Giảng viên tiếp tục bài học sau giờ nghỉ: “Chúng ta đã tìm hiểu về bốn phong cách bán hàng cơ bản, và các bạn cũng có cơ hội để xác định các thương vụ thành công, thương vụ thất bại, và thương vụ đang theo đuổi từ những người đại diện có phong cách mua hàng thuộc các nhóm khác nhau (D-I-S-C). Tôi muốn đổi chủ đề từ lý thuyết tới thực hành trong vòng vài phút bằng cách quan sát những chiến lược áp dụng các nguyên tắc này. Hãy bắt đầu bằng một ví dụ đơn giản: bán giải pháp cho sếp của bạn. Sau đó, chúng ta sẽ quay trở lại chủ đề bán hàng cho khách.”
“Hãy lắng nghe thật kỹ. Tôi sẽ đưa ra một thí dụ cho các bạn. Có một vấn đề nảy sinh trong nhóm của các bạn. Bạn sẽ nghiên cứu toàn bộ vấn đề này và chuẩn bị một tài liệu dài tám trang để mô tả vấn đề, đưa ra bốn giải pháp khác nhau để xử lý vấn đề, và trình bày điểm mạnh cũng như điểm yếu của mỗi giải pháp. Bạn thích cả bốn giải pháp này. Chú ý là bạn đã hành động đúng như mong muốn của một khách hàng điển hình thuộc nhóm C!
“Bạn sẽ gặp sếp để thảo luận vấn đề và đề xuất cách giải quyết. Sếp không biết gì về vấn đề và cuộc viếng thăm của bạn. Bạn gõ cửa và nghe thấy: ‘Mời vào’”.
“Những từ đầu tiên mà bạn nói còn tuỳ thuộc vào phong cách mua hàng của sếp. Chẳng hạn, nếu sếp của bạn thuộc nhóm D, điều đầu tiên mà bạn nói sẽ là gì? Vậy nếu sếp thuộc một trong ba nhóm I, S, C thì điều gì sẽ xảy ra? Hãy nhớ lại những điều mà bạn đã học được về bốn phong cách mua hàng cơ bản, và suy nghĩ cẩn thận về các cá nhân có phong cách mua hàng khác nhau sẽ muốn bạn làm gì cho họ và mong đợi điều gì sau khi bạn bước vào phòng. Bạn sẽ có tám phút thảo luận với nhóm của mình, hãy thay trưởng nhóm mới. Tôi muốn có bốn câu trả lời trên bảng kẹp giấy.”
Những ý kiến đầu tiên
Trưởng nhóm tiếp theo trong đội Đỏ là Ian, giám đốc kinh doanh một hãng phân phối ô tô: “Đây có vẻ là một bài tập thú vị. Tôi có tham dự một lớp học ở Myers-Briggs cách đây vài năm, cũng tiến hành tương tự như thế này. Hãy bàn về khách hàng thuộc nhóm D. Cách nào tốt nhất để giao tiếp với họ? Ai có ý kiến gì không?” Connie – CEO của một hãng kế toán trả lời: “Theo như hướng dẫn, giả sử sau khi bước vào phòng sếp, chúng ta được phép quyết định thì sẽ nói gì đầu tiên. Một khách hàng thuộc nhóm D không thích trò chuyện dông dài, tôi nghĩ chúng ta nên đi thẳng vào mục tiêu bằng cách giải thích vấn đề.”
Douglas – giám đốc ngân hàng liền phản đối: “Cách đó chẳng bao giờ đem lại hiệu quả. Tôi cho là mình thuộc nhóm D, và tôi không thích đề cập tới việc giải thích vấn đề. Tôi muốn nghe về giải pháp. Thế nên khi bước vào văn phòng của tôi, tôi muốn biết các bạn nghĩ chúng ta nên làm gì. Tôi muốn được nghe điều gì đó từ các bạn như: ‘Tôi nghĩ chúng ta nên làm xyz và đây là lý do vì sao.’ Đó mới là điều tôi cần”
“Mọi người thấy ổn chứ”, Ian hỏi.
“Tôi thấy ổn”, Dave trả lời, và cả đội Đỏ nhất trí.
Ian tiếp tục vai trò trưởng nhóm: “Thế nếu sếp thuộc nhóm I, chúng ta sẽ nói gì đây?”
Douglas phát biểu: “Tôi cho là cách tiếp cận tương tự sẽ hiệu quả. Chúng ta nên đi thẳng vào điểm chính.”
