Sức Mạnh Của Trí Tuệ Sáng Tạo

Định dạng khác: 📖 Chữ 📕 Epub
Lượt đọc: 100 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4
Bạn Là Một Họa Sĩ Sáng Tạo

❊ ❊ ❊

Mỗi người đều là một nghệ sĩ bẩm sinh!

Thế thì sao có đến 95% người trên thế giới tin rằng họ không thực sự sáng tạo hay có khiếu nghệ thuật, trong khi đó các nghệ sĩ – chỉ chiếm phần thiểu số – lại được "thiên phú" những khả năng tuyệt vời?

Tôi đã thực hiện nhiều cuộc khảo sát về hiện tượng này trên khắp thế giới và phát hiện một số kết quả đáng ngạc nhiên: thứ nhất, dù quốc tịch, sắc tộc, tuổi tác hay giới tính của người tham gia khảo sát là gì thì kết quả vẫn như nhau; thứ hai, câu trả lời cho những câu hỏi quan trọng nhất đều luôn hợp lý hoặc… luôn sai lầm!

Câu hỏi dành cho những đối tượng thuộc nhóm 95% luôn cảm thấy mình không được phú cho năng khiếu vẽ vời là: "Sao bạn biết rằng bạn không có khả năng đặc biệt đó?".

Bạn biết ấy, câu trả lời quen thuộc là họ đã cố gắng nhưng thất bại, và điều này chứng minh rằng họ đã không được ban tặng khả năng đó.

Thực ra, điều được chứng minh ở đây chính là nỗ lực đầu tiên của họ không mang lại kết quả như mong muốn, vì thế họ phải tiếp tục nỗ lực và cũng cần được hướng dẫn cho cách thực hiện lại lần nữa.

Vậy nên chẳng thể trách vì sao bạn rơi vào tình trạng giống như câu chuyện sau:

"Cái chết" của người họa sĩ

Hãy cố nhớ lại khoảng thời gian bạn lên ba, vào những ngày đầu tiên đi học.

Đó là một ngày mùa thu yên ả, giáo viên bước vào lớp và hào hứng thông báo hôm nay là giờ học vẽ đầu tiên.

Bạn rất náo nức bởi trong đầu bạn tràn ngập những hình ảnh tuyệt diệu và bạn mong muốn được diễn tả chúng ra giấy. Trong tay bạn có rất nhiều bút chì màu để bạn tha hồ vẽ nên tuyệt tác đầu đời!

Và giáo viên lại hào hứng: "Các em sẵn sàng chưa? Cô muốn các em vẽ một chiếc máy bay".

Trong tâm trí bạn khi đó, hình ảnh chiếc máy bay hiện ra khá rõ ràng, nhưng kỹ thuật để biến hình ảnh trong đầu thành tác phẩm hiện hữu trên giấy quả thật rất khó. Ở giai đoạn này, bạn, một đứa trẻ mới lên ba, sẽ làm gì với mớ giấy viết trong tay? Hẳn nhiên là bạn sẽ nhìn quanh xem những đứa trẻ khác đang vẽ gì.

Cô giáo sẽ nói gì với bạn khi cô đi quan sát xung quanh? "Đừng nhìn bài bạn khác! Đó là gian lận!"

Trong quá trình khảo sát, tôi và đồng nghiệp của mình nhận thấy mọi người hầu như đều có trải nghiệm này.

Hãy suy ngẫm về những gì thực sự xảy đến với bạn ở giai đoạn này. Điều đó cũng tương tự như khi bố mẹ bạn khao khát, mong chờ giây phút bạn cất tiếng nói đầu tiên, nhưng khi bạn vừa bập bẹ "Ma… Ma…" thì họ phản đứng là: "Bố mẹ biết thế nào con cũng gian lận! Đừng sử dụng ngôn ngữ của bố mẹ, hãy tự sáng tạo ra ngôn ngữ của chính mình đi!".

