Ngày...

NV . thân yêu, em mở cánh cửa sổ quay vào cõi chết của anh. Mùa thu làm cho đêm vắng dài thêm. Biển trầm lắng và tỏa sáng trong bóng đen, bởi chính cặp mắt cũng nghe thấy tiếng vọng của nó đang dâng lên bảo vệ mặt đất, nhưng bảo vệ khỏi cái gì thì em cũng không biết. Nhưng điều đó lại vĩnh hằng như thế và chẳng thay đổi được. Em phân biệt được những chỗ lồi lõm trên mặt biển, những đường viền đen như mực của mũi đất và ở nơi xa nhất kia, đó chính là nơi anh đang yên nghỉ. Anh, anh không còn mở cánh cửa sổ ra như những hôm đó nữa. Chính bằng nhũng cử chỉ bình thường, phác họa hàng ngày mà em lần đo cái chết của anh. Chúng ta đã không hề biết đến hạnh phúc của những động tác này, chúng cũng hết sức tự nhiên đối với thân thể ta như những thân cây chuyển động trước gió. Cà phê tỏa hương thơm, bánh ngọt và trên bậu cửa sổ, một con chim khuyên, lúc này đứng im không hót, chưa bao giờ bức tranh thiên nhiên hàng ngày lại yêu kiều đến vậy. Nỗi buồn, giống hệt như một chiếc ly pha lê trong suốt, chỉ một chi tiết nhỏ thôi cũng khiến ta rơi lệ vì vẻ dẹp của nó. Trong lễ đăng quang thuần phác, cuộc sống bản năng hấp thụ sức mạnh của điều kỳ diệu, và em đến viếng trên mộ anh bằng tất cả những năm tháng thay cho những vòng hoa. NV . Anh sẽ không còn cảm thấy gió thổi làm căng phồng những cánh diều niềm đam mê của anh. Từ đường chân trời cho đến tận bến bờ của loài người, anh tung những con sò khép kín ra trước ánh sáng để em gỡ nó ra khỏi tên của anh. Em như nhận dược quà tặng mỗi ngày. Bình minh đến thật chậm. Mùa thu thêu dệt quanh nó những tăm tối của sự vắng bóng âm ỉ trong suốt nhiều ngày liền. Em còn sống đây và anh đã chết. Thật là một lời khẳng định liệu có thể đảo ngược được không anh! Sao cho để anh được sống và em chết đi. Em phải sống trên cái chết của anh và cả bên dưới nó nữa, lần mò từng bước đi dọc bức tường của nỗi nhớ da diết đến xây xẩm mặt mày.

Anh đã chọn mùa thu mát mẻ để làm con tim nóng hổi của mình ngừng đập. NV ., anh là trái ngọt thu được sau mùa hái, anh là kim cương của cuộc sống này, anh biết không!

Ngày...

NV ., giờ đã là mùa đông rồi. Ngày bắt đầu chớm trên bãi biển. Giữa cánh tay của gió, mùa thu đã khóc đưa anh bằng màu vàng mát dịu khêu gợi thêm nỗi buồn vốn đã sâu lắng. Hôm nay, cây cối và đất đã kiên nhẫn đợi chờ trong sự trần trụi đen thui của nó. Bên cửa sổ, con chim khuyên bữa nào, cả thân hình co rúm lại, lặng ngắm biển khơi, chỉ mình nó thôi là chẳng thay đổi gì cả.

Mặt trời lấp ló phía sau ngọn núi đen xa xa. Cả núi cũng đang rạo rực cảm giác ngày sắp tởi. Trên bãi biển, một vầng mây hồng dừng lại và phản chiếu lên cát ướt trong khi đó thì màu xanh vẫn còn đang nhạt nhòa trải dài trên mặt biển tới tận đường chân trời, với những sắc màu tích tụ muôn thủa làm nảy sinh sự sống trên trần gian.

Em không còn biết em là ai. Em! khi anh gọi em thì em chỉ còn là một thác nước trong suốt, em không còn đáp lại khi có ai đó gọi tên mình. Cái chết của một con người yêu thương đã giáng một cú quyết định lên trật tự mọi vật. Kể từ đây không còn ngồi yên được nữa, em dựa vào những gì em nhìn thấy. Đứng trên một cái kệ, em đưa mắt tìm kiếm những con sóng, nguồn cội phát ra ánh sáng. Em quan sát và em miêu tả lại cảnh bình minh như là một công việc thực hành hàng ngày của cuộc sống. Em tu ùng ực màu xanh của biển đang đậm dần lên trong buổi sáng, để rồi đến trưa, nó sẽ mang một màu xanh thẳm nhát.

Lúc này, các con chữ như truội khỏi em. NV ., cái chết của anh đã bào mòn ánh sáng đến tận đỉnh điểm của nó. Trong sự khô khan cằn cỗi của ngôn từ, em kêu cứu đến những cuộc đi dạo, mà chỉ mình nó thôi có thể hoàn thiện nốt những câu em muốn viết. Trên bãi biển trinh nguyên, những bước chân em tiếp tục bài em muốn viết cho anh. Viết, dạo bộ, in dấu chân mình trên cát trinh nguyên hay viết những con chữ trên trang giấy trắng, những điều đó đều khơi dậy cùng một niềm hăm hở để giải tỏa nỗi u buồn sâu kín trong lòng.

Ngày...

Ngày hôm nay đang là buổi trưa rồi, biển dâng rất cao, còn gần gụi và thân thiết hơn. Những con sóng mở cửa nỗi đau bằng màu xanh ngút ngàn của nó, rồi lại khép lại trên chính mình bằng loạt sủi đục ngàu. Được cử động của những con sóng tiếp sức và do mũi đất nhô ra phía biển như nhát dao chém hiện hình, như thể nó giữ lại những dấu vết cuộc sống của anh, em cứ đi, cứ đi trên con đường dẫn đến sự trong trẻo nhất của không gian.

NV ., anh là Ngọn đèn pha Vàng bảo hộ, anh để tâm coi sóc đến vịnh biển. Anh đã phải mất ngần ấy năm để vươn tới điểm chính xác chủ yếu nhất mà anh hằng mong muốn.

Chết đi rồi, thì cũng vẫn là anh dạy em cách sống. Đầu cúi trên vai em, anh thì thầm nói cho em hay cỏ thì xanh đến mức nào, và biển thì thẳm sâu ra sao, món quà tặng vô giá của ngày dành cho ánh sáng trong trẻo của mùa thu thì gần gũi đến độ nào; và chỉ điều này thôi là quan trọng nhất trên đời: được sinh ra trên trần gian, gắn liền với nó bằng ánh mắt. Và hiếm lắm, mỗi khi ta có thể ngồi bên bàn ăn, đối diện với vẻ đẹp kỳ bí của thế gian!

Ngày...

Em dạo bộ trong một hang đá được hai ghềnh đá ngất ngưởng vòng lại như hai cánh tay dài khổng lồ ôm lấy, chúng bị biến dạng đi do những con sóng cao ngất dồn dập đổ vào. Vịnh biển lúc này thu hẹp phạm vi cái chết, phải sống chất chồng lên nhau để trốn tránh hàng giờ khi đại dương lên cơn cuồng nộ. Hệt như một động tác chèo thuyền, nó giữ thăng bằng cho trái tim mình đang hoang mang giữa những con sóng hỗn loạn, cuộc dạo bộ đã cứu em khỏi cơn chết đuối. Mỗi ngày đến tiếp nối ngày hôm trước để tiếp tục những con chữ và những bước đi cần thiết. Phong cảnh đẹp, bằng ánh sáng của mình, đặt lên vết thương lòng niềm an ủi, đánh động hoài niệm đến mức như có một sự hiện diện xác thịt trên những con đường mà em thường xuyên đi dạo với anh. Đi dạo tiễu trừ bản năng của sự phá huỷ. Con đường dọc bờ biển xóa nhòa đoạn cuối mà nó vừa họa lên, cấp cho những bước chân sự vô cùng. Mọi đường biên tự hủy đi trong thời gian và không gian. Ở đó, anh đứng sừng sững trên những cây thông, NV ., anh quá gần gũi đến nỗi những con sóng, chứ không phải cõi chết, hình như bao phủ lên tiếng nói của anh. Xuyên qua sự chia cắt, làm nảy sinh một cuộc gặp gỡ kỳ bí. Dẫu có đi khất thực khắp thế gian này cũng không sao trả lại cho em khuôn mặt anh, nhưng mỗi bước chân trong đá và trong bùn đất thân quen có tác động đến cái chết hệt như câu niệm thần chú vừng ơi mở ra.

Trong khu trảng rộng lớn, con đường mòn như bị xoá dần đi và chỉ còn phác ra một lối mòn trên đá, một dâu vết cổ xưa chạy dọc theo sự suy ngẫm cuối cùng của loài người. Con đường này nhập vào những vết sước chằng chịt của vách đá lồi lõm tạo lên những hang động của biển và nhô ra đe doạ sự hung bạo của những con sóng. Cảnh đẹp hoang dã này khiến em bình tâm hơn biết bao lời nói, hệt như ảo ảnh của nỗi niềm day dứt của biển bao quanh đất đã phóng thích con người ra khỏi lũ quỷ bám vào họ. Em đi tản bộ ở đây, trên con đường duy nhất nối lại tình giao hảo giữa giấc mơ và cuộc đời thực, giữa sự có mặt và vắng bóng, trong sự phản chiếu của một điều bí mật thường xuyên đem dâng tặng và dẫu vậy lại chẳng bao giờ cạn kiệt đi.

Ngày hôm nay, biển xanh thật sống động, nó hít thở ánh sáng bằng tất cả những lỗ hổng nhỏ nhoi của nó, nên ta phải tung ra cùng một thụ cảm, hiến tặng nỗi lo lắng cho vẻ đẹp kiêu sa, để cho cơn nhọc nhằn được nhẹ đi trong các mạch máu của mình.

Ngày...

Đại dương hết sức mình đạp vào ghềnh đá làm tung bọt trắng xóa, biến thành nền cho màu xanh thẳm trong không gian vĩnh hằng. Đưa mắt đón nhận những chùm sáng lấp loá, tuyệt diệu quá đỗi mà chẳng của riêng ai, em leo lên mũi đất đó và ngồi trên tảng đá đối diện với mặt biển gầm gào. Nơi đây khiến em mê ly. Từ đây cho đến tận eo biển ngoài kia, như có một chất nam châm nào đó cứ hút chặt lấy em. Một sự xuất thần nhập định nguy hiểm cứ mài rũa ý tưởng muốn đi đến gặp anh ở cõi ấy.

Khi điều đó cứ thu hút em khiến em bất khả kháng, thì em bằng lý trí, buộc phải đứng lên và đi về bãi biển phía sau, từ đây, bãi biển hiện ra hết tầm mênh mông của nó. Hỡi những người quá cố, liệu các người có phải là những người làm vườn vô hình đang thêu lên những con đường đi dạo trên biển thành những đợt sóng cuốn quá hoàn hảo như vậy không, quá dịu êm mà màu trắng tinh khôi cứ hít thở mãi trên cát?

Em biết rõ những chỗ ngoằn ngoèo của vách đá, nó như một con người thân quen đã rất thường xuyên cứu trợ em. Để giữ được lâu nhất những chuỗi nối tiếp nhau của những con sóng về phía bãi bờ, em đứng dựa vào một chỗ lõm của vách đá đầy cỏ gai xum xuê, em cuộn mình lại trong tình kiên nhẫn mẫu tử của thế gian và trong cái chết của anh hệt như để chờ đợi một sự tái sinh. Bất động, với niềm ham muốn chẳng bao giờ dậy nữa, cứ đứng đó thành rễ cây thông bám chặt vào những điệu nhạc muôn thủa của những con sóng. Mắt nhắm nghiền, em để mặc cho thứ âm nhạc này dâng tràn, toả đi khắp không gian, và mong muốn được ngủ mãi trong nền nhạc ấy, thì thầm mãi cho đến tận cõi vĩnh hằng. Biển nhân đạo hơn bao giờ hết khi chỉ bằng mỗi tiếng thì thầm của nó như vậy. Nó là âm thanh của niềm an ủi. Em nghe nó cho đến tận lúc ngày khép lại lưỡi dao sắc nhọn quá đẹp đẽ của nó và bóng đêm tới tiếp sức. Buổi chiều nào cũng đòi giết em, và em chết đi do sự hãi hùng phải sống trong sự tàn phá hoàn toàn. Em cố gắng trốn chạy, nhưng điều trái khoáy là, chính tại đây, trên ghềnh đá, nơi anh yên nghỉ này mà em lại qua được những giờ phút khủng khiếp nhất. Em thả mình cho nỗi đau đang làm rạn nứt ý chí của mình.

Đương nhiên, ta luôn luôn có thể dùng lý trí để suy luận cái chết, bao bọc nó bằng những ý nghĩ kiên cường. Đương nhiên, sự bình an là câu trả lời khôn ngoan nhất của con người đối với thứ tự vạn vật. Nhưng cái chết của anh đã chống đối lại tất cả, huỷ bỏ tất cả các trật tự này, và thậm chí; cả ánh sáng cũng rỉ máu.

Lôi duy nhất thoát khỏi cơn sợ hãi đôi khi lại chính là vâng lệnh nó, hòa hợp với nó và lặn ngụp với nó, là phóng thích những dòng lệ, để chúng tuôn trào ra. Cơn khủng hoảng đó đã cứu sống em cho đến tận ngày hôm sau. Sống không còn là một điều hiển nhiên nữa, mà sống, chính là một sự học hỏi. Nhưng thói quen thường nhật xé tan ý thức mà lúc này nó lại quá sáng suốt.

Em là một thủy thủ thuyền quăng buồm mình ra đại dương mênh mông. Em là Robinson đang lưu lạc vào hòn đảo - cõi chết của anh. Chẳng ai có thể làm được gì cho em.

Đôi lúc em trải qua một khoảnh khắc được tri ân, như khi có một con hải âu bay chậm lại bên cánh cửa màu sổ màu xanh, nơi em vẫn đưa mắt dõi theo anh.

Trên gềnh đá, cái lạnh bắt đầu lôi em ra khỏi sự bình an của cây cối. Phải đứng dậy thôi, phải cử động, phải giả vờ sống như một con rối nhảy trên nền nhạc cõi chết. Có thể, do cứ kiên nhẫn, cuộc sống, vô ý thức đến tuyệt đỉnh, sẽ quay lại chăng để tưới lên các mạch máu, những cử động, và những tháng ngày.

Em đi xuống phía bãi biển. Đại dương bắt đầu rút đi và đã kịp để lộ ra một dải băng cắt dài dưới sự phản chiếu lấp lóa. Con đường mòn len lỏi ngoằn ngoèo trong các bụi cây rậm úa tàn, dọc theo bãi cỏ mà anh đã rất thích bởi nó là điểm cuối cùng của miền quê thôn dã trước khi chạm tới các vách đá, và tặng cho cặp mắt ta một cái nhìn tuyệt vời nhường ấy. Bên phải, anh còn nhớ không, bãi biển có những con sóng đang ào vào dồn dập. Một cơn gió hoang thổi từ đất ra chống chọi lại chúng, hất lên không trung những làn bụi trắng xóa. Phía đối diện là đường lờ mờ của mũi đất, và bên trái, nhìn thẳng ra vịnh.

