Moscow

Moscow, đứa con gái yêu dấu của nước Nga,

Nơi nào ta tìm được người ngang tầm đây?

Dmitrieff

Ai có thể không yêu mẹ Moscow?

Baratynski (Những bữa tiệc)

Một chuyến đi tới Moscow! Để nhìn ngắm thế giới!

Nơi nào tốt hơn?

Nơi nào không có bóng người.

Griboyédoff (Khổ vì trí tuệ)

Chương VII

(Viết năm 1827-1828 tại Moscow, Mikhailovskoe, St. Petersburg và Malinniki.)

Thôi thúc bởi ánh dương xuân làm tan giá,

Tuyết trên đồi cao vội vã tuôn rơi

Thành những dòng nước đục ngầu cuồn cuộn

Tràn ngập khắp đồng bằng phẳng lặng.

Một nụ cười từ thiên nhiên đang say ngủ

Dường như chào đón năm tháng thanh xuân;

Bầu trời rạng rỡ trong sắc xanh sâu thẳm,

Những cánh rừng, vẫn còn trơ trụi trước tầm mắt,

Dường như được bao phủ trong màn sương xanh.

Chú ong từ chiếc tổ sáp của mình

Bay ra thu gom thứ thuế đồng quê;

Thung lũng khô ráo và hoa nở rộn ràng;

Đàn gia súc kêu vang, và dưới tấm màn đêm tối

Chim sơn ca đã bắt đầu cất tiếng hót.

Mùa Xuân đến với ta sao u buồn đến thế,

Hỡi mùa Xuân, thời khắc ta chọn để yêu thương!

Biết bao xao động cứ lững lờ trôi

Lay động tâm hồn và dòng máu trong ta,

Biết bao cảm xúc đau thương cứ len lỏi

Khi lần đầu trên má ta cảm nhận

Hơi thở mùa Xuân lại hồi sinh,

An yên giữa chốn tĩnh lặng thôn quê—

Hay, hạnh phúc đối với ta thật lạ lẫm?

Phải chăng mọi sự khiến lòng ta vui vẻ,

Và khiến một kiếp người tăm tối bừng sáng

Lại gieo rắc nỗi phiền muộn và đau khổ

Lên một tâm hồn trơ lì và chán chường?

Và phải chăng mọi ánh sáng bên trong đã vụt tắt?

Hay là, chẳng màng đến lá cây trở lại

Thứ mà mùa Thu muộn màng đã gửi trả cho đất,

Chỉ mình ta than khóc cho những mất mát

Mà những cánh rừng xào xạc gợi nhắc ta?

Hay là, khi thiên nhiên hồi sinh đầy sức sống,

Ta lại thấy trước trong những giấc mơ muộn phiền

Sự ảm đạm của một mùa Thu cuộc đời sắp tới,

Mà chẳng mùa Xuân nào xuất hiện để cứu vãn?

Hay có lẽ, ta đang âm thầm tìm kiếm,

Trên đôi cánh thi ca bay bổng,

Một mùa Xuân nào khác đã từ lâu ly biệt,

Mà những kỷ niệm khiến tim ta đập loạn nhịp

Với những ý nghĩ về một miền xa xôi,

Về một đêm kỳ lạ khi vầng trăng và—

Đúng là mùa này rồi! Tất cả những kẻ nhàn rỗi,

Những triết gia theo phái Epicurus,

Hỡi những kẻ hoài nghi sành điệu,

Những môn đồ của học phái Levshin,

Những Priam của tầng lớp nông thôn

Và những quý bà với tâm hồn tinh tế,

Mùa Xuân triệu tập các người đến những vòm cây xanh,

Đó là thời điểm ấm áp của lao động, của hoa thơm;

Thời gian cho những chuyến dạo chơi huyền bí kéo dài

Đến tận đêm đầy sao.

Hãy mau mau về miền thôn dã

Trên những cỗ xe chất đầy hành lý;

Trong xe ngựa hoặc xe bưu chính được sắp đặt chỉnh tề

Hãy vội vã vượt qua những rào chắn thành phố.

(Ghi chú 67: Levshin—một nhà văn đương thời viết về kinh tế chính trị.)

Cả người nữa, độc giả hào hiệp,

Hãy sử dụng chiếc xe dài đã đặt sẵn,

Từ bỏ những thành phố náo loạn,

Nơi vốn là niềm vui trong suốt mùa đông:

Hãy để ta dỗ dành nàng thơ thất thường,

Hãy đi nghe tiếng lá sồi xào xạc

Bên một con suối không tên,

Nơi Eugene vẫn còn ở chốn thôn quê,

Một ẩn sĩ nhàn rỗi và buồn bã,

Đã dành mùa đông ở nơi đó một thời gian,

Sống gần cô gái trẻ Tattiana,

Nàng thiếu nữ xinh đẹp tự dối lòng mình—

Ngôi làng không còn biết đến gương mặt chàng,

Vì chàng đã để lại nơi đó một dấu vết bi thương.

