1 Tôi qua Thái Lan hồi tháng tám để ra mắt sách, mang tiếng là đi nước ngoài nhưng cuối cùng không đi shopping được một buổi nào. Lúc mới qua, có ghé trung tâm thương mại MBK đảo một vòng, hoảng kinh thấy nó rộng mênh mông, định bụng trước lúc về thế nào cũng ghé lại mua ít quà cho anh em bè bạn ở nhà. Rốt cuộc, ngày cuối cùng bất thần bị Hội nhà văn Thái Lan “bắt cóc” nên ý định mua sắm cũng tiêu tan luôn.

Trước khi sang Bangkok, tôi được Nhà xuất bản Nanmeebooks báo trước sẽ có những cuộc tiếp xúc với giới truyền thông Thái Lan nhưng không nghĩ chuyện này căng thẳng đến vậy. Ngoài hai buổi ra mắt chính thức tác phẩm Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ bản tiếng Thái tại trụ sở Bộ ngoại giao Thái Lan và trường đại học Chulalongkorn, thời gian còn lại hầu như đều dành cho báo chí: Nhật báo Matichon, ASTV Manager, đài RFA tại Thái Lan, tạp chí Nhà văn (Writer Magazine), tuần báo Jood Pra Kai Literature Section, kênh truyền hình của Hội nhà văn Thái Lan, đài truyền hình Thai PBS, đài truyền hình Mango TV… Trong bài này, tôi chỉ kể vài chuyện vui về buổi ghi hình đầu tiên và cuối cùng trong chuyến đi.

2 Ở Bangkok, nơi đầu tiên tôi đặt chân đến không phải là Nhà xuất bản Nanmeebooks mà là tòa nhà Nation Tower, nơi tọa lạc của Mango TV, đài truyền hình thuộc tập đoàn truyền thông lớn nhất Thái Lan The Nation. Buổi ghi hình cuộc trò chuyện với khán giả Thái trong chương trình Mango Cafe của đài này kéo dài gần hai tiếng đồng hồ nhưng tôi không thấy mệt vì đây là buổi làm việc đầu tiên. Chỉ rắc rối một chút ở phần “chào”. Người Thái chào khán giả bằng cách chắp tay cúi đầu (không biết phong tục này ở xứ Chùa Vàng có phải bắt nguồn từ văn hóa Phật giáo!). Tôi ngồi trên bục thu hình với hai phóng viên Thái Lan và Diệu Ninh, cô phiên dịch người Việt vừa tốt nghiệp thạc sĩ tại trường Chulalongkorn. Tôi không quen kiểu chào của người Thái nên những lúc cần chào thì lại toét miệng ra cười, đến khi xem phát thử, thấy ba người kia chắp tay cúi đầu hết sức nghiêm trang còn mình ngồi nhăn răng cười, bụng thấy hơi kỳ. Phóng viên đài Mango bảo không sao, khán giả Thái biết anh là người nước ngoài mà. Nhưng tôi thấy áy náy (hon nữa thấy kiểu chắp tay cúi đầu cũng chẳng xa lạ gì với người Việt, nhất là những lúc đi lễ chùa) nên tôi kêu họ thu hình lại mấy đoạn liên quan đến chào hỏi cho lịch sự, cũng là tỏ ý tôn trọng khán giả Thái. Tới đây thì tôi lại lúng túng không biết lúc nào thì chào, vì phóng viên đài Mango dẫn chuyện bằng tiếng Thái nên tôi không thể nghe được câu “xin chào và hẹn gặp lại”. Tôi đành dặn Diệu Ninh khi nào tới chỗ “chào” thì nhớ… đá chân tôi một cái để ra hiệu, còn cẩn thận dặn thêm là đừng đá khẽ quá kẻo tôi không để ý nhưng cũng đừng đá mạnh quá kẻo tôi gãy giò (trong khi tôi còn mấy ngày làm việc phía trước nữa).

3 Nếu buổi làm việc ở đài Mango TV là buổi làm việc đầu tiên thì buổi ghi hình của kênh truyền hình thuộc Hội nhà văn Thái Lan là cuộc làm việc cuối cùng của tôi với giới truyền thông Thái Lan. Chuyện này xảy ra hoàn toàn bất ngờ với tôi. Ngày hôm trước, lúc tọa đàm về cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ tại trường đại học Chulalongkorn, nhà văn Binlah Son mời tôi ăn trưa vào hôm sau. (Binlah Son và Prabhassorn Sevikul là hai nhà văn tham dự buổi tọa đàm). Kế hoạch của tôi là đi trung tâm thương mại MBIC trước khi bay về Việt Nam vào buổi chiều, nhưng lời mời của Binlah Son buộc tôi phải hủy bỏ kế hoạch đi mua sắm. Vì các siêu thị ở Thái thường mở cửa khoảng 10 giờ sáng, đi ôtô thì kẹt xe, đi tàu điện trên không (sky train) thì tốn nhiều thì giờ, không thể quay lại dự cơm trưa kịp.