Lần này tới Dave phản đối: “Tôi là một người điển hình cho nhóm I và tôi đảm bảo là cách đó không hề hiệu quả với tôi. Các bạn cần phải thuyết phục để tôi trở nên nhiệt tình trước khi tôi sẵn sàng giải quyết công việc. Tôi muốn các bạn…”
Ian xen vào giữa câu: “Tôi hiểu. Tôi đồng ý với anh vì lý do đó. Tôi cũng là người thuộc nhóm I. Không phải lúc nào mọi thứ cũng đều là công việc. Hãy đề cập tới trận bóng tối qua, hoặc hỏi tôi về kỳ nghỉ vừa rồi hay nhân viên mới làm việc ra sao. Hãy đánh trống lảng một chút.”
Dave đáp lời: “Chính xác! Đó là cách bắt đầu cuộc nói chuyện, đồng thời giúp xây dựng mối quan hệ kinh doanh tốt đẹp.”
“Đúng vậy”, Ian nói và giơ năm ngón tay đồng tình với ý kiến của Dave.
Douglas hỏi: “Khi nào thì hai anh mới kết thúc màn trình diễn tình anh em cảm động và nói cho chúng tôi nên viết điều gì lên bảng đây? Nên đề cập tới điều gì đầu tiên khi sếp là khách hàng điển hình thuộc nhóm I?”
Dave trả lời: “Cuối tuần của anh thế nào? Là câu hỏi mà tôi muốn nghe.”
“Cách đó sẽ hiệu quả đấy. Giờ thì hãy chuyển sang nhóm S. Chúng ta có ai là khách hàng điển hình thuộc nhóm S không?”
Dave ngay lập tức quay sang phía Sam, đại diện một hãng truyền thông, người khá là im lặng cho tới thời điểm này. “Tôi đoán đó là tôi”, Sam trả lời, nghe có vẻ giống một câu hỏi hơn là một lời khẳng định. “Tất cả các bạn đều rất giỏi khi phát hiện ra điều này. Tôi thực sự thấy không cần thiết phải nói gì. Tôi cũng không chắc mình là một khách hàng điển hình thuộc nhóm S. Nhưng nếu bạn bước vào văn phòng tôi để thảo luận về việc kinh doanh, thì tốt hơn hết là hãy đề cập tới một chủ đề mang tính cá nhân giống như giảng viên vừa nói, nhưng đừng đi quá sâu vào chủ đề đó. Nếu hỏi tên vợ tôi hoặc nơi chúng tôi sẽ đi du lịch, thì đó là một khởi đầu tốt. Tóm lại ban đầu hãy hỏi một chút về bản thân tôi.
“Tại sao chúng ta không viết là: ‘Gia đình anh thế nào?’”, Ian gợi ý.
Sam liền trả lời: “Được đấy.”
“Có phải tất cả những người thuộc nhóm S đều dễ xúc động không?”, Douglas hỏi với thái độ không thể giấu giếm sự tức giận trong giọng nói của mình.
“Có phải tất cả những người thuộc nhóm D đều thô lỗ?”, Dave đáp trả và bật cười.
Ian xen vào: “Thôi nào, chúng ta hãy chuyển sang nhóm C. Làm thế nào để chúng ta bắt đầu buổi trò chuyện với một người thuộc nhóm C?”
Dave trả lời đầu tiên: “Thẳng thắn mà nói thì đây là nhóm tôi cảm thấy khó cộng tác nhất. Nếu các bạn có thể chỉ cho tôi bí quyết để tiếp xúc với họ, thì thật tuyệt. Họ luôn khiến tôi phát điên.”
Sam tiếp lời: “Dave, nếu điều này hữu dụng, tôi cho là nhóm C sẽ rất dễ hợp tác nếu tôi không dồn họ vào chân tường. Tôi nhận thấy họ không thích bị thúc ép để đưa ra quyết định. Những người này luôn muốn có nhiều thời gian để kiểm tra số liệu và dữ kiện thực tế.”
“Vậy chúng tôi nên nói gì khi bước vào phòng sếp?” Douglas hỏi.
Vài giây im lặng trôi qua trước khi Connie, CEO của một hãng kế toán trả lời: “Trong bốn phong cách mua hàng, tôi cho là mình đặc trưng cho nhóm C hơn cả so với những người khác trong đội. Nếu tôi là sếp, thì những gì Sam nói ít nhiều cũng đúng. Tôi không thích bị thúc giục để đưa ra quyết định. Các bạn nên giải thích cẩn thận vấn đề cho tôi và đưa ra cho tôi bốn lời đề nghị. Sau đó, bạn cần phải cho tôi thời gian để kiểm chứng, nghiên cứu về các giải pháp thay thế khác mà tôi muốn cân nhắc, rồi sau đó mới đưa ra kết luận cuối cùng trong khoảng thời gian đã định.”
“Vẫn còn hai phút”, giảng viên nói từ phía trên lớp học.
“Sắp hết giờ rồi, thế cuối cùng thì chúng ta phải nói gì khi bước vào phòng sếp?”, Douglas sốt ruột vì áp lực thời gian.
