Nào ngờ Mao Nhân Phượng, kẻ tinh ranh cả một đời, lại hoàn toàn không rõ tâm tư của người cháu họ. Mao Sâm, kẻ đã sớm biết Thượng Hải không thể giữ nổi, đang âm thầm tính toán riêng trong lòng. Hắn muốn nhờ chú mình lo lót để được sang Phúc Kiến nhậm chức Tư lệnh Cảnh vệ Hạ Môn, rồi nhân cơ hội đó tự lập một cõi trong Quân thống, chia sẻ quyền lực với Mao Nhân Phượng.
Mao Nhân Phượng không rõ đầu đuôi cuối cùng cũng thở phào nhẹ nhõm, nào đâu hắn biết rằng người cháu họ được mình một tay đề bạt lúc này đã đủ lông đủ cánh, nhắm đến chiếc ghế cao ngất phía sau hắn. Thế nhưng, hắn còn chưa kịp đến diện kiến Tưởng Giới Thạch để phục mệnh lần nữa, cha con họ Tưởng đã ngồi chiến hạm rời khỏi Thượng Hải. Ngày 4 tháng 5, Hàng Châu tuyên bố giải phóng. Tưởng Giới Thạch, kẻ vốn định thể hiện sự bình tĩnh trước hiểm nguy và "tài điều quân như thần" tại Thượng Hải, khi nghe tin lực lượng Dã chiến quân số 3 của quân giải phóng đang dọc theo tuyến đường Hồ Hàng tiến về Thượng Hải, lập tức hoảng loạn. Chiều ngày mùng 6, cha con Tưởng Giới Thạch lên chiến hạm, sáng hôm sau liền rời khỏi Phục Hưng Đảo, hướng thẳng Phổ Đảo của quần đảo Chu Sơn mà chạy.
Khi Mao Nhân Phượng vội vã ra tiễn, Tưởng Giới Thạch đảo mắt tìm kiếm hình bóng hắn giữa đám đông các tướng lĩnh cao cấp, nhưng không có bất kỳ biểu thái nào.
Ngày 12 tháng 5, quân giải phóng phát động tấn công Thượng Hải. Từ ngày 14 trở đi, giao tranh bắt đầu trở nên ác liệt. Ngày 16 tháng 5, các trận địa vòng ngoài của quân Quốc Dân Đảng tại Thượng Hải hầu như đã thất thủ. Thượng Hải, nơi mà Tưởng Giới Thạch từng lớn tiếng khoác lác có thể trụ vững ít nhất 3 tháng, lại mỏng manh như chiếc lồng đèn dán giấy, đụng là rách. Ngày hôm sau, hắn buộc phải ra vẻ ta đây, dẫn đầu Tư lệnh Không quân Quốc Dân Đảng Chu Chí Nhu và Tư lệnh Hải quân Quế Vĩnh Thanh vội vã đáp chiến hạm "Giang Tĩnh" quay lại Thượng Hải, thả neo chiến hạm tại cửa khẩu Ngô Tống, đóng quân trên tàu để chỉ huy tác chiến.
Mao Nhân Phượng bận rộn không một phút ngơi nghỉ. Vâng lệnh cha con họ Tưởng, hắn tích cực hỗ trợ Tưởng Kinh Quốc cướp vận chuyển ra ngoài lượng vật tư tương đương 1.500 chiếc thuyền. Đồng thời, hắn bức hiếp, bắt cóc một số nhân sĩ trí thức xã hội và quan chức cấp cao thất thế của Quốc Dân Đảng không muốn sang Đài Loan, điên cuồng tàn sát một số lượng lớn các nhà cách mạng và những bậc nhân nhân chí sĩ.
Nhân tiện xin nói thêm, Đài Loan có được sự sung túc như ngày hôm nay, thực chất có mối liên hệ rất lớn với số vật tư bị cướp đoạt vận chuyển đi khi đó. Theo thống kê chính xác, chỉ riêng số vàng mà Mao Nhân Phượng hỗ trợ Tưởng Kinh Quốc vận chuyển đến Đài Loan đã lên tới hơn 11 vạn lạng, bạc trắng hơn 300 triệu lạng, tiền bạc triệu đồng nguyên tệ, còn các vật tư khác thì nhiều không thể đếm xuể. Có được nguồn vốn ban đầu này, kinh tế Đài Loan mới có thể cất cánh từ sau thập niên 70 của thế kỷ 20, tạo ra từng kỳ tích kinh tế, được ca ngợi là "Con rồng nhỏ châu Á".