Liệu cứ như vậy em có thể tập trung được để tìm lại trong em sự thỏa thuận làm hài hòa những dằn vặt giằng xé trong em. Chiếc chìa khóa mở lòng người là âm nhạc, theo nhịp xuất thần giữa cơn sợ hãi và mê ly. Liệu em có thể toả sáng thành một khối để nó không vứt bỏ cái chết của anh, mà đưa nó ra nhập vào sự thực của mỗi mùa hệt như những đụn rơm trong miền quê khi anh chuẩn bị cho cái chết của mình.

Anh còn nhớ không, có một ngày đẹp nhất của một mùa hè, bầu trời xanh thăm thẳm, lúc đưa anh đi về phía mũi đất, những ngôi nhà lá nhìn chúng ta như muốn nói lời vĩnh biệt. Như thể thời gian đã muốn nghiền đời anh ra để lưu lại trên những ngón tay nó những hạt tro mịn màng êm ái.

Giờ đây, N. V. của em! Bãi cỏ mang hương vị biển in dấu cái nhìn của anh đã trả lại cho em cái hình ảnh mà nó phải trở thành: một triền đất phủ đầy cỏ màu sáng được gieo trong bóng tối. Lại càng sáng hơn khi những gốc rễ của chúng ăn sâu vào trong bóng đêm.

Tâm hồn em như một cánh đồng nhỏ thoai thoải đang chạy dần về phía biển.

Em đến bãi biển bằng con đường mòn trơn trượt trên nền đá. Biển rút đi rất nhanh, để lại bãi biển bao la và nổi cuộn từng đụn cát như những mạch máu, biệt lập với tất cả do thứ sương mù xanh lam đang trải dài vào lúc cuối ngày. Bán đảo xa xa đang dần dần phủ lên mình tấm voan mỏng, màu sắc và nỗi đau rủ nhau cùng dịu đi. Em tản bộ bên cạnh những con sóng, trong thứ bọt sủi ngầu.

Chỉ còn lại cảnh tuyệt vời, giữa cuộc sống của em hiện tại bãi biển là khoảng không quả cảm, phong cảnh đôi với tâm hồn em cũng cần thiết như cơm ăn và nước uống. Từ cửa sổ phòng mình em tiếp nhiên liệu bằng những sắc thái đậm màu sắc vô cùng của nó, và nếu không có chúng, có lẽ em đã theo anh vào cõi chết. Dưới sự ngăn cản vô cùng của biển, chân trời như bị đe dọa, nhưng vẫn rất hùng dũng, tấm gương của thiện cảm, chất đầy ánh sáng vang vọng tình người. Bóng đen giông tố từ xa phản lại bằng một vầng cầu vồng xuất hiện phía đông nam. Rồi gió bắt đầu nổi, lặp lại tâm hồn ta mà không chiến thắng nào địch được.

NV ., được dặt nằm trong lòng địa đạo cạnh đại dương, anh giữ trong mạch máu mình tuổi trẻ không hề già đi của vị mặn. Liệu ở đó, anh có còn kiếm tìm ở sâu thẳm cõi lòng mình, mức độ chính xác của thiên tư, mặc dù anh đã làm rồi khi còn hiện diện trên trần gian này?

Sương mù đang dồn đến từ tứ phía, dần bao trùm và bảo vệ sự trong suốt của mình bằng những lớp voan mỏng của nó, viên ngọc quý được dặt trong chiếc hộp đồ nữ trang của mình để rồi ngày mai đến lại trở thành nguyên vẹn. N. V., anh đã từng yêu những dải sương mờ, nó không làm hỏng đi ánh sáng mà biểu thị điều ngược lại. Làm thành hình một con đường, và đã lại kịp trở nên vô hình mất rồi, khiến cho Biển Đông, bán đảo và những chỏm núi xa xa, bắt đầu cơn ngủ vùi.

Một mình và hình như bị cắt đứt khỏi thế giới loài người, cứ cần mẫn làm nổi bật mình để chuẩn bị cho một chặng đường mới, bãi biển còn trở nên bí ẩn hơn nữa. Bị chia cắt khỏi thế giới, hay đúng ra thế giới ngụ sâu thẳm trong chính mình, thế giới của cát và điều huyền bí. Theo cảm tính, bầy hải âu tụ tập lại, biết rõ rằng vào giờ này, bãi biển đã thuộc về chúng. Với chúng, hay với những khách bộ hành mà mục đích của cuộc tản bộ chỉ là tản bộ, theo một hướng cũng bất định như nước, trong vòng của thủy triều, của các mùa. Thời gian say đắm nhất là khoảng thời gian chẳng để làm gì cả, chỉ để dành cho những dấu vết lén lút phảng phất màu hồng đang leo lên những vầng mây trong giây lát rồi biến mất.

Em bước đi như thể em không được dừng lại nữa. Dàn trải khoảng không bên trong mình, bãi biển phóng thích, khi là hiện thân của nó, cảm xúc lẫn lộn và quá đỗi đau đớn thực sự. Lúc thủy triều xuống, bãi biển còn khiến em ngạc nhiên hơn nữa bởi sự bao la của nó hệt như em đã nhón hôn nó lần đầu tiên vậy. Những hạt cát nguyên sơ không còn đoán nhận ra được ngoài cảm giác của những con sóng bạc đầu, cả khoảng không trải dài tinh khiết này thay chỗ cho người đàn ông, trong nhiệt tâm muốn bắt đầu lại loài người.

Ở giữa vịnh, vầng thái dương tập trung lại thành một hòn tròn khổng lồ, đầu tiên là vàng cam rồi chuyển dần sang màu đỏ rực, được đại dương cứ thong thả hút xuống. Em cất bước tiến lên trên bãi cát vô biên. Những bước đi cởi mở thời gian, sự lay động của bước chân giữ con tim trong thế cân bằng. Em không nghĩ gì nữa, ý thức tan loãng vào trong biển, trong cát, mặt trời đang tối dần và nhuộm tía đường chân trời. Hình như chẳng còn gì tồn tại ngoài bãi biển, trái đất lơ lửng giữa ngày và đêm, ở đây và ở kia, cuộc sống của em và anh, ôi NV . của em.

Trên bãi biển quá dỗi thân thương đối với mình, em bước đi. Nhưng em đang ở đâu? Bị cuốn đi do cơn trầm cảm nằm ỏ đáy sâu hư vô nào mà em phải lần những bước dài để tìm lại ánh sáng? Cuộc đời ư? Cái chết ư? N. V. hỡi, anh đang ỏ đầu? Em đang ở đâu. Âm vang của câu hỏi này trùm lên câu hỏi tiếp sau, biển đặt câu hỏi và biển lại trả lời. Nhưng liệu ai có thể hiểu được đây?

Em đang ở đâu? Nếu không phải là trong những bước chân cứ nối tiếp này, cứ dân sâu vào trong cát ướt, gợi lên sự tán đồng thân ái của nó. Trong thói quen của những bước chân, có bao nhiều tình âu yếm được trao đi đổi lại với mặt đất dưới chân đây, chúng đều lạo xạo vang lên điều tuyệt diệu và nỗi đau!

Rất xa đồng quê và những ghềnh đá, bãi biển, hệt như một hòn than không thể tắt, tiếp tục phát ra những tia sáng lờ mờ. Những vì tinh tú đầu tiên, những chiếc đèn pha được đặt xung quanh vịnh và màu trắng nhàn nhạt của bọt sóng đều được cùng lúc đốt sáng lên. NV ., đây là một ngày đến cùng cõi anh, em đặt viếng mộ anh bó hoa của một mùa xáo trộn đầy hãi hùng, nó như đang bất ổn hệt tâm hồn em và bơi về phía cảng, nơi bóng đêm đang trùm quanh vết thương của ngày đang tàn bằng dải băng đen của nó.

Ngày...

N. V., ngày nối ngày theo cùng một con đường: ánh sáng đau đớn, niềm hy vọng bị nhiễm xạ vào buổi sáng, sợ hãi vào buổi chiều, sự bình an mong manh vào buổi tối. Những ngày không sự kiện cách nhau bởi những dốĩn sáng thay đổi trên mặt vịnh.

Đại dương chẳng đi đâu mà vội vàng. Nó cứ lúc gầm gào khi êm ái như muôn đời vẫn thế. Đời anh, đã chín muồi và được thanh lọc, được biển nhập vào sự vĩnh hằng của nó. Còn đời em, bị đổ vỡ, bị những đám sủi bọt đục ngầu này cuốn đi.

Cuộc sống hủy bỏ dần những trò vui chơi giải trí và thu mình lại trong chồi non bản lai của nó: đó là ngày mởi hết và đêm lại đến. Chẳng có nỗi hãi hùng nào, cho dù có khiến ta tê liệt nhất đi nữa, cũng không ngăn được bình minh ló rạng và toả nắng xuống trần gian. Tất cả có thể bị cơn sóng thần cuốn đi, tất cả, cả tâm hồn, thể xác hay vạn vật, nhưng bình minh vẫn đến. Em lần đo số tài sản vô giá này, thật nhỏ thôi, nhưng quý giá nhường ấy, và hiện giờ, chỉ mỗi nó là gia tài duy nhất của em. Cánh cửa sổ phòng em quay ra một khoảng không bao la không đáy. Em cảm nhận được giá trị của những khoảnh khắc mà chúng khiến anh rất vui. Em thích nhưng em cũng nghi ngờ buổi bình minh vởi sự đòi hỏi vô tình nhất: nó phải chăm nom đến cõi những người quá cố.

Những tháng ngày mùa đông trôi trên những con đường êm đềm. Ánh sáng của nó quá gần gụi với mặt đất và an ủi trần gian. Anh sáng mùa đông xuống rất thấp với chúng ta.

Những ngày có giông bão. Gió phóng thích sự hung tợn bị tù túng trong các mạch máu của nó và chấp thuận cơn cuồng nộ đối với những yếu tố khác tồn tại. Cây cối, bầu trời, nhà cửa và cả máu đến gia nhập lời thỉnh cầu náo động của những đám bọt nước. Công lý được những tiếng gầm vang của bầu trời đưa lời phán xét, chẳng còn chỗ nào còn sự ngơi nghỉ cả, và buổi đêm lại càng không. Tất cả bị cuốn vào cơn lốc nổi loạn... Nổi loạn... đó là nổi loạn với cõi không cùng.

Trong ngôi nhà biệt lập, thật thấp thỏm, cuộc sống chỉ còn là một ngọn nến mong manh, quá mong manh luôn bị đe dọa vì nó có thể tắt vào bất cứ lúc nào.

Những ngày kháng cự và cam chịu. Em cảm thấy yếu đuối. Em cố gắng dập tắt ý tưởng tự vẫn, vì nó sẽ là một sự phản bội đối với lời hứa đã dành cho anh. Anh, người vẫn tha thiết được sông biết bao nhiêu, và anh đã ra đi. Còn em, ngày mới đến ban cho cũng ngần ấy ân huệ, thì em lại muốn từ chối nó!

Lý trí và ý nguyên rền vang hệt như những ngôn từ trong một thứ tiếng xa lạ. Lòng quả cảm duy nhất là rũ bỏ làn sóng này mà nó còn mạnh hơn cả một con người đích thực và, một khi đã thuyết phục được người thì nó lại khiến người ta mê ly đi.

Phải thật thận trọng, khi ta muốn buông xuôi theo nó.

Ngày...

Đêm nay, bầu trời lung linh đầy sao, anh còn nhớ không, trong đêm khi ta còn ở trong rừng ấy. Khi anh nâng sáo thổi ca khúc mà em không biết tên. Ca khúc đã khiến em khỏi nhọc nhằn đi tìm ý nghĩa của cuộc sống. Còn đêm nay, những bản nhạc phát ra từ những đám hải âu đang co ro ngoài kia. Lạnh, lạnh lắm anh ạ. Tại sao em lại nhớ đến đêm đó nhỉ, em cũng không biết.

Ngày...

Còn hơn cả những người sống, những người quá cố sống lại bằng cái tên của họ. N. V., em thích lẩm bẩm cái tên của anh, cái tên mà lúc nào nó cũng ngự trên môi em, thi thoảng nó trượt khỏi em và bay lên không trung, phát ra những tiếng lanh lảnh như tiếng chuông nhỏ đeo ở cổ của con cừu đầu đàn trên miền núi cao. N. V.: cái từ đầu tiên trong ngôn ngữ tình yêu mà em học được. N. V., em gọi anh, và tiếng vang ấy cứ va vào nhau theo từng đợt, từng đợt, tất cả tan loảng đi nhưng tên anh vẫn còn đó, con dấu đậm màu trên trang giấy trắng của cuộc sống mà em vẫn phải tiếp tục.

Em gọi “N. V.”, cái tên đã vĩnh viễn hóa thành một sợi dây còn thắt chặt sâu xa hơn cả một vòng tay ghì siết. Nỗi đau và niềm tin tưởng, nó là ý nghĩa của thế gian đang vùi sâu ẩn mặt trong biển thẳm. N. V., em sẽ gọi tên anh không bao giờ thôi để tìm ra chiếc chìa khóa và sẽ đeo nó, phải công nhận rằng động tác mở ra hòa nhập với vòng tròn xoay quanh những sự kiện vô thức, nó dệt lên sự văng bóng của anh trong những chuỗi ngày dài.

Hệt như nghe tiếng anh gọi cửa, em chạy nhanh ra mở, cũng hệt như mở cánh cửa cõi chết của anh. Xoay quanh mình chiếc chìa khóa ánh sáng vào mỗi buổi sáng đầu ngày.

Anh, anh đã buộc em phải bước qua ngưỡng cửa vào mỗi lúc bình minh.

N. V., em tưới thêm nước cho cái tên của anh, từ nguồn nước của những hồi ức. Anh thích táo, thích cà phê và một thứ nước hãm mà em luôn chuẩn bị cho anh trong những ngày tháng cuối cùng, anh thích những vầng mây hồng vào buổi hoàng hôn, anh thích thơ Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư và những bài thơ của TTKH, anh thích con đường nhỏ dẫn tới cái bản nhỏ của tộc người Ve ngày trước mà anh và em đã đi qua. Anh thích ghềnh đá cao ngất ngoài kia và thường đến ngồi đó để lặng ngắm mặt biển xanh thăm thẳm xuyên qua những tán lá. Em ngồi cạnh anh, quan sát những con sóng xa đang dần hình thành rồi vỡ òa khi chạm bờ, cho đến tận lúc anh đưa mắt nhìn em cầu khẩn muốn trở về vì sương giá đã bắt đầu ập xuống. Xúc động quá phải không anh, khi chứng kiến hai sức mạnh vô biên này xích lại gần nhau: của biển và của rừng cây, chúng như lại được nhân lên gấp bội trước sự lục soát soi mới của các ghềnh đá!

