Dường như tất cả chúng ta đều nhất trí rằng tốt hơn hết là hướng dẫn cho nhân viên bán hàng cách thích nghi với phong cách mua của khách hàng. Vậy thì bây giờ chính là lúc thích hợp để bàn về cách điều chỉnh phương thức tiếp cận tới từng phong cách mua hàng. Mục tiêu của chúng ta là tìm hiểu phương thức bán cho từng khách hàng theo cách mà họ mong muốn.
Điều chỉnh phương thức tiếp cận của nhóm D
“Hãy bắt đầu với nhóm D. Giả sử bạn đang bán bảo hiểm và gặp một khách hàng có các hành vi thể hiện rằng anh ta là một người thuộc nhóm D. Các hành vi đó là gì?”
“Nhóm D là kiểu khách hàng tôi ưa thích. Họ quyết đoán và biết mình muốn gì, những người này luôn mong là bạn đã chuẩn bị trước và đề cập thẳng vào vấn đề”, giám đốc bán hàng của một hãng sản xuất phần cứng trả lời.
“Nếu đó là thái độ của họ, hãy nói cho tôi biết thêm về hành vi. Hãy nghĩ về điều nào đó cho bạn biết là họ quyết đoán và muốn bạn đề cập thẳng vào vấn đề. Hành vi nào bạn kỳ vọng nhận thấy ở nhóm D khi mời họ mua bảo hiểm – thứ sẽ cho bạn biết phong cách mua hàng của những người này?
“Tôi hiểu câu hỏi của anh. Một trong những hành vi mà họ làm đó là nhìn thẳng vào mắt anh. Nhóm D luôn muốn kiểm soát cuộc đối thoại và muốn anh vào thẳng vấn đề ngay lập tức. Họ sẽ nói một số điều, chẳng hạn như ‘Hãy nói anh có thể làm gì cho tôi’. Và nếu anh đi sâu vào chi tiết, họ sẽ ngắt lời vào kéo anh trở lại chủ đề chính.”
“Từ những hành vi đó, nếu bạn kết luận rằng khách hàng này thuộc nhóm D, thì hãy nhớ rằng cô ta muốn bạn đề cập thẳng vào vấn đề, chỉ ra điểm mấu chốt, và để cô ta kiểm soát cuộc hội thoại. Nhóm D sẽ không thích nếu bạn trình bày quá lâu.”
Giảng viên đưa ra một bảng biểu và nói: “Đây là một số mẹo nhỏ để điều chỉnh phương thức tiếp cận với nhóm D.”



Điều chỉnh phương thức tiếp cận của nhóm I
“Tiếp theo là nhóm I. Hãy lấy một ví dụ khác. Giả sử bạn đang cố gắng bán các khóa học đào tạo và gặp trưởng bộ phận phụ trách đào tạo của một doanh nghiệp qua điện thoại – người mà bạn đã cố gắng thuyết phục trong vòng vài tháng. Trong phút đầu tiên của cuộc đối thoại, bạn nhận ra rằng cô ta thuộc nhóm I. Dấu hiệu nào chỉ ra rằng người đó thuộc nhóm I?
Nhà tuyển dụng − thành viên của đội Xanh dương – trả lời trước tiên: “Tôi khá quen với tình huống đó. Tôi làm việc với nhiều Phó Giám đốc phụ trách Nhân sự, và họ thường thuộc nhóm I. Tôi cho rằng dấu hiệu đầu tiên để nhận biết những người này là họ hoạt động tích cực và có khả năng phản ứng nhanh.”
“Ý anh là gì?”, giảng viên hỏi.
“Tôi hiểu ý anh. Nhóm I luôn có vẻ tươi tỉnh – họ trò chuyện qua điện thoại cứ như thể anh là một người bạn lâu ngày không gặp. Khi tôi chào hàng một đoàn xe, tôi luôn gọi cho trưởng đoàn. Tôi rất dễ trò chuyện với những người nhóm I”, Ian xen vào cắt ngang cuộc đối thoại.
“Đó chính xác là những gì tôi định nói. Nhóm I dường như đang chờ đợi ai đó tình cờ đi qua và nói chuyện với họ. Chào cậu, họ thường nói vậy đấy! Một lần khác tôi có một cuộc điện thoại với một người nhóm I và anh ta kể cho tôi gần như cả cuộc đời. Anh ta đến từ...”, nhà tuyển dụng đáp.
“Ồ. Cho phép tôi đổi hướng cuộc đối thoại này trở lại chủ đề điều chỉnh phong cách bán hàng”, giảng viên cắt ngang.