“Làm ơn cho tôi vài giây để nghĩ, được không?”, Connie trả lời.
“Douglas này, chúng tôi không muốn dồn một khách hàng nhóm C vào chân tường. Chúng ta có thể vẫn cần tới cô ấy!”, Ian châm chọc. Sau đó tiếp tục nói: “Các bạn thấy sao nếu giả sử viết ‘Chúng ta đang có một vấn đề, tôi muốn anh xem xét một số giải pháp dự phòng để xử lý nó.’ Liệu đó có phải là khởi đầu tốt không?”
Dave đáp lại: “Bắt đầu tốt đấy, nhưng cần phải bổ sung thêm thời gian vào câu đó. ‘Chúng ta đang có một vấn đề, tôi muốn anh xem xét một số giải pháp dự phòng để xử lý nó. Anh có thời gian không?”
Ian nhận xét: “Nghe có vẻ thuyết phục hơn đấy. Connie, cô cảm thấy thế nào?”
“Tôi đồng ý, đó là một khởi đầu tốt. Có vẻ đó là lựa chọn tốt nhất của chúng ta trong khoảng thời gian ngắn ngủi này”, Connie trả lời.
Khi chúng tôi hoàn tất, nội dung trong bảng kẹp giấy của đội Đỏ như sau:
• D – Tôi cho là chúng ta cần làm xyz, lý do là vì…
• I − Kỳ nghỉ cuối tuần của anh thế nào?
• S – Gia đình anh thế nào?
• C – Chúng ta đang có một vấn đề, tôi muốn anh xem xét một số giải pháp dự phòng để xử lý nó. Anh có thời gian nói chuyện không?
“Tôi đang quan sát toàn bộ nội dung trên những bảng kẹp giấy trong lớp học. Tất cả các đội đều sử dụng thời gian hiệu quả để thảo luận đề tài này và đang chuẩn bị đưa ra kết luận. Trước khi chúng ta đề cập tới đáp án, cho phép tôi hỏi, các bạn có nhận thấy bất kỳ hành vi mua hàng điển hình nào hoặc bất kỳ hành vi mua hàng không đúng cách nào trong nhóm của mình không?”, giảng viên nhấn mạnh vào “hành vi mua hàng không đúng cách” với một tiếng khục khặc trong cổ họng. Dave cảm thấy rõ ràng là các đội khác cũng đang trải nghiệm tương tự như đội Đỏ.
“Hãy tạm gác lại những hành vi mà các bạn quan sát thấy và bắt đầu đi vào nội dung chính.”
“Hãy nhớ lại giả thuyết: có một vấn đề nảy sinh trong nhóm của bạn. Bạn đã nghiên cứu toàn bộ vấn đề này và chuẩn bị một tài liệu dài tám trang để mô tả vấn đề, đưa ra bốn giải pháp thay thế để xử lý vấn đề, và trình bày điểm mạnh cũng như điểm yếu của mỗi giải pháp. Bạn thích cả bốn giải pháp này. Bạn sẽ gặp sếp để trình bày về vấn đề và đề xuất cách giải quyết. Sếp không biết gì về vấn đề và chuyến viếng thăm của bạn. Bạn gõ cửa và nghe thấy, ‘Mời vào’. Những từ đầu tiên mà bạn nói tùy thuộc vào phong cách mua hàng của sếp. Chẳng hạn, nếu sếp của bạn thuộc nhóm D, điều đầu tiên mà bạn nói sẽ là gì? Đội Xanh dương phát biểu trước.
Đáp án của bốn đội như sau:
Nếu sếp bạn thuộc nhóm D
Đội Xanh dương: Chúng tôi đang gặp rắc rối với... anh có thời gian để bàn bạc về nó không?
Đội Xanh lá: Anh có vài phút để bàn về cách giải quyết vấn đề mà chúng ta đang mắc phải...?
Đội Đỏ: Tôi cho là chúng ta cần làm xyz, lý do là vì
Đội Đen: Tôi cần 10 phút để xin quyết định của anh về... bây giờ có tiện không?
“Ở đây có một số đáp án đúng, nhưng cái đúng nhất là cái thể hiện rõ ràng vốn hiểu biết của chúng ta về cách thức làm việc hiệu quả với khách hàng nhóm D. Tôi cho là các bạn biết lý do vì sao. Hãy nhớ lời gợi ý của tôi. Hãy tự hỏi bản thân: Khi bạn bước qua cánh cửa, khách hàng thuộc nhóm D muốn gì ở bạn? Hãy chú ý yếu tố then chốt của nhóm D đó là thời gian – Đừng lãng phí thời gian của họ! Thế nên khi bước qua cánh cửa, sếp muốn bạn nói với họ hai điều, cụ thể là: Bạn muốn gì? Và bạn sẽ sử dụng bao nhiêu thời gian của họ?”