Dĩ nhiên không bậc cha mẹ nào nói ra những điều như thế. Vì sao? Bởi bằng trực giác, chúng ta đều hiểu rằng ban đầu, bộ não chúng ta học bằng cách bắt chước. Bắt chước chính là công cụ quan trọng nhất trong bất kỳ loại hình học tập nào. Đó là cách bộ não tiếp thu những kiến thức cơ bản nhất, rồi dựa theo đó kết hợp với tính sáng tạo độc đáo của chính bạn.

Điều này đúng trong lĩnh vực nghệ thuật, cũng như lĩnh vực ngôn ngữ.

Bây giờ hãy trở lại giờ học vẽ đầu tiên, thời điểm giáo viên vừa mới "tước mất" kỹ thuật học tập chủ yếu của bạn.

Chán nản! Bạn cố gắng trong vô vọng cho đến khi hết giờ. Khi đã "hoàn thành" xong tác phẩm của mình, bạn được phép nhìn quanh. Và bạn thấy những gì? Toàn những bức vẽ máy bay đẹp hơn bức vẽ của bạn!

Trớ trêu là hầu hết trẻ con trong căn phòng ấy đều thấy những chiếc máy bay của bạn mình đẹp hơn, bởi lẽ chúng nhìn vào phần xấu nhất trong bức vẽ của mình và phần đẹp nhất trong bức vẽ của bạn khác.

Những người bạn cùng lớp có thể đến và giúp bạn nhận ra rằng bức tranh của bạn không phải là một tuyệt tác mà bạn từng mơ; còn người bạn "ít thân thiện hơn" thì nói những điều đại loại như là: "Chiếc máy bay này không đẹp lắm bởi nó không có cánh!". Nỗi đau và sự xấu hổ bắt đầu có tác động, và khiếu sáng tạo của bạn bắt đầu lụi tàn khi chỉ vừa nảy nở.

Rồi nỗi đau cứ tiếp nối nỗi đau! Trên bức tường phòng học suốt hai tuần sau đó, chiếc máy bay bé nhỏ của bạn không bao giờ có cơ hội xuất hiện. Và bạn bị quở trách vì thành tích tệ hại này, hoặc (kinh khủng hơn) chiếc máy bay của bạn lọt thỏm giữa những chiếc được cho là đẹp hơn, và bạn phải nhìn ngắm những thứ đáng nguyền rủa này trong suốt hai tuần. Sự hiện diện của nó như là lời nhắc nhở về sự kém cỏi, thất bại của bạn, và rằng giấc mơ tuyệt vời của bạn sẽ không thể trở thành hiện thực.

Một khoảng thời gian sau, giáo viên lại vào lớp và thông báo: "Các em ơi, hôm nay chúng ta tiếp tục học vẽ!".

Khi đó, bộ não bạn nói gì?

"Không đời nào!!!"

Bộ não của bạn sẽ quyết định thà búng giấy vào những đứa vẽ đẹp, rủ các bạn chơi trò truyền thư, hoặc nhìn ngắm thế giới tuyệt vời, đầy tính sáng tạo và nghệ thuật ngoài cửa sổ, thả hồn theo trí tưởng tượng, còn hơn là tham gia vào giờ học vẽ. Bộ não của bạn không muốn học vẽ. Vì sao? Vì nó đã tự chứng minh được rằng học vẽ là điều không thể.

Từ thời điểm ấy, bạn, người họa sĩ sáng tạo bẩm sinh, bắt đầu lẩn trốn, không bao giờ muốn chứng kiến giấc mơ tuyệt vời của mình bị "nhàu nát" thêm một lần nào nữa.

"Người họa sĩ" bên trong bạn có thể đã "mai danh ẩn tích", nhưng giấc mơ vẫn còn đó. Nó hoàn toàn có thể xuất hiện trở lại!

"Sự hồi sinh" của người họa sĩ

Lúc ba tuổi, tất cả những gì bạn cần chính là ai đó hãy nói với bạn rằng: "Chiếc máy bay nhỏ này trông thật thú vị! Con có muốn vẽ một chiếc khác và gắn thêm hai cái cánh vào không?". Hẳn là bạn sẽ đáp ngay: "Dạ muốn!".

