Đa tạ đồng chí 'Lão Hộc' đã bồi đao chuẩn xác, khiến cho bốn ngày liền ta đều “mở mắt là thấy vạn thưởng”.

Cho nên, đối với hành vi ti tiện hở chút là khoe ân ái trong nhóm của ngươi, ta quyết định nhẫn nhịn!

Hơn nữa sẽ học tập cho tốt, tranh thủ “ngược” chết đám người độc thân kia!

Anh em nhà họ Trình, đặc biệt là Trình Di, tuy khắc bạc, ngạo mạn, nhưng tâm tư cầu học và tìm tòi vạn vật thế gian vẫn vô cùng cần mẫn.

Nếu không, cũng chẳng thể chưa đầy hai mươi tuổi đã thấu hiểu kinh điển Nho gia, rồi bắt đầu dung hòa tư tưởng và cảm ngộ của bản thân vào Nho học, vọng tưởng mở tông lập phái.

Đây là người sinh ra để làm học vấn.

Cho nên Trình Di thích dùng ánh mắt xem xét để nhìn nhận người hoặc sự việc trên thế gian, quen dùng tài học của mình để giải mã vạn vật.

May mắn thay, Trình Di đến nay chưa gặp phải vấn đề nào quá gây khó dễ cho mình, càng chưa gặp phải đạo lý nào mà Nho học đại điển không giải thích được, điều này càng khiến hắn kiên định hơn với niềm tin vào những gì đã học và đã suy ngẫm.

Tuy nhiên, màn kịch hôm qua đã xé nát hoàn toàn thế giới quan của Trình Di.

Hắn phát hiện ra, những việc Đường Tử Hạo làm, bản thân hắn không cách nào thấu hiểu.

Đường Dịch thường ngày tuy cũng cuồng cũng ngạo, nhưng ít nhất những việc y làm vẫn giữ được sự thể diện cơ bản, thậm chí là uy nghi của một người thầy.

Nhưng hôm qua, y lại dám ở nơi công cộng, ngay trước cửa Quan Lan - thánh địa văn giáo, vì vài tên quân hán thân phận thấp kém mà hoàn toàn cởi bỏ tấm áo của văn nhân, thậm chí như một kẻ vô lại, đánh đập Nho sinh, quay mặt lại còn không màng hình tượng mà gào khóc thảm thiết.

Tại sao?

Với học vấn của Đường Tử Hạo, với địa vị của y, với “thể diện” mà văn nhân xem trọng hơn cả tính mạng, tại sao y lại có hành động như vậy?

Đói chết là chuyện nhỏ, mất tiết tháo mới là chuyện lớn!

Chẳng lẽ bao năm nay y theo học Phạm sư phụ, Doãn sư phụ đều học vào bụng chó rồi sao?

Nhưng cũng không đúng? Đường Dịch cuối cùng khóc thương tâm như vậy, đến nỗi ngay cả hắn - kẻ “nạn nhân” cũng phải động lòng.

Trình Di suy nghĩ suốt một đêm cũng không thông.

Cuối cùng, dựa trên mỹ đức cầu tri thức, Trình lão nhị thà mạo hiểm chịu đòn thêm trận nữa, cũng phải tới hỏi cho ra lẽ.

“Học trò muốn hỏi giáo dụ, tại sao chỉ vì vài tên quân hán mà phải vứt bỏ danh tiết, không màng phong cốt?”

Đường Dịch nhìn Trình Di không nói lời nào.

Thực ra, khi Trình Di hỏi ra câu này, y liền chợt nhận ra một vấn đề:

Giai cấp!

Từ xưa đến nay, giai cấp hiện hữu ở khắp mọi nơi!

Dù là từ khi nhà Tùy khai sáng khoa cử, mang đến con đường thăng tiến cho bình dân;

Dù là nhà Đường diệt bảy họ mười nhà, thế gia môn phiệt không còn độc quyền;

Dù là thời Đại Tống khai minh nhất,

Giai cấp vẫn tồn tại.

Nó không chỉ chia con người thành ba bảy loại, mà còn phân hóa, cô lập các giai cấp với nhau.

Giữa các giai cấp hầu như không thông suốt, thậm chí còn có môi trường sinh thái riêng.

Trình Di không phải thực sự khắc bạc đến mức nhân tình nguội lạnh, hắn chỉ là đang sống trong tầng lớp thượng lưu của chính mình, căn bản không hiểu chút gì về tình cảm của bách tính, quân ngũ.

Nói trắng ra, chính là không hiểu chuyện.

Mà Trình Di cũng chẳng phải trường hợp cá biệt, trong tầng lớp sĩ đại phu có mấy ai làm được đến mức như Phạm Trọng Yêm, lặn lội xuống ruộng đồng, quân doanh để thấu hiểu bách tính tầng lớp thấp nhất?

Sự phân hóa giai cấp này không chỉ khiến chính sách chính trị của các sĩ đại phu xa rời thực tế, mà còn khiến họ dùng đạo đức và chuẩn mực hành vi của mình để ước thúc các giai cấp khác, tự nhiên càng làm mâu thuẫn thêm gay gắt.

“Trình lão nhị.”

“Học trò có mặt!”

“Ta cũng hỏi ngươi một câu, lý tưởng của ngươi là gì?”

Trình Di ngẩn ra, ngay sau đó có chút ngượng ngùng đáp: “Ta muốn… ta muốn xây dựng tân học, hoàn thiện Nho học thành đại học thiên hạ, giáo hóa vạn dân.”

