Lái xe taxi là một công việc vất vả. Nếu muốn kiếm được tiền thì việc đi sớm về khuya là không thể tránh khỏi. Có những lúc trời lạnh thấu xương, chực chờ trước cửa khách sạn đón khách, cái dáng vẻ co ro thảm hại đó cũng đủ làm người ta khổ sở. Thế nhưng Tiêu Tế Đông không sợ chịu khổ. Năm xưa khi lái xe buýt, cái gì ông cũng đã trải qua rồi. Sớm thì năm giờ sáng con người đã phải có mặt trên xe, muộn thì mười hai giờ đêm vẫn chưa về đến nhà. Mà chiếc xe thời đó vừa to vừa tàn tơi, chạy lên cứ kêu rôm rốp cạch cạch, xa nửa dặm đã nghe thấy tiếng, gần như chẳng cần phải bấm còi. Chạy xe xong một ngày, bộ khung xương như muốn rời ra. Mùa đông còn đỡ một chút, chẳng qua là lạnh tay mà thôi. Mùa hè mới thật là kinh khủng, cho dù có mở toang cửa cabin lái ra thì cũng giống như ngồi trong lò lửa. Phía sau còn đèo một xe hành khách gần như đứt hơi mà vẫn chửi rủa ầm ĩ. Suốt cả mùa hè, con người ta như thể tựa lưng vào một đống lời lăng mạ. So với hiện tại có điều hòa, có ghế ngồi thoải mái, hơn nữa sau lưng không có người chửi đổng mà chỉ có người đưa tiền, quả là một trời một vực. Tiêu Tế Đông từ trước đến nay đều sống một cuộc đời ba điểm một đường thẳng: Trường học — Chợ — Nhà, hoàn toàn không có sở thích hay thú vui cá nhân nào, ngay cả xem thời sự cũng chỉ xem tin tức quốc tế. Đã từng vào buổi sáng nghe tin Mỹ tuyên bố đánh Iraq, ông vội vội vàng vàng chạy ra cửa hàng mua một chiếc đài bán dẫn có thể bắt được sóng Radio quốc tế. Chiến tranh kết thúc, chiếc đài bán dẫn cũng bị xếp xó. Giống như gạch vụn nhưng lại không chắc chắn bằng gạch thật — đó là hình ảnh so sánh của vợ Tiêu Tế Đông. Tiêu Tế Đông ngoài giờ lên lớp và giúp vợ làm việc nhà, nếu bảo có hứng thú gì thì chính là thích nghe ngóng xem có chiến sự gì không. Xa thì từ thời Chiến quốc Thất hùng thôn tính lẫn nhau, trận Trường Thược giữa Tề và Lỗ, gần thì đến chiến tranh Bosnia và Herzegovina, những chuyện đại loại như thế, từng chi tiết một ông đều có thể kể ra vanh vách, như đếm bảo vật trong nhà. Tiêu Tế Đông từng than thở với vợ rằng ông đã sinh nhầm thời đại, vợ ông liền bảo, cái kẻ trói gà không chặt như ông, ở thời hòa bình có thể sống hết đời mình như một con người đàng hoàng đã là tốt lắm rồi. Vợ ông nói năng lúc nào cũng sâu sắc thấu xương, Tiêu Tế Đông tự nhiên chẳng còn gì để đáp lại. Sự khẳng định hay phủ định của Tiêu Tế Đông đối với cuộc sống đều lấy quá khứ của chính mình làm tham chiếu, chứ không hề biết người ta đã tiến vào cảnh giới như thế nào rồi. Nhờ vậy, Tiêu Tế Đông rất dễ thỏa mãn, phần lớn thời gian đều giữ thái độ hài lòng với cuộc sống hiện tại. Chính vì thế, Tiêu Tế Đông vừa lái xe vừa lắng nghe tiếng xè xè êm dịu, thỉnh thoảng những lúc phía sau không có khách, ông lại không kìm được mà nghêu ngao hát vài câu khúc vặt. Cái cảm giác tự hào đó giống như thể mọi người đều đang hì hục làm chủ nghĩa xã hội, chỉ có ông là lén lút đưa chủ nghĩa tư bản lên xe để tận hưởng vậy.