Người giáo viên lý tưởng sẽ nói: "À, vậy thì những gì con cần làm là vẽ hai đường thẳng ở đây, hai đường nữa ở kia, thế là con đã có hai cánh máy bay rồi. Nếu con muốn vẽ thêm nhiều chiếc máy bay tân tiến và đẹp hơn, con hãy đến vẽ cùng bạn Charley. Bạn ấy đã tự vẽ được nhiều chiếc máy bay rất tuyệt vời, bạn ấy sẽ chỉ cho con cách vẽ".

Nếu giáo viên sử dụng phương pháp giảng dạy này, hẳn bạn đã học được bài học vẽ cơ bản nhất, đơn giản nhất; và biết đâu hiện tại bạn đang là một họa sĩ sáng tạo tài ba!

Phần còn lại của chương này sẽ giúp bạn thắp lại giấc mơ đã tắt và thực hiện những điều khiến gia đình, bạn bè và chính bản thân bạn cũng phải kinh ngạc.

Trò chơi Nghệ thuật sáng tạo 1 – Đạt được điều không thể!

Trong bài tập sáng tạo này, tôi sẽ cùng bạn trở lại thời điểm bạn lên ba để giúp bạn gầy dựng lại sự nghiệp nghệ thuật. Để sự khởi đầu này hoàn toàn tươi mới, bạn chỉ được sử dụng bàn tay không thuận.

Vì sao?

Do chưa từng vẽ bằng tay này nên bạn sẽ có một sự khởi đầu thuần khiết nhất.

Đây là bài tập của chúng ta:

Ở trang sau, bạn sẽ thấy có rất nhiều ô vuông, mỗi ô đều được đánh dấu bằng một ký tự và một con số, mỗi ô đều đã có sẵn vài nét vẽ với độ dài và góc vẽ khác nhau.

Trang bên cạnh là một khung được đánh dấu từ A đến G (cho cột) và ánh số từ 1 đến 7 (cho hàng). Nhiệm vụ của bạn là dùng tay không thuận của mình vẽ lại những đường nét trong các ô vuông ở trang 64 vào đúng ô vuông trống này. Khi đã vẽ xong, bạn hãy nhanh chóng kiểm tra từng ô một lần nữa để đảm bảo tác phẩm đã hoàn chỉnh – đến mức có thể. Sau đó, lật ngược quyển sách lại để xem bạn đã sáng tạo ra "cái" gì! Hãy ghi nhận phản đứng của bạn.

Rõ ràng bạn là một thiên tài sáng tạo?!!

Với bàn tay không thuận, "yếu uối" như thế mà bạn đã vẽ ra được bức chân dung thiên tài sáng tạo vĩ đại nhất thiên niên kỷ, Leonardo da Vinci!

Sao bạn làm được như thế?

Cũng đơn giản thôi, bộ não của bạn đã sử dụng một phương pháp mà bạn chưa hề biết nhưng lại là năng khiếu thiên bẩm của tất cả nghệ sĩ (giống như bạn) cũng như của tất cả những người tư duy sáng tạo (giống như bạn luôn!). Phương pháp này giúp cho đôi mắt và bộ não phối hợp với nhau, theo đúng chức năng vốn có của chúng. Khi bộ não được tạo điều kiện thực hiện điều này một cách khách quan mà không bị chi phối bởi những ý nghĩ như: "Tôi không thể làm việc này", "Tôi không có khiếu nghệ thuật", "Phải có cảm xúc thì mới sáng tác nghệ thuật được", "Tôi vẽ chẳng ra hồn gì cả"..., nó sẽ nhìn nhận, đánh giá, phản ánh mọi việc một cách tinh khôi và nhờ đó có thể vẽ ra một cách tự nhiên.

Bức chân dung bạn vừa hoàn thành chính là bức vẽ đầu tiên bạn thực hiện với bàn tay không thuận. Thử tưởng tượng xem, trình độ nghệ thuật của bạn sẽ gia tăng đến đâu nếu như bạn rèn luyện trong nhiều ngày, nhiều tuần, nhiều tháng hay nhiều năm, chỉ cần bạn vượt qua được những rào cản đầu tiên!

