Bây giờ Fơxtê đã biết tại sao hai người kia bị giam ở xà lim số 5. Qua những cuộc tra hỏi ban đêm và những câu chuyện giữa mấy tên Rainơbôt, Kluttich và Mandrin, anh đã biết được nhiều việc. Vì sống biệt lập, nên trước đây anh chẳng biết được gì rõ ràng về những việc xảy ra trong trại.
Dù thế nào cùng đã có một cái gì như một tổ chức bí mật và người ta cho rằng xà lim số 5 là con đường có thể đưa đến những ngóc ngách bí mật của bộ máy. Đối với Fơxtê, cái đó đã rõ.
Bố anh trước kia là một viên chức cao cấp ở Viên[1] và bản thân anh, Hanxơ Anbe Fơxtê, cũng đã làm việc nhà nước. Sau khi nước Áo bị chiếm đóng, anh bị bắt cùng với bố, rồi bị giam hết nhà tù này đến nhà tù khác suốt mấy năm, và cuối cùng bị đưa đến trại Bukhânvan. Fơxtê bị đưa vào boong-ke. Anh ở luôn đó và tên Mandrin dùng anh làm người gác cửa. Khác hẳn những người trước, Fơxtê không bao giờ tham dự vào việc ngược đãi tù nhân. Giữa anh với tên Mandrin chưa bao giờ có quan hệ gì.
Fơxtê lặng lẽ, ngoan ngoãn làm nhiệm vụ của mình. Anh sống trong boong-ke như một cái bóng. Tên Mandrin không bao giờ phải gọi, Fơxtê luôn luôn có mặt đúng lúc, tên Mandrin quen dần với cái bóng của anh.
Từ khi Hơfen và Krôpinxki bị giam và Fơxtê đã có những quan hệ kỳ lạ với anh thợ điện, trong lòng anh thấy say sưa tràn ngập ý muốn giúp đỡ hai người bất hạnh kia. Nhưng anh có thể làm gì được. Anh biết rằng Hơfen và Krôpinxki chưa đến lúc phải chết - phải, chưa đến lúc. Từ khi bị tra tấn bằng chiếc bàn kẹp, Hơfen nằm trên sàn xi-măng lạnh ướt, sốt kịch liệt. Không những Krôpinxki mà cả Fơxtê cũng đều run sợ, biết đâu trong cơn mê sảng, con người đau đớn kia chẳng tuôn ra những điều bí mật mà cho đến lúc này, anh vẫn bảo vệ được một cách dũng cảm. Làm ra bộ chăm chỉ, Fơxtê lăng xăng chạy ra chạy vào xà lim số 5, vì tên Rainơbôt, Kluttich và Mandrin ở đây. Chúng đã kéo Krôpinxki vào góc xà lim và đang cúi xuống người Hơfen, chờ đợi. Đầu óc Hơfen mê man.
Những vết kẹp trên hai thái dương của anh bầm tím và tấy lên ghê gớm. Hàm răng anh run cầm cập như bị rét, răng đập vào nhau bần bật.
Tên Mandrin thản nhiên đứng bên cạnh hút thuốc lá. Tên Kluttich cúi mình xuống con người đang mê sảng nghe ngóng. Những tiếng đứt đoạn, những câu nói gióng một bật ra từ cái miệng dúm dó kia. Đôi khi đó là tiếng thì thầm vội vàng không rõ, đôi khi đó là tiếng lắp bắp, tiếng kêu the thé sắc như lưỡi dao.
- Anh... nói đúng... Vante... anh... đúng,...
Hơfen rên rỉ, mở mắt ra, trố mắt nhìn vào khoảng không, không biết mình đang ở đâu. Anh rúm người, co hai cánh tay lại, hai nắm tay run run trên ngực. Bỗng anh hét lên...
- Đảng ở đây... ở đây...!
Toàn thân anh cứng đơ, sắc mặt xám lại, cùng một lúc những tiếng kêu rít lên và bật ra khỏi cái cơ thể co rút lại.
- Gruuuuu... Tôi - nói - tên - gruuuu... a - a - aa... Những tiếng kêu đứt đoạn vang ra trong cổ họng phập phồng.
Tên Kluttich thích quá, rú lên:
- Nó muốn nói tên đây!
Dường như hắn có thể lắc cho những tên ấy văng ra khỏi con người đang mê sảng. Hắn đưa mũi giày đá thốc vào người Hcrfen. Hơfen quằn quại lắc đầu bên nọ bên kia, hai tay vật vờ thõng xuống hai bên người và trong cơn sốt anh khóc nấc lên, khắp cả người rung động.
- Đây... ở đây, - anh kêu lên. - Anh nói, - đúng, Vante... à đây... ở đây... phải bảo vệ... đứa bé, đứa bé... - Hơfen lại đấm tay, giậm chân xuống nền đá như lúc anh bị tra tấn đau đớn khủng khiếp. Toàn thân anh run lên, rồi tiếng khóc to yếu dần đi thành tiếng rên rỉ của một đứa trẻ. Bọt sùi hai bên mép đã khô cháy.
Tên Rainơbôt móc ngón tay cái vào dưới khuy áo, ve vẩy mấy ngón tay. Tên Kluttich đứng thẳng người lên, nhìn Rainơbôt như muốn hỏi. Tên Rainơbôt ghép lại những tiếng lắp bắp đứt đoạn vừa rồi thành một câu có ý nghĩa:
- Đảng giao cho Vante nhiệm vụ bảo vệ đứa bé - Rainơbôt nheo mắt - ông đại úy, đã thấy chưa? Ta tóm được đứa bé là tóm được Đảng.
