Một trong những trở ngại mang tính kinh điển của những người hay chần chừ là phải đương đầu với việc ra quyết định. Nghe quen chứ? Tôi cá là bạn vẫn đang ngụy trang cho nó bằng đủ loại lời biện hộ như "mình sẽ không hấp tấp trong chuyện này", hoặc "mình phải cân nhắc các mặt lợi hại trước đã". Tất nhiên trong khi đang thực sự làm thế hoặc không, bạn sẽ lo lắng về những kết quả hay hậu quả, và cuối cùng khi đến thời điểm bạn buộc phải làm bạn sẽ trở nên hoảng loạn.
Tôi muốn giới thiệu với bạn Magic 8 Ball, một dụng cụ hơi vớ vẩn được thiết kế để đưa ra cho bạn những lời khuyên. Nếu bạn chưa bao giờ nhìn thấy nó thì tôi nói cho bạn biết nó thật ra trông giống như quả bi-a mang số 8 và có một cái lỗ trên đỉnh. Bạn cầm nó lắc lắc vài cái và một mẫu lời khuyên chung chung sẽ hiện ra, trên đó có ghi những câu như "Hãy hỏi người bạn thân nhất", "đừng thực hiện" hoặc "cứ làm đi"....
Còn lâu bạn mới dùng cái thứ này để giúp mình đưa ra những quyết định quan trọng đúng không? Nhưng tại sao lại không thử chứ? Sau đây là những gì sẽ diễn ra nếu bạn dùng nó.
Giả sử bạn hỏi Magic 8 Ball một vấn đề gì đó, bạn lắc nó và một câu trả lời hiện ra, bạn đọc xong và nghĩ thầm: "Tốt, đúng là một lời khuyên chí lý". Thế rồi bạn không nghĩ ngợi gì nữa mà cứ thực hiện theo lời khuyên, ngay lập tức và ngay tại chỗ.
Giả sử đặt trường hợp Magic 8 Ball cho bạn lời khuyên mà bạn chẳng hề mong đợi, đúng là một lời khuyên tồi, tệ đến mức bạn phải lắc trái bóng một lần nữa để xem thứ gì sẽ ra, lần này bạn thích câu trả lời của nó và làm theo.
Vậy tóm lại cái thứ đồ chơi này cho chúng ta biết điều gì về việc ra quyết định. Nói một cách đơn giản, thật ra bạn đã biết phải làm gì rồi nhưng chỉ cần cái gì đó xác nhận rằng bạn đúng, và Magic 8 Ball giúp bạn chuyện này. Trên thực tế bạn thậm chí không cần đến nó, bởi vì bất cứ nguồn lực nào bên ngoài cũng có thể thay thế nó. Một người bạn, một người thân trong gia đình chẳng hạn. Vấn đề là khi bạn đã có một nguồn lực bên ngoài để đưa ra nhận xét về ý kiến của mình, quá trình ra quyết định sẽ nhanh hơn và sự trì hoãn bị triệt tiêu.
Cách trẻ con khiến chúng ta ra quyết định
Bạn sẽ không lạ gì với cảnh sau:
"Mẹ ơi, trường con tổ chức đi chơi, mẹ cho con đi chơi nha mẹ?"
"Để mẹ suy nghĩ xem sao đã."
"Nhưng con đi được không? Được không? Xin mẹ mà!"
"Mẹ nói là để mẹ suy nghĩ đã!"
"Cho con đi đi mà! Nha mẹ! Đi mà mẹ! Mẹ của mấy đứa khác đồng ý hết rồi."
"Thôi được rồi, mẹ đồng ý."
Những người mẹ biết con mình sẽ đi chơi chuyến này, đứa trẻ biết nó sẽ đi chơi chuyến này. Tuy nhiên các bà mẹ không muốn để lũ trẻ đạt được điều chúng muốn một cách dễ dàng, họ muốn chúng phải chờ đợi, phải cảm thấy lo lắng, để sau đó chúng mới biết quý cái kết quả tốt đẹp cuối cùng. Tất cả những chuyện đó cũng tốt thôi, và nếu quyển sách này có nội dung về phương pháp làm cha mẹ thì chúng ta sẽ cùng nhau thảo luận sâu thêm. Tuy nhiên quyển sách này lại là về việc BẠN sử dụng cùng một quy trình như thế để ra quyết định cho CHÍNH MÌNH.
Có thể đó chỉ là phán đoán cá nhân, nhưng tôi tin rằng một trong những lý do khiến bạn trì hoãn việc đưa ra quyết định là bởi bạn sợ mình đưa ra quyết định quá dễ dàng.