Đương nhiên, theo cấu tưởng của Tưởng Giới Thạch, ban đầu hắn muốn vét sạch Thượng Hải. Nhưng đến chiều ngày 22 tháng 5, khi Tưởng Kinh Quốc bay từ đảo Mã Công đến bầu trời Thượng Hải, nhận được thông báo từ mặt đất rằng đạn pháo của quân giải phóng đã rơi xuống sân bay Giang Vwan, Tưởng Kinh Quốc đành phải quay đầu đáp xuống Gia Nghĩa, chuyển sang chiến hạm "Giang Tĩnh" ngoài cửa khẩu Ngô Tống, báo cáo với Tưởng Giới Thạch rằng: "Muốn tiếp tục cướp vận chuyển vật tư Thượng Hải nữa, thì đã lực bất tòng tâm rồi."
Ba ngày sau, quân giải phóng công kích vào khu nội thành, phá vỡ tuyến phòng thủ Tô Châu Hà của Quốc Dân Đảng, áp sát về phía bắc. Cục trưởng Cục Cảnh sát Thượng Hải của Quốc Dân Đảng là Mao Sâm sốn sót tìm đến Mao Nhân Phượng, gặng hỏi: "Thúc phụ, Tổng tài đã có mệnh lệnh rõ ràng chưa, sao vẫn chưa ra tay. Lúc này chính là thời điểm tốt nhất đấy."
Mao Nhân Phượng thở dài: "Dạo này lắm việc, Tổng tài trăm công nghé việc nước, chiến sự ngặt nghèo, không biết là ngài ấy không thể phân tâm, hay còn cố kỵ điều gì, mà mãi vẫn không ban hành lệnh chế tài. Còn ta thì giống như đang ôm một vò dầu trong tay, bỏ xuống không được, ném đi không xong, sốt ruột chết đi được."
Ngày 26, quân giải phóng tổng tấn công vào khu nội thành. Mao Nhân Phượng lập tức thỉnh thị Tưởng Giới Thạch, nhưng câu trả lời nhận được lại nằm ngoài dự đoán của hắn: hành động tạm hoãn, tĩnh dưỡng chờ lệnh.
Mao Nhân Phượng vừa kinh ngạc vừa mừng rỡ, vui buồn lẫn lộn. Tảng đá luôn treo lơ lửng trong lòng hắn cuối cùng cũng được đặt xuống. Điều hắn mừng là hành động đã bị hủy bỏ, những rắc rối mà hắn vẫn luôn lo lắng cũng sẽ theo đó mà tan thành mây khói. Điều hắn lo là không biết Tưởng Giới Thạch có không mấy hài lòng với công việc của mình hay không, mà đã chuẩn bị sẵn sàng để thay tướng rồi? Kẻ đa nghi như hắn thừa hiểu rằng, sau khi Thượng Hải thất thủ, nếu Tống Khánh Linh đi theo phe cộng sản, nếu dây thần kinh nào đó của Tưởng Giới Thạch chạm phải rồi lại hạ lệnh cho hắn ra tay, thì rắc rối và độ khó sẽ lớn hơn hiện tại gấp nhiều lần.
Mao Sâm nghe xong, trừng trừng hai mắt đầy kinh ngạc, "Cái gì? Hủy bỏ? Tĩnh dưỡng chờ lệnh? Còn chờ cái con khỉ gì nữa, qua thôn này sẽ không còn tiệm này. Cứ lật lọng thế này, chỉ sợ sau này không tiện hành động nữa."
Mao Nhân Phượng vung tay lên, tựa như vừa vượt qua ngọn Hỏa Diệm Sơn khiến người ta chùn bước, bỗng chốc nhẹ nhõm hẳn. Hắn cười xòa an ủi: "Sâm nhi, đây là ý của Tổng tài. Thôi vậy! Ông chủ Đái khi còn sống nói rất đúng, nếu làm không khéo, bất cứ kẻ nào nhúng tay vào cũng đều tự rước họa vào thân. Việc gì phải lội vào vũng nước đục này."
"Hừ!" Mao Sâm thất vọng lắc đầu, "Con đã chuẩn bị xong xuôi hết cả rồi. Thậm chí máy bay ở sân bay cũng đã sắp xếp thỏa đáng, chỉ chờ mệnh lệnh của Tổng tài là hoàn toàn có thể đưa bà ta đến Đài Loan mà không một tiếng động."