“Thế nên nếu bạn nói: ‘Chúng tôi đang gặp rắc rối với... anh có thời gian để bàn bạc về nó không?,’ thì bạn đã trả lời câu hỏi thứ nhất − Bạn muốn gì? – nhưng chưa giải đáp câu hỏi về thời gian. Bạn không nêu rõ thời gian cần thiết, và sếp của bạn không thể biết được liệu cuộc thảo luận này có đáng để đầu tư thời gian của họ hay không. Hơn thế, theo quy luật chung, khách hàng thuộc nhóm D không thích đề cập tới ‘vấn đề’. Họ muốn tập trung vào giải pháp.”
“Nếu bạn nói, ‘Anh có thời gian để bàn bạc về cách giải quyết rắc rối mà chúng tôi đang phải...?,’ thì rõ ràng bạn có một vấn đề với việc giải quyết rắc rối thay vì đưa ra giải pháp.”
“Tương tự, khách hàng thuộc nhóm D cũng hiểu vài cuộc bàn bạc sẽ tiêu tốn thời gian của họ. Thế nên họ sẽ cắt ngang bạn bằng cách ám chỉ rằng bạn chỉ cần một phút
“Nếu bạn nói, ‘ Tôi cho là chúng ta cần làm xyz, lý do là vì...’, bạn đã tập trung tìm kiếm sự ủng hộ, điều này tốt, nhưng bạn vẫn gặp vấn đề về thời gian.”
“Tuy nhiên nếu bạn nói, ‘Tôi cần 10 phút để xin quyết định của anh về...’, bạn đã nói rõ mình muốn gì, đồng thời diễn đạt rõ bằng từ quyết định thay vì vấn đề − khách hàng nhóm D muốn hiểu rõ về thời gian. Họ sẽ thích và tôn trọng bạn nếu bạn đề cập đúng cách.”
Dave quan sát những cái đầu đang gật gù xung quanh phòng học. Điều đó nói lên rằng đây hiển nhiên là cách tốt nhất để đối thoại với khách hàng thuộc nhóm D.
Giảng viên kết luận: “Hãy nghĩ về phong cách bán hàng mà khách hàng mong muốn, bạn nên đưa ra ý kiến hay nhất bằng cách bắt đầu một cuộc đối thoại với những người thuộc nhóm D.”
“Giờ thì hãy chú ý vào ba phong cách mua hàng còn lại. Khách hàng nhóm I muốn gì từ bạn sau khi bạn bước qua cửa, điều đầu tiên cần nói là gì?”
Sau khi kết thúc việc thảo luận bốn phong cách mua hàng, giảng viên hoàn tất thông tin lên bảng kẹp giấy:

Đối thoại với khách hàng nhóm D
“Chúng ta đã thảo luận tới điều đầu tiên cần đề cập. Bây giờ, hãy tiếp tục với phần còn lại của cuộc đối thoại. Hãy quan sát nội dung trong bảng biểu. Tôi muốn mỗi người dành bốn phút để điền nốt thông tin còn lại. Hãy đưa ra quyết định, đối với mỗi phong cách mua hàng, các bạn cần phải làm gì đầu tiên, thứ hai, thứ ba, vv... Chú ý là không phải hành động nào cũng áp dụng với mọi nhóm. Hãy bắt đầu với cột D và đưa ra thứ tự ưu tiên của từng hành động − đầu tiên, thứ hai, thứ ba, vv... Bạn có bốn phút.”

Sau bốn phút, giảng viên tiếp tục thảo luận. “Hãy cùng kiểm tra lại bảng biểu. Nếu sếp của bạn là một khách hàng điển hình thuộc nhóm D và bạn đang đối thoại trực tiếp, bạn sẽ bắt đầu từ đâu? Chào hỏi xã giao? Hiển nhiên là không vì điều này không phù hợp với một người thuộc nhóm D; Giải thích sơ qua về vấn đề? Không, không dành cho kiểu người này. Với khách hàng nhóm D, bạn hãy bắt đầu bằng giải pháp. Nhóm D là những khách hàng thường đọc phần kết của quyển sách trước để quyết định xem liệu họ có muốn đọc phần còn lại hay không.
“Sau khi bắt đầu với giải pháp, bạn hãy đưa ra một vài lời giải thích vắn tắt về vấn đề, mô tả lợi ích của giải pháp, và cố gắng đạt được sự đồng thuận trong bước tiếp theo. Thực tế, cuộc đối thoại này sẽ diễn ra ‘tôi muốn làm..., bởi vì nó giải quyết những vấn đề này..., và chúng ta sẽ có lợi... anh có nhất trí không?”