"Không tốn sức thì không thu lợi mà". Thế nên bạn phải tự hành xác, phải vò đầu bứt tai để cuối cùng đi đến một kết quả nào đó. Theo tôi, không phải việc ra quyết định khiến bạn lo lắng mà chính là việc quyết định sai. Thế nên thay vì tiến lên, bạn lại cứ đắn đo về hệ quả của từng lựa chọn đang cân nhắc. Cuối cùng bạn làm tê liệt toàn bộ quá trình ra quyết định của mình và đau khổ vì đã lãng phí quá nhiều thời gian. Nào, bây giờ sau khi tôi đã đọc xong suy nghĩ của bạn, tiếp theo sẽ là một ý tưởng có thể giúp được bạn trong chuyện này.
Những quyết định tồi có khi lại là một món quà
Nếu không có kinh nghiệm thì bạn có thể đưa ra những quyết định tồi, tuy nhiên những quyết định tồi luôn tạo được kinh nghiệm, và nhiều kinh nghiệm hơn sẽ dẫn tới những quyết định tốt hơn.
Tung đồng xu
Trong cuốn sách Flip it (Nghĩ khác), tôi đã mô tả một ý tưởng khác có liên quan trực tiếp đến trực giác của bạn nhằm hỗ trợ cho việc ra quyết định. Và trong chương trình Chris Evan Show trên đài Radio 2, Chris đã nhận xét nó là một trong những ý tưởng hay nhất mà anh từng nghe, nằm trong cuốn sách phát triển cá nhân hay nhất mà anh từng đọc.
Và tôi sẽ trình bày lại ý tưởng đó như sau:
Phát triển trực giác của bạn
Chuyện gì sẽ xảy đến khi bạn tung đồng xu để đưa ra quyết định? Hàng trăm ý nghĩ lướt qua trong đầu bạn kể từ khoảnh khắc đồng xu rời khỏi bàn tay bạn cho tới lúc nó lộ ra mặt người hay mặt số. Nằm ẩn giữa những thông điệp này là câu trả lời thực sự mà bạn muốn nhận được.
Nếu tôi đang làm việc cùng ai đó không thể ra quyết định dứt khoát giữa A và B, tôi sẽ nói: "OK, hãy tung đồng xu đi". Sau đó chúng tôi nhất trí mặt hình người sẽ là A, mặt số là B. Sau đó tôi tung đồng xu, đảm bảo nó xoay tít thật mạnh. Ngay sau khi chộp lấy đồng xu, tôi che nó đi rồi hỏi người kia thật nhanh: "Anh muốn nó hiện mặt nào". Sau khi người kia trả lời, tôi để đồng xu vào trong túi mình và không bao giờ hé lộ đồng xu thực tế đã rơi xuống ở mặt nào.
Đến lúc bạn biết thì bạn biết thôi
Nếu bạn học được kiểu suy nghĩ trực giác này, khi đó bạn không cần phải tung đồng xu thêm nữa - giờ nó chính là đồng xu của bạn.
Sự chần chừ sẽ lấy đi của bạn nhiều giờ, nó thường là do lười biếng hoặc sợ hãi. Nếu do lười biếng thì tôi nghĩ bạn biết mình cần làm gì rồi, còn nếu do sợ hãi thì nghĩ về nó như sau.
Tất cả chúng ta thỉnh thoảng đều trải qua nỗi sợ, nhưng điều kỳ quái ở đây là sau này nhìn lại thời điểm trải qua nỗi sợ đó, hóa ra thật sự nó không đáng sợ đến thế. Vậy nên nỗi sợ hãi (Fear) có thể là chữ viết tắt của:
False
Evidence
Appearing
Real
(bằng chứng giả xuất hiện như thật)
Thử nghĩ về ngày đầu tiên bạn đến trường mới, hoặc công ty mới mà xem; hoặc buổi hẹn với một người mà bạn nghĩ là hơn mình rất nhiều, hay là đêm đầu tiên cắm trại ngoài trời. Phần lớn những thứ mà bạn sợ, thật ra khi nhìn lại sẽ thấy chúng chả có gì đáng sợ cả. Tôi muốn bạn hãy kiểm tra “cơ bắp rủi ro” của mình và thử áp dụng những ý tưởng trong chương này. Một số trong đó cực kỳ đơn giản, nhưng sẽ tạo ra được những kết quả tuyệt vời.
Và đến lúc này nếu bạn chỉ đang tạo ra một danh sách công việc chứ không hành động thì tôi có một câu hỏi cho bạn sau đây...