Tôn Khoa đến Quảng Châu điện kiến Tưởng Giới Thạch, khuyên can chớ nên có hành động mạo phạm với "người vợ quá cố" của Quốc phụ; Tống Mỹ Lệnh nửa đêm giận dữ vượt đại dương trách mắng Tưởng Giới Thạch "Sư tỷ mà có mệnh hệ gì, tôi tuyệt đối sẽ không để yên đâu". Tưởng Giới Thạch mặt mày khổ sở, thành khẩn thổ lộ với Mao Nhân Phượng, kể lỉ ngọn ngành lý do hủy bỏ kế hoạch hành động; lắng nghe những lời níu kéo chân thành từ Tống Khánh Linh, Tôn Khoa thở dài ngao ngán nói: "Phu nhân, Triết Sinh sa chân vào chốn quan trường quá sâu, từ lâu đã quay đầu không kịp." Trên bến Thượng Hải tung bay cờ đỏ, Tống Khánh Linh mỉm cười hỏi Trần Canh: "Lâm Bưu cũng là học sinh Hoàng Phù khóa bốn, vậy sao binh lính cậu ta mang theo lại nhiều hơn của cậu?"
Từ sự lật lọng của Tưởng Giới Thạch, Mao Nhân Phượng hoàn toàn không tài nào hiểu nổi kế hoạch ám sát do chính tay hắn nhào nặn công phu sao lại bị hủy bỏ. Cái gọi là tĩnh dưỡng chờ lệnh, thì có thể chờ được đến cái gì chứ, hắn đã rút toàn bộ lực lượng chủ lực của Cục Bảo mật về Quảng Châu rồi, chẳng lẽ còn có thể tĩnh dưỡng ở Thượng Hải sao? Dựa theo tình hình trước đây và kinh nghiệm của hắn để phán đoán, kế hoạch ám sát này lại một lần nữa phá sản rồi.
Thực chất, người cuối cùng ngăn cản hành động điên rồ của Tưởng Giới Thạch chính là Tống Mỹ Lệnh, cùng với người con thừa kế của Tôn Trung Sơn — Tôn Khoa.
Sau khi cha con Tưởng Giới Thạch một lần nữa đặt chân đến Thượng Hải vào ngày 17 tháng 5, vì cục diện đã thối nát, lại thêm để cùng nhau chống lại Lý Tông Nhân, Tôn Khoa lúc bấy giờ đang giữ chức Viện trưởng Hành chính viện Quốc Dân Đảng đã gạt bỏ hiềm khích trước đây với Tưởng Giới Thạch, xích lại gần nhau hơn. Hai người liên lạc thường xuyên, một lần nữa bắt đầu quá trình hợp tác.
Vào một đêm nọ trong khoảng thời gian này, Tưởng Giới Thạch nhận được một cuộc gọi đường dây riêng từ Tôn Khoa gọi đến từ Quảng Châu. Nằm ngoài dự đoán của Tưởng Giới Thạch, Tôn Khoa ở đầu dây bên kia đi thẳng vào vấn đề hỏi rằng: "Tưởng tiên sinh, bên ngoài đồn đại rất nhiều, Thượng Hải sắp rơi vào tay giặc cộng. Không biết, Tôn phu nhân sẽ định đoạt ra sao đây?"
Tưởng Giới Thạch giật mình, thầm nghĩ, tin tức lan đi nhanh thật. Hắn ậm ừ một lúc, bình tĩnh lại, giả vờ làm vẻ khó xử đáp rằng: "Triết Sinh (Tôn Khoa tự là Triết Sinh), đối với Tôn phu nhân, người trong toàn đảng từ trên xuống dưới đều vô cùng tôn sùng. Xét thấy thời cục hiện tại có biến, Bộ trưởng Khổng, Đại tỷ cùng Tử Văn, Mỹ Lệnh đều từng khuyên bà ấy sang Đài Loan. Nhưng Tôn phu nhân có thành kiến quá sâu với tôi, tuyên bố ngoài Thượng Hải ra thì đi đâu cũng không đi. Đây chẳng phải là hành động vì cá nhân mà bỏ mặc việc lớn hay sao? Ở lại Thượng Hải, chẳng phải chẳng khác nào ở lại làm công cụ chiến tuyến thống nhất cho giặc cộng hay sao? Hồ đồ! Biết liêm sỉ, phân biệt sống chết, có trách nhiệm, coi trọng khí tiết. Đã là tín đồ của Tôn Tổng lý và đồng chí trong quốc đảng chúng ta, tất thảy đều nên khắc ghi trong lòng. Cái này... cái này, Tôn phu nhân, nhiều lần đi ngược lại tín điều của Tôn Tổng lý, thậm chí vượt quá giới hạn gây nguy hại cho Trung Hoa Dân Quốc. Bây giờ lại không chịu đi theo chúng ta sang Đài Loan, đây chẳng phải là hành động kẻ đau buồn người vui sướng hay sao?"