Hãy cùng tiến về một con suối nhỏ,

Nơi uốn lượn giữa những đồng cỏ lặng lẽ,

Tìm kiếm dòng sông xuyên qua rừng đoạn

Trong một vùng phụ cận đồi núi.

Chim sơn ca ở đó suốt đêm dài,

Người tình của mùa Xuân, cất tiếng hót,

Dòng suối róc rách, hoa tầm xuân khoe sắc,

Và kìa! nơi một nấm mồ đá cẩm thạch nằm đó

Và hai cây thông già dang rộng cành nhánh—

“Vladimir Lenski nằm dưới này,

Kẻ đã sớm từ giã cõi đời bằng cái chết hào hùng,”

Khách qua đường đọc trên đó:

“Ngày tháng, những năm tháng ngắn ngủi của chàng—

Hãy yên nghỉ, hỡi đứa con của thi ca.”

Đã có thời, hơi thở bình minh sớm mai

Sẽ làm lay động vòng hoa huyền bí

Treo trên một cành thông rủ xuống đất

Phía trên chiếc bình đựng tro cốt khiêm nhường.

Đã có thời, hai thiếu nữ từ nhà

Vào buổi chiều tà sẽ đến nơi này,

Và, dưới ánh trăng chiếu rọi,

Khóc than, ôm lấy nấm mồ ấy.

Nhưng giờ đây—chẳng ai bận tâm đến di tích

Của nỗi đau: lối mòn giờ đã xóa nhòa:

Chẳng còn vòng hoa nào trên cành cây:

Chỉ mình người chăn cừu ngồi bên cạnh,

Vẫn như trước, già nua và còng lưng

Đang đan đôi dép bằng vỏ cây tội nghiệp.

Vladimir tội nghiệp của ta ơi, những giọt lệ đắng cay

Đã khóc thương chàng chỉ một khoảng thời gian ngắn,

Bội bạc thay, hỡi người tình của chàng!

Nàng không giữ trọn lòng chung thủy với nỗi đau của mình.

Một kẻ khác đã chiếm được trái tim nàng,

Một kẻ khác đã xoa dịu nỗi đau của nàng

Bằng những lời tán tụng và nghệ thuật của kẻ si tình—

Một gã kỵ binh đã chiếm lấy trái tim nàng!

Một gã kỵ binh mà tâm hồn nàng say đắm:

Trước bàn thờ, kìa! cặp đôi ấy,

Hãy xem với vẻ khiêm nhường biết bao

Nàng cúi đầu dưới chiếc vương miện;

Hãy nhìn đôi mắt rũ xuống đang bừng sáng,

Đôi môi nơi những nụ cười nhẹ thoáng qua!

(Ghi chú 68: Chiếc vương miện được dùng trong lễ cưới ở Nga theo nghi thức của Giáo hội Chính thống giáo Đông phương. Xem Ghi chú 28.)

Vladimir tội nghiệp của ta! Trong nấm mồ,

Đã bước vào cõi vĩnh hằng tẻ nhạt,

Liệu thi nhân buồn bã có tràn đầy u uất,

Khi nghe thấy sự bội phản nghiệt ngã này?

Hay, bên kia sông Lethe đã được ru ngủ,

Thi sĩ, được ban phước bởi sự thờ ơ,

Đã trở nên chai sạn với mọi thứ trên đời—

Thế giới này đã đóng kín và câm lặng với chàng?

Cùng một sự lãng quên không lay chuyển

Đang chờ đợi chúng ta bên kia nấm mồ,

Giọng nói của những người yêu, kẻ thù và bạn bè,

Đột ngột tắt lịm: chỉ còn lại nỗi giận dữ khó coi

Của những kẻ thừa kế trên trái đất này,

Trong khi tranh giành di sản.

Chẳng bao lâu nữa giọng nói lanh lảnh của Olga

Sẽ không còn vang vọng trong ngôi nhà cũ;

Gã kỵ binh, bị ràng buộc bởi nghề nghiệp,

Phải quay trở về trung đoàn của mình.

Người mẹ già, đẫm lệ,

Có vẻ rối bời bởi nỗi đau thương

Khi giờ chia ly đã đến—

Nhưng đôi mắt Tattiana của ta vẫn khô ráo.

