Đọc Vị Đối Thủ - Bí Mật Tư Duy Tỷ Phú

Lượt đọc: 114 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương Vii
Chiến Thuật

❊ ❊ ❊

Cảm nhận nghĩa là thực tế

- Giám mục Berkeley -

Các trò chơi trong kinh doanh luôn được chơi trong một màn sương. Nó có thể không phải là sương mù chiến tranh của Von Clausewitz, nhưng dù sao cũng có một sự mập mờ thực sự. Đó là lý do vì sao “cảm nhận” lại là yếu tố cơ bản trong mỗi trò chơi.

Chính những cảm nhận về thế giới, bất kể có chính xác hay không, đã dẫn dắt hành vi. Mike Marn, nhà tư vấn quản lý của McKinsey đã kể lại một trường hợp chấn động như sau: ” Một cuộc chiến về giá trong ngành sản xuất đồ điện đã bắt đầu khi một tờ tạp chí thương mại ngành đã nhầm lẫn và tăng tổng doanh số trên thị trường lên 15%. Cả bốn người chơi hàng đầu đều nghĩ rằng họ đã để mất thị phần và đã quyết định nhanh chóng giảm giá để lấy lại cái mà họ thực sự không hề mất”.

Việc chế ngự và định hình các cảm nhận của đối thủ cạnh tranh là một phần then chốt trong chiến lược kinh doanh.

Chẳng hạn, năm 1994, tờ The New York Post của Rupert Murdoch đã ngăn chặn được một cuộc chiến giá cả với đối thủ cạnh tranh là Daily News một cách thông minh bằng việc tạo ra cảm nhận rằng, chính họ đang dự định phát động cuộc chiến đó. Ngay sau đây chúng ta sẽ biết lý do.

Đôi khi chính là khách hàng hoặc nhà cung cấp, chứ không phải đối thủ cạnh tranh mới là đối tượng cần phải được thuyết phục. Federal Express có thể làm gì để thuyết phục, đầy thiện chí về dịch vụ đáng tin cậy của họ? Làm thế nào một ứng viên xin việc có thể thuyết phục được người chủ tiềm năng rằng ông ta sẽ không nhầm nếu cho anh ta một cơ hội? Làm thế nào một tác giả có thể thuyết phục một nhà xuất bản sách rằng anh ta đang viết một cuốn sách hay và sẽ hoàn thành nó đúng thời hạn? Hơn thế nữa, sự cần thiết phải thuyết phục luôn đến từ cả hai phía. Làm thế nào người chủ thuê lao động có thể thuyết phục người xin việc rằng anh ta sẽ được đào tạo chu đáo và được truyền kinh nghiệm? Làm thế nào nhà xuất bản có thể thuyết phục tác giả cuốn sách rằng họ sẽ đầu tư để tiếp thị cuốn sách của anh ta? Đây là những câu hỏi chúng tôi sẽ trả lời trong chương này.

Cảm nhận đóng vai trò trung tâm trong thương lượng. Người mua và người bán thường có những cái nhìn khác nhau về chiếc bánh. Những người bán thường cố thuyết phục rằng cái họ chào bán là có giá trị trong khi những người mua thường hay hoài nghi. Có thể đó là những đánh giá trung thực, nhưng cũng có thể chỉ là các mánh khóe thương lượng. Làm thế nào để người mua và người bán cùng đi đến được một sự đồng thuận?

Họ cần phải nói những gì với nhau? Họ không nên nói những gì với nhau? Liệu họ có nên thử giải quyết những khác biệt về cảm nhận trước khi cố gắng đạt được thỏa thuận hay không? Chúng tôi cũng sẽ trả lời cả các câu hỏi này và gợi ý cho các bạn những cách thương lượng mới.

Tất cả mọi thứ đều có thể là đối tượng để cảm nhận, ngay cả chính các cảm nhận cũng vậy. Để phản ánh được mức độ rộng lớn của chủ đề này, chúng ta sẽ đưa ra một số ví dụ từ một vài lĩnh vực trong cuộc sống như: kinh doanh, cá nhân và các vấn đề hàng ngày.

Thay đổi cảm nhận của mọi người và bạn sẽ thay đổi cả trò chơi. Định hình cho cảm nhận là lĩnh vực của chiến thuật. Ở

đây chúng tôi nói đến Chiến thuật theo nghĩa là các hành động mà những người chơi thực hiện để tạo nên cảm nhận của những người chơi khác. Một số chiến thuật nhằm xóa tan màn sương mù trong thương lượng. Những chiến thuật khác lại nhằm duy trì nó và cũng có những chiến thuật khác nữa để khuấy đảo và tạo ra một lớp sương mù mới. Chúng ta sẽ xem xét cả ba khả năng đó.

Dù ở đâu thì chúng ta cũng có thể học được một vài mánh khóe từ các con thú. Đó là lý do chúng tôi bắt đầu từ thế giới động vật trước khi chuyển sang thế giới kinh doanh.

Chiếc đuôi công Một trong những bí ẩn của quá trình tiến hóa là vì sao ở một số loài chim, như chim thiên đường hay chim công, những con đực thường có chiếc đuôi hết sức rực rỡ. Nếu như để sống sót cần phải có một thân hình nhỏ gọn thì việc có một chiếc đuôi lớn như vậy sẽ là rất bất lợi. Thoạt nhìn thì những chiếc đuôi quả là tội nợ: Chúng nặng nề, dễ vướng vào các bụi cây và thu hút sự chú ý của những kẻ săn mồi. Tuy nhiên, Charles Darwin đã có lời giải thích cho sự phô trương này. Tiến sĩ Richard Dawkins của trường Tổng hợp Oxford, một nhà động vật học và tác giả của cuốn sách Gen vị kỷ, đã nhắc lại lời giải thích của Darwin như sau:

Những con cái đều tuân theo một quy tắc đơn giản: nhìn một lượt tất cả các con đực, sau đó đi theo con đực có chiếc đuôi to nhất. Con cái nào không theo quy tắc đó sẽ bị trừng phạt, mặc dù chiếc đuôi dài có thể làm vướng víu cho con đực sở hữu nó.

Đó là bởi vì nếu con cái nào không sinh ra được những con đực con đuôi dài thì nó sẽ phải chịu hậu quả. Giống như một thứ mốt thời trang của phụ nữ, hay mẫu thiết kế xe hơi của Mỹ, xu hướng “đuôi dài hơn” đang cất cánh và ngày càng tạo được đà cho mình.

Như vậy, khi đụng đến chiếc đuôi công thì cái đẹp hoàn toàn không phải ở trong mắt của người sở hữu nó. Cái đẹp ở đây được một con công cái cảm nhận trong mắt các con công cái khác. Sức hấp dẫn là một cảm nhận về sự tự hoàn thiện. Nếu tất cả những con công cái khác đều cho rằng đuôi dài là hấp dẫn thì bất kỳ con công cái nào cũng không thể có sự lựa chọn khác ngoài việc đi theo một con công đực đuôi dài. Bằng cách này, những chú công đực con của nó sẽ trở nên hấp dẫn đối với các con cái cùng thế hệ. Cảm nhận là tất cả.

Bản chất lời giải thích của Darwin về chiếc đuôi công là coi đó như một thứ mốt, một khi đã bắt đầu thì tự nó sẽ nuôi dưỡng chính nó phát triển lên. Darwin cho rằng chiếc đuôi của công đực trông phô trương như vậy chỉ là tình cờ. Tuy nhiên, nhà động vật học Amotz Zahavi của trường tổng hợp Tel Aviv thì giải thích về chiếc đuôi dài theo một cách khác: Chúng chứng tỏ sức mạnh một cách thuyết phục hơn. Một con công đực đuôi dài nói với con cái rằng nó là con đực thích hợp nhất. Dawkins đã mô tả cách giải thích của Zahavi như sau: Zahavi cho rằng những chiếc đuôi chim thiên đường và chim công... bình thường trông có vẻ là nghịch lý bởi chúng làm những con chim mang nó cảm thấy vướng víu, thực ra được đánh giá cao chính bởi vì chúng là những trở ngại. Một con đực với chiếc đuôi dài và công kềnh sẽ cho con cái thấy rằng nó là con chim khoẻ đến nỗi vẫn còn có thể sống sót được ngay cả khi phải mang chiếc đuôi nặng nề như vậy.

Một con công khỏe mạnh có thể chịu được rủi ro khi chiếc đuôi dài có thể gây sự chú ý của những kẻ săn mồi. Nó cũng chứng tỏ mình có khả năng sục sạo kiếm được nhiều thức ăn hơn để có thêm chất nuôi cả chiếc đuôi đó.

Chiếc đuôi công chính là để phân biệt các con công khỏe mạnh với các con công khệnh khạng, vờ vịt khác. Bằng cách chứng tỏ rõ ràng rằng mình có nhiều ưu điểm, công đực đuôi dài đã thành công trong việc thu hút công cái.

Cuộc sát hạch lòng tin Tương tự với chiếc đuôi công, trong kinh doanh sự thể hiện tốn kém được dựng nên chỉ nhằm gây ảnh hưởng đến các cảm nhận về bạn là ai hay bạn định làm điều gì. Rupert Murdoch, chủ tờ New York Post, là người biết cách làm điều này giỏi hơn cả.

Con hổ giấy Vào mùa hè năm 1994, New York Post của Murdoch thử nghiệm việc giảm giá báo chỉ còn 25 cent ở đảo Staten (Staten Island). Để phản hồi lại động thái này, đối thủ cạnh tranh của tờ báo là Daily News lại tăng giá từ 40 lên 50 cent. Đây là điều rất đáng chú ý trong bối cảnh khi đó. Như tờ New York Times đã bình luận, dường như Daily News đang thách thức Post giảm giá trên toàn New York.

Đã có nhiều điều xảy ra hơn là những gì New York Times nhận thấy. Trước khi giá giảm xuống còn 25 cent, Post đã từng tăng giá của mình lên 50 cent. News đã lợi dụng cơ hội này để giữ nguyên mức giá 40 cent. Kết quả là Post bị mất một số khách hàng đặt báo và cùng với đó là cả doanh thu từ quảng cáo nữa.

Trong khi Post đánh giá tình hình khi đó là không ổn thì News chẳng thấy có vấn đề gì, ít nhất là họ tỏ ra như vậy. Một màn sương mù rất tiện lợi. News rõ ràng đã nghĩ rằng Post sẽ giữ nguyên mức chênh lệch 10 cent và sẽ không có ý định phản ứng lại với hành vi cơ hội của News.

Post cần phải làm một cuộc biểu dương lực lượng, để cho News thấy rằng họ có đủ tài lực để tạo một cuộc chiến về giá nếu cần thiết. Dĩ nhiên cuộc trình diễn thuyết phục nhất chính là bắt đầu một cuộc chiến thực sự về giá, tuy nhiên điều đó sẽ gần như là tự tiêu diệt chính mình. Mục đích ở đây chỉ là thuyết phục News mà không phải tốn kém chi phí như cho một cuộc chiến tranh thực. Vậy thì Post đã làm gì?

Họ đã biểu dương lực lượng bằng cách giảm giá xuống chỉ còn 25 cent ở đảo Staten. Doanh số của Post tăng vọt và News nhận thấy rằng các khách hàng của họ sẵn sàng chuyển sang tờ Post để tiết kiệm 15 cent. Rõ ràng là sẽ có những hậu quả rất khủng khiếp đổ lên đầu News nếu như Post mở rộng phạm vi giảm giá của họ ra toàn NewYork City.

Người ta cũng thấy rõ rằng Post thực sự quyết tâm làm điều này. Hiển nhiên là Post có đủ nguồn lực để đưa ra một đòn nhỏ bằng việc giảm giá ở đảo Staten. Tuy nhiên, cuộc trình diễn ở Staten còn cho thấy nhiều hơn thế nữa. Luôn luôn có rủi ro rằng việc giảm giá, ngay cả khi chỉ trong một phạm vi hạn chế, cũng có thể vô tình châm ngòi cho một loạt các vụ ăn miếng trả miếng và dẫn đến một cuộc chiến thực sự ở khắp nơi. Cuộc trình diễn của Post trên đảo Staten cho thấy họ đã sẵn sàng và có khả năng gánh chịu rủi ro đó. Post đã chơi trò “Bên miệng hố chiến tranh”. Họ đã sẵn sàng cho trận chiến.

Nếu như có một chút nghi ngờ nào về sự quyết tâm của Post, News chỉ cần nhìn về London, nơi một kịch bản giống như vậy đã diễn ra giữa tờ Times của Murdoch và Daily Telegraph của Conrad Black. Tháng 9 năm 1993, tờ Times đã giảm giá từ 45

cent xuống còn 30 cent, buộc Telegraph phải giảm giá theo. Lợi nhuận của Telegraph do vậy đã tụt hẳn xuống.

Động thái của Post ở đảo Staten không phải là một sự lừa bịp.

Màn sương mù ở New York đã tan đi và News đã nhìn ra chân tướng. Đó là lý do vì sao họ tăng giá từ 40 cent lên 50 cent.

Chỉ có New York Times là còn nằm trong sương mù. Murdoch không hề muốn giảm giá của mình xuống 25 cent. Ông ta không bao giờ trông đợi rằng News sẽ giữ nguyên mức giá 40

cent một khi ông ta giảm giá tờ báo của mình xuống mức 25

cent ở tất cả mọi nơi. Thử nghiệm ở đảo Staten chỉ đơn thuần là một chiến thuật được thiết kế để khiến cho News phải tăng giá.

Với mức giá ngang bằng, Post sẽ không còn bị mất khách hàng nữa và cả hai tờ báo sẽ cùng có lãi nhiều hơn so với mức giá 25

cent hay thậm chí là 40 cent. Post đã đánh cú đầu tiên bằng việc tăng giá lên 50 cent và khi thấy News tỏ ra thèm muốn nhưng chưa đi theo ngay, Murdoch đã vén màn sương mù cho News thấy vấn đề. Khi News tăng giá, họ không hề thách thức Post. Họ đã cứu chính bản thân mình và Murdoch khỏi một cuộc chiến tranh về giá.

