệ nhất trên đời; và ngồi thẳng lưng như cột đình trước mặt con mụ Dot ranh mãnh, chỉ trong vòng nửa tiếng đồng hồ, bà đã tuôn ra nhiều công thức và châm ngôn gia đình bất biến hơn mức đủ để (nếu thực sự áp dụng) phá hủy và tiêu diệt hoàn toàn cái cậu nhóc Peerybingle ấy, dẫu cho nó có là một phiên bản Samson hồi nhỏ đi chăng nữa.

Để thay đổi bầu không khí, Dot lôi ra một chút đồ thêu vá — cô mang theo cả gia tài trong chiếc hộp đựng đồ khâu trong túi áo, không hiểu bằng cách nào mà cô nhét vừa nữa — rồi ôm ấp đứa bé một lúc; tiếp tục thêu thắm thêm chút đỉnh; rồi thì thầm to nhỏ với May trong lúc bà cụ đang thiu thiu ngủ; và cứ thế, giữa những bận rộn nho nhỏ vốn là phong cách muôn thuở của cô, cô thấy buổi chiều trôi qua nhanh chóng. Sau đó, khi trời tối dần, và theo đúng nghi thức trang nghiêm của Buổi Dã Ngoại là cô phải thay Bertha gánh vác mọi công việc nhà, cô liền nhen lại đống lửa, quét dọn lò sưởi, bày biện bàn trà, kéo rèm cửa và thắp một ngọn nến. Tiếp đó, cô gảy vài khúc nhạc trên một loại đàn hạc thô sơ mà Caleb đã chế tạo cho Bertha, và chơi rất ra trò; bởi vì Thiên nhiên đã ban cho đôi tai nhỏ nhắn tinh tế của cô một năng khiếu thưởng thức âm nhạc tuyệt vời chẳng khác nào đối với trang sức, giả sử cô có thứ gì để đeo. Tới lúc này đã là giờ uống trà quen thuộc; và Tackleton quay trở lại để cùng dùng bữa và trải qua buổi tối.

Caleb và Bertha đã về từ trước đó một lúc, và Caleb đã quay lại với công việc buổi chiều. Nhưng tội nghiệp anh chàng, anh chẳng tài nào tập trung nổi, lòng đầy lo âu và cắn rứt vì cô con gái. Thật cảm động làm sao khi chứng kiến cảnh ông ngồi ngẩn ngơ bên chiếc ghế làm việc, đăm đăm nhìn cô với ánh mắt đầy trắc ẩn, và trên gương mặt lúc nào cũng hiện lên câu hỏi: “Hóa ra ta đã lừa dối nó từ trong nôi, chỉ để cuối cùng bóp nát trái tim nó sao!”

Khi màn đêm buông xuống, bữa trà đã xong, và Dot chẳng còn việc gì để làm ngoài việc rửa chén bát; tóm lại — vì tôi phải đi đến kết cục này và chẳng ích gì khi cứ kéo dài mãi — khi thời điểm ngóng chờ tiếng bánh xe từ xa vang lên để đón chàng đánh xe trở về kề cận, phong thái của cô lại thay đổi lần nữa, sắc mặt khi tỏ khi mờ và cô trở nên vô cùng bứt rứt. Không phải sự bứt rứt của những người vợ hiền khi ngóng chờ chồng. Không, không, không. Đó là một dạng bứt rứt hoàn toàn khác.

Tiếng bánh xe vang lên. Tiếng móng ngựa. Tiếng chó sủa. Âm thanh ấy dần tiến lại gần. Tiếng cào móng quen thuộc của Boxer ở cửa!

— Tiếng bước chân ai thế kia! — Bertha giật mình đứng phắt dậy.

— Bước chân ai á? — người đánh xe cất lời, đứng ngay ở khung cửa, với khuôn mặt rám nắng đỏ bừng như quả mọng mùa đông bởi cái lạnh cắt da cắt thịt của màn đêm. — Thì bước chân tôi chứ ai.

— Bước chân kia cơ, — Bertha nói. — Tiếng bước chân của người đàn ông đằng sau anh ấy cơ!