“Được thôi. Xin lỗi vì điều đó. Tôi đoán là anh phải giữ chúng tôi – nhóm I, đi đúng hướng”, Ian đáp.
“Vừa rồi chúng ta đã bàn về cách nhận biết nhanh chóng nhóm I qua điện thoại. Giờ thì hãy chuyển qua việc điều chỉnh phong cách bán hàng của bạn để phù hợp với phong cách mua hàng của nhóm I.”
Giảng viên đưa ra một bảng biểu trình bày thông tin như sau:
Mẹo điều chỉnh phương thức tiếp cận với nhóm I



Điều chỉnh phương thức tiếp cận của nhóm S
“Chúng ta vừa bàn về nhóm D và nhóm I. Giờ hãy chuyển sang nhóm S. Giả sử bạn bán phần mềm cho máy vi tính để bảo đảm rằng tất cả các máy vi tính trong một tổ chức đều được cập nhật phiên bản mới nhất. Đã ba tuần trôi qua, bạn liên tục gọi điện cho Giám đốc Thông tin (CIO) của một công ty để sắp xếp một cuộc hẹn nhưng không thành công. Sau đó, trong tâm trạng buồn bã, bạn nhận được một cuộc gọi từ trợ lý của CIO thông báo rằng bà ta muốn gặp bạn. Chỉ hai phút đầu sau khi giáp mặt vị CIO này trong phòng làm việc, bạn rút ra kết luận rằng người này thuộc nhóm S.”
“Tôi muốn từng đội thảo luận riêng để xác định ra các dấu hiệu đặc trưng của nhóm S. Mỗi đội hãy chọn ra một đội trưởng, sau đó dành ba phút để suy ngẫm về các hành động và lời nói cho thấy người đó thuộc nhóm S. Những dấu hiệu đó có thể là gì? Ghi lại các dấu hiệu lên một trang giấy riêng.”
Sau khi các đội hoàn thành công việc, giảng viên tiếp tục nói: “Giờ thì chúng ta hãy lập ra một danh sách bao gồm các đáp án độc nhất. Bắt đầu với đội Đen, các bạn hãy chỉ cho tôi cách tốt nhất để nhận ra vị CIO là người thuộc nhóm S chỉ trong vòng hai phút.”
“Một trong những dấu hiệu rõ ràng đó là sự xuất hiện của các bức ảnh gia đình trong phòng làm việc”, đại lý bán hàng thể thao của đội Đen đáp.
“Rất tốt. Đội Đỏ, đáp án tốt nhất của các bạn là gì?”, giảng viên hỏi.
Sam phát biểu: “Cô ta thuộc tuýp người cởi mở nhưng hơi dè chừng lúc ban đầu.”
“Cởi mở nhưng hơi dè chừng. Còn đội Xanh lá?”
“Cô ta sẽ tỏ ra hứng thú trong việc tìm hiểu bạn”, chuyên gia vận động hành lang trả lời.
“Làm ơn giải thích rõ hơn nếu có thể. Cô ta sẽ xử sự ra sao?” giảng viên thắc mắc.
“Chẳng hạn như khi tôi gặp các nghị sỹ để bàn về một đạo luật quan trọng có thể ảnh hưởng tới các khách hàng của tôi. Một vài người trong số đó thực sự muốn tìm hiểu về tôi, địa vị xã hội và niềm yêu thích công việc của tôi. Nhóm S biết tôi là một chuyên gia vận động hành lang, ở đó để ủng hộ cho một ý kiến, nhưng vẫn đối xử với tôi như một con người. Trong khi nhóm C chỉ muốn tập trung toàn bộ thời gian vào vấn đề. Nhóm D dường như muốn tôi biến đi ngay khi có thể. Còn nhóm I thì liên tục nói, khiến tôi cảm thấy khó có thể ngắt lời để họ lắng nghe những gì tôi muốn trình bày. Tôi luôn cố gắng làm hài lòng đối phương. Chính vì vậy, giờ đây khi hiểu rõ về phong cách mua hàng, tôi cảm thấy dễ dàng hơn khi xác định các phong cách và biết mình cần phải làm gì.”
“Cảm ơn vì lời giải thích. Vậy còn đội Xanh dương?”, giảng viên hỏi.
“Chúng tôi gặp rắc rối với chủ đề này. Đội Xanh dương cũng cho rằng các bức ảnh gia đình và sự cởi mở là những dấu hiệu đặc trưng của nhóm S mà đội Đỏ và đội Xanh lá đã nêu. Tuy nhiên, chúng tôi đã cạn ý tưởng và không thể nghĩ ra điều gì khác. Thực tế thì chúng tôi sử dụng phần lớn thời gian để bàn bạc về các dấu hiệu mà chúng tôi không nhận ra”, một nhà cung cấp các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường đáp.