Rainơbôt bước nhanh vào góc xà lim lấy giày đá một cái làm Krôpinxki nhổm hẳn dậy. Hắn nắm ngực áo anh Ba Lan và tàn nhẫn đập đầu anh vào tường đôm đốp.
- Đứa bé đâu? Mẹ kiếp cái thằng Ba Lan thối thây này! Đứa bé đâu? Đồ chó, nếu mày không nói thì mày sẽ chết trước thằng kia. Đứa bé đâu?
Trong cơn giận dữ, hắn quay ngoắt lại về phía tên Kluttich:
- Chúng ta phải tìm cho ra đứa bé!
Hắn điên tiết trợn mắt nhìn Hơfen đang nằm mê sảng.
- Chúng mình chưa thể cho nó chết được, còn cần đến nó. Lúc này ở đây vô ích. Thôi đi ra!
Hắn nói với Kluttich, và hai đứa cùng ra khỏi xà lim. Tên Mandrin, theo chúng ra hành lang. Khi hắn quay trở vào xà lim ra, Hơfen đã nằm trên nệm cỏ, có hai mảnh chăn rách bẩn đắp lên người. Fơxtê đang quỳ bên cạnh con người ốm.
Tên Mandrin ngạc nhiên nín thở.
Với quyết định nhanh chóng và táo bạo phải giúp đỡ Hơfen, Fơxtê đánh liều làm những việc ấy.
Lúc này, rất có thể tên Mandrin sẽ đá thốc anh ta ra và kéo con người đang chết dở kia ra khỏi nệm cỏ hay là...
- To gan nhỉ?
Fơxtê nghe giọng nói ghê rợn ấy sau lưng. Bước nhảy vọt táo bạo này vào chỗ phiêu lưu ấy xem ra thành công. Bây giờ phải bảo đảm thêm cho cái thắng lợi ấy. Fơxtê thản nhiên đứng dậy, vừa bước ra khỏi xà lim vừa nói như vô tình:
- Nó chưa thể chết được, các ngài còn cần đến nó.
Nhưng rồi anh ta lập tức quay lại với một mảnh giẻ ướt đã chuẩn bị sẵn và đặt nó lên cái trán nóng rực của Hơfen. Việc đó ở đây thật không bình thường - trong boong-ke chưa bao giờ có tù nhân được săn sóc, nhất là đối với một người bị xử vào tội chết, thế mà Fơxtê dám làm. Tên Mandrin chăm chú nhìn anh gác cửa, ngạc nhiên tại sao dùng những phương pháp giản đơn như thế lại có thể giữ cho một người đã gần chết còn “dùng được”.
Hắn buông ra một tiếng gầm gừ ngắn ngủi vừa có nghĩa tức tối vừa có nghĩa tán thành.
- Chỉ làm cái gì cần thôi.
- Đây không phải là bệnh viện điều dưỡng. - Fơxtê đáp.
Tìm ra đứa bé! Tên Kluttich muốn tất cả trại phải tìm cho ra đứa bé.
Tên Rainơbôt cười.
- Lạy Chúa tôi! Anh tưởng thế à? Năm vạn con người! Trại là cả một thành phố đấy. Anh có thể tới mọi nơi trong thành phố cùng một lúc được không? Những thằng khốn kiếp ấy chuyền thằng bé từ tay này sang tay khác, còn chúng mình thì chạy quanh chạy quẩn như những con cừu. Anh muốn làm ầm lên để hóa ra lố bịch nữa à? - Tên Rainơbôt ném mình xuống một chiêc ghế và lại thọc ngón tay cài vào dưới khuy áo.
- Mẹ kiếp, cứt thật!
Hắn giận dữ, rít qua kẽ răng. Rồi sốt ruột, hắn lại vùng đứng dậy. Hắn vứt bịch cái mũ xuống bàn:
- Rồi chúng mình sẽ ra sao?
Tên Kluttich trêu:
- Tôi tưởng anh sẽ chuồn đi Tây Ban Nha?
- À, à Tây Ban Nha... - Rainơbôt làm một điệu bộ bực bội.
Kluttich rít một hơi thuốc lá.
- Bây giờ anh lại sắp mất bình tĩnh đấy hẳn?
- Tôi mất bình tĩnh à? - Tên Rainơbôt cười thâm độc.
Bỗng hắn để mặc cho Kluttich đứng đó và bước đến bên bản đồ.
Trước đây hai ngày, đài phát thanh quân đội đã báo tin quân Anh và quân Mỹ sau sáu ngày tiến công đã mở rộng đầu cầu đến Bôkhôn, Borken và Đorxten, và đang tiến vào Hamburg. Sáng nay lại có thêm những tin mới nữa. Pháo đài Quyxt’rin sau một trận chiến đấu ác liệt đã đầu hàng quân địch có lực lượng mạnh hơn...
Bọn Bôsêvích!
Trên mặt trận phía Tây, đêm trước lại thấy báo những tin hoàn toàn mới. Ở phía Bắc, hình như đang giao chiến gần Padecbom; ở phía Nam, mũi dùi từ thung lũng Lan tiến đến Bat T’râyxa, Hecfen và Funda.
Quân Mỹ!
T’râyxa - đó chính là con đường dẫn đến Katxen, Funda, từ đây đi thẳng đến Aidơnăc. Hai con mắt tên Rainơbôt như những con ruồi bay rối rít trên bản đồ.
Khi hắn quay lại phía Kluttich, trông mặt hắn như chết lịm.