Em vẫn giữ y nguyên cách bài trí trong căn phòng ấy để sẵn sàng đón tiếp chuyến viếng thăm bất chợt của anh. Em làm như thể bất chợt anh sẽ hiện ra để dùng trà, dùng món cà phê em pha và thứ nước hãm thảo mộc theo kinh nghiệm của ba em truyền đạt lại mà anh rất thích, để em và anh có thể nối lại đoạn hội thoại còn dang dở trước lúc anh ra đi.

Em đợi anh!

Nỗi đau, niềm dịu ngọt: những từ này từa tựa nhau trong trường từ vựng biểu thị tình cảm, chúng cứ đan xen vào nhau. Em kiếm hình hài nỗi đau trong sự êm dịu nhất của nó, con tim hòa nhịp lẫn nỗi khát vọng của những hạt cát.

Em đem anh theo mình: giọng nói, khuôn mặt và cách sống trên dương thế, nhưng sự thật ấy luôn bị đe dọa sẽ tự xóa sạch dần đi. Mong sao kỷ niệm sẽ lớn dần lên, và được củng cố thêm, như phiến đá có góc cạnh nhưng không làm đau như lưỡi dao. Cái chết không đánh dấu sự kết thúc của tình yêu, nhưng sẽ kéo dài mãi trên một hình thái khác. Anh ra đời trước em trong cuộc sống, nhưng lại đi trưác em vào cõi chết. N. V., giờ đây anh lại dạy em nhiều điều hơn là anh đã từng dạy em trước kia. Bắt đầu là sự phá huỷ tất yếu của vạn vật. Như thể, cho đến tận lúc này, em đã vẫn chỉ là một ngọn tháp thơ dại mong manh chênh vênh trước gió. Rồi bất ngờ tất cả những khối đất rơi sụp xuống, được sự minh mẫn của ánh sáng mùa đông soi tỏ. Và mỗi thứ được mang một cái tên nhát định: ngày, đêm, công việc, sự trìu mến, lời nói. Chúng là những cử chỉ, những sự trao qua đổi lại dể nhận ra trong niềm sâu thẳm chân thực của chúng cái giá của sự thất bại và đổ vỡ.

Phải xây dựng lại tất cả, thiết lập lại tất, phải lấy xi măng để hàn gắn cái chết của anh, sự trầm trọng đã thâm nhập vào em rồi!

N. V., chúng mình sê yêu nhau mãi mãi, lâu đến tận chừng nào ký ức em còn dọng lại hình bóng anh. Em quen anh buổi đầu thật khó, cứ như không thể tiến tới dược gần anh, anh như một pháo đài, còn em như như một chú lính trong tay vẻn vẹn chút vũ khí thô sơ tự tạo. Anh như một trái núi cao mà em phải chinh phục, trong khi trong tay em chỉ có hòn sỏi nhỏ. Thế rồi, như thể được miễn khỏi sức nặng thường nhật, anh là người đem lại Ý nghĩa cho con người. Thế rồi sự hiện diện vô hình của anh đã kết lên vẻ đẹp vào những giờ phút rất bất ngờ. Anh làm đảo lộn sự vô giá trị thành giấc mơ trong giữa cuộc đời thực trên thế gian.

Chúng mình đã sống những năm tháng không hề để ý đến nhau, rồi lại đến những giờ phút của những kẻ yêu nhau đắm say: không phải là sự sánh vai đi mua đồ hiệu, không phải là những cuộc đi dạo trong những khu rừng lãng mạn nhất, mà là ánh mắt chăm chú, yêu thương luôn dõi theo nhau, những ngôn từ có cùng độ âm vang, những mẩu truyện hay, những bản nhạc có cùng ý nghĩa hay âm điệu. Đó là thứ bột hồ được nhào đi nặn lại theo thời gian, được rèn rũa trong sự đồng lõa, chúng trợ lực khiến con người xích lại gần nhau nhất.

Rồi có sự gián đoạn bất khả kháng của năm tháng, anh lại rời xa một lần nữa. Và lần này thì bất tận, anh xa em rồi để lại được ở gần em nhất. Anh ở đây, ở kia. Anh có thể theo em đến bất kỳ chỗ nào trên trần gian. Đấng tối cao đã cho em mượn anh, rồi sau đó lại thu về, nhưng dẫu sao thì bây giờ Ngài đã gần như tặng hẳn anh cho em, giống hệt như ánh sáng, chẳng bao giờ em có được một cách trọn vẹn. Bởi luôn có bóng đêm xen vào những chuỗi ngày. Bởi có những lúc anh trốn khỏi em để đi phiêu diêu dưới một vùng trời nào đó. Bởi có những lúc em phải quay về thành phố, nơi phồn hoa và bóng dáng những con người khác.

Em rình rập những dấu hiệu hiện về nhấp nhoáng của anh. Như một nguồn nước, anh lang thang trên trảng cỏ cằn cỗi tâm hồn em. Anh khám phá ra chút ân huệ đen mờ của sự chia ly, khi sự vật vã trong lòng nhân nhượng và tan chảy trong sự đồng nhất sống động.

NV ., Nguồn Vàng ròng của thế gian.

Trước biển, có Xuân Diệu, có Huy Cận.

Những lần đi công tác của anh, hệt như sự ngẫu nhiên nhất của mọi cuộc gặp gỡ. Anh chẳng giải thích gì cả, để cho những câu nói bộc lộ hết tia le lói tự do của chúng và đòi hỏi sự bí ẩn, nhưng anh minh chứng một vòng tròn trí tuệ khép chặt, chúng đã thay anh làm thay đổi tất cả. Anh nói với chất giọng hiền từ, cơn khát tình yêu của Xuân Diệu chìm đắm vào giọng nói của anh. Còn hơn cả một bài học, anh chia sẻ một âm điệu của tâm hồn.

Bị tổn thương suối đời bởi sự khám phá này, em dập dềnh trên những tháng ngày như kiểu những con sóng ầm ào tình tứ hôn bãi cát: tại sao lại sống nếu không để thể hiện bằng ngôn từ và hành động sự nổi loạn của Xuân Diệu trong tình yêu.

Thế nếu như cái chết chính là thơ ca thì sao...

Cái chết không xóa nhòa được sự đồng thuận bẩm sinh của chúng ta. Bên bàn ăn như trước đây, anh vẫn ngồi với em, vẫn có con chim khuyên ríu rít hót ca khúc của nó, và biển khơi thì thầm ngoài kia. Chúng ta trao đổi với nhau về những bài thơ bất diệt của Puskin, của Lepmontov, của Xuân Quỳnh. Và còn lãng mạn sâu xa hơn, anh đã bắt em nói về cái chết một cách thân mật. Một hình thái, hình thái cuối cùng, hoàn thiện nhất của thứ ngôn ngữ không lời mà anh tìm kiếm, mà anh tiếp tục dạy em, vào mỗi ngày, và cùng một giờ hẹn.

Nhân vật thứ ba xuất hiện trong câu chuyện của chúng mình, trước ánh mắt của anh và em, biển diễn đạt điều mà không một từ nào có thể dịch ra được, phần khó tả và bí mật mà bao mối quan hệ thường vấp phải. Nó tăng dần âm vang thân ái mỗi câu nói của chúng ta và bao bọc chúng ta bằng nền hợp âm của nó, hệt như một sự thấu hiểu tuyệt đối.

Biển dành cho mối liên hệ được thắt nối trong thơ ca của Xuân Diệu và cho phép những bài thơ ấy tồn tại mãi với thời gian mà không hề bị giảm sút. Chính nó, chính bài thơ ấy, khi đưa tác giả về với hiện thực, khi để ông ta ngồi tựa bên bàn, thì đã đem lại cho ông sức mạnh ước mơ bản lai của nó. Nó khiến cuộc sống của ông, ngày lại ngày, được đầy thêm lên. Có một sự trao đổi huyền bí giữa cung tròn của vịnh biển và vòng tròn của chiếc bàn đặt trước cửa sổ phòng em. Theo nhịp điệu hàng ngày, bên cạnh đại dương mênh mông, tình yêu của chúng ta trôi đi trong bữa tiệc ánh sáng, mà lúc này, nó coi cái chết không phải là đoạn cuối của đời người mà là sự chín muồi.

Kể từ khí phải công nhận sự vắng bóng là khách mời thường nhật trong mỗi bữa ăn, biển gợi lại hình ảnh anh bằng cử chỉ và giọng nói thầm thì của nó. Muôn đời mang dòng lệ nóng hổi, và dành lòng với nỗi đau, mà nó còn chứa chan hơn cả tâm hồn con người, biển là lòng quả cảm duy nhất của em.

Dạo chúng ta bắt đầu đi bộ cùng nhau trên lối mòn của bản làng miền núi, vùng quê thứ hai và duy nhất bây giờ của Hùng ấy, thì em đã có một cảm giác rất hiếm hoi được đặt những bàn chân của mình lên chính những dấu vết niềm ham muốn mà em để lại.

Anh còn nhớ ngọn núi cạnh Dòng sông của anh không? Và chiều hôm đó nữa? Đó là một buổi chiều mầy ngừng trôi, để cho ánh sáng xuyên qua bụng nó, thanh lọc nó thay bằng làm tổn thương nó. Bầu trời lốm đốm, những vầng mây phồng to dưới ánh mặt trời hệt như đám quả chín mọng mà vòm tròn của nó sánh vai các chỏm núi. Nó thả bóng mình lên các quả đồi, các bóng râm đó không hề làm cho vùng rừng núi lu mờ đi, mà ngược lại khiến chúng bạt ngàn hơn với màu xanh ngắt của nó. Trung thành với cội nguồn bản lai của mình, vùng đồi núi đó thật sự chỉ chấp nhận những vị khách mời là những đám cây gai và những thân gỗ chịu nước... và hai chúng ta.

Chiều tối hôm đó, chúng mình đã ngồi bên nhau, vui sướng vì một sự đồng thõa thân thiện. Chúng ta có thể nói hay im lặng từng lúc nhìn ngắm ngọn lửa bập bùng. Chúng mình đã nói với nhau những gì nhỉ? Chỉ là vài từ được tung ra những những hòn sỏi được ném xuống dòng suối để đảm bảo rằng chúng mình đang có những suy nghĩ và ý tưởng giống nhau. Rồi bất ngờ, ánh sáng trở nên bí mật hơn, thả ra những tia màu hồng lơ lửng giữa nền trời và cỏ cây. Ngồi bên bờ suối, tụi mình đã nhìn vầng thái dương đang xuống dần sau dãy núi và chơi trò trốn tìm với các vầng mây, trong khi độ lớn của nó cứ to dần, độ gay gắt của nó cứ dịu dần từng phút một hệt như để cô đọng lại thứ hoài niệm về việc hát sáng trong suốt cả ngày liền. Cây cối đứng lặng. Phong cảnh tuyệt vời huyền bí, nhấp nhô những mỏm núi đằm mình trong lột màu da đồng nhất với nền trời.

Biết bao những buổi hoàng hôn mà anh và em đã cùng nhau lặng ngắm như thế! Biết bao hững buổi hoàng hôn mà đứng một mình trên ban-công ngắm biển, em gửi tâm hồn đến bên anh! Biết bao những buổi hoàng hôn mà anh đã chứng kiến trước khi vướng căn bệnh đớn đau đó, để rồi biến mất khỏi em để đến yên nghỉ trong lòng địa đạo?

Ngày...

Mùa xuân đã trở lại, mùa xuân đầu tiên vắng anh. Trên mặt đất, nơi có nấm mồ anh bắt đầu mọc lên những cây hoa đầu tiên. Ngay khi vào cuối tháng hai, mặt đất đã ngán mùa đông rồi, đã rũ bỏ những đêm quá lê thê, mặt rời đã ló rạng trên vịnh hệt như ta đưa tay sờ trán một đứa trẻ đang có điều day dứt. Em đã sống những khoảng khắc êm dịu này, khi anh hay bên cạnh em trong những buổi tối còn hơi lạnh.

Nhưng mùa xuân cũng mang sự tàn ác của nó. Cuộc sống ngạo nghễ sụp xuống cái chết của anh, cuộc sống cứ tiếp tục, sự tuyệt diệu của nó đập thẳng vào mặt em. Mong sao nước mắt chảy vào biển, cho cùng một vị mặn!

Em cần viết cho anh, em chẳng còn gì khác ngoài ánh mắt chăm chút yêu thương gửi đến anh những thông tin mới nhất của dương thế, đọc cho anh bức thông điệp của mỗi ngày. Em chỉ biết các sự kiện về ánh sáng, về biển khơi và những ngọn gió, đàn hải âu bay chập chờn từ đâu về lúc này như đông hơn. Chúng dang rộng những đôi cánh in đậm mình trên màu xanh của biển. Em cố gắng theo dõi những đường viền cứ chồm lên theo nhịp màu xanh và màu xám, những âm thanh thay đổi theo từng giờ, sự ngân nga của từng giây phút trên bãi biển mà vẫn là nòng cốt cho suy nghĩ của chúng ta.

Một hy vọng vừa điên cuồng vừa khôn ngoan bao phủ lên em. Nếu như em kể chc anh nghe chính xác ánh sáng ban ngày như thế nào, thì có lẽ em sẽ làm anh sống lại. Nếu em có thể nói được với anh sự hài hòa kết nố từng vòng màu tro của những dặm mây với đường vòng màu xanh của những quả đồi đẹp đến nhường nào, thì anh sẽ có thể lại ôm ghì vào lòng mình vẻ đẹp của dương thế và sẽ lại mỉm cười. Đó là một nghĩa vụ phải kể cho anh nghe sự tiến triển của mùa xuân trên mặt đất và đó cũng là cơ may duy nhất của em để đối mặt với sự quay về của ánh sáng.

Cái chết kéo theo những tập tục còn hơn cả tôn giáo. Thậm chí còn vô thần hơn ai hết, khi đối diện với cái chết, thì ta cũng cảm thấy bị một thứ tình cảm bản năng thiêng liêng xâm chiếm hồn mình. Và trên ban thờ của hoài niệm được dựng lên, thì những tập tục được thiết lập, còn bất ngờ vội vã hơn cả những bổn phận khác. Nhờ chúng, chứ không phải vì lý trí, những người sống lấy lại lòng can đảm. Con tim vô thần nhất, cho dù nhỏ bé đến cỡ nào, không chịu thú nhận đến đâu, đã củng cố ý nghĩ được sống sót.

Trong những chuỗi ngày bắt đầu của mùa xuân, em đã hái những bông hoa nở sớm mọc ngay trên ghềnh đá kia, hay dưới những thân cây mọc trên con đường mòn ven biển, và em đặt lên mộ anh những bó hoa mang đậm vị muối, còn tuyệt diệu hơn nhiều khi được sinh ra như thế trên những con đường bao quanh công viên, chúng hệt như món quà tặng cuối cùng của đất tặng cho biển.

