Mỗi khi phòng khám tâm lý rảnh rỗi công việc, Tùng Xương Mân liền vội vàng lấy tài liệu tư vấn tâm lý từ trong túi đựng hồ sơ án lệ của anh ra, bắt đầu viết nhật ký lâm sàng của mình. Anh là một người không thể ngồi yên, nếu quá rảnh rỗi, anh sẽ tỏ ra mệt mỏi, chán ghét; bằng không sẽ lập tức trở nên cố ý làm nịnh, giàu tính hài hước và đầy vẻ thu hút. Chỉ khi anh viết nhật ký, mới bộc lộ ra dáng vẻ yên tĩnh hiếm có.
Chiều hôm đó, khi tôi hào hứng bước vào phòng làm việc của anh, anh đang cúi đầu tập trung vào những tài liệu trên bàn, thậm chí không hề phát hiện ra có người bước vào.
"Sao thế, lại đang viết nhật ký lâm sàng của anh à?" Tôi mỉm cười nhẹ nhàng hỏi anh.
Tùng Xương Mân ngẩng đầu lên, ánh mắt rạng rỡ đầy thần thái, vô cùng hứng thú nói: "Không, đang đọc 'Nhật ký lâm sàng' của một nhà phân tâm học nước ngoài. Tác giả là một nhân vật rất thú vị và quan trọng, tên là Sándor Ferenczi. Biết không?"
"Ồ, chỉ biết một chút thôi." Tôi nói, "Là người Hungary phải không, trong số mười hai anh chị em ở nhà thì đứng thứ tám, cha mẹ đều là người Do Thái sinh ra ở Ba Lan. Từng học y ở Đại học Vienna. Năm 1908 nhờ sự giới thiệu của Jung mà quen biết Freud, mới bước lên con đường phân tâm học. Sau này quan hệ với Freud rất tốt, năm 1909 Freud và Jung đến Mỹ thăm viếng giảng dạy, anh ấy là một trong những người đi cùng. Tác giả tiêu biểu của ông ấy hình như là 'Thử nghiệm lý thuyết tình dục'. Tôi chỉ biết chừng đó thôi."
Tùng Xương Mân mỉm cười kín đáo, châm một điếu thuốc, chậm rãi nói: "Nhân vật này từng vào năm 1913, tại Hungary lúc bấy giờ đã thành lập hội phân tâm học sớm nhất trên thế giới, sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, còn từng đảm nhiệm chức hội trưởng Hội Phân tâm học Quốc tế. Năm 1919 khi chính quyền cộng sản Hungary được thành lập, anh ấy còn từng làm giáo sư đại học chuyên ngành phân tâm học sớm nhất thế giới. Có điều, chính quyền cộng sản lúc bấy giờ rất đoản mệnh, sứ mệnh của Ferenczi ở trường đại học cũng nhanh chóng chấm dứt."
"Nói ông ấy là nhân vật quan trọng trong lịch sử phân tâm học thì tôi có thể hiểu, nhưng tại sao anh lại nói ông ấy còn là một nhân vật rất thú vị?" Tôi hỏi.
"Sau những năm 20 của thế kỷ trước, ông ấy chuyên tâm điều trị và phân tích các ca bệnh khó chữa. Thậm chí ông ấy còn đưa bệnh nhân tâm lý lên đường du lịch để tiến hành phân tâm học, việc này vào thời điểm đó là vi phạm nguyên tắc điều trị." Tiến sĩ Tùng Xương Mân trở nên hứng khởi, anh hào hứng trò chuyện, "Về đời sống riêng tư, ông ấy nảy sinh tình cảm yêu đương với một phụ nữ đã có chồng lớn hơn mình mười tuổi, người phụ nữ đó sau này ly hôn với chồng mình rồi kết vợ chồng với ông ấy. Người phụ nữ đó có một người con gái tên là Elma, bà ấy giao con gái cho Ferenczi tiến hành trị liệu tâm lý, kết quả là Elma đã đem lòng yêu cha dượng của mình. Thế là Ferenczi rơi vào mối quan hệ tay ba phức tạp với hai mẹ con này. Ngoài ra, vào những năm cuối đời, vì vấn đề trị liệu thí nghiệm tâm lý, ông ấy đã bị Freud chỉ trích nghiêm khắc, từ đó quan hệ thầy trò xấu đi đến mức không thể vãn hồi."
"Kiến thức lịch sử phân tâm học của anh thật khiến người ta kinh ngạc!" Tôi cảm thấy vô cùng thán phục.
"Có gì đâu." Tùng Xương Mân nói, nhưng có thể nhận ra, anh lấy làm đắc ý vì sự kinh ngạc của tôi dành cho anh, "Thực ra, tác phẩm tiêu biểu của Ferenczi không phải là 'Thử nghiệm lý thuyết tình dục', mà là 'Nhật ký lâm sàng'. Đây là tác phẩm cuối cùng trước khi ông ấy qua đời, cũng là tâm huyết và thành quả trị liệu tâm lý lâm sàng cả đời của ông ấy."
"Đây chính là cuốn sách mà ban nãy anh chăm chú đọc đó sao?"
"Ừm, cuốn sách này mang lại cho tôi cảm hứng rất lớn, đặc biệt là rất có ích đối với việc phân tích ca bệnh được ghi chép trong nhật ký lâm sàng trước đây của tôi. Bác sĩ Thịnh Minh, ca bệnh nữ giáo viên trung học đó anh cũng biết mà, ban đầu tôi vẫn còn mấy điểm khó chưa thể phân tích, thực sự muốn mang ra thảo luận cùng anh một phen. Lần này thì được giải quyết triệt để rồi."
Tôi nhớ buổi tư vấn cho nữ giáo viên đó là một ca bệnh khá khó khăn và phức tạp, vài năm trước là một người bạn rất thân của tôi, đã ủy thác chỉ định mời bác sĩ tâm lý Tùng Xương Mân đến tư vấn.
Tùng Xương Mân thấy tôi không lên tiếng, cười cười nói tiếp: "Chủ đề trong 'Nhật ký lâm sàng' của Ferenczi rất rộng rãi, nhưng khái quát lại thì chỉ có ba điều: một là tổn thương tâm lý cá nhân và cơ chế tự vệ; hai là sự phân tích tương hỗ giữa bác sĩ tâm lý và bệnh nhân tâm lý bị tổn thương; ba là sự chỉ trích đối với Freud. Nếu anh có hứng thú với cuốn sách này, có thể mượn đọc thử xem."
Tôi đáp: "Tôi lại có hứng thú với ca bệnh nữ giáo viên được ghi chép trong nhật ký lâm sàng của anh hơn. Nếu anh không phản đối, tôi muốn xem anh đã phân tích và điều trị ca bệnh này như thế nào."
Tùng Xương Mân tỏ vẻ ngại ngùng, do dự hồi lâu, anh nói: "Được thôi, đây là ca bệnh không được thảo luận công khai ở phòng khám tâm lý, bởi vì liên quan đến một số chủ đề nhạy cảm và điều cấm kỵ. Hy vọng khi đọc, anh nhất định phải chú ý bảo mật."
"Được rồi, thú vị thật đấy." Tôi xoa tay, khi nhận từ tay anh cuốn nhật ký lâm sàng ghi chép ca bệnh này, cảm thấy dường như có vài phần thần bí.