Chỉ có khuôn mặt nàng mang một sắc thái

Xanh xao chết chóc, vẻ ngoài đau khổ;

Khi tất cả mọi người vây quanh cửa ra vào,

Để nói lời tạm biệt, và hối hả, lo âu

Xung quanh chiếc xe ngựa của đôi tân hôn—

Tattiana nhẹ nhàng dẫn họ đến đó.

Và đôi mắt nàng như nhìn xuyên qua màn sương

Dõi theo đôi vợ chồng ấy thật lâu;

Than ôi! người bạn thuở ấu thơ

Đã bị mang đi xa, hỡi Tattiana.

Chú chim bồ câu, con thú cưng bé nhỏ,

Mà trái tim người chị đã dành trọn yêu thương

Đã bị định mệnh nghiệt ngã mang đi xa,

Mãi mãi chia lìa.

Nàng lang thang vô định như một linh hồn,

Đi vào khu vườn rối rắm

Nhưng chẳng nơi nào nàng tìm thấy sự an nghỉ,

Ngay cả những giọt nước mắt cũng chẳng đem lại sự nhẹ nhõm,

Tất cả sự an ủi đều không còn—

Trái tim nàng suýt nữa đã vỡ đôi.

Trong sự cô độc nghiệt ngã mỗi ngày

Ngọn lửa đam mê lại càng cháy bỏng hơn,

Và trái tim nàng cứ nài nỉ hướng về

Onéguine ở phương xa.

Nàng sẽ chẳng bao giờ còn thấy mặt chàng nữa,

Vì lẽ nào chẳng phải bổn phận của nàng là

Phải căm ghét chàng vì đã giết chết người anh em?

Thi sĩ đã ngã xuống; mọi người từ lâu

Không còn nhớ đến chàng; và người vợ chưa cưới của chàng

Đã được trao cho kẻ khác;

Ký ức về thi sĩ đã bị cuốn bay

Như làn khói ngang qua bầu trời xanh;

Có lẽ hai trái tim vẫn còn cô quạnh

Và vẫn than khóc cho số phận của chàng. Tại sao phải than khóc cho số phận chàng?

Trời đã chiều. Chạng vạng đã buông. Dòng sông chảy xiết

Trong dòng chảy êm đềm. Chú bọ cánh cứng vo ve.

Những điệu múa theo bài hát đã bắt đầu;

Ánh lửa của người đánh cá từ xa soi sáng

Bờ sông. Tattiana đơn độc

Dưới ánh trăng bạc

Suốt một thời gian dài trong suy tư sâu sắc

Nàng vẫn giữ bước chân mình băng qua cánh đồng—

Tiến bước, cho đến khi nàng từ một ngọn đồi

Nhìn thấy nơi từng có một dinh thự quý tộc,

Một ngôi làng và bên dưới là một cánh rừng,

Một khu vườn bên cạnh con suối sáng trong.

Nàng nhìn vào đó, và ngay lập tức trái tim nàng

Đập mạnh hơn và nhanh hơn.

Nàng ngập ngừng, rơi vào nghi hoặc—

“Ta nên tiến tới, hay quay về nhà?

Chàng không có ở đó: ta không hề quen biết:

Ta muốn nhìn ngắm ngôi nhà và khu vườn.”

Tattiana từ trên đồi đi xuống

Với hơi thở dồn dập, nàng ngoảnh nhìn xung quanh

Khuôn mặt đầy vẻ bối rối và hoảng sợ.

Nàng bước vào một sân bãi hoang vắng—

Sủa vang, một bầy chó lao ra,

Nhưng trước tiếng hét của nàng, đám trẻ con

Trong gia đình chạy ra với tiếng ồn ào,

Chúng xô đẩy và la hét

Đuổi lũ chó về phía cũi,

Rồi hộ tống cô gái vào trong.

“Làm ơn, tôi có thể tham quan dinh thự không?”

Tattiana hỏi, và vội vã

Đám trẻ con chạy đi lấy chìa khóa

Đưa cho Anicia.

Anicia sớm xuất hiện, cánh cửa

Mở ra cho vị khách của bà.

Nàng bước vào ngôi nhà vắng vẻ,

Nơi Onéguine đã dành một khoảng thời gian.

Nàng nhìn quanh—một cây cơ, đã bị lãng quên từ lâu,

Vẫn nằm trên bàn bi-a,

Đặt trên chiếc ghế sofa lộn xộn,

Một chiếc roi ngựa. Nàng dạo bước xung quanh.