8

9

Bí quyết của những người vĩ đại

Bây giờ, hãy sẵn sàng cho một điều kinh ngạc tiếp theo... bí quyết thành công của Michelangelo và Leonardo da Vinci!

Họ cũng từng thực hiện hệt như những gì bạn vừa làm. Cách họ vẽ là quan sát trước, sau đó ánh số và đo lường. Hãy xem hai bức hình minh họa ở đây. Hình đầu tiên là bức vẽ tuyệt vời của Michelangelo về một vận động viên. Nếu quan sát kỹ, bạn sẽ thấy ở góc dưới bên phải và bên trái có hàng loạt đường kẻ, vệt đánh dấu và con số. Đây là cách Michelangelo quan sát cơ thể con người dưới góc độ một nhà khoa học, đo lường tỷ lệ giữa các phần trên cơ thể, vạch đường kẻ và đánh số, rồi " điền vào" chỗ trống.

10

Bức vẽ thứ hai là bức phác họa của Leonardo, trong đó phương pháp ông dùng để vẽ chú ngựa (như trong hình) được minh họa rõ ràng hơn.

11

Leonardo chia cặp chân ngựa ra thành nhiều phần và chia thân ngựa ra thành nhiều hình khối cơ bản, sau đó ông mới "gọt" lại đường nét theo dáng dấp con ngựa. Giống như Michelangelo, Leonardo cũng quan sát thế giới tự nhiên như là một nhà khoa học, sử dụng năng lực quan sát thiên bẩm để cho ra đời những tác phẩm mà ngày nay được xem là tuyệt tác của nhân loại.

Cả Michelangelo và Leonardo đều chủ động phát triển năng lực quan sát và "vẽ bằng các con số" của mình!

Tất cả những họa sĩ vĩ đại đều không phải hứng đâu vẽ đó. Đầu tiên họ quan sát rất kỹ những gì muốn vẽ, sau đó họ phân tích và đo lường, rồi "sao chép" lại bằng con mắt trí tuệ và tái hiện nó lên trang giấy. Quả thực, Leonardo thích mọi người xem ông như một "nhà sao chép thế giới tự nhiên" hơn là một "họa sĩ" siêu phàm.

Trong phần Rèn luyện Trí tuệ Sáng tạo, bạn sẽ có cơ hội phát triển những kỹ năng mới khám phá của mình, còn bây giờ hãy chuyển sang một khám phá thú vị khác:

Bạn là một họa sĩ xuất chúng, vì vậy mà bạn không thể KHÔNG BIẾT vẽ!

Trò chơi Nghệ thuật sáng tạo 2

Trong trò chơi sáng tạo này, đã có sẵn một số đường nét, hình khối cơ bản (mũi tên, hình bầu dục, hình tam giác, hình vuông…), giống như những khối đồ chơi xây dựng bằng gỗ của trẻ con, để bạn thỏa sức vẽ.

Bạn có thể vẽ thêm lên các hình khối/ đường nét cho đến khi nhìn thấy một hình thù nào đó xuất hiện.

Khi thực hiện bài tập này, bạn đang cho phép bộ não sử dụng khả năng tuyệt diệu của nó, cũng giống như lúc bạn nhìn ngắm mây trời, rặng núi, vân gỗ, tảng đá, đám lửa bập bùng… và thấy hình thù các con vật, quái thú, gương mặt người…

Phần những hình khối được vẽ thêm (b) là ví dụ về những hình dạng cơ bản đã được thêm thắt vào một số chi tiết.

12

13

Nếu muốn, bạn có thể thêm thắt bất kỳ chi tiết nào cho hình khối, hoặc chuyển đến trang 75 để xem các họa sĩ đã "biến hóa" ra sao với những hình khối cơ bản ấy. Đôi khi hình ảnh cuối cùng sẽ xuất hiện khi bạn xoay dọc xoay ngang trang sách, nhìn từ nhiều góc cạnh khác nhau.