- Phải, phải, ông cả ơi... Nhà ngoại giao của chúng ta đã chuẩn bị sẵn sàng để tiếp đón: Xin mời các ngài vào đây. Tốt lắm, thưa các ngài; này những người Do Thái, này những người Bônsêvích, tất cả mọi thứ của chúng tôi ở đây là thuộc về các ngài cả.
Hắn nhô cằm ra nhúm môi trên lại một cách thô bỉ:
- Mẹ kiếp, cứt thật!
Bỗng hắn lại nghĩ ra một kế mới.
- Chúng mình bắt lầm phải hai thằng ở trong boong-ke ấy.
Kluttich quên cả đưa điếu thuốc lá lên miệng.
- Bắt lầm à? Ồ, tôi phải nói rằng...
Rainơbôt bực mình gắt với Kluttich.
- Mấy thằng chó ấy không nói gì cả! Chúng mình phải tra khảo cả đội Commando! Nhất định trong bọn ấy thế nào cũng có một thằng vãi cứt ra quần. Và cái thằng đó mới là thằng cần đến!
- Anh lại muốn quay lại nhà đồ đạc à? - Tên Kluttich ngạc nhiên hỏi.
Rainơbôt vung tay lơ đãng.
- Chúng mình không thể một mình làm việc này được nữa, không có thì giờ! Để cho Ghextapô thôi!
Hắn ném ra tiếng ấy như một người ném dao, câu ấy đâm thọc vào người Kluttich làm hắn đau đớn.
- Như thế thì đi xa quá! Chúng mình lao vào chuyện này với trách nhiệm của chúng mình là đủ lắm rồi, còn dính líu đến Ghextapô nữa à? Nếu như lão chỉ huy trưởng nghe thấy thì thế nào?
Tên Rainơbôt đứng sững trước mặt Kluttich nói giọng khinh bạc:
- Cái thứ như ông lại còn muốn trở nên chỉ huy trưởng à... Mai đây tất cả chúng mình sẽ trở lại thành thường dân tuốt, nếu như chúng mình may phúc. Nhưng chừng nào tôi còn mặc bộ đồ quân phục này...
Hắn im lặng thăm dò. Tên Kluttich lại thấy mình thấp hèn hơn thằng cha trẻ tuổi kia. Anh nguyên chủ hiệu ren trong bộ quân phục đại úy kia đã có một lúc khiếp sợ.
- Thôi được, - hắn quyết định. - Thì nhờ Ghextapô vậy.
Mặc dầu anh em tù nhân trong đội Commando biết rằng họ đang bị bọn chỉ huy trại theo dõi và họ đã sẵn sàng chờ đợi một tai họa mới sẽ đến bất cứ lúc nào, nhưng việc hai tên Kluttich và Rainơbôt xuất hiện một lần nữa cũng làm cho họ sửng sốt như một tia chớp giật. Họ phải đứng xếp hàng ngay lập tức. Bản thân Xvailinh cũng hoang mang khi hai tên sĩ quan xuất hiện, hắn nhìn chúng tới trong lòng cũng khiếp sợ. Hai tên kia có theo dõi cả hắn nữa không? Tên Vurăc đứng ở hàng phía sau. Hắn quan sát sự việc diễn biến với cái vẻ thản nhiên thầm kín: nếu cần hắn vẫn có cớ để không bị liên can vào đấy. Rôsơ đứng ở hàng đầu. Mặt anh ta tái xanh như tàu lá và đang cố sức giữ cho đôi chân khỏi run lẩy bẩy. Pipich đã đứng thay vào chỗ Hơfen mọi khi. Lúc này anh tiến một bước ra đằng trước, lên tiếng:
- Đội Commando phòng đồ đạc có mặt!
- Kapô mới hả? - Tên Rainơbôt như chẳng nói riêng với một người nào, đưa cập mắt soi mói nhìn dọc các hàng người. Tên Kluttich bước theo hắn.
Trong đầu Pipich đang đoán hết điều này đến điều khác; tại sao lại có chuyện tới thăm có vẻ đe dọa như thế này? Phải chăng Hơfen đã... Pipich xua đuổi ngay ý nghĩ đó. Vurăc, Xvailinh như anh ta có thể đọc thấy lời giải thích trên nét mặt của nó về trường hợp này.
Tên Xvailinh cũng đứng thẳng đơ như anh em tù nhân.
Trong khi tên Rainơbốt đi dọc các hàng người, óc hắn tính sẵn sẽ gọi ra những tù nhân nào. Trong khi nỗi sợ hãi đang lịm đi trên các khuôn mặt, trong khi trong căn phòng im lặng như chết chỉ còn nghe tiếng lao xao của đôi giày nện xuống đất, hắn lặng lẽ bước từng bước,... từng bước,... và trong sự im lặng của chính hắn, tên Rainơbôt đang thưởng thức cái uy quyền của mình. Mồm hắn chúm lại lẳng lơ. Những thằng này trông thấy chúng ông là vãi cứt ra quần. Nếu như chúng biết rằng ngay cả những con lừa của chúng ông cũng đang quýnh cả lên... Tên Rainơbôt nghĩ như vậy trong khi khinh miệt cả chính mình một cách đểu giả. Còn anh tù nhân Pipich thì nghĩ: Mày tự lừa dối mày, tưởng rằng chúng tao sợ vì chúng tao đứng thẳng đơ trước mặt mày phái không? Hoàn toàn không phải thế đâu. Rồi mày chẳng còn được gõ ngón tay lên áo nữa đâu, thằng công tử bột kia.
Hàng thứ bảy đứng ngay bên cửa sổ thứ nhất...
Rainơbôt lặng lẽ bước từng bước... từng bước.