Bài học từ câu chuyện này là lòng tin đôi khi phải mất tiền mới có. Bạn cần phải bỏ tiền vào đúng chỗ cần thiết.

Cùng một logic như vậy có thể áp dụng khi bạn muốn thuyết phục các khách hàng và nhà cung cấp rằng bạn là người đúng như bạn nói. Chiến thuật là sự trình diễn những gì mà những kẻ mạo danh lừa đảo không thể, hoặc sẽ không chọn để bắt chước. Đó là lý do vì sao nó mang một ý nghĩa nào đấy và cũng là lý do nó có thể làm thay đổi cảm nhận của mọi người.

Chiếc lông chim trên mũ Những người sử dụng lao động và những người làm thuê tiềm tàng cũng giống như công đực và công cái khi thực hiện những lễ nghi trong buổi hò hẹn. Lễ nghi ở đây bao gồm bản tóm tắt lý lịch, các cuộc phỏng vấn, các cuộc điện thoại, thư giới thiệu và nhiều thứ khác. Người đi thuê muốn đo lường khả năng của từng người xin việc. Trong khi những người xin việc muốn thuyết phục người đi thuê về các khả năng của mình.

Nếu bạn là một ứng cử viên cho chỗ làm đó, các bằng cấp chứng nhận qua đào tạo sẽ là chiếc lông chim đẹp trên mũ bạn. Bạn học được rất nhiều ở trường phổ thông và đại học, điều đó giúp cho bạn trở thành người phù hợp với công việc đó. Đó là một cách nhìn. Nhưng ở đây còn có một cách nhìn hoài nghi hơn về đào tạo: Tất cả những bằng cấp bạn có không hẳn có cùng giá trị với kiến thức, giống như chiếc lông chim trên mũ có cùng giá trị với những chiếc đuôi công.

Các chứng chỉ đào tạo giúp cho người đi thuê nhanh chóng đánh giá được xem bạn là người hiểu biết đến mức nào. Tuy nhiên, chưa hẳn bạn là người hiểu biết vì bạn được đào tạo. Thứ bạn học ở trường là cái mang lại khả năng cho bạn. Quan trọng hơn là người ta cho rằng học được đại học không phải là chuyện dễ. Bạn phải nắm vững rất nhiều môn khoa học trừu tượng.

Việc bạn qua được trường đại học mới chính là sự trình diễn về sức mạnh trí tuệ chứ không phải chính các kiến thức bạn được dạy.

Quan điểm về đào tạo nói trên là của Michael Spence, Hiệu trưởng trường Kinh doanh Stanford. Bạn có thể nghĩ rằng đây là một trường rất khó. Thực ra bạn sẽ thấy không phải vậy nếu đọc Những bức ảnh chụp nhanh từ địa ngục. Đây là đầu đề của cuốn sách do cử nhân Stanford, Peter Robinson viết về những kinh nghiệm của anh ta trong năm đầu tiên theo học quản trị kinh doanh ở đó.

Stanford hơn thế còn là một trường lấy học phí rất đắt. Học phí hàng năm ở đây là trên 20.000 USD và đó còn chưa tính đến chi phí cơ hội là tiền lương bị mất do phải bỏ làm khi theo học.

Chính chi phí cao của trường đã gửi cho những người thuê lao động tiềm năng một tín hiệu thuyết phục. Nhiều người nói rằng họ rất gắn bó với sự nghiệp và việc họ đi học ở trường kinh doanh chính là một cách để chứng minh điều đó. Đó là một sự đầu tư chỉ nên làm khi bạn đã có kế hoạch thu hồi lại vốn sau này.

Bỏ thời gian và tiền bạc ra để theo học lấy chứng chỉ là một cách để gửi tín hiệu cho những chủ lao động tiềm năng. Loại hợp đồng về thù lao bạn sẵn sàng chấp thuận lại là một cách khác để làm điều đó. Cuối mỗi cuộc phỏng vấn, để tuyển nhân viên ngân hàng đầu tư, người ta thường hỏi ứng viên xem họ muốn có mức lương bảo đảm là bao nhiêu và họ có muốn tiền thưởng căn cứ trên kết quả làm việc cụ thể hay không. Một ứng viên chọn mức lương cơ bản cao thay vì tiền thưởng dựa trên kết quả công việc là đã gửi một tín hiệu không tích cực. Khá nhất thì đó là một người không thích rủi ro; tệ nhất, đó là người không tin vào khả năng của chính mình. Trên quan điểm của một ngân hàng đầu tư thì cả hai khả năng đều khó chấp nhận.

Các ứng viên lựa chọn mức lương cơ bản thấp cùng với triển vọng nhận các khoản tiền thưởng rất cao cho thấy anh ta sẵn lòng nỗ lực. Anh ta đưa ra một tín hiệu rằng anh ta rất tự tin vào khả năng của mình để làm lợi cho ngân hàng và qua đó làm lợi cho chính bản thân. Đó chính là điều mà người sử dụng lao động muốn nghe thấy.

Có một lý do khác để ngân hàng đầu tư muốn nhận ứng viên lựa chọn thù lao chủ yếu dựa theo kết quả công việc hơn. Nó giúp giảm đi rủi ro tài chính trong việc thuê nhân viên, bất kể khả năng của họ như thế nào. Nếu như người nhân viên đó không làm được việc như người ta trông đợi thì công ty chỉ phải trả lương cơ bản cho anh ta. Nhưng nếu như anh ta lại kiếm được một khoản tiền thưởng lớn thì sao? Càng tốt. Điều này chỉ xảy ra khi anh ta kiếm được rất nhiều tiền cho công ty và khoản tiền thưởng lớn chính là một cách rất tốt để khen ngợi và giữ lại những người làm việc hăng hái.

Chúng tôi không thấy có vấn đề gì khi áp dụng chính lý thuyết của mình vào việc đi tìm nhà xuất bản cho cuốn sách này.

Chúng tôi có nên chú trọng vào khoản tiền ứng trước không?

Hay chúng tôi nên cố gắng thương lượng một tỷ lệ tiền nhuận bút hào phóng hơn? Tiền ứng trước cho tác giả là thù lao được bảo đảm cho việc viết sách, trong khi phần trăm nhuận bút cũng giống như tiền thưởng dựa trên kết quả công việc. Thông thường, mức nhuận bút trên thị trường đã được cố định ở mức 15% doanh thu, còn các tác giả sách và nhà xuất bản chỉ thương lượng với nhau về số tiền ứng trước mà thôi.

Chúng tôi nghĩ rằng rất có thể sẽ là một ý tưởng hay nếu làm khác đi đôi chút. Chúng tôi có thể bỏ qua số tiền ứng trước và thay vào đó thương lượng một tỷ lệ nhuận bút cao hơn bình thường. Điều này sẽ là tín hiệu đối với nhà xuất bản rằng chúng tôi rất tự tin với triển vọng của cuốn sách. Điều này cũng giúp chúng tôi kiếm được nhiều tiền hơn về tổng thể. Bằng việc chấp nhận rủi ro nhiều hơn, chúng tôi sẽ nhận được ít hơn nếu thất bại nhưng sẽ được nhiều hơn nếu thành công.

Tuy nhiên, còn có một cân nhắc khác nữa. Cũng quan trọng như khi lan truyền tự tin và lạc quan của chúng tôi cho nhà xuất bản, chúng tôi muốn có được một sự cam kết từ phía họ.

Chúng tôi cần phải biết nhà xuất bản sẵn sàng lên kế hoạch in ấn, phát hành và quảng bá cuốn sách của chúng tôi đến mức nào.

Một thỏa thuận chỉ bao gồm nhuận bút đã loại bỏ khá nhiều rủi ro, nhất là rủi ro doanh số thấp cho nhà xuất bản. Một nhà xuất bản đồng ý với kiểu hợp đồng này sẽ không nói gì về mức độ cam kết của họ đối với cuốn sách. Ngược lại, nếu nhà xuất bản đồng ý trả trước một số tiền lớn thì họ đang chứng tỏ rằng họ rất tin tưởng vào thành công của cuốn sách. Và khi thực sự bắt tay vào bán sách thì sự tự tin của họ sẽ trở thành hiện thực.

Khoản tiền ứng trước không chỉ làm thay đổi sự tin tưởng của nhà xuất bản, nó còn làm thay đổi cả động cơ của họ nữa. Nếu nhà xuất bản trả nhuận bút 30% nhưng không ứng trước thì động cơ tiếp thị cuốn sách sẽ loãng đi. Ngay cả mức nhuận bút 15% cũng làm giảm động cơ của nhà xuất bản. Tuy nhiên, nếu ứng trước, họ sẽ được hưởng toàn bộ doanh thu sau khi đã bù đắp hết khoản tiền trả trước đó. Với cách này, nhà xuất bản sẽ thực sự có động cơ để đầu tư vào việc tiếp thị sách.

Còn có một lý do khác cho thấy khoản tiền ứng trước lớn sẽ có lợi cho tác giả. Nếu như giao kết chỉ có tiền nhuận bút thì biên tập viên mua lại nó sẽ hầu như không cần để tâm đến sự tín nhiệm cá nhân trong công việc này. Khi biên tập viên phải trả một số tiền lớn để mua lại cuốn sách, họ sẽ có lợi khi nhà xuất bản xúc tiến việc bán sách một cách nhiệt tình. Như vậy, cuốn sách sẽ có nhiều khả năng thành công hơn và biên tập viên cũng không còn lý do để lo lắng về việc họ đã đúng hay sai khi quyết định nhận về cuốn sách. Một khoản tiền ứng trước lớn chính là cam kết đối với tác giả rằng cuốn sách sẽ không thất bại chỉ bởi vì nhà xuất bản không nhiệt tình với nó. Đó là lý do mà chúng tôi, các tác giả, cuối cùng đã quyết định chú trọng vào tiền ứng trước khi đàm phán.

Những cân nhắc tương tự cũng phát sinh trong khi thương lượng về mức lương giữa người tuyển dụng và ứng viên. Một khi ứng viên đồng ý với thù lao dựa trên kết quả công việc, anh ta có thể cho thấy rằng bản thân sẵn sàng đánh cược. Tuy nhiên, khi đó người tuyển dụng lại không phải mạo hiểm chút nào. Nếu ngược lại, người tuyển dụng thuê nhân viên với mức lương cơ bản cao mà không cần điều kiện thì khi đó họ đã thực sự cho thấy cam kết của mình. Hơn nữa, nếu người tuyển dụng còn chưa chắc chắn với nhận định của mình như vậy thì họ sẽ có động cơ để xem nhân viên làm việc ra sao. Bởi vì thành công hay thất bại của nhân viên rất có thể sẽ ảnh hưởng ngược trở lại đến uy tín của người tuyển dụng nên họ sẽ cố gắng giúp cho nhân viên mới đó có được kinh nghiệm và các cơ hội làm việc, thậm chí giúp anh ta được thăng tiến. Khi đó người tuyển dụng sẽ trở thành thiên thần hộ mệnh cho người mới vào.

Thông điệp của tất cả những lập luận này là khi đánh cược bản thân, bạn cũng đồng thời cho thấy sự tự tin của mình. Do vậy, nếu thực sự có thể làm nên chuyện thì hãy đánh cược.

Federal Express cần đánh cược Federal Express (FedEx) rất ít khi mắc sai lầm. Họ chuyển các bưu phẩm đúng như lời hứa của mình về Một thế giới đúng hẹn. Chính xác hơn, họ hầu như luôn đúng hẹn (nhưng dĩ nhiên cũng có lúc sai hẹn).

Trong những trường hợp hiếm hoi khi FedEx không thể chuyển bưu kiện đúng hẹn như đã hứa, họ trả lại tiền cho khách hàng.

Nhưng khi bạn xem xét lý do để người ta gửi bưu kiện qua FedEx thì việc chỉ trả lại tiền phí thôi chưa có gì là bảo đảm.

Thường thì chi phí của bưu kiện không đáng là bao so với hậu quả nếu bưu kiện đó không đến hoặc đến muộn. FedEx sẽ đưa ra được một bảo đảm thực sự nếu họ sẵn sàng trả vài trăm đô-la cho khách hàng, bất kể khi nào họ chuyển gói hàng muộn.

Gần như bao giờ FedEx cũng đúng hạn nên chi phí cho việc đưa ra một bảo đảm hào phóng như vậy là khá nhỏ. Chi phí thực sự đối với FedEx là khi họ không đưa ra được bảo đảm như vậy.

Khi đó họ sẽ mất đi một cơ hội để chứng tỏ sự ưu việt vượt trội trong dịch vụ của mình so với dịch vụ Express Mail của bưu điện.

Hãy cùng thử một vài phép tính. Giả sử Express Mail giao bưu phẩm đúng hạn trong 99% trường hợp, trong khi tỷ lệ này của FedEx là 99,9%. Theo cách so sánh này thì sự khác biệt trong kết quả có vẻ không lớn, dưới 1%. Tuy nhiên, nếu quay ngược vấn đề và xem xét tỷ lệ giao bưu phẩm không đúng hạn, thì 99% giao bưu phẩm đúng hạn có nghĩa là 1% giao muộn, trong khi 99,9% giao đúng hạn có nghĩa là chỉ có 0,1% giao muộn.

FedEx như vậy tránh được sai sót nhiều hơn gấp 10 lần so với Express Mail.