Thế nhưng, có một điều rất rõ ràng: Bất kể là chủ nghĩa gì, con người ta không thể ngày nào cũng thuận thốn vừa lòng. Dân thường cũng vậy, ông chủ cũng vậy, quan chức cũng vậy, đều sẽ gặp xui xẻo ở những mức độ khác nhau. Những chuyện xui xẻo lại dễ dàng thay đổi số phận của một con người hơn là những chuyện may mắn. Nếu như coi chuyện xui xẻo cũng là một phần của số phận, thì có thể nói cái tát mà số phận giáng xuống rất dễ làm một con người thay đổi hành trình cuộc sống bình thường của mình.
Có một ngày, Tiêu Tế Đông chở một vị khách ra sân bay. Nói chung, Tiêu Tế Đông không thích chạy đường ra sân bay. Dọc đường hết trạm thu phí này đến trạm thu phí khác, tuy rằng chi phí do khách tự trả, nhưng Tiêu Tế Đông cảm thấy đè nén trong lòng, dù không phải bỏ ra một xu nào vẫn có cảm giác như bị người ta bóc ngắn cắn dài, huống hồ nghe nói tiền thu được đều thuộc về những người Hồng Kông hoặc Đài Loan đã mua lại đoạn đường đó, thế là lại càng có sự uất ức như bị muỗi cắn một phát mà không đập chết được nó. Nhưng vị khách đó muốn kịp chuyến bay đi Bắc Kinh, thời gian gấp gáp, đi ra cổng trường mới bắt taxi thì đã quá muộn, đành dùng lời lẽ mềm mỏng năn nỉ Tiêu Tế Đông vừa mới lái xe ra khỏi cổng nhà bằng mọi giá chở giúp một chuyến. Việc gấp giúp người lúc khó khăn như thế này Tiêu Tế Đông tự nhiên không thể từ chối. Thế là ông lái xe chở đi. Khi quay về, người bắt xe của Tiêu Tế Đông là một đồng bào Đài Loan vừa bước xuống máy bay. Nhìn tác phong cử chỉ liền biết là kẻ tiền muôn bạc vạn. Tiêu Tế Đông tuy rằng khá ác cảm với người Đài Loan, nhưng cũng không đến mức từ chối chở họ.
Xe chạy rồi, người Đài Loan đưa cho Tiêu Tế Đông một phong bì, bảo chạy theo địa chỉ trên phong bì. Tiêu Tế Đông nhìn nhìn, dựa vào sự quen thuộc đường xá từ hồi lái xe buýt mười mấy năm trước, ông biết đó là khu nhà ổ chuột nơi tầng lớp dưới của thành phố sinh sống. Ông bèn bảo biết địa điểm này, chỉ là mấy năm nay xây dựng rầm rộ, có rất nhiều người Đài Loan các vị sang đây phát triển bất động sản, không biết nơi đó còn hay không. Người Đài Loan vừa nghe đã cuống lên, lải nhải không ngừng kể với Tiêu Tế Đông rằng chuyến này ông ta về là để thăm mẹ già. Mẹ già đã mừng thọ tám mươi tuổi, ông ta và bà đã hơn bốn mươi năm không gặp, xin Tiêu Tế Đông bằng mọi giá phải giúp tìm cho bằng được địa điểm. Tiêu Tế Đông thầm nghĩ trong lòng, giờ thì nói hiếu thảo thế, hồi đó sao lại bỏ mặc mẹ già mà bỏ đi?