Tên Rainơbôt dừng lại trước mặt Rôsơ. Nỗi sợ bắt đầu thấp thoáng hiện trong mắt anh ta. Trúng tủ chưa? Tên Rainơbôt nắm lấy cúc áo Rôsơ kéo ra ngoài hàng.
- Mày là đứa nhiều tuổi nhất, một đứa biết điều, làm sao mày lại dính dáng vào một việc ngu ngốc như thế?
- Thưa ngài chỉ huy điểm danh... con không., con không biết gì cả... thật là không...
Tên Rainơbôt có ảo tưởng thú vị rằng hắn đang nhấc bổng con người kia lủng lẳng trên không để đùa chơi.
Trúng tủ rồi!
- Mày làm gì hay mày biết gì, cái đó sẽ xét sau.
Rainơbôt đẩy Rôsơ sang một bên. Con người bị tách ra khỏi hàng ngũ ấy khiếp sợ gần chết.
- Thưa ngài chỉ huy điểm danh... con thật không...
Hắn mà nói thêm một tiếng nữa là mình sẽ nhảy ra bóp cổ. Pipich tức điên người nghĩ thầm. Bất thình lình tên Rainơbôt quay về phía Rôsơ hét:
- Con lợn! Câm mồm ngay!
Việc này như là một trái phá nổ. Rainơbôt cong cong ngón tay chỉ vào một người đứng cạnh, im lặng ra hiệu cho người đó ra đứng bên cạnh Rôsơ. Người đó là Pipich. Anh bước ra khỏi hàng, đến đứng sau Rôsơ và, trong giây phút ngắn ngủi không ai để ý, anh hích khẽ vào lưng Rôsơ. Cái hích ấy biểu lộ mạch máu trong người anh đang đập mạnh hơn, trong đó cơn giận đang sôi lên.
Krêmơ bất ngờ đến khối 61.
Zitkôpxki muốn vứt vội một mảnh chăn phủ lên đứa bé đang ngồi trên sàn sau giường để che mắt anh trùm trại, nhưng Krêmơ đã xua tay:
- Không sao, tôi biết tất cả rồi.
Một anh liên lạc đã đem từ chỗ Riômăng đến cho anh một chai sữa và mấy chiếc bánh bích quy. Krêmơ rút những thứ đó trong túi ra định đưa cho đứa bé.
Nhưng anh ngượng ngập dừng lại, và trao những thứ ấy cho Zitkôpxki.
- Đây.
Anh Ba Lan đưa đôi bàn tay cảm kích ra đỡ lấy những của quý ấy. Niềm vui tràn ngập trên gương mặt anh đầy những nếp nhăn. Anh giấu cái kho tàng ấy xuống dưới giát giường.
Krêmơ bước đến chỗ đứa bé. Nó ngước đôi mắt ấm như nhung nhìn con người cao lớn, nghiêm nghị, trông nó như một con vật xinh xắn nhỏ bé, biết được những bí mặt trầm lặng của các thời đại hơn cả con người.
Nhưng Krêmơ thấy sau khuôn mặt nó một cái vẻ chín chắn về tư tưởng của người lớn khiến anh hơi khó chịu.
Anh nhìn quanh căn phòng, phía trông ra ngoài được dùng làm nơi làm việc của bác sĩ. Một chiếc bàn mộc, mấy cái ghế, một cái giá để chai lọ, mấy cái vỏ đựng thuốc mỡ, vài con dao và một cái kéo cắt băng, thuốc men dụng cụ tối thiểu để chữa các vết thương cho người ốm.
- Gặp trường hợp nguy cấp anh giấu đứa bé ở đâu?
Zitkôpxki lắc đầu, mỉm cười ra vẻ yên trí lắm.
- Nghĩa là không, ở trong này thì chẳng có ai đến. Chẳng có bác sĩ, cũng chẳng có SS. Nhưng nếu có gì nữa thì đứa bé nhanh chóng trốn xuống dưới giường.
Zitkôpxki cười. Krêmơ bực bội chỉnh.
- Không nguy hiểm à? Anh tưởng thế đấy! Chúng nó vừa mới lôi đi một nửa số người của đội Commando phòng đồ đạc! Chúng nó chỉ việc khảo một người trong bọn để tìm ra chỗ giấu là chúng nó sẽ tới đây, sục vào mọi góc! Lúc ấy thì sao? Nào?
Zitkôpxki hoảng người lên. Anh bế đứa bé trên tay, ép chặt vào người để che chở nó nhìn quanh thất vọng.
- Đâu nhỉ? - anh ngơ ngác nói.
- Phải, đâu nhỉ? - Krêmơ gắt lên. - Toàn hứa hão. Đáng lẽ anh phải nghĩ trước hết đến cái đó chứ! Đứa bé không phải trò chơi. Rõ thực là vớ vẩn!
Zitkôpxki chỉ nghe những lời gắt gỏng của Krêmơ bằng nửa lỗ tai, mắt anh đã nhìn xem một chỗ giấu. Ngay từ đầu, khả năng che giấu đứa trẻ giữa đám đông người ốm đã bị gạt bỏ. Chỉ có độc căn phòng này, nhưng góc nào an toàn được?
Mắt long lanh, Zitkôpxki sục sạo tất cả mọi ngóc ngách, không trừ cả những thanh gỗ chống mái nhà.
- Nào, thế nào? - Krêmơ bực bội giục.
Zitkôpxki nhún vai. Bỗng anh nảy ra một ý kiến. Anh đặt đứa bé xuống giường chạy ra phía trước phòng. Trong góc có cái thùng kẽm tròn cao đặt ở đấy.
Zitkôpxki nhìn kỹ cái thùng, suy nghĩ nhanh chóng và nói với Krêmơ đã bước theo anh:
- Trong đó...