“Với khách hàng thuộc nhóm D, bạn có nên mô tả cả bốn giải pháp? Đương nhiên là không, hãy đưa ra giải pháp bạn cho là tốt nhất. Nhưng nhớ chuẩn bị cả những phương án dự phòng trong trường hợp họ không thích giải pháp đầu tiên.”
Đối thoại với khách hàng nhóm I
“Tiếp theo là nhóm I. Bạn sẽ bắt đầu từ đâu? Chào hỏi xã giao? Tất nhiên rồi. Ngoài ra, bạn còn cần phải chuẩn bị kỹ càng vì sếp của bạn có thể muốn dành thời gian để thảo luận chi tiết. Sau khi tạo ra ngữ cảnh, bạn sẵn sàng chuyển sang bước tiếp theo, giải thích sơ lược vấn đề, đây là một bước quan trọng. Tiếp đó, bạn sẽ làm gì?
Dave biết câu trả lời, nhưng một người từ đội Xanh dương đã trả lời trước: “Đưa ra giải pháp.”
“Cách đó có thể hiệu quả với vài người nhóm I, nhưng một khách hàng nhóm I điển hình sẽ thích phương thức tiếp cận khác. Có ai trong lớp nghĩ mình thuộc nhóm này?”
Hơn một nửa cánh tay giơ lên. Tiếng rì rầm quanh lớp học chứng tỏ cho Dave hiểu rằng nhiều người cũng ngạc nhiên. Không chỉ mình Dave. Đương nhiên, hơn một nửa cánh tay giơ lên vì đây là lớp học bán hàng Dave nghĩ.
“Nào những người giơ tay, các bạn hãy hô to chữ cái đầu tiên của bước tiếp theo,” Gần như tất cả đều nhất trí “C!”
Connie giơ tay: “Tôi có ý kiến. Tôi đã dành nhiều ngày để nghiên cứu một vấn đề và chuẩn bị một bản thuyết trình dài tám trang, trong đó đưa ra bốn giải pháp và phân tích điểm manh, điểm yếu của từng giải pháp. Giờ đây các bạn đang nói với tôi rằng tôi nên hỏi sếp cách giải quyết vấn đề sau khi cô ta chỉ dành năm phút để lắng nghe tôi trình bày sao? Điều này nghĩa là gì?”
Giảng viên trả lời: “Đương nhiên bạn đúng. Đối với một số người nhóm C, hỏi nhóm I về cách giải quyết vấn đề sẽ chẳng có ý nghĩa gì. Nhưng đối với nhóm I điều đó là cực kỳ quan trọng. Ai có thể giải thích lý do?”
Ian phát biểu ý kiến: “Các bạn thấy đấy, đối với tôi và nhiều người thuộc nhóm I, phần thú vị nhất là suy ngẫm về giải pháp. Thế nên, khi đưa ra vấn đề, hãy để chúng tôi khám phá nó. Hãy cho nhóm I thời gian để cân nhắc về cách giải quyết. Chúng tôi chưa muốn nghe giải pháp của các bạn. Chúng tôi không muốn suy nghĩ của bạn ngăn cản tính sáng tạo của nhóm chúng tôi!”
“Đúng là phong cách nói của người nhóm I. Thế nếu các bạn hỏi một người nhóm D về giải pháp, thì điều gì sẽ xảy ra?”
Một thành viên của đội Xanh lá trả lời: “Sếp tôi là một khách hàng nhóm I điển hình, ông ta sẽ nói thế này: ‘Xin lỗi! Anh đang hỏi tôi cách giải quyết vấn đề của anh? Anh nói tôi phải làm công việc của tôi và của anh? Nếu đó là những gì anh đang nói, thì có thể chúng ta không cần cả hai, phải không?” Tiếng cười vang khắp lớp học.
Giảng viên nhất trí: “Chính xác, nếu sếp của các bạn thuộc nhóm D, thì hỏi ông ta hoặc bà ta về cách giải quyết về đề sẽ là một điều ngu ngốc − hành động đó sẽ khiến sự nghiệp của bạn có nguy cơ chững lại. Tuy nhiên, hãy tiếp tục.”
“Đối với nhóm I, bước 1 − chào hỏi xã giao, bước 2 − giải thích sơ lược về vấn đề, bước 3 − hỏi họ cách giải quyết, bước 4 − đưa ra cách giải quyết của chính bạn. Nhấn mạnh thêm về giải pháp duy nhất mà bạn mong muốn sử dụng. Bước 5 thật thú vị. Hãy nhớ những lưu ý khi làm việc với nhóm I: Hãy để họ tự bán cho chính mình. Bước 5 chính xác là: Đề nghị sếp mô tả những lợi ích trong giải pháp của bạn. Họ sẽ trình bày điều mong muốn có được từ những lời gợi ý của bạn. Cuối cùng, bước 6 − nhận được sự đồng thuận để tiếp tục thực hiện. Giờ thì hãy tổng kết lại.”