“Luận điểm mà các bạn đưa ra có vẻ khá mơ hồ. Nhóm S thường linh hoạt và thích giúp đỡ người khác. Do vậy, dễ bị nhận ra bởi các hành động mà họ không thực hiện. Đội Xanh dương hãy đưa ra một ví dụ về những hành động không đặc trưng cho nhóm S.”
“Như chúng ta đã nói, nhóm S không phải là những người luôn đòi hỏi hay thô lỗ. Họ không cố gắng kiểm soát cuộc hội thoại. Không nói quá nhiều. Không có xu hướng đi sâu vào chi tiết. Về cơ bản, họ để bạn làm công việc của mình”, nhà cung cấp các giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường trả lời.
Dave hiểu vì sao Sam lại mỉm cười khi nghe câu cuối cùng.
“Vừa rồi chúng ta đã cùng bàn luận về cách nhận ra một người thuộc nhóm S. Bây giờ hãy chuyển sang cách điều chỉnh phương pháp tiếp cận nhóm S. Hãy nhớ điểm mấu chốt là duy trì không khí thân thiện và cởi mở.” Giảng viên cùng những người tham gia rà soát lại bảng biểu.




Điều chỉnh phương thức tiếp cận của nhóm C
“Chúng ta đã cùng bàn luận về nhóm D, I, S. Giờ chỉ còn lại nhóm C. Hãy cùng đội Đen bắt đầu với câu hỏi này. Giả sử bạn là một nhân viên kinh doanh, làm việc tại phòng kinh doanh của một nhà phân phối ô tô. Bạn đang ở trong phòng trưng bày, trông thấy một người lái xe đến, bước ra từ chiếc xe của anh ta và rất chú ý tới các mẫu xe đa dạng. Hành vi nào nhắc nhở bạn rằng khách hàng đó rất có thể thuộc nhóm C?”, giảng viên hỏi.
Đại lý bất động sản trả lời đầu tiên: “Chúng tôi ít gặp tuýp người này trên thị trường bất động sản, nhưng khi họ thể hiện thì bạn sẽ nhận thấy ngay. Họ luôn mang theo bên mình hàng đống giấy tờ. Thường thì đó là các nghiên cứu mà họ đã tìm thấy trên Internet hoặc các tờ rơi quảng cáo tại nhà, chúng đều được dùng để so sánh các loại sản phẩm. Đôi khi họ còn đóng lại thành một tập tài liệu. Số khác thì thích dùng bảng kẹp giấy. Tôi từng gặp một phụ nữ dùng loại sổ đóng gáy xoắn với các tệp giấy màu phân loại tên vùng đất mà cô ta quan tâm. Thực sự rất ấn tượng.”
“Theo anh thì vì sao cô ta làm vậy?”, giảng viên hỏi
“Tôi cho là cô ta muốn mọi thứ đều được sắp sẵn để có thể tự tin rằng mình có đầy đủ thông tin khi phải đưa ra quyết định”, đại lý bất động sản trả lời.
“Vậy là nhóm C thường tỏ ra sẵn sàng bởi vì họ thể hiện các dấu hiệu cho thấy một thông điệp ‘Hãy giúp tôi tự tin và đưa ra các quyết định chuẩn xác’. Có cách nào khác để nhận ra nhóm C không?”
Một nhà gây quỹ từ đội Xanh dương đáp: “Có một điều họ thường làm đó là đưa ra nhiều câu hỏi và ghi lại các chú thích. Đôi khi họ hỏi đi hỏi lại một câu hỏi cùng nội dung nhưng theo các cách khác nhau, điều này từng khiến tôi rất bực mình.”
“Tôi cho là còn nhiều người khác trong phòng này cảm thấy bực mình với cách hỏi đó của nhóm C. Anh có thể giải thích thêm một chút được không? Vì sao điều đó khiến anh bực mình rồi sau đó lại không?”
“Tôi đoán cách hỏi đó khiến tôi bực mình là vì tôi cho rằng họ dùng một câu hỏi nhiều lần để kiểm tra xem liệu tôi có trả lời giống nhau hay không – giống như một phương thức thẩm vấn của cảnh sát vậy. Nhưng sau khi biết rõ một khách hàng thuộc nhóm C thì tôi hiểu rằng đó chỉ là cách để họ cảm thấy rõ ràng và đảm bảo câu trả lời của bạn đúng trong mọi trường hợp mà thôi.”