— Con bé này đúng là chẳng tài nào đánh lừa nổi, — người đánh xe cười lớn nhận xét. — Vào đi ông bạn. Đảm bảo ông sẽ được chào đón nồng nhiệt!

Anh nói bằng một giọng vang sảng; và vừa dứt lời, ông lão điếc lác liền bước vào.

— Lão không hẳn là người lạ gì cho cam nếu cậu đã gặp một lần rồi đấy, Caleb, — người đánh xe nói. — Cậu sẽ cho lão tá túc ở đây đến lúc chúng ta rời đi chứ?

— Ôi chắc chắn rồi John, tôi lấy làm vinh hạnh là đằng khác.

— Lão là kẻ đồng hành tuyệt vời nhất trên đời để ngồi thì thầm những điều bí mật đấy, — John nói. — Phổi của tôi vốn dĩ khá khỏe, nhưng phải công nhận là lão thừa sức hành hạ nó đấy. Ngồi xuống đi ông bạn. Toàn là người nhà cả ở đây, rất vui được đón tiếp ông!

Sau khi truyền đạt sự bảo đảm ấy bằng một âm lượng hoàn toàn củng cố cho những gì anh vừa ca ngợi về đôi phổi của mình, anh tiếp tục với giọng bình thường: — Một chiếc ghế bên góc lò sưởi, cùng sự cho phép ngồi im phăng phắc ngắm nhìn mọi người xung quanh là tất cả những gì lão quan tâm. Lão dễ chiều lắm.

Bertha đã chăm chú lắng nghe từ nãy đến giờ. Cô gọi Caleb lại gần khi ông vừa đặt chiếc ghế xong, và nhỏ giọng yêu cầu ông miêu tả vị khách lạ. Khi ông đã làm xong việc đó (một cách chân thực; với độ chính xác tỉ mỉ), lần đầu tiên kể từ lúc vị khách bước vào, cô cử động, thở dài, và dường như chẳng còn chút mảy may tò mò nào về ông ta nữa.

Chàng đánh xe đang ở tâm trạng phơi phới, đúng là một anh chàng tốt bụng, và càng ngày càng quấn quýt cô vợ nhỏ hơn bao giờ hết.

— Chiều nay cô ấy vụng về ra phết đấy! — anh nói, vòng cánh tay vạm vỡ qua người cô khi cô đứng tách biệt khỏi mọi người; — vậy mà không hiểu sao tôi vẫn cứ thích cô ấy. Nhìn đằng kia kìa, Dot!

Anh chỉ tay về phía ông lão. Cô cúi gằm mặt xuống. Tôi nghĩ là cô đang run rẩy.

— Lão ta... ha ha ha!... lão ta chết mê chết mệt em đấy! — người đánh xe nói. — Cứ lải nhải không ngớt về chuyện đó suốt cả dọc đường đến đây. Đúng là một lão già bạo dạn. Tôi thích lão ở điểm đó đấy!

— Ước gì ông ấy có một đề tài khác hay ho hơn để bàn tới, John ạ, — cô nói với một cái liếc mắt đầy bất an quanh phòng. Nhất là về phía Tackleton.

— Đề tài nào hay hơn nữa chứ! — chàng John hào hiệp kêu lên. — Chẳng có đề tài nào khá hơn đâu. Nào, cởi áo khoác ngoài ra, cởi chiếc khăn quàng dày cộm ra, cởi mấy thứ quấn quanh nặng nề này ra! Và tận hưởng nửa tiếng đồng hồ ấm cúng bên lò sưởi nào! Xin kính trọng ngài, thưa Phu nhân. Một ván bài cribbage nhé, giữa em và anh? Thật là sảng khoái. Đưa bài và bàn cờ đây nào, Dot. Và mang ra đây một ly bia nếu còn sót lại giọt nào nhé, cô vợ nhỏ bé!