Đến đây, bạn đã biết được rằng bạn vốn rất sáng tạo và là một họa sĩ, thậm chí bạn còn có thể vẽ bằng bàn tay mà trước nay chưa từng được sử dụng cho việc vẽ vời. Đồng thời bạn cũng được tiết lộ bí quyết thành công của những nhà sáng tạo nghệ thuật vĩ đại nhất mọi thời đại (qua trò chơi 1), bên cạnh những công cụ cơ bản (các hình khối) để mở rộng khả năng sáng tạo nghệ thuật vô tận của mình.

Rèn luyện Trí tuệ Sáng tạo

1. Vẽ nguệch ngoạc

Lấy một tờ giấy trắng, vẽ nguệch ngoạc với các hình khối cơ bản (trong Trò chơi Nghệ thuật sáng tạo 2) cho đến khi chúng ra hình ra dáng.

2. Học bí quyết đo đạc của người họa sĩ sáng tạo

Bạn đã bao giờ chú ý quan sát cách làm việc của những họa sĩ thực thụ chưa? Họ thường thực hiện những điều trông có vẻ rất lập dị như: giữ bút chì hoặc cọ vẽ trong không trung, giữ cánh tay thẳng, rồi di chuyển cánh tay đó. Nếu chưa từng để ý đến thì bạn sắp sửa khám phá ra bí quyết giúp họ trở thành những danh họa vĩ đại rồi ấy. Những bí quyết này cũng sẽ giúp bạn phát triển trí tuệ sáng tạo.

Khi bạn đang đứng trước đám đông, với nhiều người đứng rải rác ở những khoảng cách khác nhau, hãy lấy bút chì hoặc bút bi ra, duỗi thẳng tay và dùng nó để đo kích thước đầu của những người trước mặt bạn. Trước khi đo, hãy ước tính đầu của họ chiếm tỉ lệ bao nhiêu so với độ dài chiếc bút.

Và đây là cách thực hiện: điều chỉnh sao cho đỉnh cây bút chì nằm ngang đỉnh đầu người trước mặt. Sau đó, từ từ trượt ngón tay cái xuống cho đến khi đầu ngón tay cái nằm ngang cằm người ấy. Như tôi đã nói, hãy thực hành cách này với những người ở gần và ở xa bạn.

Kết quả của bài tập này là bạn sẽ có một công cụ quan sát đầy sáng tạo nhưng vẫn có tính nghệ thuật và khoa học, điều mà các thiên tài ở châu Á, Ấn Độ, Trung Đông và Hy Lạp chưa từng biết tới bởi nó chỉ mới xuất hiện cách nay khoảng 600 năm, là khám phá của các thiên tài sáng tạo thời kỳ Phục hưng ở Ý.

14

3. Bạn có thể vẽ biếm họa không? Dĩ nhiên là được.

Sau đây là một số hình biếm họa thể hiện sắc thái cảm xúc của con người. Bạn chỉ cần vẽ lại – nhớ đo đạc và đối chiếu cho cẩn thận. Nếu có hình nào chưa vừa ý, bạn đừng vội xóa đi – hãy giữ lại để so sánh với những lần vẽ sau và vẽ lại lần nữa với "mớ" kinh nghiệm đã tích lũy được sau vài tuần.

15

4. Luyện tập!

Hãy tập vẽ bằng bàn tay "kia". Sử dụng cả hai tay (cho đến khi thành hai tay thuận) là một phương pháp hiệu quả để tăng khả năng sáng tạo. Và cũng hãy sử dụng bộ hình khối cơ bản để thực tập. Mỗi tuần một lần, dành ra 5 – 10 phút để vẽ nguệch ngoạc với các hình khối cơ bản, qua đó giúp duy trì năng lực sáng tạo nghệ thuật của bạn.

5. Tham gia một lớp học vẽ

Giờ đây, "sự nghiệp" hội họa của bạn đã được khởi động lại. Hãy tìm đọc những quyển sách hướng dẫn hội họa và cân nhắc đến việc tham gia một lớp học vẽ hoặc dành ra một kỳ nghỉ để sáng tác nghệ thuật. Những cách làm này đều giúp bạn thêm thư thái và mang lại nhiều cảm hứng.