Nếu FedEx cam kết trả cho khách hàng 200 USD mỗi khi họ giao bưu phẩm muộn, thì điều này có nghĩa là họ phải chịu thêm trung bình 20 cent cho mỗi gói bưu phẩm được chuyển (bằng 200 USD nhân với 0,1%). Nếu Express Mail cũng đưa ra một đảm bảo hoàn tiền như vậy thì chi phí của họ sẽ gấp 10 lần FedEx, hay 2 USD cho mỗi bưu phẩm.

FedEx lấy phí cao hơn bưu điện cho dịch vụ chuyển bưu phẩm ban đêm là 13 USD so với 10,75 USD là phí của bưu điện. Nếu như FedEx đưa ra bảo đảm trị giá 200 USD, bưu điện sẽ không thể làm như vậy. Chi phí 2 USD thêm cho mỗi bưu phẩm là khó chấp nhận. Nếu họ tìm cách chuyển bớt phần chi phí thêm này sang các khách hàng khác thì điều này sẽ làm mất đi lợi thế về giá – lợi thế thực tế duy nhất mà bưu điện có.

Vậy mức bảo đảm bao nhiêu sẽ là vừa? FedEx có nên dừng ở mức 200 USD hay không? Có cơ sở để lo ngại rằng nếu mức bảo đảm này quá cao thì một số người có thể tìm cách lừa đảo để lấy tiền bảo đảm thay vì nhận bưu phẩm của mình. Và cũng không phải là không thể hình dung được nếu các lái xe của FedEx sẽ phải chịu nhiều rủi ro bị tấn công hơn. Do vậy, FedEx cần phải đưa ra mức bảo đảm đủ lớn để thu hút sự chú ý và cho thấy nỗ lực chân thành của mình khi bồi thường cho khách hàng bị thiệt hại vì dịch vụ chậm. Nhưng số này cũng không được quá lớn để một số người sẽ trở nên thực sự mong muốn các bưu phẩm của FedEx không bao giờ đến.

Nếu bạn chào một dịch vụ hạng nhất, bạn cũng nên chào cả một sự bảo đảm hạng nhất kèm theo. Đó là chiến thuật để chứng tỏ sự nổi trội của bạn với khách hàng một cách đáng tin cậy. Bởi vì ngoài việc các đối thủ cạnh tranh cung cấp các dịch vụ kém chất lượng hơn sẽ khó có thể theo được bạn trong việc đưa ra sự đảm bảo như vậy, thì chiến thuật này sẽ còn giúp bạn đứng hẳn ra bên ngoài vùng cạnh tranh. Cũng như vậy, nếu bạn không đưa ra được một sự đảm bảo thì bạn sẽ mất cơ hội nói với khách hàng dịch vụ của bạn tốt đến mức nào.

Việc đưa ra những đảm bảo như vậy còn mang lại những lợi ích khác nữa. Bảo đảm là một cách hiệu quả để tổ chức của bạn có thêm quyết tâm trong việc cung cấp các dịch vụ chất lượng cao.

Một khi đã đưa ra lời đảm bảo, bạn sẽ phải làm tốt hơn hoặc sẽ phải trả tiền. Các chương trình bảo đảm như vậy còn giúp cảnh báo bạn khi nào và ở đâu hệ thống của bạn có thể bị đổ vỡ. Hầu hết các khách hàng khi không hài lòng, thay vì mất thời gian để kể lể với bạn lý do của sự không hài lòng đó, họ sẽ nói xấu về bạn với bạn bè của họ, hoặc đơn giản là bỏ đi. Việc bảo đảm bồi thường khi dịch vụ không đáp ứng được yêu cầu của khách hàng sẽ tạo động cơ cho họ đến và nói cho bạn biết khi có chuyện. Điều này có nghĩa là bạn có cơ hội sửa lỗi ngay khi nó diễn ra và bạn sẽ học được cách làm tốt hơn cho lần sau. Bạn cũng có cơ hội để nói lời xin lỗi với khách hàng và cho họ thấy bạn thật lòng bằng cách đền bù cho họ. Nó sẽ cho bạn biết khi nào cần đưa ra lời xin lỗi.

Thời điểm đặc biệt quan trọng để thuyết phục mọi người rằng bạn cung cấp hàng hóa hay dịch vụ chất lượng cao là lúc bạn tung ra một sản phẩm mới. Đưa ra đảm bảo là một cách để làm điều đó. Một cách khác là đưa ra mức giá giới thiệu sản phẩm thấp hay cho thử sản phẩm miễn phí. Cả hai cách này đều cho mọi người được dùng thử không tốn kém và thấy ngay được họ có thích sản phẩm đó hay không. Bạn chứng tỏ là bạn tin tưởng họ sẽ thích và sẽ quay lại mua sản phẩm của bạn, ngay cả khi nó được chuyển sang bán theo giá thông thường.

Một cách khác để cho thấy sự tự tin của bạn về sản phẩm của mình là đầu tư nhiều cho quảng cáo. Quảng cáo tất nhiên sẽ làm bạn trở nên nổi bật. Không những người ta phải nghe được bạn, người ta còn cần phải tin bạn nữa. Với việc tung ra sản phẩm cạo râu Sensor năm vào 1990, Gillete đã tìm ra cách để đạt được cả hai điều đó. Sensor là một sản phẩm đột phá, nhưng vấn đề là Gillete phải thuyết phục được mọi người về điều này.

Để đi tắt qua màn sương mù, Gillete đã tung ra một chiến dịch quảng cáo chuyên nghiệp và đầy ấn tượng. Quảng cáo đã cho thấy công nghệ tiên tiến của Sensor. Tuy nhiên, quan trọng hơn, nó khiến mọi người đều nghĩ rằng: “Họ (Gillete) thực sự tốn rất nhiều tiền để quảng cáo cho sản phẩm này. Họ chắc là rất tự tin với nó. Có lẽ tôi nên thử mua xem sao”. Những người tiêu dùng đã đúng. Gillete đã tiêu tốn 100 triệu USD cho quảng cáo để tung sản phẩm ra thị trường.

Họ sẽ không đời nào làm vậy nếu không tin tưởng rằng một khi khách hàng đã thử Sensor, họ sẽ chuyển sang dùng nó. Và Gillete cũng đúng: mọi người đều ưa chuộng Sensor và doanh thu bán lưỡi dao cạo của Gillete trên toàn thế giới đã tăng thêm 70%.

Khi các nhà băng, các nhà tư vấn và các công ty chuyên nghiệp khác bắt đầu hoạt động của mình ở các thành phố mới, họ thường chi rất nhiều tiền để xây dựng văn phòng của mình trông đẹp đẽ và sang trọng hơn. Cũng như vậy, các sinh viên quản trị kinh doanh thường mặc những bộ quần áo đắt tiền khi đến phỏng vấn xin việc. Trong từng trường hợp như vậy, người ta cho rằng việc tiêu tốn nhiều tiền là một cách cho thấy sự tự tin. Dù là tiêu cho quảng cáo, văn phòng hay một tủ quần áo, việc đốt tiền là một cách để người ta thể hiện lòng tin của bản thân vào sản phẩm và chính mình.

Chú chó không sủa Dù là vô tình hay cố ý thì tất cả những gì bạn làm đều là một tín hiệu mang một ý nghĩa nào đó đối với những người khác. Và ngay cả những gì bạn không làm cũng vậy.

Trong câu chuyện Ánh lửa bạc, Sherlock Holmes được gọi đến để điều tra vụ mất tích bí mật của một con ngựa nổi tiếng ngay trước khi cuộc đua ngựa bắt đầu. Rõ ràng là một kẻ nào đó đã mò vào chuồng ngựa và cuỗm đi con ngựa quý. Nhưng đó là ai?

Và làm thế nào hắn đánh lạc hướng được con chó gác chuồng ngựa?

- Thanh tra Gregory: Có điểm nào anh thấy cần phải chú ý không?”

- Sherlock Holmes: Có. Đó là sự việc rất kỳ lạ với con chó vào buổi đêm.

- Thanh tra Gregory: Con chó đã không sủa trong đêm đó. -

Sherlock Holmes: Chính vì vậy mà đó là một sự việc kỳ lạ.

Holmes đã suy đoán rằng tội phạm nhất định không phải là người lạ đối với con chó. Thực vậy, kẻ trộm ngựa chính là người dạy ngựa.

Cũng như Holmes, bạn cũng có thể biết được nhiều điều từ một sự việc không xảy ra cũng như khi nó xảy ra. Bạn cần phải học cách lắng nghe cái mà bạn không nghe thấy.

Trượt trong cuộc sát hạch lòng tin Một công ty sản xuất lớn đang cố gắng tìm chỗ xây dựng một nhà máy tái chế chất thải độc hại. Họ đã lựa chọn một thành phố nằm giữa miền Tây làm địa điểm và và trình bày phương án của mình cho những người dân trong vùng đó. Công ty đưa ra ba lời hứa: tạo việc làm cho cộng đồng, đầu tư vào nâng cấp các trường học địa phương và xây dựng một nhà máy tuyệt đối an toàn.

Tuy nhiên, những người dân ở đây vẫn chưa thực sự tin tưởng.

Rốt cục sẽ ra sao nếu như việc này trở thành mối nguy hiểm đối với sức khỏe của họ? Đó sẽ là một tai họa mới cộng thêm vào những vấn đề hiện tại của thành phố. Giá của bất động sản sẽ còn xuống hơn nữa và nếu như người ta muốn bỏ đi thì cũng không có khả năng làm điều đó. Việc chỉ đơn thuần cảm nhận rằng có khả năng có mối nguy hiểm đối với sức khoẻ chính là vấn đề ở đây. Để đón đầu sự kiện, người ta có thể bán nhà ngay lập tức và điều này sẽ dẫn đến giá trị bất động sản giảm xuống.

Rủi ro giá bất động sản sẽ đi xuống trong tương lai có thể đẩy quá trình này đi nhanh hơn ngay từ ngày hôm nay.

Có một giải pháp rất tốt ở đây. Nếu những lời hứa của công ty là chắc chắn, thì sẽ không có mối nguy hiểm nào đối với giá bất động sản. Thực tế, điều ngược lại cũng đúng. Với nhiều cơ hội việc làm hơn và các trường học được nâng cấp, gần như chắc chắn là giá bất động sản sẽ tăng lên. Do vậy, câu trả lời của công ty cần phải là bảo đảm bồi thường cho cư dân ở đây nếu giá bất động sản giảm. Họ có thể thuê một người đánh giá độc lập để đánh giá giá trị bất động sản trước khi có nhà máy. Sau đó, công ty có thể tuyên bố rằng họ sẽ sẵn sàng mua lại nhà của người dân theo mức giá này trong vòng năm năm.

Năm năm là một thời gian đủ dài để mọi nghi ngờ xung quanh vấn đề an toàn sức khỏe được giải quyết. Đồng thời trong lúc đó, những lợi ích được hứa hẹn từ công ăn việc làm tăng lên và đầu tư cho cộng đồng cũng sẽ được thấy rõ. Người ta sẽ thấy giá trị tài sản của mình tăng lên chứ không giảm. Sẽ không ai muốn bán nhà cho công ty theo mức giá ban đầu và lời bảo đảm sẽ chẳng làm công ty tốn kém một đồng nào.

Khi chiến thuật này được đề xuất trong công ty, ban lãnh đạo đã từ chối thực hiện. Câu trả lời ngầm của họ ở đây là: “Chúng tôi không thể làm được điều đó. Nó sẽ có thể lấy mất cả cơ nghiệp của chúng tôi. Ai cũng có thể lợi dụng lời hứa của chúng tôi để kiếm lợi cho mình.” Tại thời điểm này có một điều rõ ràng là chính công ty đang có vấn đề về lòng tin. Việc họ từ chối đưa ra lời đảm bảo đã nói lên rất nhiều. Làm sao bạn có thể thuyết phục người khác nếu bạn không tin vào chính mình?

Sau đây là những tóm tắt về việc bạn tạo dựng lòng tin cho mình như thế nào và nhận biết ra nó ở những người khác ra sao.

Sát hạch lòng tin 1. Nếu bạn thực sự có điểm mạnh, làm đúng sẽ là:

- Chấp nhận hợp đồng thù lao dựa trên kết quả công việc - Đưa ra một đảm bảo - Cho dùng thử sản phẩm miễn phí - Quảng cáo 2. Những gì bạn không làm cũng gửi đi một tín hiệu mang một ý nghĩa nào đó đối với người khác 3. Đề nghị những người khác cho thấy sự đáng tin cậy của họ bằng cách:

- Đề nghị một hợp đồng trả thù lao theo kết quả công việc - Yêu cầu có sự đảm bảo - Đề nghị cho dùng thử Duy trì màn sương mù Một khi bạn đã thuyết phục được mọi người rằng bạn có các ưu điểm, tiếp đến bạn sẽ làm gì? Thách thức tiếp theo là làm thế nào để duy trì được cảm nhận đó. Bây giờ bạn sẽ mất nhiều hơn được nếu mọi người có những thông tin mới khiến họ phải đánh giá lại về các khả năng của bạn. Do vậy, bạn có động cơ để ngăn cản sự lan truyền những thông tin mới.

Giấu thông tin Chúng ta đã hiểu chút ít về lý do tại sao đôi khi người ta có thể muốn duy trì một sự mập mờ quanh mình. Một biên tập viên không muốn nhận định của mình về cuốn sách bị người khác nghi ngờ. Nếu anh ta có thể thuyết phục được nhà xuất bản chi tiền để xúc tiến bán sách, cuốn sách sẽ không bị mất cơ hội để thành công và biên tập viên sẽ không bị chê trách là đã nhận cuốn sách đó về. Không ai có thể biết được đích thực cuốn sách sẽ thành công hay thất bại nếu như không có một nỗ lực để đẩy nó ra thị trường. Những người tuyển dụng cũng có động cơ tương tự để giúp những người được họ lựa chọn trở nên thành công và không ai có thể thắc mắc về các nhận định của họ khi làm công việc tuyển dụng.