Em mơ được viết cho anh những dòng chữ mà chúng là những chùm được tạo lên bằng màu sắc của những con sóng và sự sôi động khác nhau của bầu trời. Không một đoá hoa, không một từ nào có thể làm sống lại cơ thể anh, bất động và lạnh cứng, da thịt hiên dâng cho sự thối rữa. Theo mùa, em đã để mất thời gian của mình một cách phi lý để nhân lên số quà hiến lễ. Nhưng chỉ duy nhất những tập tục này, thì cuộc sống mới tự chấp nhận và mang phần bóng tối theo mình. Bình minh thì vẫn là bình minh, ngày vẫn là ngày và mùa xuân thì vẫn cứ là mùa xuân, trên dương thế ta cứ xoay quanh hàng chữ: tưởng nhớ đến... trong nhiều tuần liền, nhiều mùa và cả nhiều thế kỷ sau vẫn thế. Mối quan hệ nguồn gốc thiêng liêng của kỷ niệm trong mỗi con người và bằng mỗi đồ vật.

Ngày...

Hôm nay em có việc phải về một thôn nằm sau trong vùng đất liền. Cả làng chìm trong màu trắng sáng vằng vặc,mặc dù hôm nay chưa phải giữa tháng. Cả làng do tiết kiệm điện, đã tắt hết vào lúc hai mươi hai giờ khuya. Cả không gian im ắng,chỉ còn một mình em đứng chiêm ngưỡng vẻ đẹp mê mải mà thiên nhiên ban tặng. Anh còn nhớ không, buổi anh và em đi dạo trong sân ký túc xá chung của chúng mình, anh đã kể cho em nghe rằng anh rất thích những buổi trăng sáng như thế này. Dẫu hồi là sinh viên, hay những năm tháng ở rừng, thậm chí khi còn là một cậu thiếu niên. Những đêm trăng sáng những con đom đóm hình như cũng bay ra nhiều hơn. Anh đã đi bắt cả hàng chục con rồi thả vào trong một chiếc lọ thủy tinh. Sau đó mặc bộ quần áo đen, anh lần mò đi vào chỗ khuất, vắng bóng người, đợi xem ai đi qua là vung lên, những người làng còn bảo có một con ma chơi thỉnh thoảng hay bay về góc ấy, trêu chọc người qua lại. Chỉ có cha anh là không tin và một bữa anh đã bị ông bắt quả tang, và kết quả là một trận đòn nhừ tử. Kể từ lần đó, anh không còn dám trêu chọc ai nữa. Con ma chơi cũng từ dạo đó mà biến mất. Hôm nay, chỉ còn mình em đứng đây, vầng trăng kiêu sa cười lảnh lót trên bầu trời. Thỉnh thoảng có những đám mây trắng bồng bềnh khiêu khích, chờn vờn qua lại trước mặt, nhưng vầng trăng chỉ nhếch mép cười, bởi trong giây lát, chúng lại phải biến đi, do có những cơn gió nhẹ thổi tới, dọn quang chỗ chơi cho chị Hằng cùng với lũ con đông đúc của mình. Anh cũng kể cho em nghe buổi đêm hôm đó, khi chúng mình ngồi bên Dòng sông của anh, rằng anh đã bắt những con đom đóm cho vào lọ thủy tinh để ngồi học đến khuya trong những kỳ thi. Những con chữ chập chờn theo điệu nhấp nháy của chúng. Anh kể rằng đã thi đậu cấp III trường huyện cũng là nhờ chúng một phần. Những dêm mưa bão, ngoài trời đổ mưa như trút, anh ra hiên nhà ngắm nhìn những đốm sáng nhấp nhóa lúc này đang trôi dạt theo những dòng nước. Bây giờ thì em đã nhớ ra, cái buổi tối khi chúng mình đến bản Ve ấy, anh đã hét toáng lên đến độ lạc cả giọng khi thấy một đứa trẻ cứ đòi giết con vật phát quang tội nghiệp. Em còn nhớ trong những trang sách của anh cũng luôn ẩn hiện con vật bé nhỏ này. Em còn nhớ như in có một câu: "Chiếc đèn pin bé tý, chỉ phát ra một điểm sáng to đúng bằng ánh sáng phát ra từ con đom đóm, chỉ đủ soi rọi một nhành thép gai...”. Thân yêu của em! Biết bao giờ em có thể quên anh, để hòa sống cùng con người, chứ chẳng phải lúc nào cũng là thiên nhiên, cũng là phong cảnh đẹp. Hết biển lại đến rừng, ánh sáng và nguồn tối. Anh đã ra đi, anh tung tảy giữa chốn Quan âm bồ tát, anh viếng thăm những nơi mà em chưa từng đặt chân tới. Hàng ngày em cứ chờ đợi dấu hiệu anh quay về để kể cho em nghe! Ánh trăng sáng đổ bóng trước hiên nhà có cây Tiêu huyền, đàn chim đang rúc rích. Có tiếng con vạc đi ăn đêm thả ra những tiếng lạc lõng ghê người, khiến mấy con chó giật mình vội vàng sủa tướng lên. Đâu đó vẳng tới tiếng người đàn bà trẻ ru con ngủ. Nơi ấy gần đại dương, chỗ anh nằm có nhiều ánh trăng tỏa sáng? Anh có ra khỏi nơi trú ngụ để thưởng thức ánh trăng đùa giỡn những con sóng không? Anh có nghe thấy đàn hải âu tình tứ, yêu thương nhau.

Những cây thông trên quả đồi lộng gió có còn hát cho anh nghe... Xa anh mới có mấy giờ mà em cảm giác như đang lạc anh. NV , thương yêu của em, anh đang ở đâu.

Ngày...

Em lại quay về với biển. Em những muốn tặng lại cho anh màu xanh của nó, chơi với những con chữ, gam màu bất tận của những màu xanh sống động. Lúc này, biển nhìn em bằng cặp mắt của anh. Trời tháng tư như nạm ngọc trên mặt vịnh trong màu trắng của cây cối đang đâm chồi nảy lộc. Thế nếu như những đóa hoa trên thực tế là những dòng nước mắt, được chuyển đổi đi, để ám thị sự thay đổi lớn nhất cho niềm đau thì sao.

Em gặp lại vườn cây ăn quả được trồng trên sườn vách đá mà khi ngồi ở đó, những con sóng khiến anh mê ly, anh còn nhớ không. Những thân táo màu hồng minh chứng cho tuổi thơ bất tận và mong manh, điều kỳ diệu còn dễ tan vỡ giữa những ngón tay của ý thức hơn là một mảnh vỏ sò thanh mảnh. Anh, người biết cách bảo vệ nó, em thấy anh hình như xuất hiện trong sự trong suốt khiến dược tha thứ của mùa xuân này, với cặp mắt thay đổi màu hệt như màu biển tuỳ theo sự bồn chồn lo lắng của anh.

Được nằm cạnh những đám bọt ngầu của biển, liệu anh có chọc thủng được điều bí mật mê hoặc của những cây táo mang mùi đại dương đó không?

Những cành nhánh vươn đầu cánh tay dài của mình chạm tới đại dương, ta có thể nhận thấy biển qua những đóa hoa của nó, khiến em cảm nhận được cái chết của anh còn dữ dội hơn cả từ chết được viết bằng chữ in hoa khổng lồ trên đường chân trời.

Vẻ đẹp của tất cả những gì anh yêu quý chọc thủng con tim em. Đẫu rằng mọi thứ được mang vòng hào quang của sự thán phục của anh thì cũng chính là bằng chứng của sự hiện diện của anh trên dương thế.

NV ., em xấu hổ vì sự bất lực của mình khi phải hứng chịu nỗi vất vả mà anh đã chấp nhận chịu đựng. Tuần này, một bóng hoa tuy luýp vàng trong bình đã thuật lại cho em rõ hơn ký ức chặng đường đời anh. Sự căng thẳng của nó. Tất cả đều hương về phía ánh sáng. Nhịp điệu nở của nó rồi tối đến lại cụp vào, thiên tư và bí mật, và lúc nó tàn trong sự bột phá của niềm hiu quạnh. Sự suy yếu của nó do chính sức mạnh của ánh sáng bên trong. Từng cánh hoa rơi xuống biển, chậm chạp rồi biến mất, phải âm thầm trao mình cho yên lặng.

NV ., em cần phải trụ vững sao cho xứng đáng với anh. Sao cho em không ngã gục vào bóng tối. Để có thể trầm cả cơ thể mình vào trong ánh mắt màu biển mặn của anh.

Và sẽ sống tốt hơn khi từ đó bước ra.

Em nhân nhượng sự dịu êm để viết cho anh, để nói “anh yêu”, với tất cả sự trìu mến mãnh liệt của dương thế. Biển lúc này dâng cao trong một màu xanh có phần ngả sang màu xám, con chim khuyên vẫn đứng co ro bên bậu cửa buồn không hót, chúng vẫn trung thành với em xung quanh chiếc bàn tròn này, và em đặt một bông hoa sớm vào chỗ ngồi thường nhật của anh. Vòng tuyệt diệu đó đã gây tác động, chiếc bàn tròn và vịnh ngoài kia họa lên một cung bậc mà từ đó phát ra sức mạnh cứu thế.

Em nhân nhượng ý định cho rằng anh vẫn đang còn sống, sự chắc chắn không thể thuần hóa được mà những làn sóng, những tiếng lạo xạo và cả những sắc thái biểu lộ vẫn chạm được tới anh.

Chết, nhưng để đem tới hành trình sống. Thứ bột chua lên men đòi hỏi sự kiên nhẫn cao nhất.

Buổi sáng trên mặt vịnh, nỗi đau chỉ âm thầm gõ nhịp. Mơn man một mùa xuân có thể trong sự thật cái chết của anh.

Em cầu khấn cho những giờ này, mỗi ngày đều phân tán được sự bình an của chúng cho vịnh, cho bãi cát màu nâu đậm còn mới trinh nguyên trước cửa sổ.

Em tiếp tục những cuộc đi dạo mà chúng mình đã vẫn thích làm xưa kia, dưới màu sáng tinh khôi lọt qua những kẽ lá thông. Chúng mình cũng lắng nghe bản hòa nhạc thầm thì dìu dịu vang dài trên mặt vịnh. Chúng ta cũng đã biết rằng ánh sáng ủng hộ và nâng cao vẻ đẹp từng nơi, hệt như âm nhạc trở nên mê ly theo từng giờ, tùy theo biên độ tình cảm của con người. Vẫn bằng cặp mắt anh, em lắng nghe giai điệu êm đềm của vịnh tỏa lên.

Những ngày nắng dữ, chúng mình theo bản năng đi đến đây, nơi mặt biển vùng vẫy thoát khỏi cái nắng nóng rực lửa và giữ một màu xanh lam bàng bạc. Chúng mình đi về phía màu xanh ấy, hệt như một họa sĩ đi về phía bí mật giấc mơ của anh ta, màu sắc đích thực của niềm đam mê của tâm hồn.

Hôm qua, trong cái nóng đầu mùa của mùa xuân, em đã thoáng thấy màu cái chết của anh. Nó có màu xanh của biển anh ạ.

Cuộc sống của anh đúng ra mang đậm giai điệu không thể tả nổi của ánh sáng, nhưng cái chết của anh lại có màu xanh lơ. Chứ không phải màu đen, hay trắng gì. Màu xanh thẳm.

Cái màu bàng bạc trinh nguyên mà chúng ta mỗi ngày đều ra sức uống say sưa ấy. Trầm ngâm, anh đã tự nguyện tan loảng trong một khối đam mê của ánh mắt, hệt như chàng họa sĩ đắm mình trong tác phẩm và khi ra khỏi đó anh ta không còn là mình nữa.

Kể từ cảng đầu tiên trước khi chạm đến mũi đất, vịnh hình như là một mặt hồ rất yên tĩnh cho đến tận chỗ lồi lõm khoét sâu vào các vách đá. Chẳng có cửa mở nào ra đại dương, nhưng có một màu sắc bao quanh trong sự vẹn toàn rực rỡ của nó. Bơi ở đây là điều cần thiết đối với chúng ta như một tập tục và giờ đây nó còn trở nên linh thiêng đến cỡ nào!

Em bơi đi trong nước mang mùi cái chết của anh. Em sống gần cõi anh nhất, cho đến tận lúc cảm thấy mình cũng đang chết đi. Nước đương nhiên cũng là một thế lực hồi sinh lau rửa sự hãi hùng. Biển đang nắm được em trong tay nó, cả tâm hồn và thể xác. Nó xóa bỏ ranh giới giữa cái chết và cái sống, đưa em vào một khối mà anh là hạt trung tâm. Em đang bơi trong cái thứ ba - vừa sống lại vừa chết - nó thì hoàn toàn là sự thật nhân tính, dẫu rằng chẳng có một từ nào có thể chỉ định nổi nó cả.

Chết trong khi bơi, không phải bị cuốn đi, mà dể tự giải toả bởi những động tác cử chỉ của chính trò bơi ấy, ở mức thở đúng cách, và đúng nhịp điệu nhất, dâng trái tim mình cho đường viền chân trời xa ngái...

Sau vịnh, con đường mòn leo lên phía vách đá, dấn sâu vào cánh rừng thông chạy dọc theo bờ biển. Những cành thông lúc này tắm màu lục bảo. Cây cối xum xuê phủ trùm vách đá trắng được thiên nhiên và bão giông đẽo gọt qua nhiều thế kỷ, hệt như bằng sự giằng xé của vẻ đẹp lộng lẫy. Em bước đi rất lâu mà không gặp một ai, đến nỗi mà hình như em nghe thấy tiếng nói của đá phát ra, tiếng nói ấy ngấm sâu vào mạch huyết quản của em một cách bình an.

Tại sao em lại thích miêu tả cho anh nghe những chỗ này nhỉ? Những nơi mà mình hay đi dạo, thường có phong cảnh như bứt khỏi thời gian hàng nhiều giờ liền và khiến chúng trở nên lộng lẫy. Anh còn nhớ sự vĩnh hằng bất biến của nó không, quá trung thành và quá nhạy cảm với sự độc nhất vô nhị đến từng phút, với sự rung động nhỏ nhoi trong ánh sáng minh chứng cho sự đơn côi của nó từng khoảnh khắc hướng về cảm xúc?

Giữa hai chúng ta và giữa chúng ta với biển, một mối ràng buộc cứ lớn dần lên, nó còn mạnh hơn cả một thứ tình cảm, vạch ra một đường đời để sống.

Không hề biết trước, chúng ta đang đi về phía cái chết của anh, nhưng chúng ta còn đi vượt quá cả nó nữa. Cái chết của anh đánh dấu một giai đoạn về phía sự thật của con người anh. Bây giờ, còn thật hơn cả khi sống, anh mang một giọng nói là những cục lửa của ánh sáng, tiếng cười của anh là lúc bọt trắng tinh khôi sôi sục lên, tay anh là những đoá hoa dại, thân hình là những vách đá đấu chọi cùng biển.

Em muốn tiếp tục dáng vẻ mà anh đã bắt đầu gây dựng được cho mình, làm lay động nỗi đau hệt như trái đất đã vượt qua khỏi được mùa đông. Sau mùa gieo cái chết, anh hướng em về mùa xuân, trước nỗi đau âm ỉ chỉ chực hiện ra.