Nơi đó quả nhiên đã giải tỏa không còn chút dấu vết nào của ngày xưa. Người Đài Loan liền ngẩn ngơ, nước mắt trào ra khỏi hốc mắt. Quả thật cũng có vài phần hiếu đạo, Tiêu Tế Đông nghĩ. Rồi ông nảy lòng trắc ẩn. Tiêu Tế Đông dẫn người Đài Loan đến đồn cảnh sát, người Đài Loan nói: Là cục cảnh sát sao? Rồi sống chết không chịu nói, mặt mày tím ngắt lại. Tiêu Tế Đông hỏi có phải sợ có án tích ngày xưa không. Người Đài Loan không trả lời, chỉ giục Tiêu Tế Đông mau chóng rời đi kẻo gặp chuyện bất trắc. Tiêu Tế Đông bất lực, đành phải đi tìm những người già ở tổ dân phố. Khó khăn lắm mới hỏi thăm được một người già đã chuyển đi rồi lại chuyển trở về. Lại phải leo lên leo xuống mấy tòa nhà năm sáu tầng gõ cửa hỏi thăm. Tóm lại, vật lộn mấy vòng, mất tiêu cả một buổi chiều, đến lúc hoàng hôn lại tìm thấy người mẹ già của vị khách Đài Loan trong một con hẻm sâu hun hút. Mẹ con gặp nhau, ôm đầu khóc nức nở, chẳng buồn trả số tiền cước taxi đã lên tới hơn năm trăm cho Tiêu Tế Đông. Tiêu Tế Đông đứng chờ một bên để lấy tiền, đồng thời cũng rất cảm động nhìn cảnh tượng người thân đoàn tụ này. Trong lòng nghĩ con người ta cả đời có một hai lần trải nghiệm tình cảm thăng trầm lớn như thế này cũng thật là tốt. Ngoảnh lại nhìn bản thân, Tiêu Tế Đông liền cảm thấy mấy chục năm cuộc đời bình bình lặng lặng của mình ít nhiều vẫn có chút đáng tiếc. Người Đài Loan kia sau khi khóc một trận đã đời, bà mẹ già mới hỏi, con ơi, sao con lại tìm được đến nơi này? Người Đài Loan lúc này mới nhớ đến Tiêu Tế Đông, cũng mới nhớ ra chưa trả tiền xe. Ông ta tất bật móc tiền, lắp ba lắp bắp cảm ơn, ra tay đưa cho Tiêu Tế Đông hẳn ba ngàn. Tiêu Tế Đông nhìn đồng hồ tính tiền, nói tổng cộng năm trăm sáu mươi tám đồng, cộng thêm hai mươi đồng phí trạm kiểm soát, nên thu năm trăm tám mươi tám đồng. Vừa nói ông vừa đặt số tiền thừa lại vào tay người Đài Loan, không nói thêm dù chỉ một từ, nhấn ga vọt đi. Người Đài Loan sững sờ ngơ ngác, không biết mình đã gặp phải cao nhân hay là đã đắc tội với Tiêu Tế Đông.
Chính vào lúc đang dừng dừng đi đi trong con hẻm sâu hun hút gần ra đến đầu hẻm, một chiếc xe đạp từ sau xe Tiêu Tế Đông phóng vèo qua. Tiêu Tế Đông đang lo lắng không biết xe đạp có làm xước sơn xe mình không, đúng lúc đó, một bà lão từ trong nhà bước ra đổ nước, bị chiếc xe đạp tông trúng chính diện, cả chậu lẫn nước ngã nhào ra đất. Tiêu Tế Đông không kìm được thốt lên một tiếng kinh hãi. Thế nhưng chiếc xe đạp kia đến cả động tác dừng lại nhìn một cái cũng không có, chớp mắt đã ra khỏi đầu hẻm, hòa vào dòng xe trên đường lớn. Trong dòng xe đạp chảy xiết như dòng sông, hoàn toàn không thể nhận ra ai là kẻ bỏ chạy.
Bà lão nằm trên đất không nhúc nhích, Tiêu Tế Đông lái xe đến gần không đành lòng, vội vàng xuống xe tiến lại hỏi thăm. Khi Tiêu Tế Đông đỡ bà lão dậy thì mới phát hiện bà lão đã hôn mê. Tiêu Tế Đông liền có chút sốt sắng, hô to: Có ai không? Ai là người nhà bà ấy? Mau đưa bà ấy đi viện. Ngay lập tức từ trong một khu sân xông ra mấy người, miệng gào khóc: Mẹ, mẹ, mẹ làm sao thế này? Tiêu Tế Đông nói: Mau, mau đưa đi bệnh viện! Mấy người đó cũng không nói gì, luống cuống tay chân đưa bà lão vào bệnh viện gần nhất.
Bệnh viện tự nhiên là trước khi cấp cứu bắt buộc phải thu chi phí đắt đỏ. Tiêu Tế Đông tưởng mình không còn việc gì nữa, đang định rời đi. Đột nhiên một người trong gia đình bà lão, một người phụ nữ trung niên gọi ông lại, nói: Mày khỏe thân nhỉ, nói đi là muốn đi luôn sao?