Bất kỳ khi nào bạn định làm một việc gì, bạn cũng sẽ bị đánh giá dựa trên kết quả thực hiện việc đó. Cũng như vậy, nếu bạn nói không, bạn cũng sẽ bị đánh giá, tuy nhiên chỉ khi có một ai khác đã nói có.

E. T và cú điện thoại sai lầm Ở Hollywood, các giám đốc phim nổi tiếng nhờ các bộ phim thành công của mình. Chẳng hạn, Je Katzenberg nổi tiếng vì đã làm ra những bộ phim như Người đẹp và quái vật, Aladin, Vua sư tử và các phim hoạt hình Disney khác. Robert Newmyer và Je Silver xây dựng tiếng tăm cho mình bằng những thước phim gây chấn động như Santa Clause và Tình dục, Những lời nói dối và cuốn băng ghi hình.

Cái khó mà đếm được là đã có bao nhiêu dự án có giá trị mà một nhà làm phim đã từ chối. Đâu là các cơ hội bị bỏ lỡ? Nói chung, các giám đốc ở Hollywood giữ những thông tin này rất kín. Uy tín của họ sẽ bị ảnh hưởng nếu như để lộ chúng ra bên ngoài.

Một người nổi tiếng ở Hollywood là Frank Price đã từng có rất nhiều thành công lớn. Tuy nhiên, ông ta sẽ luôn được nhớ đến trước hết như một người đã bán bộ phim E. T với giá chỉ có 100.000 USD. Là Chủ tịch hãng Columbia Pictures khi đó, Price có quyền sở hữu đối với cả hai bộ phim giả tưởng là E. T và Starman. Quan điểm của ông ta là sẽ không có chỗ cho cả hai bộ phim giả tưởng vũ trụ trong cùng một năm. Price đã nghĩ đúng nhưng ông ta lại quyết định dựng phim Starman, còn bán E. T

cho hãng Universal. Starman sau đó mang lại doanh thu gộp là 29 triệu USD, trong khi E. T vượt lên hàng đầu với doanh thu 400 triệu USD.

Thất bại của Starman không phải là vấn đề. Mà vấn đề gây choáng váng chính là để lỡ mất cơ hội với E. T. Nếu như E. T

không bao giờ được dựng thành phim thì cũng chẳng ai đoán nổi điều gì sẽ xảy ra. Người ta đã nghĩ rằng Price nhận định đúng, do vậy ông ta chẳng cần phải chứng minh điều đó.

Nhưng thành công ngoài tưởng tượng của E. T đã chứng tỏ cú điện thoại của Price để bán E. T là sai lầm.

Mỗi khi từ bỏ một dự án, bạn có lý do để hy vọng rằng dự án đó sẽ không bao giờ trở thành hiện thực. Hiển nhiên là nếu một người khác nắm lấy dự án đó và thất bại, quyết định của bạn sẽ được chứng tỏ là đúng đắn. Tuy nhiên, rất hiếm khi điều đó mang lại cho bạn thêm vinh dự. Trong khi đó, nếu một người khác nhận lấy dự án đó và thành công thì nhận định của bạn sẽ là sai lầm. Một khi bạn quyết định không chơi trò may rủi với một thứ gì đó, bạn thường rất dễ bị mất uy tín nếu người ta biết được vụ cá cược đã có thể đáng giá bao nhiêu. Nếu vậy, là bạn cố gắng cứ để màn sương mù tiếp tục bao phủ.

Đi theo bầy đàn Nỗi lo sợ bị phát giác làm sai thường khiến người ta hay lựa chọn cách hành động theo nhóm. Điều này là rất quen thuộc.

Ban đầu, tất cả các quỹ hưu trí đều mua cổ phiếu IBM, sau đó họ lại cùng bán chúng đi. Ban đầu có một làn sóng sáp nhập, bởi công ty nào cũng tranh nhau trở thành các tập đoàn lớn. Sau đó, làn sóng rút đi và mọi người chuyển sang tách riêng các hoạt động kinh doanh không liên quan ra bởi vì làn sóng mới bây giờ có tên là Tập trung vào trọng điểm.

Những nhà dự báo kinh tế có vẻ như rất hay đi đến những kết luận tương tự nhau, và trong hầu hết mọi trường hợp lại đều cùng sai một cách đáng ngạc nhiên. Một trong các lý do là vì họ sử dụng cùng một kiểu mô hình và cùng một cơ sở dữ liệu.

Nhưng có một lý do khác nữa là họ sợ đứng một mình và bị chứng minh là đã sai. John Kay, Giáo sư Trường Kinh doanh London và là nhà chiến lược kinh doanh hàng đầu, đã giải thích hiện tượng này như sau:

Ngay cả khi bị chứng minh là đã sai, thì các nhà dự báo cũng vẫn cho rằng điều quan trọng hơn cả là họ đã giữ được sự nhất trí khi nhìn về quá khứ. Chẳng hạn các nhà băng đã khiến người ta tin rằng khủng hoảng suy thoái ở Anh và phạm vi ảnh hưởng của nó đến thị trường tài sản là không thể dự đoán trước. Giả sử như điều này có thể đoán trước được thì những người chịu trách nhiệm về việc cho vay quá mức vào những năm 1980 đã có thể bị quy là có lỗi do cẩu thả chứ không phải chỉ là những nạn nhân của sự kiện và không nhận được sự giúp đỡ... Họ cho là làm sai vì những lý do đúng còn quan trọng hơn là sửa chữa cái sai đó.

Nếu bạn đi theo đám đông, bạn sẽ thành công hoặc thất bại cùng với cả đám. Màn sương mù sẽ vẫn được giữ nguyên. Bạn sẽ không bao giờ trở thành người xuất chúng nếu bạn đúng nhưng cũng không sợ bị “nhai sống” nếu bạn sai. Nếu kết quả là bạn đã đưa ra một quyết định sai, bạn có thể nói: “Ai mà biết trước được? Hãy nhìn xem những người khác cũng ra quyết định y như vậy đấy thôi. Tại thời điểm đó mọi người đều nghĩ rằng đó là việc tốt nhất để làm”. May mắn thay, không ai sẽ còn thắc mắc về nhận định của bạn nữa.

Mong muốn duy trì sự mập mờ như vậy có thể dẫn đến những hành vi khó giải thích. Là những nhà giáo, chúng tôi nhận thấy rằng có một số sinh viên cố tình không chịu học để làm bài kiểm tra khi họ đã gần như chắc chắn sẽ bị trượt. Rõ ràng là họ đáng bị trượt nhưng khi đó họ lại có thể giải thích với mọi người là họ trượt chỉ vì không ôn bài. Họ trốn tránh việc tự vấn lương tâm mình. Mọi người thường hay đặt cho mình những nhiệm vụ bất khả thi cũng chính vì lý do như vậy – khi họ thất bại, họ không tự đặt câu hỏi về năng lực của mình. Bất kỳ ai đều nằm nguyên trong sự mập mờ đó.

Thậm chí ngay cả nếu 90% khả năng là việc xóa bỏ bức màn sương mù sẽ làm lộ ra những điều có lợi, thì 10% khả năng những điều không có lợi cũng bị lộ ra theo cũng đã là một rủi ro rất lớn. Đó chính là tình huống của Continental Corporation, một công ty bảo hiểm tài chính gặp vấn đề rắc rối.

CNA Insurance vừa mới trả giá để mua lại Continental với mức đưa ra cao hơn hẳn người trả giá trước đó là Insurance Partners.

Điều kiện CNA đặt ra với mức giá đó là được tham gia sâu vào việc kiểm toán Continental. Nếu như kiểm toán không cho thấy vấn đề gì nghiêm trọng thì CNA sẽ thực hiện việc mua lại. Nếu không, họ sẽ rút hoàn toàn khỏi cuộc đấu giá. Cho dù mức giá đưa ra là rất hấp dẫn, ban lãnh đạo Continental vẫn quyết định từ chối CNA:

Ngày 17 tháng 11 năm 1994, Ban giám đốc đã họp và xem xét kỹ lưỡng đề nghị của CNA, cũng như những rủi ro tiềm tàng trong yêu cầu phải được thực hiện việc kiểm toán. Trong đó có khả năng sẽ có những tác động bất lợi, nếu CNA quyết định rút khỏi vụ đấu giá (sau khi có kết quả cuộc kiểm toán) , lên các đánh giá của thị trường và các tổ chức chuyên xếp hạng đối với công ty cũng như ảnh hưởng đến quyết tâm của Insurance Partners tiếp tục đấu giá. Ban giám đốc do vậy đã không chấp thuận để nghị của CNA bởi lo ngại về chính những tác động bất lợi tiềm tàng đó (Báo cáo trước cổ đông, Continental Corporation, ngày 29 tháng 3 năm 1995).

Ban giám đốc của Continental đã không sẵn sàng chấp nhận rủi ro, kể cả khi tỷ lệ đó là rất nhỏ, rằng CNA, sau khi thực hiện việc kiểm toán của mình sẽ từ chối mua lại. Họ sợ khi đó những người khác sẽ phỏng đoán rằng CNA đã phát hiện ra một vấn đề gì đó nghiêm trọng. Insurance Partners và những người đầu giá tiềm năng khác có thể sẽ lảng đi. Các công ty chuyên xếp hạng sẽ hạ bậc Continental. Khách hàng có thể sẽ mất lòng tin và chuyển sang làm với những công ty khác. Đó sẽ là một tai họa thực sự.

Bằng cách từ chối đề nghị của CNA, Ban giám đốc Continental đã làm tăng khả năng thất bại của vụ mua bán.

Họ đã làm như vậy nhằm duy trì màn sương mù xung quanh mình. Nhưng cuối cùng thì CNA đã đồng ý bỏ yêu cầu kiểm toán và vụ mua bán hoàn tất. Continental đã gặp may. CNA cũng gặp may bởi vì sau đó họ không phát hiện ra vấn đề nghiêm trọng nào của Continental.

GIẤU THÔNG TIN

Nếu đã tạo được một ấn tượng tốt, người ta thường cố gắng giữ nó bằng cách:

- Quên đi những dự án mà họ đã gạt bỏ;

- Làm theo đám đông;

- Nghĩ ra lý do biện hộ cho thất bại Chiến thuật thương lượng Một cuộc thương lượng thường diễn ra trong một màn sương mù. Người ta dễ có xu hướng bị lạc khi tìm đường đi qua màn sương mù đó và các cuộc thương lượng thường dễ bị mắc kẹt.

Một sai lầm là bạn thường yêu cầu quá mức cần thiết, tỏ ra quá cứng rắn và do đó đã làm hỏng cả thương vụ của mình. Một sai lầm khác là cố gắng củng cố thế mạnh bằng việc tiết lộ ra một số thứ mà đang lẽ nên giữ kín. Sai lầm thứ ba là thúc ép sự nhất trí trong khi chính việc giữ nguyên các bất đồng ý kiến thực ra có thể rất hữu ích. Trong phần này, chúng tôi sẽ xem xét cả ba chiếc bẫy này trong thương lượng và gợi ý một số giải pháp để thoát khỏi những chiếc bẫy đó.

Để bên thứ ba dàn xếp Các cuộc thương lượng có thể đầy những mánh lừa gạt và những “động tác giả”. Người ta thường đưa ra những yêu cầu quá đáng để sau khi thỏa thuận qua lại, cuối cùng sẽ nghiêng về phía có lợi cho họ. Trong bối cảnh như vậy, nếu tiết lộ ra cái bạn thực sự cần, thông tin đó sẽ được sử dụng ngay để chống lại bạn. Có một động cơ rất rõ ràng ở đây để bạn chọn hành động một cách cứng rắn hơn. Nhưng nếu tất cả mọi người đều tỏ ra cứng rắn thì thỏa thuận sẽ rất khó đạt được. Các cuộc thương lượng bị rơi vào bế tắc. Thương vụ của bạn không được thực hiện mặc dù nếu như nó thì tất cả các bên sẽ đều có lợi.

Chúng ta hãy xem xét vấn đề ở cự ly gần hơn. Bạn có một thứ muốn bán và bạn nói chuyện với một người mua tiềm năng.

Mức giá sàn cuối cùng của bạn là 100 USD. Nếu không đạt được mức đó thì bạn sẽ bỏ sang chỗ khác. Để tỏ ra biết điều và công bằng, bạn đòi mức 120 USD. Người mua kia không chấp nhận.

Thậm chí tệ hơn, bây giờ anh ta đã biết mức yêu cầu tối thiểu của bạn thấp hơn 120 USD. Tất cả những mức giá đưa ra để mặc cả sẽ đều thấp hơn 120 USD và bạn rất có thể phải bán với mức giá rất gần với mức sàn 100 USD. Điều này vừa không hợp lý, lại vừa không công bằng.

Lần sau, khi lại rơi vào tình huống tương tự như vậy, bạn quyết định đòi mức giá cao hơn nhiều so với 100 USD. Bạn yêu cầu 180 USD và người mua mặc cả xuống 140 USD. Bạn không chịu nhượng bộ với hy vọng là sẽ được nhiều hơn thế. Thực tế mức trần của người mua là 150 USD và mức giá 140 USD đưa ra là đã có thiện ý. Anh ta đơn giản là không thể trả mức giá bạn yêu cầu. Bằng việc không nhân nhượng, bạn đã giết chết luôn cả cuộc mua bán của mình.

Đòi hỏi ít thì bạn sẽ chỉ nhận được ít, trong khi cứng nhắc quá bạn sẽ chẳng được gì. Cả hai cách đều không phải là cách tốt cho bạn.

Vấn đề ở đây không phải là với người chơi, mà là với trò chơi.

Rob Gertner – Giáo sư trường Kinh doanh Chicago, và Geo rey Miller – Giáo sư Trường Luật NYU, đã đưa ra một trò chơi hay hơn để chơi. Họ nghĩ ra một số quy tắc tài tình cho phép mọi người có thể xử sự một cách hợp lý hơn. Họ gọi phương pháp thương lượng của mình là Trung gian dàn xếp.

