Khúc Ca Rome Cổ Đại

Lượt đọc: 54 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tiên Tri Của Capys

❊ ❊ ❊

Thiết tưởng không cần phải nhắc nhở bất kỳ độc giả nào rằng, theo truyền thuyết dân gian, Romulus sau khi hạ sát người ông chú Amulius và phục vị cho ông ngoại Numitor, đã quyết định rời khỏi Alba, vùng đất thế tập của các vương tôn dòng họ Silvius, để lập nên một thành phố mới. Người ta còn kể thêm rằng các vị thần đã ban những dấu hiệu rõ ràng nhất thể hiện sự ân sủng dành cho công cuộc ấy, cũng như tương lai huy hoàng đang chờ đón tràng đoàn tân lập.

Sự kiện này hẳn là một đề tài ưa thích của các thi sĩ bình dân xứ Latinh thời cổ. Họ dĩ nhiên sẽ quy nguyên nhân khởi xướng dự án của Romulus về những mặc khải thần thánh về quyền lực và sự thịnh vượng mà thành phố của ông được định mệnh ban phát. Họ có lẽ sẽ đưa vào những nhà tiên tri dự báo chiến thắng của các Quan chấp chính và Quan độc tài chưa ra đời, và chiến thắng vĩ đại cuối cùng thường sẽ chiếm vị trí nổi bật nhất trong lời tiên tri. Không có gì lạ khi cho rằng nhà thơ được thuê để ca ngợi chiến thắng lớn đầu tiên của người La Mã trước người Hy Lạp có thể đã đưa khúc ca khải hoàn của mình vào hình thức này.

Dịp lễ ấy là một cơ hội dễ khơi dậy những tình cảm kiêu hãnh dân tộc mãnh liệt nhất. Một sự sỉ nhục lớn đã nối tiếp bằng một sự trả thù lớn. Bảy năm trước thời điểm đó, Lucius Posthumius Megellus, người xuất thân từ một trong những dòng dõi quý phái nhất ở Rome và từng ba lần giữ chức Quan chấp chính, đã được cử làm đại sứ đến Tarentum với sứ mệnh đòi bồi thường cho những tổn thất nặng nề. Người Tarentum đã cho ông tiếp kiến tại nhà hát của họ, nơi ông ngỏ lời với họ bằng thứ tiếng Hy Lạp cộc cằn mà ông có thể xoay sở được, thứ tiếng mà chúng ta có thể tin chắc rằng không giống với thứ tiếng mà Cineas từng nói. Một khiếu hài hước tinh tế vốn thuộc về bản chất người Hy Lạp; và gắn liền với năng lực ấy là khuynh hướng mạnh mẽ thích cợt nhả và xấc xược. Khi Posthumius phát âm sai một dấu trọng âm, thính giả của ông liền phá lên cười. Khi ông phản đối, họ la ó, gọi ông là kẻ dã man, và cuối cùng hú hét đuổi ông khỏi sân khấu như thể ông là một diễn viên tồi. Khi vị quý tộc La Mã nghiêm nghị bước lui, một tên hề, vì thói nát rượu lâu năm nên có biệt danh là Vò Rượu, đã tiến lại với những cử động vô cùng dung tục và vấy bẩn chiếc áo toga nghị viên bằng thứ chất bẩn. Posthumius quay lại nhìn đám đông và giơ cao chiếc áo toga, như thể đang kêu gọi luật pháp phổ quát của các quốc gia. Cảnh tượng đó chỉ làm tăng thêm sự ngạo mạn của người Tarentum. Họ vỗ tay, cất tiếng cười vang dội cả nhà hát. "Hỡi những người Tarentum," Posthumius nói, "sẽ phải tốn không ít máu để giặt sạch chiếc áo này đấy."

Vì sự sỉ nhục này, Rome đã tuyên chiến với người Tarentum. Người Tarentum tìm kiếm đồng minh bên kia biển Ionian. Pyrrhus, vua xứ Epirus, đã đến cứu viện cho họ với một đại quân; và lần đầu tiên trong lịch sử, hai quốc gia vĩ đại của thời cổ đại đã đối đầu trực diện với nhau trên thế cân bằng.