Trưa hôm sau, chị Nareepop Sawasdirak, thư ký Hội nhà văn Thái Lan kiêm Tổng biên tập tạp chí lâu đời nhất ở Thái Lan Sakul Thai Magazine tới khách sạn đón tôi. Tới nhà hàng thấy cả chục người đang ngồi đợi sẵn, nghe giới thiệu mới biết đó là những nhân vật chủ chốt của Hội nhà văn Thái Lan.

Ăn xong, cả đoàn kéo về trụ sở Hội. Thấy họ tiếp mình trang trọng, lòng tôi không khỏi ngạc nhiên và cảm động. Ngồi chơi một lát, mới hay họ đón tôi như vậy ngoài sự trân trọng ra họ còn có ý muốn “dụ” tôi làm khách mời cho chương trình truyền hình “Ngôi nhà của các nhà văn” của họ. Chương trình được quay ngay tại trụ sở Hội (Hội nhà văn Thái Lan có một kênh truyền hình riêng). Xong xuôi, họ mới kéo tôi vào phòng khánh tiết để tiếp đón chính thức. Tôi vừa ngồi trò chuyện vừa nhấp nhổm xem đồng hồ, cứ sợ trễ giờ ra sân bay. Nhà thơ Chen Songsomphan, chủ tịch Hội nhà văn Thái Lan trấn an “Không sao! Không sao”. Tôi thì thấy “có sao” nên cũng chẳng bụng dạ nào rớ tới mấy đĩa bánh để trước mặt, cứ nghĩ đến nạn kẹt xe ở Bangkok là trống ngực nện binh binh, mặc dù cô Thúy Hạnh, giảng viên tiếng Việt ở Đại học Chulalongkorn bảo “Anh về Việt Nam không được thì Hội nhà văn Thái Lan phải nuôi anh chứ lo gì!”. Cuối cùng, chắc thấy tôi nơm nóp không yên, họ tặng tôi một gói sách làm quà, trong đó đặc biệt có một cuốn In song ngữ Thái Lan - Maiaysia. Họ muốn nói là Thái Lan và Việt Nam tại sao không hợp tác in những cuốn sách như vậy để giới thiệu văn học hai nước cho nhau. Bữa đó, nhà văn Kanokwalee Pojanapakorn, hiệu trưởng trường viết văn Thái Lan, chở tôi ra sân bay. Tới nơi thấy máy bay… chưa cất cánh bụng tôi mới hết lo lắng.

4 Tóm lại, bốn ngày ở Bangkok tôi cứ phải gặp gỡ báo chí suốt: không ghi hình trên các kênh tivi thì cũng trả lời phỏng vấn báo viết, về tới Việt Nam, tưởng “thoát”, nào ngờ giở bản hợp đồng với Nhà xuất bản Nanmeebooks ra coi lại, giật mình thấy có điều khoản quy định: nếu có cơ quan truyền thông nào ở Thái Lan muốn gặp tác giả để phỏng vấn hoặc ghi hình thì tác giả có nghĩa vụ phải đáp ứng, không được từ chối, trong suốt sáu tháng trời như vậy, kể từ khi sách phát hành.

Bữa nay, nhẩm đi nhẩm lại mới có ba tháng trôi qua. Còn ba tháng nữa vẫn thấp thỏm không biết Nhà xuất bản Nanmeebooks có “triệu tập” mình qua Thái nữa không. Chỉ thấy vui vui khi họ bảo cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ bán rất tốt và hỏi tôi thích giới thiệu với bạn đọc Thái Lan cuốn nào nữa thì tóm tắt bằng tiếng Anh rồi gửi qua cho họ. Lại nhớ đến câu nói trêu của tiến sĩ - dịch giả Montira Rato hôm thấy tôi ký tặng sách mệt đứ đừ đến bỏ cả tiệc buffet ở trường đại học Chulalongkom: “Chắc anh hết dám in cuốn thứ hai ở Thái rồi phải không?”.