Đây là cách mà những thỏa thuận trung gian dàn xếp được áp dụng. Người mua và người bán đồng ý đưa thêm vào một người chơi trung lập thứ ba để làm trung gian. Người bán cho người trung gian biết mức giá mà anh ta có thể bán. Cũng như vậy, người mua sẽ cho người trung gian biết mức giá anh ta có thể mua. Người trung gian sẽ kiểm tra xem hai mức giá có giao nhau hay không, nghĩa là giá của người mua có cao hơn người bán hay không. Nếu đúng như vậy thì người trung gian kia sẽ chia ra mức giá ở chính giữa để người mua và người bán thực hiện giao dịch theo mức giá đó. Nếu hai mức giá không giao nhau thì người trung gian sẽ không tiết lộ giá của bất kỳ bên nào. Anh ta chỉ nói rằng hai mức giá không giao nhau. Không bên nào biết giá của bên kia và họ có thể tiếp tục thương lượng mà không gặp trở ngại nào.

Hãy cùng quay trở lại ví dụ trước của chúng ta. Bây giờ người bán có thể cảm thấy an toàn hơn khi đưa ra mức giá 120 USD.

Nếu người mua nói với người trung gian mức giá cao hơn 120

USD thì vụ mua bán sẽ được thực hiện theo mức giá trung bình cộng. Như vậy, nếu người mua nói giá 160 USD thì anh ta sẽ phải trả 140 USD. Bạn cũng hài lòng với mức giá này. Bây giờ khi người mua biết được bạn đã ra giá 120 USD thì đã muộn và anh ta không thể làm gì được vì trò chơi đã kết thúc. Đó chính là quy tắc. Và bạn được bảo vệ với tư cách là người bán.

Nếu người mua đưa ra mức giá thấp hơn 120 USD, chẳng hạn 110 USD thì sao? Khi đó vụ mua bán không thể được thực hiện.

Sự thực là bạn và người mua vẫn có thể thử một lần nữa để đi đến thỏa thuận (bởi vì bạn còn có thể nhượng bộ đến 100 USD).

Tuy nhiên, nếu bạn đưa ra yêu cầu hợp lý ngay từ đầu, bạn sẽ không thể nhượng bộ vị thế của mình trong bất kỳ cuộc thương lượng nào sau đó. Tất cả những gì người trung gian tiết lộ chỉ là mức giá không thể khớp được.

Người mua biết rằng bạn đòi giá cao hơn 110 USD nhưng đó là tất cả những gì anh ta biết. Anh ta không biết liệu bạn thực sự muốn nhiều hơn ở mức bao nhiêu? Bởi vì người mua không có thông tin anh ta cần về bạn để ép bạn, nên bạn sẽ lại được bảo vệ một lần nữa.

Trung gian dàn xếp cho phép người ta có thể thương lượng đằng sau tấm màn. Thường thì khi bạn đưa ra yêu cầu, bạn đã để lộ mình. Người trung gian dàn xếp giúp duy trì màn sương mù để đối thủ không nhìn rõ nhau. Bạn có thể nói ra đúng những gì mình cần mà vẫn không phải tiết lộ quá nhiều thông tin. Khi các bên trong thương lượng cảm thấy an tâm để đưa ra những yêu cầu hợp lý, họ sẽ có rất nhiều khả năng để đạt được sự đồng thuận. Và cơ hội để những thương vụ thực sự có lợi cho cả hai bên được thực hiện sẽ lớn hơn rất nhiều.

Gertner và Miller coi trung gian dàn xếp như một sự hỗ trợ cho thương lượng trước khi một vụ việc pháp lý nào đó được đưa ra xét xử. Bạn có thể sẵn sàng trả 100.000 USD để giải quyết một vụ việc nhưng lại không muốn bên kia biết điều đó – trừ khi họ cũng sẵn sàng nhận ngần đó. Nếu không, việc tiết lộ rằng bạn sẵn sàng trả 100.000 USD sẽ là cái cớ để bên kia đòi ra tòa ngay thay vì tiếp tục thương lượng. Giải pháp để cả hai bên có thể thỏa thuận được là sử dụng trung gian dàn xếp ngay từ đầu.

Ý nghĩa của việc sử dụng trung gian dàn xếp rõ ràng không chỉ hạn chế trong lĩnh vực về pháp lý. Nó có thể được áp dụng vào rất nhiều tình huống khác nhau trong mọi lĩnh vực. Bạn sẵn sàng trả rất nhiều tiền cho một nhân viên, cho một lô đất hay một bản quyền nhưng bạn lại không muốn để lộ điều đó. Bởi vì có thể là người nhân viên kia sẵn lòng làm việc với mức thù lao ít ỏi, người chủ lô đất đang rất muốn bán nó đi, hoặc nhà phát minh sốt sắng muốn thương mại hóa ngay ý tưởng của mình, nhưng không ai trong số họ muốn để lộ điều này. Trong tất cả các trường hợp đó, sử dụng trung gian dàn xếp có thể giúp giữ nguyên bức màn che trong cuộc thương lượng, đồng thời vẫn cho phép cả hai bên có thể tiến hành thỏa thuận một cách thiện chí.

Trong cuộc thương lượng, cái bạn biết và những cái người khác biết không phải là những thứ duy nhất có ý nghĩa. Bạn có biết điều người khác biết không? Liệu những người khác có biết bạn đã biết cái gì không? Việc bạn biết một thứ gì đó mà người khác cũng biết sẽ gây ra những hậu quả khác đi rất nhiều khi họ biết rằng bạn cũng biết.

Chú mèo trong bị Tôi đang có một số chuyện không vui. Tôi ngờ rằng bạn biết những gì tôi đang nghĩ. Nhưng bạn có nghĩ rằng, tôi đã nghi ngờ bạn biết điều đó rồi không? Tôi tin là bạn có thể nghĩ như vậy nhưng tôi không chắc chắn. Luôn có chỗ cho sự nghi ngờ và có lẽ cách tốt nhất là cứ để nguyên mọi chuyện như vậy. Có những suy nghĩ tốt nhất là không nên nói ra.

Tất cả mọi thứ đã thay đổi khi tôi tiết lộ những gì tôi nghĩ. Bây giờ thì bạn đã biết chắc chắn là tôi đang nghĩ gì. Bạn cũng biết rằng, tôi đã biết là bạn biết điều đó. Bạn thậm chí biết rằng tôi biết tất cả những điều bạn biết. Màn sương mù đã được xua tan đi và sự thật không còn bị che giấu nữa. Như người ta vẫn nói, như vậy là “mèo đã nhảy ra khỏi bị”. Đó sẽ là vấn đề, bởi vì bạn sẽ không dễ dàng bắt lại chú mèo đó để nhốt lại.

Trong một mâu thuẫn gia đình thì chuyện bạn đang giấu giếm có thể là mối đe dọa dẫn đến ly hôn. Bạn có thể có ý định ly dị nếu như mọi việc không như ý muốn. Bạn có thể tin là chồng hoặc vợ bạn cũng đang nghi ngờ như vậy. Bạn thậm chí có thể nghĩ rằng chồng hoặc vợ bạn đã cảm thấy bạn tin rằng anhcô ta đang nghi ngờ. Tuy nhiên, vẫn là tốt hơn nếu bạn không nói ra mối đe dọa đó. Dù vấn đề giữa vợ chồng bạn có nghiêm trọng đến đâu thì cũng luôn có cơ hội để giải quyết ổn thỏa, với điều kiện là cả hai phải cam kết cùng cố gắng. Nhưng một khi mối đe dọa dẫn đến ly hôn đã được nói công khai thì việc đưa ra cam kết là rất khó. Những nghi ngờ về những gì bạn nghĩ đã biến mất. Bạn đã tiết lộ rằng bạn có mối quan hệ ngoài hôn nhân. Làm sao chồng hay vợ bạn có thể tiếp tục cam kết sẽ cố gắng duy trì gia đình chứ?

Một khi bạn đe dọa sẽ ly dị nếu một số điều kiện nhất định không được đáp ứng thì bạn sẽ có khả năng nhận được câu trả lời: “Ô, nếu anhcô muốn ly dị thì anhcô đã làm được điều đó rồi đấy”. Bạn muốn giữ cuộc hôn nhân, dẫu có thể kèm theo những thay đổi, nhưng không phải là ly hôn. Nhưng đã muộn.

Sự đe dọa một khi đã nói ra công khai sẽ trở thành sự thực. Tốt hơn là bạn cứ để cho nó được ngầm ẩn như vậy.

Chúng tôi đã bắt đầu cuốn sách bằng câu hỏi: “Nếu kinh doanh không phải chiến tranh, cũng chẳng phải hòa bình, thì đó là gì?”. Câu trả lời là nó đồng thời là cả hai: “vừa chiến tranh, vừa hòa bình”. Nhưng một lần có một người tham gia trong một cuộc hội thảo do chúng tôi tổ chức đã trả lời: “Đó là một cuộc hôn nhân”. Anh ta có lý của mình. Luôn luôn có các yếu tố cạnh tranh và hợp tác trong mỗi mối quan hệ, dù đó là quan hệ kinh doanh hay cá nhân. Các kinh nghiệm của chúng tôi ở lĩnh vực này giúp chúng tôi hiểu lĩnh vực kia rõ hơn. Trong mối quan hệ kinh doanh, cũng giống như quan hệ vợ chồng, hãy cẩn trọng với lời nói của mình.

Các cuộc thương lượng kinh doanh bao gồm cả những lời hứa hẹn lẫn đe dọa. Có những lời đe dọa trong đó tốt nhất là chỉ để ngầm hiểu. Chúng tôi đã chứng kiến một trường hợp, trong đó nhà cung cấp do bực mình vì tiến độ thương lượng để gia hạn lại hợp đồng quá chậm đã đe dọa sẽ từ bỏ luôn người mua hàng nếu như anh ta không đồng ý với các điều kiện của mình.

Người mua phải chịu nhượng bộ trong thời gian ngắn vì anh ta không có lựa chọn nào khác. Tuy nhiên, điều này đã gây tổn thương đến mối quan hệ. Người mua hàng, nhận thấy nhà cung cấp đã chẳng ngần ngại khi định làm tổn hại đến anh ta, khiến anh ta cảm thấy không thể tiếp tục được mối quan hệ như trước. Anh ta đã quyết định sẽ không để bị rơi vào tình huống dễ bị tổn thương như vậy một lần nữa. Anh ta tìm kiếm một nguồn cung cấp mới. Ngay khi tìm được, anh ta chấm dứt luôn quan hệ với nhà cung cấp ban đầu.

Nhà cung cấp kia đáng lẽ cần phải làm gì? Anh ta đáng lẽ phải làm cho người mua tự hiểu ngầm rằng điều gì sẽ xảy ra nếu cuộc thương lượng rơi vào bế tắc. Nếu người mua hàng tiếp tục chần chừ, nhà cung cấp có thể tính đến chuyện đưa thêm một người trung gian vào cuộc. Một người trung gian có kinh nghiệm biết rằng công việc của anh ta có một phần là giúp cho các bên thấy được hậu quả sẽ xảy ra nếu như thỏa thuận không đạt được. Một người trung gian hiệu quả cần phải giúp người mua thấy được rằng nếu họ ép quá, nhà cung cấp sẽ có thể cắt đứt quan hệ. Người mua đúng là cần phải đối mặt với thực tế đó nhưng khi nhà cung cấp công khai đe dọa cắt đứt quan hệ và “thả mèo ra khỏi bị” thì đó sẽ là điểm khởi đầu của việc kết thúc quan hệ. Sẽ tốt hơn nếu như có một bên thứ ba giúp người mua có thể “liếc trộm” vào bị và thấy chú mèo đang nằm trong đó.

Như vậy, có thể là đã đủ để khiến cho người mua không chần chừ nhiều hơn nữa.

Nhà cung cấp và người mua cần phải duy trì sự ngầm ẩn xung quanh những gì có thể xảy ra nếu cuộc thương lượng bị đổ vỡ.

Không nhất thiết phải là một màn sương dày đặc, nhưng chắc chắn phải có một cái gì đó không để công khai. Việc sử dụng một người trung gian có thể giúp duy trì được một màn sương mù thuận tiện cho cả hai bên.

Khi những người thương lượng không có kinh nghiệm cảm thấy thất vọng do tiến trình thương lượng quá chậm chạp, họ thường bắt đầu nói thẳng ra đe dọa của mình. Đó là một sai lầm. Nếu bạn không chắc chắn là mình có thể kiềm chế miệng lưỡi thì hãy nghĩ đến việc đưa thêm một người trung gian vào cuộc.

Các cuộc thương lượng là nhằm để đi đến một thỏa thuận chung nhưng điều đó không nhất thiết có nghĩa là tất cả mọi người sẽ đều nhìn sự việc theo một cách. Thỏa thuận vẫn có thể đạt được ngay cả khi mọi người vẫn giữ nguyên quan điểm riêng của mình. Thực tế là sự bất đồng ý kiến nhiều khi có thể làm cho việc đạt được thỏa thuận trở nên dễ dàng hơn. Câu chuyện sau đây về một cuộc thương lượng xung quanh mức phí giữa một ngân hàng đầu tư và khách hàng của họ sẽ cho thấy điều đó xảy ra như thế nào.

Bất đồng để đồng ý Đối tượng là một công ty đang được rao bán. Ngân hàng đầu tư đã xác định được một người có thể mua lại. Cho đến lúc đó ngân hàng vẫn chỉ làm môi giới một cách tự nguyện. Còn bây giờ là lúc phải ký một thỏa thuận về chi phí.