Quả nhiên,

Tên cháu này một lòng muốn làm thánh nhân.

“Giáo hóa thế nào?” Đường Dịch hỏi ngược lại. “Giáo hóa như cách ngươi làm hôm qua à?”

“Ư…” Trình Di khựng lại. “Đó là do họ chưa từng học qua đạo Khổng - Mạnh, nếu có hiểu biết, tất sẽ biết nơi Quan Lan không được phép tùy tiện xông vào.”

Trình Di đến tận bây giờ vẫn không thấy mình làm sai điều gì, Đường Dịch cũng không giận, “Vậy thử hỏi trong thiên hạ, người đã học qua đạo Khổng - Mạnh được mấy phần mười?”

“Cái này…”

“Muốn giáo hóa vạn dân, trước tiên ngươi phải coi chính mình là ‘vạn dân’, có những thứ ngươi không thể học được trong sách vở.”

Trình Di biện giải: “Tú tài không ra khỏi cửa, biết hết việc thiên hạ. Tiên đế cũng từng nói, trong sách tự có nhân gian bách thái, còn gì là không học được?”

Đường Dịch nghe vậy liền bật cười, đây là sự tự phụ điển hình của phường mọt sách.

“Chẳng nói người khác.” Đường Dịch đổi sang thái độ nghiêm túc.

“Khổng Tử chu du liệt quốc, nhìn tận bách thái thế gian, mới có thể lập địa thành thánh.”

“Mạnh Tử vốn xuất thân từ dân gian, nếm trải hết nỗi khổ của bách tính, lại du lịch các nước, mới có danh tiếng muôn đời.”

“Ngươi xuất thân thư hương môn đệ, từ nhỏ người bên cạnh đều là văn nhân nhã sĩ có tài có danh. Nói câu khó nghe, có khi ngươi còn chẳng biết cà tím có mọc trên cây không, lúa gạo có vỏ hay không, mà đã muốn đứng trên cao nhìn xuống, giáo hóa vạn dân?”

“Khổng - Mạnh còn phải đi vạn dặm đường mới biết việc thiên hạ. Ngươi ngồi trong thư viện, uống trà là đã nhìn thấu thế giới rồi sao? Nói vậy, ngươi còn bản lĩnh hơn cả Khổng - Mạnh ư?”

Trình Di bị Đường Dịch hỏi đến á khẩu không trả lời được, nhất thời cảm thấy Đường Dịch nói đúng, nhưng lại không biết đúng ở chỗ nào, phải thực hành thế nào.

Đường Dịch bình tĩnh nhìn Trình Di, bây giờ y không những không giận người học trò này, ngược lại còn có chút muốn cười.

Tại sao?

Bởi vì y đang chứng kiến lịch sử, thay đổi lịch sử!

Nếu hôm nay không có Đường Dịch nói những lời này, có lẽ nhị Trình vĩnh viễn cũng không nghĩ ra vấn đề này, họ vẫn sẽ tiếp tục giấc mộng thành thánh của mình, vẫn mơ mộng rằng học thuyết mình sáng lập sẽ giáo hóa được vạn dân.

Nhưng, thiếu thực tiễn xã hội tầng đáy, Lý học nhất định sẽ xa rời “vạn dân”, ngược lại trở thành học vấn độc quyền của văn nhân, khoác lên mình tấm áo “dĩ lý trị thế”, thực chất lại là công cụ quản giáo “ngu dân ngu chúng”.

Không hiểu dân mà bàn chuyện trị quốc, không hiểu thương mà bàn chuyện thuế vụ, không hiểu binh mà bàn chuyện quân đội, không hiểu cách vật mà bàn chuyện vũ trụ hồng hoang!

Căn bản còn chẳng biết vạn dân là gì, dùng sự thấu hiểu của thánh nhân hơn một ngàn năm trước về vạn dân để áp đặt lên bách tính hiện tại, đúng là nói nhảm!

“Về phần ngươi, vì sao ta không màng thể diện…”

Đường Dịch thấy hỏa hầu đã đủ, liền dẫn dắt câu chuyện về vấn đề ban đầu.

“Những thứ bên trong này rất phức tạp, tình cảm lại càng là thứ dùng ngôn từ khó lòng nói rõ.”

“Nếu ngươi thực sự muốn biết đáp án, hãy đến quân doanh, cùng ăn cùng ở với những quân hán mà ngươi luôn coi thường này một thời gian, tự nhiên sẽ hiểu.”

“Đến lúc đó, lại đem những điều mắt thấy tai nghe của ngươi dung hòa vào học vấn của mình, đó mới là học vấn giáo hóa vạn dân thực sự!”

“…”

“Trình lão nhị!” Đường Dịch nhìn Trình Di đầy thú vị.

“Học trò có mặt!”

“Hôm qua đánh ngươi, quả thực là thiếu tư cách thầy.”

“Thế này đi, cho ngươi chút lợi lộc coi như đền bù.”

“Đền bù gì ạ?”

“Từ hôm nay trở đi, ngươi có thể đi theo ta tấc không rời, dù là tài thuế, chiến lược, chỉ cần là những thứ ta hiểu, ngươi có thể hỏi bất cứ lúc nào, ta đều sẽ đáp.”

“Thật chứ?” Mắt Trình Di sáng rực lên.

Được kèm riêng đấy! Việc tốt này biết tìm đâu ra.

“Thật!” Đường Dịch khẳng định. “Đường Dịch ta nói là giữ lời.”

“À, đúng rồi, có thể gọi cả anh ngươi tới luôn.”