Lời thách đấu của anh hướng về phía bà cụ; và khi bà hào hứng chấp thuận với sự nhã nhặn sẵn có, cả hai nhanh chóng chìm đắm vào ván bài. Thoạt đầu, người đánh xe thỉnh thoảng vẫn ngẩng lên mỉm cười, hoặc chốc chốc lại gọi Dot nghếch vai qua để tham vấn vài nước đi hóc búa. Thế nhưng, vì đối thủ của anh là một kẻ tuân thủ kỷ luật vô cùng nghiêm ngặt, lại mắc chứng yếu lòng thỉnh thoảng chấm điểm vượt mức cho phép, nên đòi hỏi sự tập trung cao độ từ phía anh, khiến anh chẳng còn dư một con mắt hay cái tai nào để phân tâm. Cứ thế, toàn bộ sự chú ý của anh dần chìm hẳn vào những lá bài; và anh chẳng màng ngó ngàng đến chuyện gì khác, cho đến khi một bàn tay đặt lên vai kéo anh trở về với sự hiện diện của Tackleton.

— Tôi rất tiếc phải làm phiền anh — nhưng có chuyện này cần nói ngay lập tức.

— Tôi đang chuẩn bị chia bài đây, — người đánh xe đáp lại. — Đang lúc dầu sôi lửa bỏng đấy.

— Đúng thế, — Tackleton nói. — Ra đây với tôi một lát!

Sự tái mét trên khuôn mặt hắn khiến người kia phải lập tức đứng bật dậy, hối hả hỏi xem có chuyện gì đang xảy ra.

— Suỵt! John Peerybingle, — Tackleton nói. — Tôi rất tiếc vì chuyện này. Thực sự rất tiếc. Tôi đã linh cảm thấy điều đó. Tôi đã nghi ngờ nó ngay từ phút ban đầu.

— Chuyện gì thế? — người đánh xe hỏi với vẻ mặt hốt hoảng.

— Suỵt! Tôi sẽ cho anh thấy, nếu anh đi theo tôi.

Chàng đánh xe lẽo đẽo đi theo hắn mà không thốt thêm một lời nào. Họ băng qua một khoảng sân ngập tràn ánh sao, rẽ qua một cánh cửa hông nhỏ để vào phòng làm việc của Tackleton, nơi có một ô cửa sổ kính hướng thẳng vào phòng chứa hàng đã đóng cửa tối om. Bản thân phòng làm việc không hề bật đèn, nhưng khoang chứa hàng dài hẹp lại được thắp sáng bởi những ngọn đèn; nhờ thế mà khung cửa sổ vô cùng sáng sủa.

— Chờ một chút! — Tackleton nói. — Liệu anh có đủ can đảm để nhìn qua ô cửa sổ đó không?

— Sao lại không chứ? — người đánh xe đáp.

— Thêm một chút nữa, — Tackleton nói. — Đừng có giở thói bạo lực ra đấy. Chẳng ích gì đâu. Lại còn nguy hiểm nữa chứ. Anh là một gã có thể trạng khỏe mạnh; và anh hoàn toàn có thể gây án mạng trước khi kịp nhận ra điều đó.

Người đánh xe trừng mắt nhìn thẳng vào mặt hắn, lùi lại một bước như vừa bị ai tát vào mặt. Chỉ trong một sải bước, anh đã áp sát cửa sổ và đập vào mắt anh là —

Ôi Chiếc bóng bên Bếp lửa! Ôi Chú dế chân thật! Ôi Người vợ bội bạc!

Anh nhìn thấy cô, đang ở bên lão ta — không còn là một ông lão nữa, mà hiên ngang, phơi phới — trên tay đang cầm bộ tóc giả màu trắng từng dùng để mở đường bước vào ngôi nhà hoang tàn khốn khổ của họ. Anh nhìn thấy cô đang lắng nghe lão ta thì thầm vào tai, và ngoan ngoãn để lão ôm ngang lưng khi hai người chầm chậm di chuyển dọc theo hành lang gỗ mờ ảo hướng về phía cánh cửa mà họ vừa bước vào. Anh nhìn thấy họ dừng lại, và thấy cô quay người lại — để cho gương mặt ấy, gương mặt mà anh yêu thương nhường ấy, hiện nguyên hình trước mắt anh! — và nhìn thấy cô, bằng chính đôi bàn tay mình, đang chỉnh lại món đồ giả trên đầu lão, vừa cười cợt sự ngây thơ cả tin của chồng!