Ngân hàng đầu tư đề nghị mức phí 1%. Khách hàng của họ cho rằng công ty đáng giá 500 triệu USD và số tiền 5 triệu USD

tương đương 1% là quá nhiều. Họ đề nghị lại mức phí là 0,625%. Ngân hàng đầu tư chỉ đánh giá công ty là 250 triệu, và nếu họ chấp nhận mức phí do khách hàng đưa ra thì thu nhập của họ sẽ giảm từ 2,5 triệu USD theo dự tính xuống còn gần 1,5

triệu USD. Dĩ nhiên cuối cùng sẽ có một bên đúng hơn bên kia khi thị trường đứng ra định giá công ty. Tuy nhiên, vào thời điểm đó thì tất cả vẫn còn nằm trong một màn sương.

Một cách đương nhiên, ngân hàng đầu tư luôn cho rằng họ giỏi hơn tất cả. Họ có thể thử thuyết phục khách hàng của mình rằng mức giá 500 triệu USD là không thực tế và do vậy mức phí 5 triệu USD cũng là không có cơ sở. Vấn đề với cách tiếp cận này là ở chỗ khách hàng không đời nào muốn nghe thấy mức giá thấp. Nếu họ phải đối mặt với triển vọng như vậy thì họ có thể sẽ không làm tiếp nữa và cũng bỏ luôn cả ngân hàng. Khi đó thì một đồng phí cũng chẳng còn.

Sự lạc quan của khách hàng và sự bi quan của ngân hàng đầu tư đã tạo ra một cơ hội để đạt được thỏa thuận nhiều hơn là tranh luận. Cuối cùng, hai bên đã đồng ý với mức phí là 0,625% với mức tối thiểu là 2,5 triệu USD. Bằng cách này, khách hàng có được mức phí theo tỷ lệ phần trăm họ muốn và không cần để ý đến sự đảm bảo đi kèm. Với mức phí 0,625% thì bảo đảm này chỉ có ý nghĩa khi mức giá xuống dưới 400 triệu USD, trong khi khách hàng đã dự tính họ sẽ bán được công ty với giá cao hơn 100 triệu USD. Bởi vì ngân hàng đầu tư đã dự tính thu về 2,5

triệu USD trong đề xuất ban đầu của mình và bây giờ số tiền này đã được đảm bảo chắc chắn nên họ sẵn lòng giảm bớt theo tỷ lệ phần trăm.

Việc thương lượng theo phần trăm đơn thuần vốn dĩ đưa đến tình huống thắng - thua. Nếu mức phí giảm từ 1% xuống 0,625% thì khách hàng là người thắng, còn ngân hàng là kẻ thua. Giảm từ 1% xuống 0,625% nhưng quy định thêm mức sàn cả hai bên sẽ cùng thắng, chỉ bởi vì các bên vẫn tiếp tục giữ những toan tính của mình.

Các cuộc thương lượng giữa công ty được chào bán và nhà tư vấn mới chỉ là sự hâm nóng cho các cuộc thương lượng chính thức giữa họ với người mua cuối cùng. Một lần nữa ở đây, việc có những nhận định chủ quan khác nhau cho thấy khả năng cùng có lợi từ phía cả hai bên.

Những người chủ của công ty cho rằng hoạt động kinh doanh sẽ có khả năng tiếp tục tăng trưởng 10% hàng năm và điều này giải thích cho mức giá 500 triệu USD mà họ yêu cầu. Người mua, ngược lại, dự tính mức tăng trưởng ít hơn và chỉ trả 250

triệu USD. Người mua có thể tìm cách thuyết phục những người chủ công ty rằng kịch bản của họ là không hợp lý, tuy nhiên làm như vậy là một sai lầm. Thay vào đó, người mua đã lợi dụng sự khác nhau trong cảm nhận để thúc đẩy sự thỏa thuận. Người mua để nghị trả một khoản tiền mặt ngay lập tức và tiếp tục trả dần phần còn lại trên cơ sở kết quả tài chính của công ty trong tương lai. Nếu như công ty phát triển chậm thì mức giá tổng cộng sẽ thấp hơn. Còn nếu công ty vẫn tiếp tục phát triển như trước đó thì người bán sẽ nhận được mức giá đúng như họ yêu cầu. Lợi ích của việc duy trì sự mập mờ là ở chỗ mỗi bên có một cái nhìn khác về những gì được thỏa thuận: Người mua nghĩ rằng họ chỉ phải trả ít, trong khi những người chủ công ty lại nghĩ rằng họ đã nhận được nhiều.

Thương lượng trong sương mù Sai lầm 1. Tiết lộ mức thấp nhất mà bạn đòi hỏi. Rủi ro là bạn có thể chỉ nhận được đúng bằng ngần đó chứ không thể hơn. Cứng nhắc quá cũng không phải là giải pháp. Rủi ro sẽ là sự bế tắc 2. Làm những mối đe dọa trở. Thậm chí nếu đe dọa là ngầm ẩn thì việc công khai nó sẽ làm thay đổi các cảm nhận. Không có cách nào sửa lại 3. Cố gắng giải quyết những bất đồng ý kiến giữa bạn và đối tác.

Điều này rất khó và có thể gây ra tác động ngược.

Giải pháp 1. Áp dụng biện pháp dùng trung gian dàn xếp để tăng tính thiện chí trong thương lượng của cả hai bên 2. Đưa thêm người trung gian vào để giúp bên kia hiểu được hậu quả của việc không đi đến thỏa thuận 3. Nhận biết điểm đồng thuận và bất đồng của bạn và đối tác.

Hãy sử dụng chính các bất đồng ý kiến để tạo ra những giao dịch cùng thắng cho cả hai bên.

3. Khuấy lên màn sương mù Nếu bạn không thể thuyết phục họ thì hãy làm cho họ phải lưỡng lự - Harry Truman -

Sự đơn giản đôi khi là chân lý. Nhưng có những lúc bạn cần phải làm cho mọi thứ trở nên phức tạp, thậm chí là không thể dự đoán trước. Bạn cần tung hỏa mù. Một trò chơi đơn giản sẽ nhanh chóng trở thành quá rõ ràng, và bạn có thể không muốn những người khác có thể nhìn xuyên qua được nó để biết bạn đang làm gì.

Trong trò chơi poker, bạn sẽ không thể thắng đậm nếu chỉ đánh cược khi bạn có bộ bài đẹp trong tay. Đó là bởi vì, sau một thời gian ngắn, những người chơi khác sẽ nhìn thấy ngay bạn đang định làm gì. Họ nhận ra rằng bạn đặt cược nhiều vì bài bạn đang mạnh và vì vậy họ đặt ít đi. Điều này cho bạn cơ hội khiến họ phán đoán sai và thắng nhiều lần với số tiền cược nhỏ. Bạn cũng có thể tăng tiền cược ngay cả khi bài của bạn yếu hơn và khôn khéo làm cho những người khác không đánh nữa, nhưng bạn không muốn bị bắt quả tang khi đang đánh lừa. Hay là có?

Giáo sư Tom Schelling, một nhà nghiên cứu Lý thuyết Trò chơi hàng đầu đã chỉ ra rằng bạn sẽ được nhiều hơn nếu đánh lừa và bị bắt quả tang. Bây giờ bạn đã thực sự khuấy lên một màn sương mù. Nếu bạn đã từng bị chộp khi đặt thêm tiền cược trong khi bài yếu, họ sẽ sẵn sàng thách thức bạn hơn trong các ván sau, mỗi khi bạn tăng tiền cược, vì không nghĩ rằng bài của bạn thực sự mạnh.

Nếu mọi người biết bạn định làm gì thì kết quả có thể là tự chuốc lấy thất bại. Internal Revenue Service (IRS) phải giữ bí mật về các công thức kiểm toán. Nếu người ta biết được điều gì sẽ dẫn đến kiểm toán thì những người nộp thuế không trung thực sẽ tìm cách tránh né để khỏi bị phát hiện. Thực tế là công thức kiểm toán của IRS được giữ bí mật khiến cho nó trở thành một công cụ buộc thi hành có hiệu quả hơn. Cũng với logic như vậy có thể giải thích vì sao các công ty thường thực hiện những đợt kiểm toán nội bộ không báo trước. Tính không thể dự đoán trước ở đây chính là chìa khóa của hiệu quả.

Trên phố Wall có một số người kiếm sống bằng cách tạo ra sự phức tạp. Họ lấy một công cụ tài chính đơn giản, chẳng hạn như vay thế chấp bất động sản và chia nó ra làm cả chục mảnh phức tạp hơn để có thể đem bán lại một cách riêng rẽ. Bằng cách biến một thị trường thành khoảng nửa tá thị trường khác, những người tạo ra các thị trường này đã tăng quy mô thương mại lên một cách đáng kể. Bởi vì mỗi một phần nhỏ được mua bán riêng rẽ, nên giá cả rất dễ biến thiên. Nếu như các phần nhỏ tách ra bị thị trường đánh giá thấp hơn, thì những người buôn bán chúng sẽ mua tất cả các phần nhỏ đó và khớp chúng lại để có được công cụ ban đầu, sau đó lại bán đi để thu lợi nhuận.

Giáo sư Tài chính Steve Ross của trường Quản lý Yale đã giải thích lý do tại sao các nhà buôn lại đánh giá cao sự phức tạp một cách ngắn gọn như sau: “Không phải ai cũng nhận ra được rằng cùi, vỏ, hột và nước ngọt đi cùng nhau có thể làm thành một quả cam”.

Tạo ra sự phức tạp Những sơ đồ định giá phức tạp tạo ra một màn sương làm lu mờ đi giá trị thực chất. Trên quan điểm của người bán, điều này đôi khi là có lợi. Hệ thống giải trí của Nintendo ban đầu được bán ra với giá chỉ có 100 USD. Mức giá đó thoạt nhìn thì rất rẻ.

Tuy nhiên, các phụ huynh dần nhận thấy rằng một khi họ đã bỏ một đồng vào đó, họ sẽ phải bỏ tiếp 10 đồng nữa. Mua chiếc máy mới chỉ là sự bắt đầu. Sau đó sẽ là các băng trò chơi. Trung bình mỗi gia đình mua từ 8 đến 9 băng trò chơi cho mỗi chiếc máy, với giá từ 50 - 60 USD một băng. Chi phí cho cả vòng đời chiếc máy là vào khoảng 550 USD. Nếu như các phụ huynh biết được số tiền này ngay từ đầu, có lẽ họ đã tìm cách ngăn cản con cái khi chúng đòi mua.

Microsoft Window 95 lúc đầu được bán với giá 85 USD. Đây có phải là một món hời thực không? Đúng như vậy, tuy nhiên không quá rẻ như người ta tưởng. Chẳng mấy chốc mọi người nhận ra rằng có những chi phí ngầm đi kèm theo đó. Để có thể chạy được Window 95, họ phải mua thêm bộ nhớ (360 USD) , ổ đĩa cứng lớn hơn (200 USD) và bộ vi xử lý mạnh hơn (300 USD).

Ngoài ra còn chi phí mua phần mềm chưa kể đến. Tổng cộng 90% chi phí ở đây đã bị giấu tiệt.

Thông thường người mua sẽ cảm thấy rất bất bình nếu người bán tăng giá khi nhu cầu khó đáp ứng. Đó là lý do tại sao đôi khi người bán tìm cách giấu việc tăng giá trong một màn sương mù. Trong các thị trấn có trường học thường hay xảy ra tình trạng thiếu phòng khách sạn vào dịp cuối tuần. Thay vì tăng giá, một số khách sạn chỉ bán trọn gói phòng nghỉ bốn ngày.

Các phụ huynh đến thị trấn thăm con để xem chúng học hành ra sao có thể chỉ cần phòng khách sạn cho một đêm, nhưng họ lại phải mua thêm ba đêm nữa. Tác động ròng không khác gì với việc tăng giá phòng thêm 300 USD, nhưng rõ ràng là các phụ huynh đã không nghĩ theo cách như vậy, có lẽ bởi vì dù sao họ cũng có quyền lựa chọn ở lại thêm vài đêm nữa. Ở Geneva, những người tham gia hội nghị Telecom 95 cũng thấy chuyện tương tự diễn ra theo một thái cực mới. Để đáp lại hàng loạt các yêu cầu thuê phòng, khách sạn Noah nằm ở một vị trí lý tưởng, đưa ra mức giá tương đối hợp lý cho các phòng là 350 USD một đêm. Tuy nhiên, điều kiện là phải thuê tối thiểu 40 ngày.

Thật là không thể tin được! Một chuyên gia về thương lượng đã kể lại: “Tôi đã cố gắng thương lượng và giảm được số ngày tối thiểu xuống chỉ còn 26 ngày”. Không phải là quá tệ, nhưng thực tế hội nghị chỉ kéo dài có 10 ngày.

Bạn có thể hình dung rằng các khách sạn thực ra không tung quá nhiều hoả mù với chiến thuật này. Sau hết thì đó cũng chỉ là tăng giá trong một số tình huống hãn hữu. Mặc dù vậy, dù chỉ chút ít “sương khói” cũng tốt hơn nhiều là để cho người khác nhìn xuyên thấu tất cả. Sau sự tàn phá của cơn bão Andrew năm 1992, Georgia-Paci c đã tăng giá của mình ở Florida. Georgia-Paci c rõ ràng là đã kiếm lợi từ bất hạnh của những người khác. Kết quả là công ty rơi vào một cơn bão do chính họ tạo ra. Có những lời chỉ trích rất gay gắt từ phía người dân và thậm chí có cả một cuộc điều tra được tiến hành bởi Văn phòng Luật sư Florida. Đáng lẽ Georgia Paci c chỉ nên tăng giá chút ít và để đổi lại, tìm cách có được hợp đồng dài hạn với khách hàng, kiểu như tôi sẽ bán cho anh vào lúc khan hiếm nếu như anh đồng ý mua của tôi lúc dư thừa. Như vậy, có lẽ sự lợi dụng để kiếm lời sẽ đỡ trắng trợn hơn.