Ngoài những nỗi buồn sâu thẳm trong lòng mình, mà nó cũng không nặng hơn một cánh hoa lưu ly trong bản hòa tấu của vẻ đẹp nhạy cảm, thì em chẳng mong muốn gì khác là được trở thành cây sáo của hoài niệm, một loại nhạc cụ rất khiêm nhường giữa môi anh. N. V.!

Mong sao kể từ đây, qua em âm nhạc sẽ được chơi bằng tất cả tâm hồn và thể xác anh.

Ngày...

Những nơi này thì anh đã biết rồi, nhưng liệu anh có biết chúng đã trở thành địa điểm linh thiêng đến mức nào, vòm trời âm vang trong ký ức của anh? Vịnh củng cố thêm những mẩu sáng le lói của vầng hào quang của anh trong những con đường mòn của nó. Được gắn bó khăng khít với câu chuyện của chúng ta, biển tìm ra được giọng nói đích thực của sự an ủi mà ta không thể nhận được ở những nơi khác.

Em đã bước đi trong anh khi còn sống và cả đã chết, tay trong tay với một thực thể thứ ba không thể gọi tên và toả sáng đến vộ cùng. Em đã đi rất lâu cả nhiều giờ liền mà không gặp một ai ngoài anh khi sống và anh khi chết, vẫn vui vẻ tinh anh, và em đã không cảm thấy đớn đau nữa.

Vượt qua cả sự chịu đựng, gió thổi lên mặt em một bức thông điệp được gửi đến từ nơi xa lắm.

Em đã đi theo những cánh chim hải âu, chúng lại càng trắng hơn khi bay trên mặt biển màu xanh lơ thăm thẳm. Chúng rất đông, tụ tập lại ở đầu mũi đất, nơi mà mặt đất, trong sự hoang dã diệu kỳ vẫn còn thuộc về chúng. Chỉ mình chúng cùng với em thưởng thức ánh sáng nhạt nhòa rất hiếm hoi của ngày hôm dó. Những con chim hải âu mang một vẻ đẹp mà không cần những tiếng kêu của chúng thì cũng đã biểu thị được niềm vui nhẹ nhàng của những loài chim đất liền. Đó đúng hơn là một tiếng kêu vây bọc khoảng không bao la, phô ra sự hãi hùng và mê ly đến cực độ, và nhắc cho ta nhớ rằng chẳng có vẻ đẹp nào có thể làm bật rễ được nỗi đau.

Cánh hải âu bay bổ trợ hài hòa cho ngày và đêm trên cùng một thực tế, cái sống và cái chết, và ngôn ngữ của chúng lưu thông toàn bộ trên cùng một từ thứ ba vắng bóng trong tiếng nói của loài người. Bị bắn ra từ độ sâu thẳm của vách đá lởm chởm trong sự chấp nhận thâu nhập của bầy đàn đang quần đảo, hay va vào sự êm dịu của bầu trời mùa xuân, tiếng kêu đó là giọng nói của anh bao bọc em với những kiểu phát âm của Xuân Diệu.

Còn em, tuy không xứng là bãi cát vàng, nhưng muốn anh là bể biếc..., em sẽ ra đi và được xá lỗi bởi cái giọng thân thương ấy.

Ngày tháng mùa xuân này phân phát cho dương thế biết bao sự nghiêm trang pha trộn với niềm hạnh phúc vững chãi. Em bước đi giữa những chồi hoa đang nhú lên trên con đường mòn ngăn cách ranh giới với anh, và xúc động biết bao nhiêu khi nhìn thấy những bông hoa bất chợt được dâng tặng cho người quá cố, với bức ảnh còn quá trẻ và sẽ còn trẻ mãi cùng thời gian, nằm bên đường.

Giữa tháng tư trước và ngày hôm nay, dàn trải suốt thời kỳ anh ra đi. Dẫu sao giờ cũng đã là mùa xuân, với điều may mắn là mọi sự vẫn nguyên vẹn, như thể chỉ một bông hoa đầu mùa trong màu xanh ngút ngàn lại có thể vượt quá khỏi những hình thể thực nhiệm khác.

Nhưng mùa xuân đâu có từ chối anh, nó đâu có thóa mạ anh. Chưa bao giờ em lại nghĩ về anh nhiều như lúc này. Anh chưa bao giờ đi cùng em lâu đến vậy.

Anh đã góp phần tạo nên mùa xuân. Nó cụ thể hóa cái chết của anh, nhưng cùng lúc lại xóa nhòa đi, đưa nhập vào trong số phận những đóa hoa.

Anh sống và anh phân nhánh trong tất cả vàng ròng trên dương thế này. N. V., cánh hoa không thể thay thế của nhân loại.

Anh chạy dưới cơn mưa để đáp lại tiếng chào của đám hoa lục bình màu tím hoang dã nổi bật lên giữa những chiếc lá tròn xanh ngắt, chỉ vừa mới ló ra từ cửa sông. Mỗi mùa đến phủ lên một sự kiện được giàu kín, bây giờ đang mùa xuân. Anh định ám chỉ điều gì vậy? Một mối tình chớm nở ư? Một cuộc gặp gỡ có tính quyết định ư? Sự tiết lộ thêm một tác phẩm mới? Anh đã coi tình yêu như là một lối thoát sau một chuỗi những ngày dài đơn độc trên dương thế. Anh đã phải chịu sự cùng quẫn tủi nhục do ham muốn được tan chảy vào trong thân thể của một người khác để quên đi sự hãi hùng phải sống. Nhưng đầu tiên là phải tự cứu mình bằng việc dàn xếp với tâm hồn mình. Để cảnh báo em, anh kể cho em nghe những sai lầm của anh, và coi như mình là người không thể truyền đạt được kinh nghiệm cho người khác. Mỗi con người tự rèn mình bằng việc trả giá những sai lầm.

Tình yêu mà cuối cùng anh tự nhủ rằng đã sẵn sàng dang tay đón nhận, có thể anh đã gặp nó trong cõi chết chăng.

Sự đau đớn đối với em là ngôn ngữ biểu lộ tính đơn độc của anh. Em vẫn còn phải sống qua niềm ham muốn của một tâm hồn và thể xác và em cần phải tin vào đó, mặc dù chỉ là để phải chịu đựng sự dằn vặt. Em thấy đôi khi anh hình như rất chua chát, hay chỉ là do sự hiểu đời. Anh biết sống một mình, ôm trọn nỗi đau không chia sẻ. Sự đơn độc chính là thánh thần của anh. Chính vì thế mà nảy sinh tình yêu của hai đứa mình. Những cuốn sách, những cuộc dạo bộ nuôi dưỡng những cuộc gặp gỡ của chúng ta mà sự đợi chờ làm cuộc đời em tỏa sáng. Em đọc, và em giữ lại cho anh những câu nói hay, những vần thơ tuyệt diệu. Em luôn chuẩn bị sẵn sàng chờ anh. Còn anh thì vẫn vậy, luôn gieo cho em cảm tưỏng anh sẵn sàng đi cùng em đến bất cứ đâu trên dương thế này. Với chút bàng hoàng của vận may, em đón nhận món quà tặng của sự đơn độc quá chín muồi đến độ nó tách khỏi cành nhánh của mình mà không mất đi độ sâu xa của nó, đến nỗi nó tỏa sáng mà không bị biến mất. Khi coi sự đơn độc mang tính nhân văn là lẽ sống, thì anh đã xây lên một tình yêu bất biến.

Đi về phía anh, học cách thấu hiểu anh, quay về để đi nốt đoạn đường từ cảng kia về tới mũi đất ấy, đi qua một bến để lại nhìn thấy một bến khác và cứ như thế, em đi đến tận bến bờ của cõi không cùng, anh biết không. Sau mỗi cuộc gặp gỡ, thì em lại hiểu ra rằng đó chưa phải là lần hội ngộ cuối cùng. Liệu em phải tăng cho anh thứ gì đây, nếu không phải là chốn thần tiên được thiên nhiên ban tặng này? Anh đã nhấn chìm em bằng sự đủ đầy mà nó, nói một cách khác đi, có nguy cơ khiến anh ngạt thở. Em là đá trắng và nước trong trong sự tỏa sáng của anh.

Con đường mòn trên vách đá vậy là đã đánh dấu ý tưởng ban đầu của anh. Truức khi đến mũi đất cuối cùng, có một ngôi nhà hoang mọc đầy dây leo và các loài tầm gửi, nó đúng là hình ảnh vẫn luôn ám ảnh anh. Mùi hương của loài hoa dại đánh vần cái tên của anh, chúng vẽ lên những đường thẳng và những vòng tròn hình cung khum khum hai chữ N. V. N. V-, Nguồn sáng vấn vương để lại trên dương thế. Cuối cùng, sau ngôi nhà hoang xuất hiện mũi đất ấy, nơi mọc lên chiếc đèn pha cuối cùng của vịnh, mà hình như, từ đó toả ra đường nóng sôi sục của mặt trời.

Tất cả bỗng trở nên cam go hơn. Đá nổi lên sừng sững lấn át cả cây cối, dây leo. Chỉ có một loài hoa dại mong manh mà em không biết tên sẽ nở hoa vào ngày giỗ đầu của anh. Màu xanh nồng hậu của biển sẽ bị niềm say sưa của biển cuốn đi mất hút.

Em đứng tựa vào chỗ lõm của một vách đá. Một cơn gió lớn hoang dã thổi tới, giằng anh ra khỏi em, rồi lại gây cảm tưởng đã bị lầm lẫn, chúng mỉm cười với với em qua những làn sóng gợn lăn tăn trên mặt nước. Em cảm thấy vui vui mà không thể tả nổi bằng lời, nhẹ nhõm hẳn khi bước đi trong hãi hùng. Em cảm thấy chắc chắn mình chính là sự sống sót của anh, một vật thể được anh để lại cho đời. Thoát khỏi nỗi đau và lý trí, như thể mỗi cuộc đời sống tùy theo ý nguyện của ánh sáng đều đưa đến sự thanh lọc tinh khôi của ngày xuân, trước sự phát sáng long lanh huyền diệu của nó.

N. V., anh đã dấn bước đi trong sức mạnh chan hòa của ánh sáng đến mức mà anh đã đồng hóa vào nó, để trở thành thứ vàng ròng mà mặt trời tháng tư đã gieo rắc trên mặt biển xanh.

Dạo bộ trở thành một thói quen cần thiết. Điều chủ yếu đã trượt khỏi em nếu em đã dùng xe hơi mà đi đến mũi đất. Những bước chân nối tiếp nhau nhanh hơn vội vã đạt tới đích, vuốt ve đồ vật mà chúng đã đợi chờ. Em lặng ngắm mặt trời đang chìm dần xuống đại dương, sau dó rồi đến thăm anh trong một nghĩa trang nhỏ xinh nằm cạnh mé nước được những con sóng bao bọc.

Mặc dù ánh sáng phân phát sự hiện diện của anh, anh cũng đang ở đây, dưới gò đất này, em thích đến gặp anh, mang hoa đến cho anh. Dẫu anh đang ở dưới đó thì vẫn không ngăn cản được luồng sáng của anh phát ra trên trần gian này.

N. V., tận cùng sâu thẳm mỗi ngày, anh thậm chí còn là thứ mật lệnh của cuộc sống, một thứ nghị lực của gió. Đất, với sức mạnh vô biên, anh đã mang em đi qua độ dày của quả địa cầu, anh bao bọc em với sự im lặng bao hàm chỉ một chữ bình an, không hình ảnh, không cần tính từ bổ trợ cũng có thể định nghĩa được nó. Ở đây, gần anh, em tìm được sự bình an. Không nước mắt, không sợ hãi. Sự hiện diện của anh trong và trên mặt đất luôn luôn đem đến cho em sự thanh bình.

NV . à, em đang nói chuyện với anh, anh có nghe thấy không? Anh đã biết tất cả những gì em kể cho anh. Giữa hai chúng mình, âm vang giọng nói của anh nhắc em nghĩa vụ cần phải sống để chứng kiến sự thay đổi trên dương thế để kể cho anh nghe, như lớn dần lên, và anh buộc em phải phục tùng mệnh lệnh ấy.

Anh đang ở đây, gật gà trong một giấc ngủ mà đại dương đang cố ru anh. Tiếng nói trần thuật của nó thì thầm bên giường ngủ của anh. Còn anh thì sẽ nghe nó mãi mãi. Anh không còn lo sợ mất nó nữa, anh không phải phải xa nó nữa. Những giai điệu của nó còn bất tử hơn những bản nhạc của Thanh Tùng, anh còn nhớ không? Chúng mình đã từng nghe say sưa đến mức nào!

Giờ đây anh đã được làm người như hình mẫu mà anh hằng mong muốn. Anh đã đến được cái đích mà anh hằng mơ. Anh chết vì anh đã hoàn thành nhiệm vụ của mình với dương thế, anh ra đi không hối tiếc hay muộn phiền. Anh nhắc em lần cuối rằng nếu có nhớ anh thì không được khóc. Anh sẽ hóa mình vào vạn vật, ở đây, ở kia hay bất cứ chỗ nào em dặt chân đến thì đều có bóng hình anh. Có thật vậy không anh? Anh nhắc em phải sống, bởi trái đất xanh này đẹp quá đỗi nhường ấy, đáng yêu nhường ấy, nó mang vẻ đẹp thánh thiện trữ tình. Anh đã muốn tiếp tục sống nếu có thể. Do muốn đi tìm căn nguyên của cuộc sống, nên anh đã đi về cõi chết, và anh lại ngủ vùi trong đó. Để mặc trái đất xanh đeo tang anh.

Em ngồi bên anh. Tối nay, cả không gian yên tĩnh đến kỳ lạ, bình an hơn bất kỳ thứ tình cảm nào của con người, em chẳng tìm ra được chuyện gì để kể cho anh, không dằn vặt, không nghĩ suy, lẫn một hy vọng nào. Nhưng chỉ có thứ này thôi, em đem đến cho anh những đoá hoa, và chỉ có những đóa hoa mà thôi.

Ngày...

NV ., qua em, anh hãy nghe tiếng của mùa xuân nhé, giai điệu tiếp theo của nó được những áng mây gảy trên những nốt nhạc trầm và tỏa sáng lung linh.

Những chồi non đâm mầm cũng ý thức được sự ra đi của anh. Chúng cũng ý thức đã mất anh mãi mãi. Mất anh rồi, thì còn có chuyện gì khủng khiếp hơn sẽ xảy đến với em đây? Đời em trôi đi theo tình yêu của anh, mong muốn bao lâu mà anh đâu có biết, để rồi khi nhận được lại cứ ngỡ như một giác mơ.

Trong mơ, anh dần biến mất đi, anh cứ luôn muốn thoát khỏi sự sở hữu của ai đó. Chẳng ai có thể nói anh là của mình. Anh là một con người khiến người ta cứ phải vươn tới. Giờ đây, qua những hoài niệm, em vẫn còn tìm kiếm anh. Qua đôi cánh bay nhấp nhoáng của mình, ngày lại ngày anh dẫn em đi. Anh đi phía trước và lôi em đi theo, anh vượt khỏi tầm nhìn của em và bất chợt lại hiện ra, em phải vượt qua nỗi buồn nhiều hơn nữa để có thể tiến lại gần anh hơn. Anh thậm chí còn chẳng thuộc về cõi chết, nơi mà nó bắt anh phải bất động, bắt anh phải đóng băng trong nấm mồ nhỏ xíu.