Anh nâng nắp thùng lên.
- Anh điên hay sao? - Krêmơ kêu lên, kinh tởm nhìn đống băng bê bết những máu chất cao đến nửa thùng.
Nhưng Zitkôpxki đã khắc phục được tình trạng tuyệt vọng của mình. Anh lại mỉm cười, ra hiệu cho Krêmơ hãy chờ xem; anh gọi hai người phụ việc trong phòng bệnh nhân ra.
Krêmơ nghe Zitkôpxki tuôn ra một tràng tiếng Ba Lan, vừa nói vừa lấy tay làm hiệu dặn bảo hai người đồng hương của mình. Rồi họ chạy bổ đi các ngã. Một người rất bạo dạn thò tay móc những đống ghê tởm ra khỏi thùng, một người khác bước vào với một chiếc bàn chải cũ và một mảnh giẻ. Lấy cái chậu, mau lên!
Nước tẩy uế được đổ vào, rồi họ cọ sạch chiếc thùng. Trong khi đó, Zitkôpxki lấy búa gỗ gõ đường viền chung quanh nắp kẽm.
Vòng nắp đã bé hơn, có thể thụt vào trong thùng, xuống đến giữa và nhẹ nhàng ăn khít xuống đáy. Đến đó nắp bám chặt.
Zitkôpxki ném cái đống băng vào thùng, nó đầy lên đến miệng làm người ta có cảm giác thùng đựng tràn ngập những băng.
Đó là che giấu trong trường hợp nguy cấp!
Như họ đã biết, bọn SS sẽ có thể đưa mũi hít tất cả mọi nơi, nhưng chúng sẽ không dám tới gần cái thùng kẽm với những thứ ghê tởm trong đó. Krêmơ cũng hiểu điều ấy và Zitkôpxki chỉ còn đảm bảo với anh trùm trại rằng sau này một người của anh sẽ luôn luôn đứng canh gác và hễ trông thấy bọn SS thì trong một phút là đứa trẻ sẽ...
- Anh biết không, - Zitkôpxki lắp bắp, say sưa với sáng kiến ấy của mình - bỏ đống băng ra ngoài, cho đứa bé vào thùng thật nhanh, đậy nắp chặt để băng lên trên... dobrze[2] - Zitkộpxki nhìn kỹ vào mặt Krêmơ, chờ đợi xem Krêmơ có đồng ý không.
Krêmơ nhìn xuống không đáp. Khó mà có khả năng nào tốt hơn. Điều còn lại chỉ là vấn đề may rủi. Nếu như chúng nó đến chỗ chiếc thùng và bảo đổ hết những đồ trong đó ra - Krêmơ đưa mắt nhìn ba người Ba Lan đứng quanh mình - thế là đứa trẻ sẽ chết, và cả ba người tốt bụng này sẽ chết theo.
Cái cảnh yên lặng mà họ sẽ đem theo cùng với cái chết lúc này đã hiện ra rồi. Ba cặp mắt quay về phía Krêmơ. Trước mặt anh là ba người Ba Lan tội nghiệp bị vứt ra khỏi quê hương. Anh chỉ biết tên chứ không biết gì về họ cả. Những bộ áo tù xanh xám kẻ sọc lụng thụng vắt trên người họ. Mặc dầu cuộc sống cực khổ đã làm cho xương lưỡng quyền của họ nhô ra và những râu mép mọc lởm chởm trên những nét nhăn ở mặt, như rêu đá trong luống đất, nhưng trên những khuôn mặt đã tàn tạ của những con người ấy, cặp mắt vẫn sáng lên như một vật gì không thể tiêu diệt được. Cái chết cũng như cực nhục đã không thể dập tắt được ánh lửa trong những cặp mắt của họ. Chính là những ngọn đuốc, vẫn còn chiếu sáng ngay ở những nơi mà phẩm giá bị dìm xuống thấp nhất. Chỉ cần viên đạn từ khẩu súng lục của con vật mang bộ quân phục màu xám kia cũng có thể dập tắt ngọn lửa ấy. Nhưng ngay cả lúc đó nữa, nó tắt đi như một ngôi sao lặng lẽ rời khỏi bầu trời và cảnh tối tăm của cái chết sẽ là một tấm màn nhẹ bao phủ lấy cái đẹp vĩnh viễn.
Phải, Krêmơ không nghĩ đến điều đó, nhưng lòng anh cảm thấy điều đó một cách sâu sắc.
Zitkôpxki thân mật gật đầu. Và lời chào đơn giản kia từ trái tim một con người vươn ra như một nhịp cầu không bao giờ có thể phá hoại được.
Krêmơ bước tới bên giường, anh đưa bàn tay ngượng ngập vỗ vỗ vào đầu đứa bé, không nói gì. Anh nghĩ: cái con dế tội nghiệp này... Anh nhớ lại hồi còn nhỏ anh nhốt một con dế trong chiếc hộp bằng bìa cứng đục lỗ nhỏ trên nắp.
Lúc này một gánh nặng to lớn đang đè lên tim anh! Anh đã làm cho đứa bé tất cả những gì có thể làm. Nhưng còn biết bao nhiêu cái phải làm nữa. Phải chăng đúa bé nắm trong đôi bàn tay ngây thơ và vô tội của nó những sợi dây mà ở đấy treo tất cả mọi sinh mạng?
Krêmơ trầm ngâm nhìn đứa bé. Hơfen và Krôpinxki đã phải vào boong-ke vì nó, mười người ở phòng đồ đạc cũng đã bị đưa đi vì nó. Hàng ngàn những chiến sĩ kiên quyết vô danh và không được ai biết đến đang ở trong tình trạng luôn luôn nguy hiểm, và bây giờ ba người Ba Lan tội nghiệp này lại đứng quanh đứa bé để che chở cho nó với hai bàn tay trắng.