Các cách định giá phức tạp khiến những người mua rất khó đi khảo giá. Đây không chỉ là vấn đề của người mua mà còn của những đối thủ mới đang muốn nhảy vào thị trường. Nếu như người mua không thể phân biệt các giá được gộp vào như thế nào thì làm sao họ có cơ sở để đổi sang mua của người khác? Bởi vì họ không thể, cho nên trong hầu hết các trường hợp, họ cũng không làm như vậy.

Gọi điện thoại đúng cách Bạn phải trả theo giá nào cho một phút điện thoại đường dài?

Bạn không biết chắc chắn ư? Chúng tôi cũng nghĩ như vậy.

Phần lớn mọi người không thể nhớ nổi tất cả những mức giá khác nhau mà họ bị tính phí. Giá cước có thể là cho gọi ban ngày, gọi buổi tối, gọi đường dài trong bang, gọi đường dài giữa các bang, gọi quốc tế, gọi qua tổng đài, và nhiều thứ khác nữa.

Đó quả là một màn sương lớn.

Điện thoại ở Nhật Bản còn phức tạp hơn một bậc nữa. Các công ty điện thoại ở Nhật tính tiền cả các cuộc gọi nội hạt. Sự mập mờ trong cách tính giá là cả một vấn đề đối với DDI [Dai Ni Den Den Inc. , hay Bưu điện thứ hai (2nd Telegraph and Telephone) ] , khi họ đang cố gắng giành thị phần từ người cung cấp chủ yếu là NTT (Nippon Telegraph and Telenphone). Đối với một số cuộc gọi, DDI tính giá rẻ hơn; với những cuộc gọi khác thì lại NTT rẻ hơn. Nhưng nhà cung cấp nào rẻ hơn vể tổng thể? Tất cả phụ thuộc vào thói quen gọi điện thoại của khách hàng, và điều này rất khó đoán. Việc chuyển đổi sang dùng dịch vụ của DDI không thật có sức thuyết phục. Nếu bạn biết rằng một cuộc gọi cụ thể nào đó sẽ rẻ hơn với DDI, bạn có thể chuyển sang bằng cách thêm bốn số đằng trước, nhưng như vậy thì khá phiền phức.

DDI đã tìm ra cách để giải quyết vấn đề này. Hợp tác với Kyocera, một cổ đông chính của mình, DDI đã phát triển một bộ vi mạch xử lý để cài vào trong các máy điện thoại. Bộ vi xử lý lưu các giá mà DDI và NTT đang tính cho khách hàng và tự động chuyển mỗi cuộc gọi sang nhà cung cấp rẻ hơn. Bất kỳ khi nào khi có sự thay đổi về giá, DDI chỉ cần đơn giản gửi thông tin mới đó thông qua đường dây tới các vi mạch trong điện thoại.

Bây giờ khách hàng không phải lo lắng gì hết về sự mù mờ trong cách tính giá – vi mạch xử lý sẽ tự làm phép so sánh thay cho họ. Và DDI chắc chắn sẽ giành được các cú điện thoại bất kể khi nào giá của họ rẻ hơn.

Những chiếc điện thoại có cài đặt vi mạch xử lý là một sản phẩm bổ trợ quan trọng cho công việc kinh doanh của DDI. Và bởi các điện thoại này làm tăng giá trị các dịch vụ do DDI cung cấp. Mức giá thấp của DDI cũng làm cho các điện thoại này trở nên có giá trị hơn. Đó là vì sao các nhà sản xuất điện tử như Matsushita và Sanyo rất hài lòng khi sản xuất các điện thoại có vi mạch xử lý. Họ có thể thuyết phục khách hàng tin rằng các máy này sẽ giúp tiết kiệm tiền gọi còn nhiều hơn cả giá trị của chính chúng. Như vậy Matsushita và Sanyo đã giúp DDI để đưa được những chiếc điện thoại có vi mạch xử lý vào các gia đình.

Nhìn chung, các cách thức định giá phức tạp thường nhằm che đậy các mức giá cao. Nhưng cũng đôi khi, người bán làm cho mọi việc trở nên phức tạp hơn nhằm mục đích che giấu cả mức giá thấp, chứ không phải chỉ mức giá cao. Họ sẵn sàng bán sản phẩm của mình với giá rất thấp, nhưng họ giấu điều đó để tránh tạo ra một cảm nhận về chất lượng thấp. Chẳng hạn, có thời phần mềm trình bày Powerpoint của Microsoft chỉ chiếm vị trí thứ hai, đứng cách xa so với phần mềm Harvard Graphics.

Thậm chí sau khi Microsoft cải thiện sản phẩm của mình đến mức vượt trội đối thủ cạnh tranh, mọi người vẫn lần lữa trong việc chuyển sang sử dụng nó. Để thúc đẩy việc bán hàng, Microsoft có thể thử giảm giá phần mềm Powerpoint, nhưng mọi người có thể sẽ không tin rằng một phần mềm được giảm giá lại tốt hơn phần mềm Harvard Graphics có giá 290 USD. Do vậy, Microsoft duy trì giá công bố cho Powerpoint ở mức cao, 339 USD, nhưng đưa phần mềm này cùng với các phầm mềm khác thông dụng hơn là Word và Excel vào trong bộ phần mềm dành cho văn phòng O ce của mình. Khi các khách hàng nghĩ rằng họ có được phần mềm với giá 339 USD như một phần thưởng khuyến mãi, họ đã rất háo hức dùng thử nó. Sau đó, Powerpoint rõ ràng đang đóng vai trò số một trong các phần mềm trình bày.

Hệ thống tính giá phức tạp cũng tạo ra chi phí. Khách hàng có thể bị lẫn lộn và thất vọng khi cố gắng nhìn rõ hơn trong sương mù và điều này làm hại đến cách nhìn nhận của họ về sản phẩm. Trong trường hợp tính giá của hàng không, việc phát triển của các hệ thống quản lý lợi nhuận trong thập niên 80 của thế kỷ XX đã dẫn đến việc ra đời của rất nhiều loại giá khác nhau trên thị trường. Tới đầu những năm 1980 tính phức tạp đã nằm ngoài tầm kiểm soát: Chỉ riêng hãng American Airlines đã có tới nửa triệu mức giá. Chỉ có các máy tính điện tử may ra có thể theo dõi được chúng, chứ không người nào – kể cả hành khách lẫn đại lý bán vé - có thể nhớ xuể.

Sương mù lên cao Vào tháng 4 năm 1992, hãng hàng không American Airlines thử xua tan đám sương mù với sáng kiến Định giá theo giá trị.

Bob Crandall – Tổng Giám đốc của American Airlines – đã giải thích động thái đó như sau:

Trong cuộc chạy đua theo lợi nhuận không thành công của chúng tôi, chúng tôi đã có cách định giá phức tạp tới mức khách hàng không thể hiểu nổi và nghi ngờ rằng mức giá đó là không công bằng... Bằng việc chuyển sang cách định giá mới, nhấn mạnh đến tính đơn giản, hợp lý và giá trị, chúng tôi hy vọng sẽ lấy lại được sự mến mộ của khách hàng... Chúng tôi gọi nó là Định giá theo giá trị.

Định giá theo giá trị làm đơn giản hóa cấu trúc tính giá. Từ lúc này, chỉ còn bốn hình thức giá được áp dụng: giá vé hạng nhất, hạng thường, và hai hạng giảm giá. Các hãng hàng không khác cũng phản ứng lại một cách tích cực. Chỉ trong vòng 48 giờ kể từ khi American Airlines làm như vậy, United Airlines đã đưa ra Giá hợp lý – tên gọi của một hệ thống định giá đơn giản. Các hãng hàng không khác như Alaska, America West, Continental, Delta, Northwest và USAir cũng nhanh chóng đi theo American và chấp nhận hệ thống định giá đơn giản. Đại diện của hãng hàng không Alaska Airlines đã kêu lên rằng: “Giá như chúng tôi là một hãng hàng không lớn, đó chắc chắn sẽ là cái mà chúng tôi sẽ tự làm trước. Đây thực sự là một quả bom”.

Việc mô phỏng Định giá theo giá trị là lành mạnh. Càng nhiều hãng hàng không làm theo American Airlines, cách định giá của ngành hàng không càng trở nên đơn giản. Điều này có nghĩa là hàng khách và đại lý sẽ ít cằn nhằn hơn, và dĩ nhiêu đó là một tin vui cho các hãng hàng không. Định giá theo giá trị đã thay đổi cuộc chơi theo một cách khác. Khi trò chơi định giá được tiến hành trong một màn sương mù, một hãng hàng không nào đó sẽ bị cám dỗ bởi âm mưu giảm giá một cách lén lút. Hãng đó có thể hy vọng giảm giá và giành được một số thị phần trước khi các hãng khác có thời gian để phát hiện được điều gì đã thực sự xảy ra và phản ứng lại. Với định giá theo giá trị, cuộc chơi đã trở nên minh bạch hơn rất nhiều. Khả năng chiến thắng nhờ việc bán phá giá sẽ ít đi và như vậy động cơ để thử làm như vậy cũng giảm. Việc định giá được đơn giản hóa cũng có nghĩa là mức giá ổn định hơn – đây rõ ràng là một lợi ích đối với các hãng hàng không.

TWA đã là người phá đám. Họ nhìn thấy định giá theo giá trị như một cơ hội để giảm giá và giành được thị phần. Họ nhận thấy rõ rằng American Airlines chỉ với bốn hạng vé lúc này có thể sẽ ít có khả năng phản ứng lại. Do vậy, chỉ ba ngày sau khi American Airlines thông báo, TWA đã đưa ra mức giá 10-20%

thấp hơn giá của American Airlines. Để đáp lại với bước đi của TWA, các hãng America West, Continental, và USAir giảm giá theo TWA. Một tuần sau đó, American Airlines cảm thấy có nghĩa vụ phải theo cuộc chơi bằng cách cắt giảm giá vé đồng loạt.

Vài tháng sau đó, định giá theo giá trị đã mất đi ý nghĩa do càng ngày càng có nhiều hãng hàng không đưa ra các chương trình giảm giá và khuyến mãi đặc biệt. Điều này đã làm mất ưu thế của đơn giản hóa việc định giá. Ví dụ, hãng Northwest đưa ra khuyến mãi để khuyến khích việc đi lại của cả gia đình. Chương trình Người lớn bay miễn phí của họ đã tặng không một vé người lớn cho những người trong gia đình đi kèm trẻ em.

Đến tháng 9 năm 1992, American Airlines đã thừa nhận rằng chương trình Định giá theo giá trị đã bị sa lầy, không thể phát huy được tác dụng và quyết định quay lại với tình trạng ban đầu. Vì sao định giá theo giá trị đã bị thất bại? Đó là vì các hãng hàng không đang gặp khó khăn về tài chính – đặc biệt là TWA và Northwest – đang phải chịu áp lực lớn về nhu cầu tiền mặt trong ngắn hạn đã không thể chống lại nổi sự cám dỗ giảm giá.

Họ không thể cho phép mình chờ đợi những lợi ích lâu dài mà định giá theo giá trị hứa hẹn mang lại. Một lý do khác nữa là trong thời gian điều hành American Airlines, Bob Crandall đã không phải là người được yêu mến trong ngành. Bất kể ý tưởng định giá theo giá trị có hay đến thế nào đi nữa, thì một số người đã không đi theo nó chỉ đơn giản vì nó là con đẻ của Crandall.

Đây là suy nghĩ dẫn đến tình huống cùng thua và chính là lý do khiến các hãng hàng không Mỹ đã bị lỗ đến gần 5 tỷ USD trong năm đó.

Các sơ đồ định giá phức tạp, không những 1. Che giấu các mức giá cao 2. Cải trang việc định giá cơ hội 3. Che dấu cả mức giá thấp để duy trì cảm nhận về chất lượng 4.

Cản trở việc so sánh giá cả … mà còn…

1. Làm tăng chi phí quản lý 2. Làm khách hàng bị lẫn lộn và thất vọng 3. Khuyến khích các đối thủ cạnh tranh lén lút giảm giá.

Định hình quan điểm Có rất nhiều cuộc chơi cuối cùng đã được quyết định ở tòa án công luận. Ở đây, các cảm nhận không còn chỉ là một phần của cuộc chơi, nó là toàn bộ cuộc chơi. Trong phần này, chúng ta sẽ xét xem phải chơi trò chơi này bằng cách nào.

CBS nhận về con mắt đen 7

7 Đây là một cách nói ám chỉ sự thiệt hại và thất vọng của CBS

bởi vì biểu tượng của hãng này là một con mắt màu trắng.

Trong những tuần cuối cùng của nhiệm kỳ Tổng thống của George Bush (cha) , Thượng viện đã không thèm đếm xỉa đến quyền phủ quyết của Tổng thống cho lần đầu tiên và là lần duy nhất trong suốt nhiệm kỳ của ông – để thông qua Luật Bảo vệ người sử dụng vô tuyến truyền hình cáp 1992. Truyền hình cáp đã được tự do hóa một phần vào năm 1984 và từ đó phí đã tăng lên gấp ba lần so với tỷ lệ lạm phát. Luật 1992 được đưa ra để yêu cầu kiểm soát trở lại truyền hình cáp. Bộ luật này còn chứa đựng một điều khoản ít được chú ý đến, trong đó cho phép 1.152 trạm phát sóng thương mại trong nước được lựa chọn giữa quy chế Phải truyền tải và Đồng ý cho phát lại.