Sau khi tổng kết, giảng viên điền tiếp nội dung về nhóm I vào bảng biểu:

Đối thoại với khách hàng nhóm S
Giảng viên tiếp tục: “Thế còn nhóm S? Đây có lẽ là cuộc đối thoại đơn giản nhất. Bạn bắt đầu với lời chào hỏi xã giao. Theo nội dung trong bảng biểu, mạch đối thoại sẽ gần giống một câu chuyện: mô tả sơ lược về vấn đề, giải thích vì sao bạn thích giải pháp này hơn, nêu ra những lợi ích của giải pháp đó, và yêu cầu sự đồng thuận để tiếp tục thực hiện. Nhóm S sẽ đi theo mạch đối thoại của bạn, và nếu thấy giải pháp hợp lý, họ sẽ cân nhắc sự liên quan đến con người và các mối quan hệ, và thường có xu hướng nhất trí với bạn.”

Đối thoại với khách hàng nhóm C
“Giờ thì chuyển sang nhóm C. Hãy nhớ rằng các bạn đã gửi một email thông báo trước về nội dung cho họ. Vậy tiếp theo, bạn sẽ bắt đầu từ đâu với nhóm C? Chào hỏi xã giao? Đương nhiên là không. Các sếp thuộc nhóm này không thích sự thân mật. Thế nên, trước tiên bạn hãy giải thích sơ qua vấn đề. Thế là xong? Chưa đâu. Bạn cần phải giải thích thật chi tiết. Bạn cần phải thuyết phục sếp rằng đây là vấn đề cấp bách. Vấn đề đó là gì? Nó quan trọng ra sao? Nó kéo dài bao lâu rồi? Nguyên nhân là từ đâu? Nó ảnh hưởng đến tổ chức như thế nào?...
“Một khi bạn đã thuyết phục được những người thuộc nhóm C rằng có một vấn đề, và nó cần phải giải quyết, bạn cần nêu rõ giải pháp bằng một báo cáo chi tiết về các giải pháp đã phân tích, bao gồm cả điểm mạnh lẫn điểm yếu. Sau đó, hãy trình bày lợi ích và hỏi xem liệu nhóm C đã sẵn sàng đưa ra quyết định hay cần thêm thông tin bổ sung hay không.”
Giảng viên hoàn tất nội dung bảng biểu:

Một cánh tay giơ lên từ đội Đen, có người hỏi: “Anh nói rằng chúng ta phải giải thích chi tiết về cả bốn giải pháp khác nhau. Tại sao? Chẳng phải điều đó sẽ gây lãng phí thời gian nếu như giải pháp thứ tư là đáp án hiển nhiên?”
“Một câu hỏi thú vị. Ai có thể nói cho tôi biết lý do vì sao việc giải thích chi tiết toàn bộ bốn giải pháp lại đóng vai trò quan trọng?”
Connie trả lời: “Bạn phải chứng minh cho nhóm C là mình đã làm bài tập về nhà. Bạn phải chứng minh rằng mình đã suy ngẫm cả bốn giải pháp và giải thích được lý do vì sao lại chọn giải pháp thứ tư thay vì ba phương án còn lại. Bằng cách này, bạn đảm bảo rằng nhóm C có thể tin tưởng vào kết luận mà bạn đã chứng minh.”
Trong đầu Dave bỗng vang lên một tiếng chuông. Không cần phải hét lên, anh cũng thấy mình đang nói với chính bản thân, “Hóa ra là vậy. Đó là điều mình bỏ qua.”
“Dường như có thành viên nào đó của đội Đỏ đã khám phá ra chân lý, Dave anh có thể phát biểu để mọi người cùng trao đổi không?”, giảng viên hỏi.
Dave bắt đầu: “Khi tới đây vào buổi sáng, có một thực tế đáng buồn là tôi hầu như lúc nào cũng giành được hợp đồng từ các khách hàng nhóm I – nhóm của chính tôi, và bỏ lỡ các bản hợp đồng của các khách hàng nhóm C. Tồi tệ hơn nữa, ba khách hàng tiềm năng trong danh sách tôi mang theo tới lớp học, đều thuộc nhóm C. Ngay từ đầu, tôi đã nói với đội mình rằng đây là nhóm khách hàng mà tôi cần học cách chào hàng. Khi Connie kết thúc câu ‘Bằng cách này, bạn đảm bảo rằng nhóm C có thể tin tưởng vào kết luận của mình.’ vấn đề của tôi đã trở nên rất rõ ràng.”