Ngày...

Liệu anh có phải là căn nguyên của cuộc sống của em không? Em chẳng còn đường tuyến nào nữa. Phải bắt đầu chủ yếu từ màn đêm, phải tổ chức lại sự xáo trộn. Nói ra thì thật vô lý, nhưng đối diện trước điều thậm tệ nhất, thì ta chẳng còn gì để sợ nữa, ta hít thở gần như với niềm lạc quan trẻ thơ.

Nỗi đau có những giây phút sáng suốt không thể lường trước của nó, nhưng đó có lẽ không phải là niềm vui đâu. Tất cả đã mất hết, nhưng khi mất sạch rồi thì ta lại sáng suốt lắm. Ta không còn gì khác ngoài đôi mắt đắm đuối nhìn dương thế. Chính vì thế nên có một sức mạnh diệu kỳ khiến những bông hoa nở sởm vào mùa xuân!

Chính do vậy mà mùa xuân đã pha trộn nỗi đau với vẻ đẹp nhường ấy, vì thế nó đã đến như một sự hé lộ, và bằng chính sự thốt ra của anh từ nhiều năm trước, nên em mới thấy thật cần thiết tả lại cho anh những nơi chôn chúng mình đã đi dạo cùng nhau biết bao lần, mà giờ đây, chúng tranh đấu cùng em giữa những con sóng bạc đầu và sự hồi sinh, những địa điểm của chúng ta dưới gầm trời đa dạng này, với những giai điệu âm thanh riêng biệt của mỗi ngày.

Hôm qua em đã tặng gì cho anh nhỉ? Em đã đi dạo trên bãi biển dể nạp thêm năng lượng mà em đã tiêu tốn hết. Từ sáng, những áng mây trắng đứng im bất động hài hòa với sự chuyển đổi của ánh sáng. Vịnh, được biển lấp đầy những chỗ khuyết của nó, trở nên cao hơn và mang một màu xanh điện, hình như sẵn sàng dâng lên nhấn chìm mặt đất.

Em đi dọc bãi biển theo một lối mòn nhỏ. Ánh sáng mặt trời làm tăng thêm màu xanh cỏ cây. Làm thế nào để nói lại cho anh nghe màu sáng rực rỡ này đây? Những cánh đồng màu xanh lục bảo tô khắc mùa ra lá trong ánh nắng tinh khôi chạy dần về hướng biển xanh ngắt!

Qua cửa sổ, em thoáng nhận ra vệt sáng quen thuộc báo hiệu anh trở về, trái đất liệu có xứng danh với vẻ đẹp tuyệt hảo của loài người không? Nhưng liệu em có dám băng qua cửa sổ để ra đón anh không? Hay liệu em vẫn là một đứa trẻ thích thổi hơi lên mặt kính, rồi lấy tay vẽ lên đó cái tên của anh để đánh lừa cảm giác bất ổn của mình.

Ngày...

Lại một lần nữa, em chứng tỏ sức mạnh thần chú của cuộc đi dạo trên những lối mòn cạnh biển. Được những bước chân gợi lại, sự bình an chảy dài theo bóng em đổ xuống để thiết lập lại trật tự cứu nguy cho tâm hồn: Vịnh biển, chiếc bàn tròn trong phòng khách và bóng anh ngồi đó. Giữa hai hàng rào dây leo dại, em đi xuyên suốt mùa xuân.

Đi và cứ đi mãi...

Trong con vịnh nhỏ nằm giữa những vách đá, ký ức xanh của ánh sáng đến ngụ tại đó. Ngoài khơi, lấp lánh ánh mặt trời.

Con đường mòn bắt qua một khu bãi tắm rất đẹp và bình an mà anh hay thích ra đó tắm, sau đó nó cứ ngược mãi lên, trườn trên vách đá. Anh còn nhớ không, độ cao dựng đứng và tầm rộng trải dài đến tận đường chân trời của nó? Được những bàn tay của gió chạm trổ điêu khắc, chúng biến thành bức tượng tuyệt thế của trần gian.

Em cứ bước đi... Dưới ảnh hưởng của bước chân, vạn vật lấy lại chỗ của nó trong mạch đập của màu xanh bất diệt pha lẫn với màu máu.

Cái chết của anh tước đi quyền lợi của nó khỏi lý trí.

Chỉ những bước chân mới tháo gỡ được sự hoảng loạn, tiến gần lại cõi vô cùng, tìm lại chuỗi thời gian đã mất.

Đi, và đi mãi, cho đến tận đâu đây?

Khi em không đi thì em ngồi viết cho anh.

Những câu chữ cũng chính là những bước chân vậy.

Từ nối từ... Bước tiếp bước... theo những dấu vết anh để lại...

Ngày...

Nỗi đau là một viên đá mà thiên nhiên đã bào nhẵn và gắn vào để ta có thể đeo nó. N. V., cái chết của anh khiến cuộc sống của em tuyên thệ, hệt như biển vây tròn quanh em bằng những con sóng của nó. Nhưng em không thể vâng lời anh mà không cầu cứu đến thiên nhiên, bài thánh ca của bầu trời trong mắt em, bức tranh của vịnh quá gần gũi với những vết nứt của nó, những hang đá nằm quay ra biển, mong sao nó mang tới cho em hình ảnh dịu êm nhất của chính em.

Ở đây, mặt đất mang những vết thương do loài người gây ra.

Không hề báo trước, nỗi đau cứ tăng dần theo nhịp bay của các đám mây mùa xuân, đi từ màu xám đặc đến những khoảng trống của bầu trời vần vũ, những cái giếng quá dồi dào ánh sáng ấy. Thế thì con người sẽ chẳng bao giờ có thể đào được những cái giếng sâu hệt như thế. Đào lên phía trên ư, chỉ có những cây thông vi vu mới có thể thực hiện được.

Sự ăn nhịp của bầu trời và biển xanh ngắt vui sướng trước của độc nhất vô nhị của nó, sự hài hòa quá hoàn hảo để không thể giữ lâu được. Màu xanh gây ham muốn, màu xanh không bao giờ có được, nếu không phải chết chìm trong đó hệt như anh. Ta nghỉ ngơi trong đó, đến mức thỏa thê mà chẳng còn muốn tiến lên nữa.

Trong khi bầu trời xáo trộn đầy mây kia bắt phải tiến hành công việc không bao giờ dứt nếu ta muốn sắp đặt lại nó. Sự vần vũ mát mẻ của nó làm nảy sinh những con đường mới tinh khôi, giữa sự lo lắng và dịu dàng.

NV ., anh là những gì loé sáng. Giây phút loé sáng cần thiết cho mỗi ngày.

Bọt sóng biển chỉ ra sự sống sót của anh.

Con người sống cùng nỗi đau, niềm day dứt của mình cũng hệt như bầu trời sông với những vầng mây một cách lặng lẽ và trầm ngâm toả sáng của nó.

Ngày...

Hôm nay em có việc phải trở về thành phố. Ánh sáng điện không thắng nổi ánh sáng của vầng trăng hiền hòa. Đêm về, từ những dãy nhà cao tầng, những ô cửa sổ chỗ tối đen, chỗ sáng lóa. Trời bắt đầu nổi giông. Những đám mây kéo tới bao phủ nền trời. Xa xa, có hai chiếc cần cẩu gắn hai ngọn đèn nhấp nháy, phải chăng đó cặp mắt anh đang dõi theo em. Hai chiếc cần cẩu cứ như hai cánh tay dài khổng lồ, khẳng khiu dang ra ôm trọn cả bầu trời! Chiếc đồng hồ nơi ngã ba vẫn nhích dần từng giây, từng phút. Gió nổi lên, cây cối nghiêng ngả, những chiếc lá non run rẩy, đôi chiếc đã bứt khỏi cành chao đảo trong không gian. Anh đã từng nói, sống trên đời nên yêu tất cả vạn vật, rằng thiên nhiên cũng như đời người. Lúc giông bão, khi bình lặng, nhưng điều quan trọng là ta không được nghiêng ngả! Anh thấy không, NV . của em, em vẫn còn thuộc lòng những gì anh dạy em. Em không sợ bão giông, em không sợ sự biến thiên của vạn vật, nhưng đôi khi em sợ những cơn sóng trỗi dậy trong chính lòng mình. Ôi, em nhớ anh!

Ngày...

Bây giờ đã là mùa cuối cùng trước khi đến ngày giỗ đầu của anh. Khi nhìn những trái bưởi rám vàng cuối hè, em dấn bước trên lối mòn mà mình đã đi cùng nhau mùa này năm trước.

Khi ấy, anh đã bắt đầu mệt mỏi, chúng mình thả từng bước chậm trong im lặng. Em không dám nói nhiều, không dám hỏi anh nhiều chuyện, sợ khi trả lời em sẽ làm tiêu hao chút sức còn lại của anh. Những lời nói khi ấy pha trộn những ý nghĩa mập mờ. Giữa những ý nghĩa của chúng, mỗi câu nói vô tình đều nhắc đến ngày anh sẽ ra đi. Với sự thánh thiện của vẻ đẹp mà anh luôn thiết tha dành cho vạn vật, chúng mình đã tranh dấu để giữ được sự trong sáng của ngôn từ, dẫu biết rằng chúng đang rỉ máu trong mỗi tâm hồn chúng ta. Nhưng chúng cứ như thường trực trên môi chúng ta, và thế là chúng mình đã càng ngày càng phải cầu cứu đến âm nhạc. Những bản nhạc đã giải phóng chúng mình khỏi những điều khó nói.

Mắt ngắm biển, tai nghe nhạc. Các nhạc sĩ đôi khi như thay chúng ta nói lên âm thanh của biển thầm thì. Nhưng đôi khi anh bảo, những lời bài hát sao vô duyên, không thắm đượm, và không lột tả hết được ý nghĩa của những con sóng, của màu xanh ngút ngàn xa đến tận đường chân trời...! Anh đôi khi nổi cáu và yêu cầu em tắt đi, chiếc walkman em luôn đem theo bên mình để có thể nghe nhạc vào bất kỳ lúc nào. Em hiểu điều anh muốn nói, nhưng biển thì mênh mông thế, và bầu trời thì bao la vô cùng... Nói sao, viết sao cho vơi hả anh!

Một tia nắng sớm khiến những đóa hoa bừng sáng ngây ngất và nó lẻn vào nhà qua khung cửa sổ vẫn luôn để ngỏ. Anh cư ngụ ở đây. Ngôi nhà làm dịu sự ra đi của anh khi hòa nhập cái chết đó vào thiên nhiên phong cảnh chốn này. Chính vì thế mà em thật chật vật khi phải xa lìa nó.

Anh nói, anh không nói gì cả. Anh đã đóng một con dấu để lại trên dương thế, và rồi nó sẽ mãi mãi được tấn phong. Cơ thể anh phản bội lại anh trong những ngày tháng cuối cùng anh hiện hữu ở chốn này, nhưng anh lại ẩn náu vào chính cặp mắt mình, và cặp mắt đã thay anh biểu thị tình yêu thương. Khuôn mặt anh khi ấy bừng sáng biết bao.

Liệu có phải em đã bị cái nhìn của anh đóng khung lại không?

Nụ cười của anh mang vẻ quyến rũ chấp nhận u hoài.

Anh trở thành một bài học trong suốt.

Nguồn sáng và Vịnh biển trong suốt. Nguồn nước và Vàng ròng. Đó chính là cái tên của anh: N. V.

Được đặt cái tên này, được gắn liền nó với số phận của anh, anh đã hoàn thiện cái tên ấy bằng chính năm tháng hiện diện của anh trên thế gian.

Vậy ai là người đã yêu sự thủy chung hơn anh đây?

Ngày...

Anh đã muốn được chết chìm mình trong biển khơi. Nhịp đầu tiên, khắc cuối cùng, sự hài hòa tuyệt hảo nhất. Anh hít thở, toàn bộ sự căng thẳng của đời anh tập trung trong sự xa lạ và mong manh nhất của những kỳ quan huyền diệu: thở.

Anh hít thở. Anh tặng cho biển khơi từng nhịp thở của anh để cho nó trầm mình vào trong đó. Chết chính là như thế: trượt vào trong hơi thở của biển, bằng một kiểu miệng gắn liền miệng, môi gắn môi trở thành chính bản nhạc của dương gian. Qua những kỷ nguyên của mình, đại dương giữ nhịp điều tiết cho hơi thở của nhân loại.

Chúng ta lại học cách thở, hít ngửi trong giây lát trên ngọn bọt sủi ngầu của sóng trong sự ngắn ngủi vạn năng của một hơi thở.

Ý nghĩa của cuộc sống ư? Chẳng có gì khác ngoài hơi thở. Từng đợt sóng này đến đợt sóng khác, tất cả đều nổi loạn trong sự phục tùng hết triều xuống lại đến triều lên.

Chúng mình giống hệt như hai đứa trẻ thả cuộc đời mình vào trong một chiếc ly và hít thở nó với một chiếc ống hút để chưng cất hương vị khi nó sắp sửa tan loãng mất.

Giờ đang là mùa hè, nên các cánh cửa đều để ngỏ. Đại dương lẻn vào qua các ô cửa sổ. Nó là hơi thở của chúng ta, và chúng ta là giai điệu của nó. Anh ra đi trong bản hòa âm của biển. Màu xanh đã khiến anh lóa mắt, che kín mắt anh để thông báo sự kết thúc. Trong bao lâu đây? Chúng mình vẫn không hề biết. Chúng mình đã ném hết cả đồng hồ xuống lòng đại dương từ buổi nào, anh còn nhớ chứ, khi em cứ nhắc anh phải quay về dùng thuốc cho đúng giờ. Có thủy triều lên, có ánh mặt trời. Thời gian của chúng ta đã thuộc về biển mất rồi. Và nó chỉ trả lại cho chúng ta những tiếng vỗ từ nhiều thế kỷ, chia cắt thành những khoảnh khắc dài ngắn như ta muốn. Chúng mình đã chẳng bao giờ nói về cái chết. Ta chỉ nói đến nó khi nó còn ở rất xa mà thôi. Khi tiến lại gần, thì nó lại tắm mình trong sự hiện diện khồng thể thốt ra được. Cuộc sống trước mắt cự lại những lời nói dông dài. Thế mà chúng ta đang sống cùng cái chết. Những câu nói của anh là lời di chúc của cuộc sống.

Ghi lại chúng hẳn sẽ là công nhận cái chết của anh, bắt anh chết trong khi anh vẫn còn đang sống. Em bị dạt về phía sự hiện diện của anh hơn. Em bao bọc nó hệt như một chuỗi những vòng tay không bao giờ dứt. Những gì diễn ra sau đó làm em không dám nghĩ đến nữa. Trên màn nước vĩnh cửu, ta để cho con thuyền độc mộc trôi về cõi chết của anh. Chính vì thế mà không thể tin được khi điều đó có thể xuất hiện, những ngày ấy sao mà hạnh phúc, những ngày hạnh phúc cuối cùng trên một miền đất được đời anh tiếp thêm nước. Anh ở dó. Phóng thích mọi dự định, không gì còn có thể mang tính ra lệnh hơn ngoài tiếng vỗ của những con sóng vào mỗi giờ phút còn sót lại chúng mình, ta lại tìm được sự vô tư vui sướng. Chúng mình đi ngược về phía nguồn, máu lại chảy ngược về tim, tuổi thơ và sự hồi sinh.