Tiêu Tế Đông kỳ quặc hỏi: Tôi đã giúp các người đưa người đến bệnh viện, đến một đồng phí cũng không định thu, các người còn muốn tôi thế nào nữa?
Người phụ nữ trung niên cười khẩy một tiếng, nói: Mày giả vờ như không liên quan ấy. Mày đụng vào mẹ tao, tưởng đưa đến bệnh viện là xong à? Nghe kìa, hình như nó còn đòi thu phí của chúng ta nữa cơ đấy.
Một người đàn ông khác trong nhà bà lão đanh mặt lại, nói: Đúng là mẹ nó phát tài đến phát điên rồi. Đụng người ta đưa vào viện mà còn đòi thu tiền xe.
Tiêu Tế Đông trong phút chốc há hốc mồm kinh ngạc, không biết phải đối mặt làm sao. Ngay cả bác sĩ cũng đứng một bên thở dài: Mới ngày nay đạo đức băng hoại, giới trẻ không học điều tốt, đến cả người trung niên cũng hỏng theo.
Tiêu Tế Đông mới hoàn hồn lại, nói: Thế này là có ý gì? Người đâu phải do tôi đụng.
Người phụ nữ trung niên nói: Không phải mày đụng sao mày lại sốt sắng nhiệt tình thế làm gì?
Tiêu Tế Đông nói: Tôi cứu người mà? Tôi có thể giương mắt nhìn bà lão bị tông ngất mà không cứu sao?
Người đàn ông cười khẩy một tiếng, nói: Chà chà, người tốt duy nhất còn lại trên đời hóa ra lại dạt về đây. Lại để chúng ta gặp phải. Đúng là may mắn mẹ nó thật.
Tiêu Tế Đông lập tức đuối lý, trong lòng rất đồng tình với quan điểm người tốt trên đời không còn nhiều của người đàn ông đó. Chỉ là lần này ông thực sự đã làm người tốt. Ông nói: Những gì tôi nói đều là sự thật, các người phải tin tôi.
Người phụ nữ trung niên nói: Chúng tao dựa vào đâu mà tin mày? Mày tưởng mày khua môi múa mép vài câu là lừa gạt được chúng tao sao? Nói cho mày biết, mày không bồi thường cho mẹ già của tao thì đừng mong rời khỏi đây.
Tiêu Tế Đông nói: Các người không tin thì đợi bà lão tỉnh lại rồi hỏi.
Người đàn ông cười khẩy một tiếng, nói: Mày không nộp tiền, bà lão không vào được phòng cấp cứu, thì tỉnh lại kiểu gì?
Người phụ nữ trung niên thì giận dữ hống hách nói: Đừng tào lao với nó nữa, gọi mọi người đến phân xử xem, trên đời có cái lý lẽ vô lý như thế này không?
Bắt đầu có vài người xem náo nhiệt quây lại. Một người xem náo nhiệt bảo không cần cãi nhau với ông ta, tìm đơn vị công tác của ông ta mà trừ vào lương. Câu nói này khiến tim Tiêu Tế Đông đập thình thịch mấy cái. Một người xem náo nhiệt khác lại bảo đám lái xe taxi kiếm được tiền đều vào túi riêng, làm gì có đơn vị nào? Ngoài vợ và cảnh sát giao thông ra thì ai quản được? Câu này lại khiến Tiêu Tế Đông đang thót tim bình tĩnh lại phần nào. Tiếp đó lại có mấy y tá vây quanh. Bảy tám người chỉ trỏ xôn xao, tiếng trách mắng vang lên như sấm, giống như đang mở cuộc họp phê bình tại chỗ. Tiêu Tế Đông chợt nảy sinh cảm giác hổ thẹn không còn chỗ chui. Ông rất hoang mang, gần như cảm thấy quả thực là mình đã đụng phải bà lão đó. Thế là ông dốc sức nhớ lại cảnh tượng lúc đó. Cũng may ông nhìn thấy chiếc xe đạp tông ngã người ở cự ly gần và từ phía chính diện, nên ông vẫn có thể nhận thức rõ ràng sự vô tội của mình, không đến mức bị mấy lời dọa dẫm nông nổi đó