“Các bạn thấy đấy, khi tôi đưa ra lời đảm bảo cho các khách hàng nhóm I, họ tin chúng vì họ tin tôi. Với khách hàng nhóm C, cách khiến họ tin vào lời đảm bảo của tôi không phải là nhờ mối quan hệ với tôi mà là thông qua những điều tôi làm − cung cấp chi tiết, và thực hiện yêu cầu của họ. Trình bày chi tiết chưa bao giờ là điểm mạnh của tôi. Vì khẩu hiệu của tôi là ‘Ngắn gọn là đủ’. Thực tế, tôi có xu hướng bỏ qua chi tiết và đưa chúng vào cuối danh sách. Giờ đây, tôi có thể cảm nhận được suy nghĩ của khách hàng nhóm C, tôi đã xem nhẹ chi tiết vì không quan tâm tới những điều quan trọng đối với họ.”
“Tôi hy vọng là các bạn sẽ cho chúng tôi một số mẹo nhỏ để giải quyết mớ rắc rối này tốt hơn. Tôi đã làm nghề bán hàng hơn 25 năm nay, và tự cảm thấy xấu hổ vì cho tới giờ vẫn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và phong cách bán hàng”, Dave đề nghị.
“Tôi đảm bảo rằng anh đang tham dự một khóa học với nhiều phương pháp hiệu quả. Nội dung chính của phần này sẽ đòi hỏi các bạn thêm nửa ngày nữa. Dave này, hãy bình tĩnh để dẫn đầu lớp nhé!”
Kiểu đối thoại nào?
Giảng viên nhấn mạnh: “Tôi có một câu hỏi cho tất cả mọi người. Tôi cược là ít nhất 75% các bạn đối thoại cùng một kiểu với sếp của mình. Kiểu đối thoại đó là gì? Kiểu đối thoại với nhóm D, nhóm I, nhóm S, hay nhóm C? Dave chắc rằng mình biết câu trả lời. Ít nhất thì anh cho là vậy.
“Bao nhiêu người trong số các bạn đối thoại với sếp theo kiểu đối thoại của nhóm D?” Khoảng 30% giơ tay.
“Không, đó không phải là kiểu đối thoại của nhóm D”, giảng viên phản bác: “Bao nhiêu người trong số các bạn đối thoại với sếp theo kiểu đối thoại của nhóm I?” Khoảng 40% giơ tay.
“Không, đó không phải là kiểu đối thoại của nhóm I. Thế bao nhiêu người trong số các bạn đối thoại với sếp theo kiểu đối thoại của nhóm S?” Khoảng 10% giơ tay.
“Không, đó không phải là kiểu đối thoại của nhóm S. Bao nhiêu người trong số các bạn đối thoại với sếp theo kiểu đối thoại của nhóm C? Dave nhận thấy rằng có một số người không thẳng thắn, chỉ vài cánh tay giơ lên. Khi giảng viên nói rằng đó không phải là kiểu đối thoại của nhóm C, thì tiếng rì rầm nổi lên khắp lớp học.
“Không phải kiểu đối thoại của nhóm D, I, S, C, thì đó là kiểu gì?”, Douglas hỏi.
Giảng viên trả lời: “Đó là kiểu đối thoại của chúng ta. Chúng ta thường có xu hướng đối thoại với sếp theo kiểu của riêng mình. Nếu thuộc nhóm D, chúng ta thường cố gắng đối thoại với sếp theo kiểu đối thoại của nhóm D. Nếu thuộc nhóm I, chúng ta thường có xu hướng trò chuyện theo kiểu đối thoại của nhóm I. Nếu chúng ta thuộc nhóm C, thì điều tương tự cũng xảy ra. Tất cả chúng ta đều có xu hướng cố gắng đối thoại với sếp theo kiểu của chúng ta. Nhưng có nên không?”
“Trò chuyện theo kiểu của họ”, tiếng đáp lại đồng thanh vang lên trong lớp học.
“Đúng thế, Chúng ta phải đối thoại theo kiểu của sếp. Vì sao? Bởi nếu làm vậy, sếp sẽ sẵn sàng lắng nghe và hiểu chúng ta hơn. Đây là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy bạn là một chuyên gia giao tiếp hiệu quả, nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giao tiếp theo cách của người đối diện. Nhưng, trong hầu hết các cuộc đối thoại đều có một chiến trường. Mỗi người sẽ đấu tranh để nói theo cách của họ.
“Cho phép tôi đưa ra một ví dụ chứng minh điều này. Hãy tưởng tượng một nhân viên nhóm C đối thoại với sếp thuộc nhóm D. Tôi cho là nội dung sẽ như sau:
Một chuyên gia giao tiếp hiệu quả nhận thức rõ việc giao tiếp theo cách của người đối diện.