Cái chết hẳn sẽ là trung tâm, như một cục nam châm, nó thu về mình mọi cuộc đời.

Chẳng còn gì ngoài biển cứ trôi trượt theo năm tháng và theo những dấu vết của loài người để lại.

N. V....

Lúa đã sắp chín vàng, từng bông cứ khắc sâu vào trong ký ức. Anh đã nói gì nhỉ? Liệu có phải em đã quên những lời nói của anh rồi không? Làm thế nào để thuyết phục được sự xóa nhòa ấy thôi làm việc chứ? Một con người rơi vào cõi chết. Cơn quay cuồng ư... phải luận ra những vòng xoáy vô hình đó. Em căng tai ra. Em áp sát vào vách tường im lặng. Hệt như khi nghe những bài rao giảng của anh, cùng một thứ âm nhạc ấy lọt đến tai em, nó còn vượt trội cả ý nghĩa đích thực của nó để tiến đến gần đến bản thể. Những làn điệu bất tận. Lửa phản lại từ tâm hồn anh rồi lại xuyên qua không cùng đến tận sự chối bỏ sự sống của anh.

Em lẩn quất, còn lúa cứ chín vàng sượm đến tận đường chân trời.

Em lang thang hành khất cầu xin trong cõi chết của anh. Hiện giờ, ngày nối ngày và có lẽ cả giờ tiếp giờ, em còn nhớ như thế. Em leo lên các bậc cầu thang để đi về phía trảng hoang mạc của cõi nhân gian. Phải cẩn thận bảo vệ mình hay nhảy xuống đó mà lặn ngụp đây? Anh, thế anh có biết nên làm thế nào không?

Mùa hè phân phát ánh nắng cho dương thế. Ngôi nhà hít thở không khí trong lành, biển nhảy qua các ô cửa sổ để leo vào nhà.

Vẫn nguyên vị như thế, trái đất bề ngoài chẳng có gì thay đổi. Liệu cái chết của anh có sượt qua nó không? Phải chăng đối với cõi dương thế thì cái chết của anh cũng chẳng hơn gì một cái mơn trớn của cánh chuồn chuồn thôi. Hay một chiếc lá rời cành tung bay tản mạn trong không gian?

Khắp nơi, khi mà nó đã dược coi là nơi nương náu, thì đều in dấu trong ý nghĩa hoài niệm. Nếu như bị một sự nuối tiếc nào đó xâm chiếm và chiến thắng mình, thì khi anh đến gõ cửa, em hẳn sẽ không dám đối diện với cặp mắt anh, em hẳn sẽ rất xấu hổ vì sự yếu đuối của mình.

Thế anh có hoài niệm gì về cuộc sống tồn tại trên trần gian không?

Những ngày cuối cùng của anh diễn ra trong thanh bình. Nếu có chút gì đó bấn loạn, thì đó chính là sự phản chiếu nỗi đau của em bị biến dạng đi. Phải khiến cho những dòng nước mắt khô cạn, trong khi nó lại cứ làm cho hoài niệm sôi sục lên. Mong sao em tìm lại được nhịp thở, hệt như một sợi dây trinh nguyên thắt liền chúng ta lại với nhau, và nối liền chúng ta với biển. Hơi thở mà tại đó, chết và sống trao đổi cho nhau, ỏ đó, sự kể cận vĩnh viễn được khỏa đầy. Mong sao nó làm sống động những bước chân em đi về phía giang san được gọi là bình yên.

Liệu em đã có thời giờ để học cách chết chưa nhỉ?

Tất cả đều được gỡ ra tan hoang. Em bị giằng xé. Em đành lòng vá víu sự rối loạn với các ngôn ngữ cửa từ.

Trong mùa hè giống với mùa năm trước quá đỗi này, trong sự chín muồi và trong cơn nóng bỏng của nó, em tìm kiếm sợi dây nối liền lại những ngày cuối đời của anh, em muốn đi ngược lại về phía cõi chết an bình. Tẩy chay hoảng loạn xung quanh con tim tứa máu của em.

Anh ở xa quá. Trong khoảng không bao la không thể dò tới đáy. Nhưng cùng lúc anh lại quá gần gụi. Khi em tọa lạc trên một phiến đá để dõi theo một luồng sáng chạy qua, thì em cảm nhận được sự có mặt của anh, bối rối, rung động trong sự yên lặng của lá cây, sự run rẩy của cổ. Em nhè nhẹ quay đầu lại, em có cảm giác là sẽ gặp ánh mắt anh, rằng chúng ta sẽ còn chia sẻ với nhau khoảng khắc thân thiện cùng ngắm nhìn vạn vật. Anh, người vẫn hàm ơn vẻ đẹp của dương gian, anh mỉm cười. Đó là những khoảnh khắc tuyệt diệu nhất của mùa hè này. Yêu thương tha thiết, thủy chung, anh luôn đi tháp tùng em.

Anh luôn hiện trong một cuộc tranh cãi giữa đêm tối và ánh sáng. Và đó chính là nguyên do tại sao em lại nói: anh bắt nguồn và ra đời từ ánh sáng, cứ xen kẽ nhau, hết cho đi rồi lại lấy về.

Anh có chìa khóa mở cửa tâm hồn em. Không còn gì ngoài một khối duy nhất. Em bước những bước dài qua hai mặt đớn đau. Anh đã chết, và anh vẫn còn sống, xa xôi và gần gụi. Ngày và đêm gối lên nhau. Vạn vật phản chiếu lên nhau, là phó bản của nhau và trái ngược nhau trong sự bí ẩn được đặt trên tất cả như một tấm gương. Cái chết của anh chính là như vậy đấy. Trên con dốc của sự bất ổn, là nó hay không là nó thì đều làm tăng thêm cục tuyết cứ to mãi bất tận mà thôi. Chỉ có ánh sáng mới giảng hòa chúng được.

Cái chết của một con người chín chắn khía nỗi đau vào lòng người và nỗi đau ấy cứ tồn tại mãi mãi, một sự nghi ngờ gặm nhâm trật tự vạn vật, ngôn từ mất đi sự khẳng định của nó.

Chỉ có ánh sáng là tồn tại mãi và làm mới sau mỗi đêm.

Chín chắn, chết theo đúng ý nguyện của mình, anh đã tỏa sáng. Đó là cái chết hiểu biết, nó khiến dương thế bừng dậy, lấp lóa. Cuộc sống chưa bao giờ bị phế truất, hay già đi, cuộc sống đón nhận biết bao điều, thì diễn ra trong ánh sáng chói lòa.

Mặt trời của cõi chết, của tâm thức.

N. V., hãy tỏa sáng lên em đi.

Sống. Phải sống trong cái tên của anh, anh đòi hỏi điều ấy. Em trở thành kẻ hành hương của ánh sáng.

Ngày...

Trên mũi đất gần nhà, cỏ cây bắt đầu nở hoa. Năm ngoái, chúng mình đã đến gần điểm phải đến. Hòn đảo thời gian vẫn đang thu hẹp dần, thì giờ lại bị thu về bởi đại dương nghiệt ngã. Anh thầm ước giá mà cơ thể anh có thể trụ thêm được đến tận mùa hoa nở. Mong sao đời anh sẽ khép lại trên hai biểu tượng bền bỉ của anh: công việc tỉ mỉ, cần mẫn của cây lúa sáng lòa ngoài kia và sự nhún nhường nhẫn nại của loài cỏ.

Mỗi tối, chúng mình lại đi về phía mũi đất để ngắm cảnh mặt trời lặn. Một hôm, trời đẹp đến lạ thường, khi chúng mình đang bước trên còn đường mòn dầy sỏi nhấp nhô anh đã thốt lên: “Bông hoa dại đầu tiên đã hé rồi kìa, em nhìn thấy không!”, và anh đã cúi xuống vuốt ve nó với bao tình trìu mến. Rồi anh nhìn chăm chăm vào vầng thái dương đỏ ối phía chân trời, ánh mắt anh biểu thị một khái niệm rất nghiêm trọng, như thách đố". Thế là suốt phần còn lại của cuộc dạo, em đã không dám quay đầu nhìn anh nữa. Em sợ sẽ bật khóc mất. Em cảm thấy nỗi đau nhức nhối đang lan tỏa trong em. Sự tồi tệ là niềm bất lực của em. Em đã mong muốn được bảo vệ anh đến nhường nào, em muốn vòng tay ôm trọn anh để cấm cái chết đến gần. Nhưng hỡi ôi! Em đã chẳng thể làm được gì, thậm chí còn không dám chìa tay về phía anh, sợ nỗi đau trong em sẽ lây truyền sang anh.

Anh nhận được từ bông hoa cỏ đó dấu hiệu đầu tiên phải ra đi. Anh đã chờ đợi nó. Anh không phải là một người chán sống, không, anh đã suy nghĩ chín chắn và tâm hồn anh đã sẵn sàng. Anh đã tìm thấy nơi trú ngụ của mình, đã tìm thấy tim của đá, trái tim của vẻ đẹp nhân loại. Anh đã chuẩn bị sẵn sàng để căng buồm ra khơi, trong khi những vách đá chĩa thẳng về phía anh những lời chào từ biệt, thấp thoáng những bàn tay nhỏ xíu của cỏ đang vẫy gọi.

Chúng mình vẫn luôn coi cỏ cây là biểu tượng của tình chung thủy. Dẫu thế mà đêm đó, em đã oán hận nó. Chúng mình đã lặng ngắm mặt trời từ từ đổ xuống biển rồi biến mất sau làn nước gầm gào cuộn sóng. Chúng mình đã chẳng nói lời nào. Giữa chúng ta giờ đây như đã tồn tại một người thứ ba - cái chết của anh. Anh đã liên hệ mật thiết với nó mà em không sao chen vào được. Nó chính là bí mật của anh. Đã quá nhiều rồi, anh đã nói thế khi cho phép em được tháp tùng anh đi về phía nó. Khi quay lại nhà, chúng mình đã dừng lại, cả hai đều bị cầm chân bởi màu sắc của biển: màu tím nhạt, được nền trời nhuốm trọn. Chúng mình đã ngắm nhìn nó trong yên lặng. Rồi anh đặt tay lên vai em. Lại chính anh đang an ủi em trước cái chết của anh.

Hôm qua, em đã hái một nhánh hoa cỏ và đặt nó lên bàn, trước chỗ anh vẫn ngồi. Sương mờ bao quanh dương thế trong sự thâm tình của hoài niệm. Ngày cũng trầm buồn như nền trời bị tri giác sắc nhọn xuyên qua. Với cái chết của anh hết sức gần trên các cánh đồng và trên biển, thế gian hệt như một dương hạm chậm rãi, giăng những cánh buồm đường bệ trước gió. Sự bất động của gió khiến ta cảm nhận được các mạch máu đập ngay trên làn da, làm kịch phát niềm xúc động, anh có cảm nhận được điều ấy không! Buổi tối, mặc dù không có gió, nhưng những đám mây cũng tan loãng đi như có điều kỳ diệu, bầu trời trong giây lát trở nên quang đãng, khiến biển tìm lại được màu xanh thẳm của nó. Em đi dọc lối mòn giờ đây xum xuê cành lá, lối mòn mà anh đã rất thích bởi sự phối hợp hài hòa chật hẹp của đất với đại dương: dải sương mờ bay là là trên các cánh đồng mà chỉ có những con sóng mới giới hạn được chúng. Hôm qua, cả vùng nông thôn rộng lớn nơi đây tỏa mùi thơm của lúa chín. Hương vị của lúa chín báo hiệu mùa bội thu. Lúc này, em tự hỏi làm sao mà chúng mình lại có thể tiến những bước như vậy về cõi chết nhỉ, nhìn thẳng đường chân trời phía trước mà không hề lẩy bẩy.

Lối mòn cứ ngoằn ngoèo chạy đi, chỉ hơi lờ mờ trong sương chiều chạng vạng giữa cỏ và vách đá. Gió thổi nhè nhẹ trên biển xanh đại dương bên trái em, và biển lúa màu vàng bên phải. Cỏ gai cứ chảy dài mãi ra, sự bất biến của loài thảo mộc đưa em về cõi bình yên. Cuộc đi dạo làm nảy sinh chút nhẹ nhõm trước sự tan loãng bất ngờ của những vầng mây. Em hòa mình vào động tác của biển và của trời, còn hơn cả một buổi trình diễn trên sân khấu, tặng cho dương gian một nhịp điệu hài hòa, ta không chỉ nhìn phong cảnh bằng con mắt mình mà còn mang chúng theo ta, một phong cảnh mà bầu trời chảy trong mạch máu mà lúa vàng chín dần giữa dòng lệ và những ngôn từ, chúng chảy rịn ra cùng một lúc.

Bên rìa đồng lúa vàng, em nhìn thấy một con chim nhỏ bỗng nhiên rơi xuống. Được tiếng kêu phát ra chỉ dẫn, em đã tìm thấy nó trong đám cỏ nhô cao. Cặp cánh nó cứ đập không ngừng dưới tiếng kêu đau đớn hay sự sống trong nó còn hăm hở không muốn chết. Em quỳ xuống cạnh nó. Mong manh, với chút sức lực mà con người không bao giờ dám khẳng định có được, nó đón nhận cái chết mà không cần cứu trợ. Những ngày cuối cùng của anh bỗng trượt lượt trôi qua đầu em lúc này, như thể từ đó đến nay, chẳng có gì xảy ra nữa hết, nếu không phải là đôi cánh kia cú đập mãi không thôi, được sự ngân nga nhan nhịp của những con sóng tiếp tục hệl như một bài ca thương xót. Vào cơn giật cuối cùng của cơ thể nhỏ bé kiệt sức của nó, ý nghĩ về cái chết của anh tát thẳng vào mặt em. Em ngồi lại rất lâu, tiếp cận trực tiếp sự thanh bình của mặt đất, trong những đường ngang dọc của rễ cỏ. Sự thật quả rất giản đơn. Nhưng tại sao sự giản đơn ấy, quá đỗi gần gụi, thì lại lâu thế mới đạt được nhỉ? Sáng như tuyết, một con chim cất cánh bay lên và chết trong sự hăm hở hiểu biết bẩm sinh. Sau khi đã an táng nó vào rệ cỏ tránh những đường cày, trong đám cỏ gai và đá, em tiếp tục con đường của mình cho đến tận điểm mà chúng mình cùng yêu thích. Cây hoa dại đang đợi em. Em bỗng cảm thấy, hệt như có một bàn tay đậu trên vai em, sự bình an của buổi tối, nồng hậu như mọi trìu mến trên dương gian. Mặt trời đang chìm dần sau dãy núi xa xa.

Ngày...