Phải chăng họ phải tìm ra lối đi vì đã rơi vào giữa những mưu mô cạm bẫy, giữa những trận đồ rắc rối không có lối ra, giữa địa ngục của súc vật hung bạo, phải nhảy qua những vực thẳm của thất vọng và nguy hiểm... Không, vấn đề hoàn toàn không phải như vậy. Nó hoàn toàn khác hẳn! Số người chung quanh đứa bé ngày càng tăng lên chẳng phải giống như một núi tuyết sụp đổ đe dọa chôn vùi tất cả, mà là một màng lưới tự nó đan lại và mở rộng ra ngoài để che chở.
Những sợi dây kia bắt đầu từ tinh thần kiên quyết của Hơfen và Krôpinxki, đã quấn quanh lòng trung thành của Pipich rồi đến tinh thần sẵn sàng giản dị của những con người bình thường này, và càng kéo nó thì nó càng chắc, càng không thể nào đứt được.
Vấn đề chính là như thế! Krêmơ hít một hơi dài dường như không khí ở đây rất mát mẻ. Anh đưa tay ra bắt tay Zitkôpxki.
- Thôi được, cậu ạ - anh lẩm bẩm, vẻ giòn giã ân cần - cậu hãy nhớ giữ cho vững.
Zitkôpxki không còn nghi ngại gì nữa.
Ở trong nhà tắm ra, đám người mới tới lộn xộn lật đật bước qua cái cổng chăng dây thép gai, đi vào Trại Nhỏ.
Trong số này, nhiều người không có đủ thì giờ để mặc quần áo trong phòng quần áo. Người trần truồng hay chỉ mặc độc quần, họ bước vào trại với những đồ lặt vặt trên tay. Phần lớn tay cầm những đôi guốc thô kệch, đi chân không, bước nhấp nhổm trên đá dăm. Đội tuần tra của trại dẫn họ đi. Cái anh trùm khối đang gắt gỏng, loay hoay lo tiếp nhận họ nhưng không biết làm thế nào để có chỗ cho họ ở trong những chuồng ngựa đã quá đông, đến nỗi không tài nào nhét người vào được nữa. Sau khi gắng gượng dốc hết tàn lực để đi hàng tuần lễ dài đằng đẵng, họ đã gầy rạc đi, và bây giờ, bước đến chỗ mới, ngơ ngác bởi những con người kia bỗng trở thành nguyên nhân vô tội gây nên tình trạng bực bội cho mọi người. Họ bị xô bên nọ đẩy bên kia. và cứ bị đẩy mãi vào thành từng nhóm mới.
Anh trùm khối nào cũng tìm cách làm thế nào gạt bớt được thật nhiều người mới đến, kết quả là tất cả rối tung lên. Krêmơ ở chỗ Zitkôpxki về, phải ra tay giải quyết việc này, mặc kệ những lời phản đối. Anh cương quyết phân phối người, bất chấp số người đã có sẵn trong một khối riêng là bao nhiẽu. Cứ việc phân phối cho xong đã, rồi mặc các anh trùm khối làm cách nào giải quyết tốt nhất để xoay xở với số người quá đông ấy thì làm.
Y như dòng nước ở đầu vòi chảy ra, các dòng người đổ vào trong trại lại phải tản rộng đi cho khỏi bị kẹt. Bực mình tức tối, các anh trùm khối mang theo những đám người bị buộc phải nhận về khối, ở đây lại nhốn nháo, đám người đông đúc lại ầm ĩ lộn xộn, xô đẩy nhau. Bên trong các chuồng ngựa, tiếng ồn ào rì rầm nổi lên như ong vỡ tổ khi đám người lại bị chia ra lần nữa.
Những người khôn ngoan hơn vì đã có kinh nghiệm, những anh “ma cũ”, chạy biến về những ổ nhỏ bé của mình trong những chiếc giường ba tầng, nằm dán chặt vào chăn của mình như bị đóng đinh vào đây để rồi khăng khăng từ chối những người mới đến mà họ chẳng hoan nghênh gì. Các anh quản trị phòng cứ một mực phớt tỉnh, không nghe những tiếng ồn ào kêu la của đám người rối rít kia đang léo nhéo chung quanh họ bằng các thứ tiếng, cứ việc đưa những dân mới vào các ngăn giường, giang những cánh tay lực lưỡng ra đẩy những “dân cũ” nằm sát vào nhau nữa. Mặc dầu thế, cũng chỉ có một số ít người nhờ cách ấy mà kiếm được chỗ để nằm xuống. Còn phần lớn bị ép đẩy vào nhau trong cái phòng chật chội, y như trong chiếc xe chở đầy bò lợn. Những con bọ chét bị đánh thức dậy nhảy ra trên sàn gỗ sù sì.
Tên Kluttich thân hành đem những người bị bắt đến cơ quan Ghextapô ở Vaima. Trong khi đó, tên Rainơbôt sốt ruột chờ tên chỉ huy trại trở về, rồi cả hai đứa vào phòng giấy. Đến nơi hắn đưa cho Kluttich xem bản danh sách tên Xvailinh đã mang tới. Tên Kluttich hối hả xem những tên trong đó rồi lầu bầu có vẻ hả hê:
- Thế là có cái gì cụ thể rồi đấy! Nhưng mà có phải đúng những tên này không?
Tên Rainơbôt cảm thấy thái độ nghi hoặc ấy là một điều trở ngại.