Giảng viên đóng vai nhân viên thuộc nhóm C đối thoại với một thành viên nhóm D:
Cuộc đối thoại điển hình



“Các bạn có thấy đấy là trận đấu khẩu không?” giảng viên hỏi. “Theo các bạn, có bao nhiêu cuộc đối thoại kiểu này diễn ra hàng ngày trong các tổ chức trên khắp thế giới? Giờ thì hãy tưởng tượng ra cuộc đối thoại tương tự xảy ra trong các tình huống chào hàng mà nhân viên kinh doanh cố gắng bán theo cách của họ và người mua cố gắng mua theo cách của họ.”Dave nhìn thấy một cánh tay giơ lên từ đội Xanh lá, “Xin lỗi, anh có thể cho chúng tôi một ví dụ về đối thoại không đúng cách, tôi đoán đây là việc thường gặp trong nhiều tình huống chào hàng. Nhưng nếu cả hai người đều biết về các phong cách mua hàng thì liệu cuộc đối thoại có khác đi? Nếu nhóm C cố gắng đối thoại theo kiểu nhóm D và nhóm D cố gắng đối thoại theo kiểu nhóm C, thì cuộc đối thoại đó có trở nên tốt hơn không?
Giảng viên tiếp lời: “Câu hỏi thú vị. Chúng ta hãy cùng thảo luận. Tôi cần hai tình nguyện viên đóng kịch. Tôi muốn chọn một người cho là mình thuộc nhóm D để đóng vai sếp. Và một người cho là mình thuộc nhóm C để đóng vai nhân viên. Mục tiêu của vai diễn là cố gắng hết sức để giao tiếp với người đối diện theo phong cách của anh ta (cô ta). Hãy giới thiệu cho tôi hai tình nguyện viên thuộc nhóm C và D?”
Dave không ngạc nhiên khi thấy Douglas giơ tay nhận đóng vai sếp. Nhưng anh ngạc nhiên khi thấy Connie tình nguyện đóng vai nhân viên. Cuộc đối thoại bắt đầu, Dave càng ngạc nhiên khi thấy cách giao tiếp của hai người trở nên tốt hơn.
Mọi người phá lên cười khi Connie bắt đầu cuộc đối thoại bằng thứ ngôn ngữ của nhóm D:
Cuộc đối thoại tốt hơn


Cả lớp vỗ tay tán thưởng Douglas và Connie. Giảng viên nhận xét: “Hai bạn nhập vai thật hoàn hảo. Các bạn thấy sao?”
Douglas trả lời: “Hơi bất tiện nhưng không khó chút nào”
“Thế còn cô, Connie?”, giảng viên hỏi.
“Tôi không thuộc tuýp người tình nguyện. Nhưng tôi đã tự hứa với bản thân trước buổi hội thảo này rằng tôi sẽ cố gắng hết sức để học hỏi được nhiều điều nhất. Ban đầu, tôi hơi lo lắng, nhưng khi mọi người cười sau câu nói đầu tiên của tôi, tôi thấy dễ dàng nhập vai hơn. Khó khăn lớn nhất của tôi là luôn phải duy trì suy nghĩ: ‘Đi vào điểm chính. Ngắn gọn thôi.’ Điều đó dường như đã đem lại hiệu quả cho tôi.”
Douglas xen vào: “Cô nói đúng, Connie. Tôi đã không nhận ra cho tới khi cô đề cập tới. Trong suốt cuộc đối thoại, tôi luôn nghĩ, ‘Giải pháp này có đúng không? Chúng ta có nên đi sâu vào chi tiết?’ Điều này thật thú vị. Đó là một mánh phải không? Đó là cách để đối thoại theo kiểu của người khác − luôn nhớ về những điều cần lưu ý mà anh nói tới?”
Giảng viên trả lời: “Một số người cho là họ phải luôn nhắc nhở bản thân về những lưu ý. Nhưng các chiến lược khác nhau sẽ hiệu quả đối với tuỳ từng người. Ý chính ở đây là hãy nhớ trong đầu điều mà người khác muốn. Điều đó sẽ giúp bạn trở thành một chuyên gia giao tiếp thành công hơn và một nhân viên bán hàng hiệu quả hơn.”
“Chúng ta nên chuyển sang việc thảo luận về cách xác định các phong cách mua hàng của những người khác. Nhưng trước khi chúng ta bắt đầu, tôi muốn các bạn dành vài phút cho bài tập này: Hãy nghĩ về sếp của các bạn và dành vài phút để viết ra một vài cảm nhận về anh ta hoặc cô ta. Theo bạn, sếp của bạn thuộc nhóm nào? Sau đó, hãy viết ra các bước để giao tiếp hiệu quả hơn với sếp trong tương lai dựa trên phong cách mua hàng giả định.