Sáng nay, trần thế ngơi nghỉ trong bài ca của các loài chim. Xanh nhạt và nhẵn bóng, biển dâng dần lên trên bãi cát, những con sóng lăn tăn được kết thúc bằng một dải bọt mỏng. Một tấm voan bị xé rách, và ngày xuất hiện, quá phập phồng và thực sự trong suốt. Em đã tìm thấy những sự thật này trong những câu sau: không sợ, không kỳ vọng, khi một con chim chết đi. Và con người đã sáng tạo ra cái chết bất thường.

Phải mất một năm ròng để hiểu ý nghĩa đó. Để chấp nhận nó không phải bằng trí thông minh, mà bằng mọi niềm đam mê nhạy cảm nhất. Chính cái sợ của con người đã sản sinh ra cái chết, cỏ cây, động vật chết thì cũng giống như khi chúng sống. Biển, đá, cát tránh được cái chết và dẫu rằng chúng đã quá thâm nhập vào nó, nhận lây phần sợ hãi nhân tính của mình và hấp thụ nó.

Con người đã tạo ra cái chết khi biến nó thành một tấn thảm kịch. Liệu chăng nó chẳng phải là sự nghỉ ngơi mà cuộc sống vốn mơ tưỏng về một chuỗi thời gian khi chẳng gì có thể chia cắt được nữa?

N. V., anh là một vì tinh tú mà mỗi cảm giác đều gây nỗi buồn. Những người quá cố sống trong những người còn sống, những người sống chết trong những người quá cố. Những đóa hoa và những vần thơ thừa nhận sự hoán vị này trong sự chuyển dộng xoay vần chậm rãi của huyền bí. Em sẽ mãi mãi nuôi dưỡng cái nôi cho sự hiện diện của anh.

Để đánh dấu ngày giỗ đầu của nó, cái chết của anh xóa nhòa sự nổi loạn của em.

Ngày...

Lúa đã chín. Cùng với nó, tâm hồn anh đã đạt tới độ trưởng thành. Thời gian thu hẹp lại chỉ còn là một dải cát mỏng. Được bóng đêm nào bao quanh đây? Quá gần nhau, chúng mình đã nói chuyện rất ít. Đợi chờ đã làm tiêu tan những ngôn từ, do bị pha trộn giữa nỗi sợ hãi và tiết lộ. Những ngày rỗi rãi hơn gắn với sự kéo dài bên trong, tiếp giao với sự vĩnh cửu. Mỗi giờ phút gần cuối đời anh dạy cho chúng ta nội dung hàm chứa trong một khoảnh khắc, vẻ đẹp nhất thời, mà cả nghĩa vụ lẫn ham muốn không còn có thể chia cắt chúng ta được nữa. Cuộc đua dừng lại ở đoạn mà chỉ có cặp mắt là điều quan trọng duy nhất. Chúng mình sống bằng cách nhìn nhau. Anh mắt là con người. Phải có ánh sáng của chung cục cuối cùng để nắm bắt nó. Mục đích được theo đuổi không hạn độ vẫn ở đây tự bao giờ, trước ngang tầm của sự đơn giản.

Một bài thơ tỏa ra từ mỗi vật thể. Hình hài của gió nhảy nhót trong đám áo quần đang khô dần đi. Anh sẽ ra đi mãi mãi sau khi đã tiết lộ cho em điều bí mật, nắm đất sét của buổi sáng đầu tiên, nắm đâì trần trong bàn tay của con người. Anh đã đốt cháy những lớp vỏ cây chằng chịt để chỉ giữ lại phần nhân tâm và anh cấy em vào sự ngỡ ngàng tuyệt diệu. Anh làm em đổi thay, anh tiếp tục làm chuyện đó, như một luồng sáng tuyệt đối. Em đã bị nhiễm xạ chất đó mất rồi. Chúng mình đã chẳng đi du lịch xa, chúng mình chẳng tìm kiếm điều gì bất thường. Chúng mình chỉ khám phá những tháng ngày bằng cách trút dần chúng đi để không còn cảm thấy gì khác ngoài ánh sáng diệu kỳ và những cảm xúc bất tận của chúng đem lại cho loài người.

Ngày...

Em mỏ những bản hòa tấu của Schubert, của Chopin hay của Bethoven, anh nói những bản nhạc đó rất hay, nhưng không thể hiểu hết ý nghĩa của chúng. Do vậy, em thay băng của Thanh Tùng, những lời bài hát sao da diết, thắm đượm đến phát khóc. Rồi đến những ca khúc của Trịnh Công Sơn, lời ca mượt mà kiêu sa, đôi lúc than vãn. Mỗi giai điệu là hơi thở của một cuộc đời, niềm lo lắng lang thang lẩn quất được ân xá khi đến gần cõi chết.

Quán cà phê ngày ấy khiến chúng ta cảm động biết bao nhiêu khi cùng lặng ngắm tranh của Tô Ngọc Vân, của Bùi Xuân Phái. Anh bấm tay em nói chắc đó chỉ là những bản sao mà thôi. Trong tranh, cô gái mang vẻ đài các kiêu sa, anh nói, các cô ấy không đẹp và duyên dáng bằng em. Em hiểu lắm. vẻ đẹp đâu phải ở đôi má hồng, mà là ở cặp mắt người ngắm nhìn nó kia, anh đã có lần nói với em như thế! Ông chủ quán quả là người sành hội họa, em còn thấy cả mấy bức của Van Gogh, của Soutine... Quà tặng của vạn vật cho con người đã dần ngấm sâu vào chúng ta.

Chúng mình uống cà phê, nghe nhạc Trịnh Công Sơn, nhạc Thanh Tùng và ngắm tranh của Bùi Xuân Phái, Tô Ngọc Vân, liệu còn gì mà thiên nhiên và con người còn chưa tặng cho chúng ta?

Cõi chết hẳn mang màu xanh gần như không thể chịu nổi của bầu trời đang sà gần xuống nghĩa trang mà hôm đó anh và em đi viếng mộ cha mẹ em. Một màu xanh thân thiết của dải sương mờ buổi chiều tối pha lẫn với màu xanh ngút ngàn của đồng lúa đang thời con gái, chúng cứ như hút hồn anh bởi sự mãnh liệt của nó. Và khi ấy, anh đã bảo em dừng xe bên con lộ đông người qua lại. Quay về hướng tây để tránh bụi, anh đã nói với em những gì nhỉ? Em chẳng còn nhớ nữa. Anh đã chẳng để lại bản thảo nào cho riêng em, không một vần thơ, không một mẩu chuyện tình. Anh không viết, hay anh đã hủy hết chúng đi. Anh để lại cho đời biết bao bài báo, biết bao vần thơ hay và những cuốn tiểu thuyết, còn em... Chẳng có gì là của riêng em cả! Nhưng toàn bộ cuộc đời anh là một tác phẩm hoàn hảo anh để lại cho em, và em sẵn sàng đón nhận. Em, người có lẽ chưa bao giờ là vị thần của anh trong cuộc sống, thì em sẽ cậy nhờ đến ngôn ngữ để chứng giám điều đó cho anh.

Viết có lẽ đến từ một vết rạn nào đó mà anh là bằng chứng. Anh đã ghi nhận Xuân Diệu. Chung thủy đến tuyệt đối, anh đã đốt cháy trong tâm hồn và trong cơ thể mình sự đòi hỏi nghiêm ngặt của thơ ca. Anh đã chết vì vết bỏng ấy.

Cái chết dâng lên phía chúng ta như đại dương và đổ ập xuống chúng ta như bóng đêm. Chúng ta mang hành trang duy nhất theo mình, đó là tuổi thơ. Anh lẩm nhẩm nhắc “Em có nghe mùa thu...” của Lưu Trọng Lư.

Em có nghe mùa thu,

Vâng, bóng tối đe dọa tâm hồn anh, dẫu cho nó có tỏa sáng đến cỡ nào. Từ vùng sâu của ký ức chúng ta, những bài thơ hiện ra, chúng chất đầy thêm vào mỗi chúng ta niềm xúc động, gột rửa những vết tích bấn loạn trong ta bằng ngôn từ của chúng.

Với tính trong trẻo có được từ tuổi thơ, anh không tuân thủ hoảng loạn để thu bắt được một bài ca sâu lắng, tâm hồn và thơ pha trộn nhau để rồi tự mờ dần đi trong bài thánh thiện ấy.

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp

Con thuyền xuôi mái nước song song

Anh đã thích vô cùng bài thơ này của Huy Cận mà những vần thơ giai điệu cứ ngân vang mãi trong em suốt mùa hè cuối cùng của anh. Nhờ bài thơ ấy, mà em thoáng thấy anh, đang ngồi trong gian bếp, hệt như đang ngắm một bức tranh của Tô Ngọc Vân, một khuỷu tay để trên mặt bàn, và môi anh luôn mỉm cười. Anh đã không được nhìn thấy những bông hồng vào tháng chín. Nhưng giọng nói trầm trầm miền Trung của anh phát ra những trọng âm hoài niệm tin tưởng như một hạt sương sớm vẫn còn lấp lánh trên những câu thơ sau của Bà Huyện Thanh Quan:

Bước tới đèo Ngang bóng xế tà

Còn em khi ấy lại lẩm nhẩm đọc tiếp dòng nhạc của nữ sĩ này:

Tạo hóa gây chi cuộc hí trường

Đến nay thấm thoắt mấy tỉnh sương

Ngày...

Hòa vào bãi biển trước nhà, khoảng không như xuống thấp hơn. Anh mệt đi rất nhanh. Bằng một thỏa thuận ngầm, chúng mình không còn đi dạo trên đường mòn cạnh vách đá nữa. Chỉ còn lại những dấu hiệu mơ màng trên bãi cát, nơi in dấu hằn những con sóng, chúng mình đã từng đi suốt trên cát, chúng mình đã từng tản bộ trên đó hệt như để ngơi nghỉ sau một cuộc chạy Việt dã. Bãi biển mà chúng mình đã nghĩ rằng biết tường tận đến từng thớ đất của nó thì luôn sáng tạo ra nhịp hài hòa mới, trong mắt hai đứa mình, sự biến động của mây, của nắng, của biển đã đạt tới một nốt âm vang chết người. Chúng mình chỉ còn mỗi ham muốn thả thân xác mình cho hơi thở của bài ca dương gian. Mỗi bước chân in dấu gánh nặng được là chính mình. Nút thắt của cuộc sống tự gỡ ra và đem theo sự bấn loạn. Sự ra đời và cái chết xảy đến trong cùng một mạch đập của biển.

Hệt như một chuyến du ngoạn dài, những bước dạo bộ trên bãi biển tập cho chúng ta đi xoay quanh vòng ánh sáng, để rồi chỉ mình anh có thể đi trọn được nó.

Đó là một mùa hè thật đẹp, những ngày thật thanh bình. Bình an đến độ khiến ta như có thể nắm bắt được nó, một làn sương mỏng bao bọc bãi biển, tăng thêm điều bí mật của nó và biến bãi biển thành một vùng đất bí mật, còn mang vẻ quyến rũ hơn nữa. Phải chăng nó gợi nhắc tới một cánh cửa đang mở ra vẫy gọi!

Một buổi sáng, em đã dậy rất sớm, nín câm bởi một linh cảm bất thường. Sương mù giăng giăng mọi ngả, biển chỉ còn phân biệt được bởi tiếng rì rầm của nó. Một cơn bấn loạn xâm chiếm tâm hồn em. Em đứng lặng rất lâu bên thềm cửa sổ. Chim muông và biển thi nhau cất tiếng hát hào hứng chào đón một ngày nới. Ngược với mọi ngày, em cầu khẩn chúng thôi dừng ca bản nhạc mà bỗng nhiên em cảm thấy xa lạ này, em cầu khẩn cho tất cả giải tán hết đi trong buổi bình minh đang mờ sáng và rằng sẽ chẳng có gì diễn ra tiếp sau đó nữa! Trong sâu tâm khảm anh, em biết rằng tối qua anh vẫn còn nghe tiếng ru của nó vọng vào thua cửa sổ để ngỏ.

Cái chết có lẽ chỉ là một con sóng, và em không muốn người ta giằng anh ra khỏi biển. Một người mà em đã gọi cầu cứu, đến tiêm cho anh một mũi giảm đau. Cặp mắt anh sáng lên, xanh thẳm bởi cơn đau và màu đen đang tới phủ lên tâm hồn anh. vẻ thanh bình của chúng xoáy sâu vào tim em. Tại sao, sau chừng ấy bình an lại có sự đau đớn này chứ? Anh đang ở đâu hỡi anh? Em đã thường xuyên chất vấn mình điều đó với một thứ tình cảm bấn loạn. Anh đang ở đây, cạnh em, đúng không? Chẳng có câu trả lời nào khác. Cơn đau của anh khiến em nổi loạn, nhưng em vẫn còn đang sống trong mê hoặc của sự hiện diện của anh trên trần gian. Hơi thở của anh trở nên đứt quãng, thỉnh thoảng như mất hẳn, hệt như một lối mòn trên vùng núi cao, nó tranh đấu với các phiến đá để giữ được bản thể của mình trong tuyết. Trên nhịp thở của anh, em đã đọc ra được sự huyền bí của cuộc sống. Chúng mình đã cùng nhau đi đến cùng, đến điểm tuyệt đối của một tình yêu bền bỉ. Và đã cùng nhau đối diện với điều thường nhật nhất của mọi số phận: cái chết.

Biển cũng chia sẻ niềm đau đớn với em về sự ra đi của anh. Cái tang của nó và cái tang của em hòa nhịp vào nhau. Anh mắt trìu mến của anh đã phân phát cho vạn vật bao tình yêu, khuyến khích mùa trổ hoa. Đá và số phận nó, sự hăm hở của cây cối, màu sắc, những loài chim, mọi vật thể này hẳn đều cảm thấy mồ côi khi anh không còn đem đến cho chúng những tình cảm thân thương đó nữa. Em đã đi bộ rất nhiều và sẽ còn đi rất lâu nữa, để được và đón nhận sự an ủi của những con sóng. Cặp mắt em trấn an phong cảnh đẹp bằng sự trung thành của anh. Trao đổi ánh mắt cho nhau, khiến em dịu lại.

Vậy vẫn luôn là sự quan tâm sâu sắc của anh cứu sống em, và cứu sống một góc dương gian đã cùng em cập bến trong cuộc phiêu lưu về cõi chết của anh. Và em sẽ còn nhớ mãi đến ngày cuối đời mình, câu nói dịu êm mà anh đã thì thầm vào tai em trong một chiều thu, dưới ánh nắng vàng xộm của miền quê ấy: Đừng khóc nhé em, vì anh không chết, anh chỉ đi có chút việc sang bên kia cuộc đời thôi. Hãy gọi anh khi em muốn, và hãy tâm sự với anh khi em cần!

Vâng em sẽ gọi anh, sẽ tâm sự với anh theo mỗi mùa. Sẽ còn kể cho anh nghe nhiều chuyện, chuyển đến anh những bức thông điệp của dương gian. Ôi, N. V. của em!”...

Pans - Đồ Sơn

Mùa xuân 2008