- Bất cứ tên nào ở đây cũng có thể là người của tổ chức bí mật. Chứ sao nữa? Chúng mình không có thì giờ điều tra đâu!
Hắn cáu kỉnh đi đi lại lại.
- Anh đã nghe những tin tức cuối cùng chưa? Bọn chúng đã trên đường tới Katxen. Đứng ở Katxen anh có thể cầm một hòn đá ném tới Aiđơnăc. Anh có hiểu như thế nghĩa là thế nào không? - Rainơbôt cười gằn - Anh hãy bằng lòng với cái phần nhỏ bé mà tôi phải cống hiến cho anh đi.
Kluttich cảm thấy có sự trách móc trong những lời nói của tên Rainơbôt. Nếu như chính hắn cũng cáu tiết lên.
Tên Kluttich đưa mắt nhìn bản danh sách một lần nữa. Tên của Krêmơ đứng đầu hàng. Sau anh đến tên nhiều tù nhân lâu năm mà ở trong trại ai cũng biết đến. Kluttich bĩu môi. Hắn suy nghĩ: dù cho chuyến này chỉ vớ được một nửa số người có tên trong bản danh sách ấy thôi cũng đủ để tóm được bộ phận lãnh đạo trung tâm của tổ chức. Trong ít ngày nữa, tình hình ngoài mặt trận quyết định số phận của trại này! Thật là không còn thì giờ đâu mà hỏi về các chi tiết hay để tìm kiếm nữa. Chúng phải nhanh chân mới được.
Tên Kluttich cẩn thận nhét bản danh sách quý báu ấy vào túi. Đôi môi hắn bĩu ra lại nhô thêm thành một đường nét thô bỉ. “Cái này lại càng phơi rõ sự ngu ngốc của nhà ngoại giao đây. Nếu lão ta không chấp nhận nó thì giờ phút cuối cùng mình sẽ đưa lão ta ra cho hội đồng danh dự xử”[3]. Tên Kluttich mỉm cười gieo mình xuống một chiếc ghế.
- Thật là mình đã giawng được một mẻ lưới ra trò ở đây, anh thấy thế nào? Các bố Ghextapô ở Vaima sẽ tẩn mấy thằng khốn kiếp kia cho ra thằng bé, và họ sẽ tìm ra được, anh đừng lo, “cú” đánh vào mạng sườn đấy. - Hắn vỗ vỗ vào túi áo trong có để bản danh sách - và đây là điểm tấn công trực diện. Nhưng mà - hắn nháy mắt nhìn Rainơbôt - chúng mình sẽ làm thế nào với bọn nó?
Tên Rainơbôt nãy giờ đang đi bách bộ, bỗng dừng lại quay nhìn Kluttich một cách cáu kỉnh:
- Thì khử chúng nó đi! Chứ còn gì nữa? Hay là anh muốn trước hết tách những con cừu ra khỏi đàn dê đã? Cứ đưa chúng nó ra bãi đá mà bắn một loạt.
Kluttich làm một cử chỉ thoái lui, cuống họng hắn nhô lên trên cổ áo quân phục. Tên Rainơbôt trông thấy thế bảo:
- Ông sợ nhà ngoại giao rồi, phải không? Ôi, ông bạn ơi, ông đã vào sâu quá rồi, không rút ra được đâu. Tôi có thể giúp ông giăng lưới, nhưng bản thân ông phải biết kéo nó lên, đó là việc của ông. Dù sao thì ông là chỉ huy trại chứ không phải tôi.
Mặc dầu hắn đã nghĩ mạnh bạo, Kluttich cũng đưa mắt nhìn thằng cha trẻ tuổi kia một cách thẫn thờ, rồi sau cùng hắn gật đầu.
- Phải, anh nói đúng. Đó là việc của tôi, - hắn đứng dậy - Còn Hơfen? Anh nghĩ thế vào? Anh còn cần nó nữa không? Với những đứa khác quả thực chúng mình đã ngấy rồi.
- Bây giờ hãy để nó với thằng Ba Lan đấy đã, - Rainơbôt khuyên. - Chúng nó không chạy đi mất đâu. Để Mandrin giải trí với chúng nó ít lâu. Biết đâu hắn chẳng moi được bọn chúng vài điều. Đến ngày cuối cùng hắn vẫn có thể cho chúng nó đi đời nhà ma, dù sao cũng đã báo là chúng nó chết rồi...
Sự can thiệp dũng cảm của Fơxtê đã giúp cho cơn sốt của người bị tra tấn hạ xuống. Mặc dầu lúc nào tên Mandrin cũng khóa chặt xà lim và giữ chìa khóa, song Fơxtê với lối làm bình tĩnh, kiên quyết của mình, cũng tìm được cách vào trong đó. Anh ta nói rõ rằng không những mảnh giẻ ướt mà phải cả thức ăn nữa cũng rất cần thiết để giữ cho người sắp chết kia còn dùng được, và bao giờ Fơxtê cũng có thể làm cho tên Mandrin càu nhàu kia dịu bớt đi và đem thức ăn nóng cho Hơfen. Như một cái bóng, anh gác cửa ấy lướt nhanh vào xà lim, làm cho cái trán nóng bỏng của con người đang sốt dịu xuống, kề vào miệng anh ta một ngụm nước nóng trong khi tên Mandrin đứng ở ngưỡng cửa.
Krôpinxki nằm ép trong góc, rùng mình khi nghĩ đến cái chuyện khủng khiếp kia đã rơi lên đầu người anh em của mình. Tên Mandrin hãy tạm để Hơfen đó, chờ con người bị tra tấn kia hồi đến mức hắn lại có thể lợi dụng được. Nhưng khi hắn nhận thấy đôi mắt của Hơfen đã dần trong hơn, thì hắn cấm tiệt không cho giúp đỡ gì nữa.