6. Tham quan triển lãm tranh

Với vốn kiến thức "khoa học về hội họa" vừa được trang bị, bạn hãy tham quan các triển lãm tranh, bảo tàng và chiêm ngưỡng những tác phẩm nghệ thuật bằng cái nhìn mới. Đó là tác phẩm của những người có khả năng vẽ cũng giống như bạn thôi, nhưng điều khác biệt là họ có cơ hội được giáo viên trực tiếp chỉ dẫn cho những kỹ thuật mà bạn vừa học được. Họ học theo người thầy ấy, và cả những bậc thầy vĩ đại trước đó. Bạn cũng có thể học hỏi giống như vậy!

7. Học cách quan sát

Bất kể khi nào Michelangelo hay Leonardo đi dạo, họ cũng đặc biệt tìm kiếm những gương mặt thú vị hoặc xinh đẹp, những vật thể phi thường trong thiên nhiên, hoặc những tòa nhà cổ kính... Khi bắt gặp điều gì thú vị, họ sẽ quan sát nó, sau đó nhắm mắt lại và cố "phác họa" nó trong đầu, rồi họ lại quan sát. Ở lần quan sát thứ hai, họ sẽ kết hợp ký ức về những gì đã nhìn thấy và thực tại. Họ lặp lại hành động này cho đến khi ký ức của họ hầu như hoàn toàn tương đồng với điều đang trông thấy trước mắt, đến nỗi không thể phân biệt được lúc đó họ đang nhắm hay mở mắt nữa. Sau khi đã nhìn ngắm (và ghi nhớ) vật thể khiến họ chú ý, họ quay trở về xưởng vẽ và họa (ghi nhận) lại.

Đây là một trò chơi vô cùng thú vị dành cho bạn. Nếu thường xuyên luyện tập, bạn sẽ nhận thấy khả năng hội họa, cũng như khả năng quan sát và ghi nhớ của bạn, sẽ được cải thiện đáng kể.

8. Nuôi dưỡng khả năng sáng tạo

Tham gia các lớp hội họa, nghiên cứu các sách báo và quan trọng hơn hết là hãy mua một quyển sổ tay để ghi lại các ý tưởng sáng tạo càng trực quan, sinh động càng tốt. Đây là cách mà hai thiên tài Edison và Leonardo từng làm.

9. Hãy chú ý quan sát!

Nếu còn hoài nghi về khả năng sáng tạo của bạn, hãy lục tìm trong ký ức những hình ảnh đẹp, ngoạn mục mà bạn từng thấy. Hoặc bạn hãy tích cực quan sát xung quanh.

Vì chúng ta sử dụng đôi mắt để nhìn, và vì thực tại thì ở "ngoài kia" nên khi quan sát, ta thường cho rằng đối tượng hoàn toàn ở ngoài kia và hiện thời ta đang nhìn thấy nó. Thế nhưng, nếu thực tại chỉ đơn thuần "ở ngoài kia" thì nó thâm nhập vào đầu ta bằng cách nào?

Điều thực sự diễn ra với đôi mắt kỳ diệu của chúng ta đó là cứ mỗi giây, hơn 260 triệu tế bào nhạy cảm với ánh sáng ghi nhận hàng tỷ tỷ hạt ánh sáng (pho- ton ánh sáng), chuyển hình ảnh (dưới dạng xung động thần kinh) đến tế bào thần kinh thị giác nằm ở phần sau não bộ, và tại đây thế giới bên ngoài sẽ được tái hiện trong đầu bạn.

Nói cách khác, trừ khi bạn ngủ, nếu không thì vị "họa sư" bậc thầy trong bộ não lúc nào cũng vẽ nên những bức họa hoàn hảo đúng với thực tế khiến bạn không khỏi thán phục. Mỗi khi nhìn thấy một gương mặt đẹp, ánh hoàng hôn, trăng khuya, bông hoa, động vật, chim muông… bạn đều có thể tái hiện chúng một cách hoàn hảo trong bộ não của mình.

Bạn đã vẽ nên hàng tỷ tuyệt tác rồi ấy, bạn của tôi ơi! Đôi tay bạn chỉ muốn tạo ra những điều thú vị cho chính mình. Vậy tại sao bạn lại ngăn cản chúng?

16

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.