“Với những điều kể trên, chúng ta hãy cùng điều chỉnh phương pháp tiếp cận nhóm C.”
Ian quay sang Dave thì thầm: “Tôi đoán đây là phần anh chờ đợi nãy giờ, phải không?”
Dave chăm chú lắng nghe khi giảng viên lướt qua phần bảng biểu:



Giảng viên kết thúc bài thuyết trình. Douglas liền giơ tay phát biểu: “Các luận điểm của anh tỏ ra rất hiệu quả đối với tôi. Giờ đây tôi đã nhận thấy một nhân viên bán hàng có thể thành công ra sao nếu anh ta sử dụng phương thức tiếp cận này tới nhóm C.”
Khi Douglas ngừng lại lựa lời để tiếp tục thì giảng viên nói: “Tôi cho là mình nghe thấy từ ‘nhưng’”.
“Chính xác. Nhưng tôi chỉ không chắc là mình có thể thực hiện phương thức tiếp cận này. Tôi thậm chí không chắc là mình muốn làm nó. Chúng ta đều bán hàng một cách tự nhiên. Tôi e là nếu phải dành quá nhiều thời gian để suy nghĩ xem khách hàng đó thuộc nhóm nào, và tìm cách điều chỉnh phong cách bán hàng của mình phù hợp với phong cách mua hàng của họ, thì tôi sẽ đi lạc đề, lúc đó tôi sẽ không còn là mình, không tự tin, và đánh mất thương vụ đó chỉ bởi vì ôm đồm quá nhiều thứ.”
“Douglas đã đưa ra một thắc mắc rất hay. Chúng ta có thể bỏ lỡ các thương vụ chỉ vì suy ngẫm quá nhiều về một tình huống. Có ai muốn lý giải điều này không?”
“Hãy thích nghi hoặc tiếp tục thất bại!”
Câu trả lời xuất phát từ một nguồn tin bất ngờ. “Sẽ thật tuyệt nếu mọi khách hàng tiềm năng của chúng ta đều thuộc nhóm D. Riêng đối với tôi, thì sẽ thật tuyệt nếu mọi khách hàng của tôi đều thuộc nhóm I. Do đặc thù của ngành kế toán, có lẽ Connie luôn mong muốn rằng mọi khách hàng của cô ấy đều thuộc nhóm C. Nhưng tiếc rằng mọi thứ lại không xảy ra đúng như vậy. Thế nên thông điệp rất đơn giản. Hãy thích nghi hoặc tiếp tục thất bại. Khi nghĩ về các thương vụ sắp tới có khả năng không thành công (do phong cách bán hàng không tương thích với phong cách mua hàng) mà cả lớp đã liệt kê, tôi không còn cảm thấy sợ hãi như trước. Tất nhiên, chúng ta có thể tỏ ra thờ ơ với điều này nếu muốn. Như diễn giả nổi tiếng Les Brown từng nói: ‘Bạn muốn tiếp tục giữ nguyên thành quả hiện tại? Vậy thì hãy tiếp tục thực hiện những điều bạn đang làm.’ Tôi sẽ thử các phương pháp tiến cận này bởi vì tôi muốn thành công hơn nữa”, Dave phát biểu.
Ian bổ sung: “Tôi có quan điểm hơi khác một chút. Tôi từng chơi tennis đơn trước khi bắt đầu đánh đôi. Khi đánh đôi, bạn phải học một loạt kỹ năng mới bao gồm cách di chuyển trên sân, thời điểm tiến lại gần lưới, khi nào đánh trả lại, khi nào bỏ ngỏ, khi nào tấn công bất ngờ. Ban đầu, tôi cảm thấy không tự nhiên, và tự nhắc nhở bản thân ghi nhớ các điểm mấu chốt. Sau đó một thời gian, mọi thứ dường như trở thành bản năng. Tôi tự biết cần phải ở đâu và nên làm gì. Thực tế, đánh đôi đã nâng trình độ đánh đơn của tôi lên. Ban đầu, việc áp dụng thông tin này có thể khiến bạn cảm thấy khó chịu. Dĩ nhiên, tôi cũng không thoải mái khi áp dụng phương pháp tiếp cận nhóm C. Nhưng dần dần, nó sẽ trở thành bản năng. Hy vọng rằng nó sẽ giúp tôi cải thiện tỷ lệ thành công khi tiếp xúc với các phong cách mua hàng khó cũng như dễ.”