làm cho hoảng sợ. Nhưng Tiêu Tế Đông cũng là một người thấu hiểu sự đời. Ông biết không thể chọc giận đám đông, nếu chọc vào thì chẳng khác nào rước lửa vào thân. Vạn nhất có kẻ thích xen vào chuyện người khác hô hào một tiếng rồi ra tay đánh đập thì sao? Chẳng lẽ ông lại chịu thiệt thòi lớn trong lúc hỗn loạn ư? Ngoài việc không ai đứng ra trả tiền viện phí, biết đâu còn bị đưa ra làm tấm gương xấu. Nếu trong đám đông lẫn vào một gã nhà báo của tờ báo lá cải nào đó, đưa chuyện này lên báo thì sau này ông còn mặt mũi nào làm người? Cuối cùng dù cho mọi người có cùng nhau đến xin lỗi bồi thường, nhưng ông đã bị đánh, danh tiếng cũng bị vấy bẩn, thì còn có tác dụng gì? Tiêu Tế Đông vừa thấu hiểu sự đời, lại giỏi suy luận logic. Nghĩ đến đây ông liền vã mồ hôi hột khắp người. Ngay cả ý muốn kháng cự thụ động cũng không còn nữa. Ông không thể tìm ra chiếc xe đạp gây tai nạn, cũng không thể chứng minh mình không đụng người, đồng thời cũng chẳng có một ai tin mục đích cứu người của ông chỉ đơn thuần là cứu người mà thôi. Trên đời làm gì còn có người tốt bụng đến thế? Mọi người đều nói như vậy. Mà quan điểm này chính bản thân ông cũng khá đồng ý.
Tiêu Tế Đông vạn phần bất lực, Tiêu Tế Đông suy nghĩ thấu đáo, đồng thời Tiêu Tế Đông cũng rất bất bình đành phải chọn cách rút lui trước thực trạng miệng đời lắt léo. Ông rút trong túi ra khoảng một ngàn đồng vứt trước mặt đôi nam nữ đi theo xe đến, nói một cách rất chừng mực: Thực ra trong lòng các người biết rất rõ là ai đụng người, các người vu cho tôi, chẳng qua là muốn tôi làm kẻ chịu báng mà thôi.
Người phụ nữ trung niên nói: Xem kìa xem kìa, nó lại còn nói thế nữa, chúng tao chỉ cần chút tiền này của mày chắc? Giữ cả chứng minh thư lại! Tiền tiêu hết rồi tao còn phải tìm mày nữa đấy.
Tiêu Tế Đông bèn lại đặt chứng minh thư vào tay người đó, rồi bỏ chạy thục mạng. Phía sau lưng ông phát ra những âm thanh tức giận oang oang như đàn ruồi nhặng tích tụ, đuổi theo ông suốt một đoạn đường rất xa.
Về đến nhà, sắc mặt Tiêu Tế Đông u ám, tâm trạng tụt xuống đáy. Vợ ông bèn đập đồ đạc trong bếp đùng đùng, miệng lẩm bẩm bảo chẳng qua là kiếm được thêm chút tiền, mà đã muốn cho chúng tôi xem sắc mặt của ông rồi sao? Tiêu Tế Đông không đáp lời. Lúc ăn cơm, người vợ tức giận dùng đũa gõ gõ vào đĩa nói: Ông rốt cuộc làm sao thế hả, ông không nói ra, làm tôi lại tưởng mình ở bên ngoài làm chuyện gì mờ ám đắc tội với ông lớn nhà ông đấy chứ.
Tiêu Tế Đông lúc này mới ngập ngừng thuật lại sự việc xảy ra hồi hoàng hôn một lượt. Vợ ông vừa nghe đã nổi giận đùng đùng, vừa gầm vừa la. Một mặt chửi người nhà bà lão toàn là đám dân gian, nhất định là giăng bẫy lừa người. Ngoảnh lại lại chửi Tiêu Tế Đông xưng là chỉ số thông minh cao, luận văn có thể làm đến tận Mỹ tận Đức, thế mà lại để đám tiểu tư dân sống luồn lách xâu xé cho một trận tơi bời. Tiêu Tế Đông đợi bà chửi mệt rồi mới nói: Bà đối xử với tôi như thế này, chẳng nhẽ lại cùng một giuộc với chúng nó sao?