Danh tiếng về binh nghiệp cũng như văn hóa nghệ thuật của Hy Lạp lúc bấy giờ đang ở đỉnh cao. Nửa thế kỷ trước đó, sự nghiệp của Alexander từng khơi dậy lòng ngưỡng mộ và nỗi kinh hoàng của muôn dân từ sông Hằng cho tới những cột trụ của Hercules. Các vương triều do các tướng lĩnh Macedonia sáng lập vẫn đang trị vì tại Antioch và Alexandria. Việc những chiến binh dã man do các thủ lĩnh dã man dẫn dắt lại có thể giành chiến thắng trong một trận đánh lớn trước lòng dũng cảm của người Hy Lạp dưới sự dẫn dắt của khoa học quân sự Hy Lạp, dường như cũng khó tin như việc người Miến Điện hoặc người Xiêm ngày nay có thể đánh tan tác một lực lượng tương đương gồm những binh sĩ tinh nhuệ nhất nước Anh trên một vùng đồng bằng trống trải. Người Tarentum đinh ninh rằng đồng bào họ là những kẻ bất khả chiến bại trong chiến tranh; và niềm xác tín này đã khích lệ họ đối xử với sự khinh miệt tột cùng đối với một người mà họ coi là đại diện cho một giống loài thấp kém hơn. Trong số các tướng lĩnh Hy Lạp còn sống lúc bấy giờ, Pyrrhus không nghi ngờ gì là người đứng đầu. Trong số các binh sĩ được huấn luyện theo kỷ luật Hy Lạp, đội quân Epirus của ông xếp hàng đầu. Cuộc viễn chinh sang Ý của ông là một bước ngoặt trong lịch sử thế giới. Ông tìm thấy ở đó một dân tộc tuy thua kém xa người Athen và Corinth về nghệ thuật tạo hình, khoa học lý thuyết và mọi sự tinh tế của đời sống, lại là những người lính giỏi nhất trên mặt đất. Vũ khí, các bậc phân định cấp bậc, chiến trận đội hình, phương pháp đắp lũy của họ đều mang gốc gác Latinh, và đều đã từng bước vươn tới sự hoàn thiện, không phải qua việc nghiên cứu các mô hình ngoại bang, mà bằng thiên tài và kinh nghiệm của nhiều thế hệ danh tướng bản địa. Những lời đầu tiên thốt lên từ vị quốc vương khi ánh mắt dày dặn kinh nghiệm của ông quan sát doanh trại La Mã mang đầy ý nghĩa: "Những kẻ dã man này," ông nói, "chẳng có gì là dã man trong cách bố trí quân sự của họ cả." Ban đầu ông là kẻ chiến thắng; vì tài năng của bản thân ông vượt trội hơn các tướng lĩnh đối đầu với mình; và người La Mã chưa chuẩn bị tinh thần trước sự tấn công của những con voi phương Đông—lần đầu tiên xuất hiện ở Ý lúc bấy giờ—những ngọn núi di động với những chiếc vòi dài như rắn. Nhưng những chiến thắng của người Epirus là những chiến thắng bị tranh chấp dữ dội, phải trả giá đắt và hoàn toàn không mang lại lợi lộc gì. Cuối cùng, Manius Curius Dentatus, người từng giành hai chiến thắng khải hoàn trong nhiệm kỳ Quan chấp chính đầu tiên của mình, lại được đặt lên đứng đầu nền Cộng hòa La Mã và được cử đi chinh phục đám quân xâm lược. Một trận chiến lớn đã diễn ra gần Beneventum. Pyrrhus bị đánh bại hoàn toàn. Ông rút qua biển; và thế giới kinh ngạc hay tin người ta đã tìm ra một dân tộc trong giao chiến sòng phẳng lại vượt trội hơn cả những đạo binh ưu tú nhất từng được huấn luyện theo hệ thống của Parmenio và Antigonus.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.