Ban đầu, anh siết chặt bàn tay phải vạm vỡ của mình lại, như thể nó thừa sức quật ngã cả một con sư tử. Thế nhưng ngay lập tức buông lỏng ra, anh xòe rộng nó trước mặt Tackleton (bởi vì anh vẫn dành sự nâng niu cho cô, dẫu cho đến lúc ấy), rồi ngã gục xuống bàn làm việc khi họ bước khuất dạng, yếu đuối chẳng khác gì một đứa trẻ sơ sinh.

Anh đã trùm kín mít đến tận cằm, bận rộn với con ngựa và mấy kiện hàng khi cô bước vào phòng chuẩn bị lên đường về nhà.

— Thôi nhé John thân yêu! Chúc May ngủ ngon! Chúc Bertha ngủ ngon!

Liệu cô có thể hôn chào tạm biệt họ không? Liệu cô có thể rạng rỡ và vui vẻ lúc chia tay không? Liệu cô có dám liều lĩnh phơi bày gương mặt mình trước họ mà không chút thẹn thùng? Có chứ. Tackleton quan sát cô rất kỹ, và cô đã thực hiện tất cả những điều đó.

Tilly đang dỗ dành Đứa nhỏ, cứ đi qua đi lại trước mặt Tackleton đến cả chục lần, lẩm bẩm trong hơi men buồn ngủ:

— Thế ra việc hay tin cậu sắp là vợ của ngài ấy đã cứa nát trái tim cậu đến tận cùng, và việc người cha lừa dối cậu từ trong nôi chỉ để cuối cùng bóp nát trái tim cậu là thế ư!

— Nào Tilly, đưa Đứa nhỏ cho chị! Chúc ngài Tackleton ngủ ngon. Chúa tôi, John đâu rồi nhỉ?

— Anh ấy đang đi bộ cạnh đầu con ngựa, — Tackleton nói, vừa đỡ cô lên xe.

— John yêu quý của em. Đi bộ ư? Giữa đêm hôm thế này?

Dáng người quấn kín mít của chồng cô ra hiệu đồng ý một cách vội vã; và khi tên giả mạo cùng cô vú em đã an vị trên xe, con ngựa già bắt đầu chuyển bánh. Boxer, chú chó Boxer vô tư lự, cứ chạy tót lên trước, rồi chạy ngược về phía sau, lượn lồng vòng quanh chiếc xe đẩy và sủa vang một cách đắc thắng, vui tươi như mọi khi.

Khi Tackleton cũng rời đi để hộ tống May cùng mẹ cô về nhà, tội nghiệp Caleb ngồi bệt xuống cạnh lò sưởi sát bên con gái; tâm can ngập tràn âu lo và cắn rứt; miệng vẫn lầm bầm khi ngắm nhìn cô với nỗi xót xa: “Hóa ra ta đã lừa dối nó từ trong nôi, chỉ để cuối cùng bóp nát trái tim nó sao!”

Những món đồ chơi được khởi động cho Đứa nhỏ đều đã ngừng lại, tịt ngòi từ lâu rồi. Giữa ánh sáng mập mờ và không gian tĩnh lặng, những con búp bê điềm tĩnh đến nao lòng, những chú ngựa bập bênh cuống cuồng với đôi mắt và lỗ mũi phồng to, những ông lão ở cửa ra vào đang khom lưng gập nửa người trên đôi đầu gối và mắt cá chân sắp rệu rã, những chiếc kẹp hạt dẻ méo mó, thậm chí cả đám Muông thú đang nối đuôi nhau tiến vào Hòm theo từng cặp hệt như một buổi đi dạo của học sinh nội trú — tất cả có lẽ đều bị tưởng tượng là đang chết lặng vì ngạc nhiên trước việc Dot phản bội hay Tackleton được yêu thương, trong bất kỳ hoàn cảnh nào đi chăng nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.