Các đài phát lựa chọn quy chế Phải truyền tải được bảo đảm một chỗ đứng trong cáp truyền nhưng khi ấy họ không được tính phí đối với các nhà điều hành cáp phát lại các chương trình của mình. Các đài phát chọn Đồng ý cho phát lại từ bỏ quyền nghiễm nhiên được phát các chương trình của mình qua cáp nhưng lại có quyền tự do đàm phán về mức phí cho các chương trình của mình. Nếu việc đàm phán không có kết quả, đài phát có thể không cho phép phát lại các chương trình, và người điều hành cáp địa phương phải dừng việc phát lại. Phần lớn các hãng ABC, CBS, NBC và Fox đều lựa chọn phương án cho phép phát lại.

Các công ty truyền hình, các đài phát đã vận động hậu trường để điều khoản đồng ý cho phép phát lại được đưa vào Luật 1992. Khi dự thảo được thông qua, họ đã rất hài lòng. Larry Tisch, Chủ tịch của CBS, đã khoe khoang rằng các đài phát truyền hình có thể sẽ “lấy được 1 tỷ đô la hàng năm tiền phí từ các công ty truyền hình cáp”.

Các công ty cáp quang, do Tele-Communication, Inc. , (TCI) đi tiên phong, và Time Waner Cable tuyên bố rằng trong mọi trường hợp họ sẽ không trả tiền các đài phát cho các tín hiệu của họ. Họ cũng không sẵn sàng chuyển các chi phí này sang cho các khách hàng của họ. “Chúng tôi sẽ lắng nghe bất kỳ kế hoạch nào mang lại thêm giá trị cho khách hàng. Chúng tôi không sẵn sàng tham gia cuộc chơi có tổng giá trị bằng không để chuyển lợi ích từ khách hàng của chúng tôi cho ông Chủ tịch Larry Tisch của CBS” – đó là lời đáp lại của John Malone, Chủ tịch TCI.

Để giải trình trường hợp của mình trước dư luận đại chúng, Time Waner Cable đã thuê các chiến lược gia về thông tin là Shepardson Stern và Kaminsky. Lenny Stern đã giải thích cho chúng tôi cách ông ta đã khuấy lên được màn sương mù.

Nghiên cứu thị trường của ông ta cho thấy các khách hàng đã có phản ứng một cách hoàn toàn bản năng khi được nghe nói về sự khoác lác 1 tỷ đô-la của Tisch. Họ hoàn toàn tin rằng cả tỷ đô-la của Tisch đó sẽ được lấy ra thẳng từ ví tiền của họ. Khi được đề nghị đánh giá mức thiệt hại, mọi người đã sợ rằng họ sẽ phải trả thêm 15 USD hàng tháng cho phí truyền hình cáp.

Điều này được nhìn nhận là không công bằng: Tại sao các thuê bao truyền hình cáp phải trả cho cái mà những người hàng xóm, dùng vô tuyến ăng ten, có thể nhận được miễn phí từ không trung?

Dù khách hàng đã làm phép tính của mình đúng hay sai, hay việc phải trả tiền cho các mạng lưới truyền thông có phải là công bằng hay không, thì cũng không cần phải tranh luận nữa.

Như mọi khi, toàn bộ cuộc chơi chỉ là cảm nhận. Bằng việc đưa ra con số cả tỷ đô-la mà không có sự giải thích nào, Tisch đã để rộng cửa để người khác nhòm thẳng vào tình thế. Time Waner Cable và Stern do vậy đã chiếm được cơ hội để lái xung đột theo hướng có lợi cho các công ty điều hành mạng cáp: Nếu các công ty truyền thông đạt được mục tiêu của mình, khách hàng sẽ phải trả tiền. Dưới đây là một mẫu quảng cáo tiêu biểu từ chiến dịch vận động của họ:

* Sắp tới các chương trình yêu thích của bạn sẽ phải trả tiền nhiều đến mức nó không còn gì thú vị nữa * Hãy nói với các công ty truyền thông rằng bạn sẽ không trả tiền cho những chương trình truyền hình miễn phí * Hãy lên tiếng ủng hộ truyền hình miễn phí. Và gọi đến số 1-800.

Tisch đã có thể khá hơn nếu ông ta nói khác đi. Nỗi lo lắng của khách hàng về việc phải trả thêm 15 USD hàng tháng là không có cơ sở. Tất cả có 60 triệu gia đình thuê bao truyền hình cáp.

Tính trên cơ sở thuê bao, một tỷ đô la của Tisch chuyển ra chỉ thành 35 cent tăng thêm cho mỗi thuê bao hàng tháng trên một đài phát. Đây là con số mà Tisch đáng lẽ phải nhấn mạnh.

Còn nói đến công bằng thì Tisch đáng lẽ phải chỉ ra rằng, chính các công ty truyền thông chỉ phát qua cáp như CNN và ESPN

đang lấy phí của các công ty cáp hàng tháng từ 10 đến 40 cent cho một thuê bao trên cơ sở tính đại chúng của họ. CBS là mạng đại chúng nhất chỉ phát qua cáp và có thể mặc cả đến mức 35

cent một tháng.

Tish thậm chí có thể lật ngược thế cờ. Cho đến thời điểm đó, bốn công ty truyền hình đang cung cấp chương trình miễn phí cho các công ty cáp trong khi các công ty này lấy phí từ các thuê bao là 75 cent hàng tháng cho một kênh.

Tisch có thể thách thức công khai các công ty cáp trước dư luận rằng, ông ta sẽ tiếp tục cung cấp các chương trình của CBS miễn phí nếu công ty truyền hình giảm giá cho khách hàng 75 cent một tháng. Nếu các công ty truyền hình từ chối sự thách thức đó, và chúng tôi cho rằng họ sẽ từ chối, khi ấy Tisch có thể lập luận rằng điều này chỉ công bằng đối với CBS để có được một phần trong 75 cent đó mà thôi.

Các công ty truyền hình đã cố đưa ra một số lập luận, nhưng quá muộn. Các công ty cáp đã thành công trong việc tô vẽ các công ty truyền hình như những kẻ xấu bụng. Khi các công ty cáp và công ty truyền hình tiến hành đàm phán về mức phí, các công ty truyền hình bị rơi vào thế yếu. Họ sẽ là những người mà xã hội có thể buộc tội nếu các cuộc đàm phán bị đổ bể.

Cuối cùng, cả bốn công ty truyền hình đã phải đồng ý cho phép phát lại chương trình miễn phí, mặc dù ba trong số họ sau đó đã tìm được cách an ủi phần nào. Fox đã hành động sớm và làm khá nhất. Vào tháng 6 năm 1993, TCI và Fox thông báo về thỏa thuận của họ: Fox đồng ý cho phép phát lại, trong khi TCI đồng ý trả cho Fox 25 cent cho mỗi thuê bao trên kênh truyền hình mới. ABC và sau đó là NBC cũng đạt được thỏa thuận tương tự với các công ty cáp, mặc dù không đạt được mức giá cao bằng.

Các công ty này được trả tiền mỗi khi họ tạo ra một kênh truyền hình cáp mới. CBS là người đứng ngoài lâu nhất và đã bỏ cuộc mà tuyệt đối không đạt được gì, có lẽ chỉ ngoại trừ con mắt đen:

Từ chối nhận tiền, và bây giờ kênh truyền hình cáp CBS chúng tôi đã thiệt hại đúng như ngành công nghiệp cáp mong muốn, chỉ còn thiếu mỗi sự công nhận đầu hàng khốn khổ của chúng tôi - Larry Tisch, Chủ tịch CBS -

Nỗi buồn thực sự?

Vào tháng 10 năm 1994, Thomas Nicely – Giáo sư Toán học của Trường Cao đẳng Lynchburg, bang Virginia – đã phát hiện ra một lỗi sai trong phép chia của bộ vi xử lý Pentium của Intel.

Intel đã biết về lỗi này từ mùa hè nhưng họ tính rằng xác suất lỗi là 1/9 tỷ phép tính. Một người sử dụng trung bình phải đợi 27.000 năm thì mới gặp phải lỗi đó. Do vậy họ đã quyết định không cần phải cảnh báo cho mọi người.

Nhưng một khi Nicely đã đưa thông tin này lên Internet thì tất cả mọi người đều được báo động. Thứ nhất, họ lo ngại rằng bộ vi xử lý có thể thực sự mắc lỗi khi tính toán. Tiếp đó họ thậm chí còn nghĩ rằng Intel đã biết về lỗi này nhưng đã cố tình không nói cho họ biết. Intel khẳng định rằng mọi người đã phản ứng lại quá mức cần thiết, nhưng cũng đề nghị sẽ thay các bộ vi xử lý Pentium cho từng trường hợp cụ thể.

Làn sóng đã nghiêng về phía có lợi cho Intel khi vào đầu tháng 12, ngay trước khi mùa giáng sinh bắt đầu, IBM đã đưa ra một thông báo bất ngờ cho rằng lỗi ở bộ vi xử lý Pentium nghiêm trọng hơn rất nhiều so với điều Intel đã cho mọi người biết.

Theo các tính toán của IBM, một người sử dụng bảng tính có thể gặp phải lỗi cứ 24 ngày sử dụng chứ không phải 27.000

năm. Để bảo vệ khách hàng của mình, IBM tạm dừng lại việc bán các máy tính đã được trang bị bộ vi xử lý Pentium của mình.

Trong những tuần và tháng sau đó đã có những cuộc tranh cãi nảy lửa xem ai là người đúng – IBM hay Intel. Đồng thời, IBM đã tạo ra một sự nghi ngờ cao độ mà Intel có thể không cách nào xóa đi nổi. Một tuần sau tuyên bố của IBM, Intel đã thay đổi quan điểm của mình và đưa ra chính sách hoàn trả vô điều kiện.

Thoạt nhìn, IBM giống như một người tốt bụng đã giúp đỡ khách hàng. Nhưng câu chuyện lại không hoàn toàn như vậy.

IBM đang cố gắng đẩy mạnh việc bán ra các máy tính được trang bị bộ vi xử lý 486 của mình; các máy có Pentium chỉ chiếm dưới 5% doanh thu của họ. Ngược lại, phần lớn các nhà sản xuất phần cứng – Acer, AST, Dell, Gateway, Packard Bell, và những nhà sản xuất khác – đều xúc tiến mạnh mẽ với các máy có Pentium. Sẽ là có lợi hơn cho IBM nếu các khách hàng do lo ngại sẽ quyết định chơi theo cách an toàn và tiếp tục mua máy tính 486. Một sự thực khác nữa là IBM cũng đang cố phát triển bộ vi xử lý PowerPC, một đối thủ cạnh tranh của dòng Intel.

IBM dĩ nhiên sẽ không phản đối nếu uy tín của Intel bị lu mờ.

Nhưng IBM đã làm một phép tính sai cho chính mình. Ý định của họ về tung hỏa mù đã mang đến kết quả ngược lại. Những người quan sát hoài nghi đã đặt câu hỏi phải chăng tuyên bố của IBM chỉ nhằm mục đích phục vụ cá nhân họ? Và một khi Pentium cải tiến chính sách hoàn trả của mình, khách hàng lại chạy sang với các máy Pentium và để IBM tiếp tục tồn kho với số lượng lớn các máy 486 không còn được ưa thích nữa. Tới thời điểm đó, IBM đã ở vào vị thế không thể nhảy theo lên cùng đoàn tàu chiến thắng của Pentium nữa.

4. Có phải PART đã là tất cả?

Bạn có thể thay đổi cuộc chơi bằng cách thay đổi cảm nhận của mọi người. Đây là lãnh địa của chiến thuật. Trong một chừng mực nào đó thì mọi thứ đều có thể là chiến thuật. Mọi thứ bạn làm và mọi thứ bạn không làm đều gửi đi một tín hiệu. Các tín hiệu này định hình cảm nhận của mọi người về cuộc chơi. Và cái mà mọi người cùng nhau coi là trò chơi sẽ là trò chơi. Bạn cần phải tính đến cảm nhận của mọi người để biết được rằng bạn thực sự đang ở trong cuộc chơi nào và kiểm soát được cách bạn thay đổi cuộc chơi đó.

Đến giờ chúng ta đã xem xét bốn đòn bẩy của chiến lược: Người chơi, Giá trị gia tăng, Quy tắc và trong chương này, Chiến thuật.

Đã hết chưa? Có phải PART đã là tất cả chiến lược?

Về nguyên tắc, đúng là như vậy. Ở cấp độ nền tảng chỉ có một cuộc chơi mà thôi. Mỗi người giao tiếp với những người còn lại, trực tiếp hay gián tiếp, để theo đuổi những mục tiêu cuối cùng khác nhau của họ. Tất cả mọi thứ cuối cùng sẽ có liên quan đến những thứ khác. Cuộc chơi bao gồm tất cả các mối liên kết qua lại lẫn nhau này có thể là một trò chơi khổng lồ, nhưng về lý thuyết đó mới chính là trò chơi. Vai trò của người chơi, giá trị gia tăng, quy tắc và cảm nhận sẽ mô tả được toàn bộ cuộc chơi này, với một chút bí ẩn. Nếu như có thể giải quyết được tất cả mọi phức tạp trong một cuộc chơi lớn, thì khi đó PARTS có thể đã là một bộ đầy đủ về các đòn bẩy chiến lược.

Thực tế tất nhiên là rất khác. Trí tuệ loài người chia mọi thứ ra để dễ bề chế ngự chúng. Mọi người tự vẽ ra các ranh giới, tạo ra các ngăn cách và thêm vào cả các phân chia về tinh thần. Họ biết rằng những người khác cũng đều làm như vậy. Từng người đều xử sự như thể ở đó có rất nhiều cuộc chơi vận hành ít nhiều độc lập với nhau.

Điều này đưa ra thêm một đòn bẩy nữa để làm thay đổi cuộc chơi, một đòn bẩy cuối cùng cũng quan trọng như những đòn bẩy mà chúng ta đã thảo luận trước đó: Bạn có thể di chuyển ranh giới cuộc chơi và thay đổi phạm vi của nó. Đây sẽ là chủ đề trong chương sau của chúng ta.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.