Fơxtê lại bị đuổi ra ngoài xà lim. Nhưng anh ta đã kéo được con người sắp chết ra khỏi ngưỡng cửa của cái chết. Một điều khá kỳ quái, tên Mandrin đã cho để cái nệm cỏ lại trong xà lim.
Sau khi tên Mandrin đã ra khỏi xà lim và khóa lại, Krôpinxki vẫn còn nằm im lặng không cựa quậy trong góc; vì sợ hắn quá, Krôpinxki không đám đến chỗ Hơfen đang nằm sóng sượt, người cứng đờ. Hơi thở Hơfen hắt ra không thành tiếng, miệng anh há hốc. Hơfen nuốt khan, khẽ kêu lên: Marian...
- Tak?[4]
- Bao lâu... - Mấy ngón tay Hơfen run run cào sột soạt cái nệm rơm, - chúng mình ở đây bao lâu rồi, Marian?
Trong góc xà lim im lặng. Một lúc sau mới có tiếng trả lời:
- Năm ngày, anh ạ...
Câu trả lời lơ lửng một lúc lâu trong cảnh im lặng của cái xà lim vắng vẻ. Mắt Hơfen nhìn lên trần như ngọn lửa không động đậy của một cây nến đang cháy âm ỉ.
- Năm ngày...
Hơfen bắt đầu chớp mắt, và ngọn lửa trong cái nhìn trừng trừng của mắt anh rung rinh như có một luồng gió nhẹ lướt qua.
- Marian ơi...
- Tak?
- Tôi có... cậu có nghe không. Marian?
- Tak.
- Tôi có - nói gì không,...? Hơfen lại nuốt khan.
- Nye, anh ạ...
- Không tí nào chứ?
- Nye... Anh vẫn chỉ kêu la thôi.
- Thật thế chứ?
- Tak.
Hơfen nhắm mắt lại.
- Còn cậu? Cậu làm gì?
- Tôi cũng thế.
- Kêu à?
- Tak.
Không ai nói gì nữa.
Bên ngoài, một tù nhân liên lạc chạy qua sân kiểm soát vào trại. Anh ta tìm Krêmơ nhưng không thấy ngay, phải hỏi những người khác:
- Anh ấy đâu?
Anh ta phải chạy đến Trại Nhỏ, vấp ngã trên những lối đi lát đá dăm, lầy lội, sau cùng mới gặp được Krêmơ.
- Anh Vante!
Krêmơ cảm thấy có tin không hay. Anh kéo người liên lạc sang một bên:
- Cái gì thế?
Anh chàng trẻ tuổi thở hổn hển:
- Một tin điện! Tôi chợt nghe được, - nỗi sợ hãi thoáng hiện trong mắt anh ta. - Dời trại!
Krêmơ sửng sốt.
- Thật không?
Trong một lúc, nỗi hoảng sợ bất thình lình chặn hết tất cả mọi cảm nghĩ trong người anh. Anh trố mắt nhìn vào khuôn mặt khiếp sợ của anh chàng trẻ tuổi, chưa biết nghĩ thế nào.
Bao nhiêu nguy hiểm đã xảy tới do sự có mặt của đứa bé, bây giờ lại xoắn lại thành một nguy cơ duy nhất to lớn. Giờ kết thúc sắp đến.
- Bây giờ thế nào? - Anh liên lạc hỏi.
Mặt Krêmơ nhăn nhúm bực bội:
- Hãy chờ xem đã.
Anh trả lời thế, vì không có câu trả lời nào khác, và anh thấy anh cũng không biết làm thế nào.
Điều cuối cùng bây giờ họ có thể làm được là chờ xem. Krêmơ cảm thấy trong người nôn nóng điên cuồng, muốn cầm lấy còi hiệu chạy qua các dãy nhà khối, rít còi kêu khắp trại để gây nên tình trạng rối loạn: “Dời trại, dời trại!”.
Để nén sự bối rối, anh hỏi:
- Cậu có chi tiết gì chính xác không?
Anh chàng trẻ tuổi lắc đầu.
- Tôi phải nói ngay để cậu biết, chúng nó đã từng nói đến việc đó rồi.
Krêmơ thở phì phì, thọc hai tay vào túi áo. Thế là bây giờ cái điều họ đoán trước đã trở thành sự thật. Nhưng trong tình trạng cấp bách ghê sợ ấy, nó vẫn có vẻ không thực và cái đầu óc bình tĩnh thiết thực của Krêmơ xua đuổi nó đi ngay. Mới một tuần trước đây anh đã nói với Suyp: Trong nửa tháng nữa, chúng mình hoặc sẽ tự do, hoặc sẽ chết...
Lúc đó chỉ là một câu nói suông! Nhưng bây giờ anh đang đứng trước sự thật!
Một cơn ớn lạnh chạy khắp người Krêmơ. Rồi Hơfen, Krôpinxki sẽ ra sao? Rồi Pipich, với mười người của phòng đồ đạc nữa? Rồi đứa bé! Tất cả bọn sẽ ra sao đây?
❀ ❀ ❀
[1] Thủ đô nước Áo (Viena)
[2] Tiếng Ba Lan (đọc là đốp-giê): tốt
[3] Một thứ “hội đồng” gồm những sĩ quan cao cấp của SS để kiểm tra sự trung thành của Đảng viên Quốc xã
[4] Tiếng Ba Lan, xin đọc là Tắc: vâng, ừ, gì cơ?.v.v.