Bà lão lên tiếng: “Chiếc lò sưởi, bên cạnh đó

Chủ nhân vẫn thường ngồi ở đó.

“Lenski quá cố thường đến đây ăn tối

Vào mùa đông.

Xin hãy đi theo lối này, thưa tiểu thư,

Đây là phòng khách của chủ nhân tôi.

Đây là nơi chàng ngủ, uống cà phê,

Đôi khi xem xét các sổ sách,

Một cuốn sách được đọc vào sáng sớm.

Căn phòng mà chủ nhân trước của tôi đã sử dụng.

Vào các ngày Chủ nhật, bên khung cửa sổ kia, chàng,

Với cặp kính trên mũi, suốt cả ngày

Vẫn thường chơi bài với tôi.

Chúa hãy cứu rỗi linh hồn chàng đời đời kiếp kiếp

Và ban cho những bộ xương mệt mỏi của chàng sự nghỉ ngơi

Sâu trong lòng ngực lạnh giá của Đất mẹ!”

Đôi mắt Tattiana với ánh nhìn dịu dàng

Chiêm ngưỡng mọi thứ xung quanh nàng,

Mọi vật dường như đều có giá trị vô giá

Và trong lồng ngực ủ rũ của nàng dấy lên

Một niềm vui dẫu hòa quyện cùng nỗi buồn:

Chiếc bàn với chiếc đèn chưa thắp sáng,

Chồng sách, với tấm thảm trải

Dưới khung cửa sổ nơi giường chàng,

Phong cảnh mà ánh trăng tô điểm,

Ánh hoàng hôn nhợt nhạt làm mềm dịu tất cả,

Bức chân dung của Lord Byron trên tường

Và bức tượng nhỏ bằng gang

Với đôi tay khoanh trước ngực và đôi mắt cúi thấp,

Chiếc mũ lệch và vầng trán u sầu.(69)

(Ghi chú 69: Người Nga không hiếm khi trang trí căn hộ của họ bằng những bức tượng của vĩ nhân Napoleon.)

Thật lâu trong căn phòng thời thượng này

Tattiana đứng như bị mê hoặc;

Nhưng trời đã muộn; gió thổi lạnh buốt;

Thung lũng tối tăm và cánh rừng

Ngủ yên trên dòng sông đã mờ sương.

Đằng sau ngọn núi, vầng trăng đã lặn.

Đã lâu lắm rồi, giờ mà người lữ khách trẻ tuổi của chúng ta

Phải trở về nhà.

Nàng che giấu nỗi bận tâm trong lồng ngực,

Thở dài một cách không tự nguyện

Và quay người rời đi ngay lập tức,

Nhưng trước hết nàng yêu cầu sự cho phép

Để trong tương lai có thể quay lại đây

Để đọc những cuốn sách nhất định nào đó.

Nàng nói lời tạm biệt với người quản gia

Tại cổng chính, nhưng chỉ một lát sau

Sáng sớm hôm sau nàng thiếu nữ đã quay lại

Ngôi nhà bỏ hoang ấy.

Khi ở trong sự tĩnh lặng của thư phòng,

Chìm đắm trong sự quên lãng hoàn toàn,

Cuối cùng nàng thấy mình chỉ có một mình,

Những giọt nước mắt nàng tuôn rơi dồn dập và vội vã;

Nhưng chẳng bao lâu nàng cố gắng đọc;

Ban đầu, nàng không có hứng thú với sách vở,

Nhưng chẳng mấy chốc sự lựa chọn của chúng dường như với tâm trí nàng

Thật đáng chú ý. Sau đó nàng thực sự

Ngấu nghiến chúng với một niềm say mê khao khát.

Một thế giới mới đã hiện ra!

Mặc dù chúng ta biết rằng Eugene

Đã từ lâu không còn là một người thích đọc sách,

Tuy nhiên, ta phải nói thêm rằng,

Chàng đã loại trừ một vài tác giả khỏi sự cấm đoán đó:

Thi sĩ của Juan và Giaour,

Cùng với có thể là vài tác giả nữa;

Ba cuốn tiểu thuyết, trong đó các người soi rọi

Hình ảnh con người đương thời

Như là sự phản chiếu của thời đại chàng,

Sự vô đạo đức trong tâm trí chàng

Đã cam chịu trước sự ích kỷ khô cằn,

Một nhân vật đầy ảo tưởng

Với giác quan bị kích động,

Năng lượng và sự bất lực của chàng.

Và vô số trang sách đã lưu giữ

Những vết cắt sắc nhọn từ móng tay chàng,

Và người thiếu nữ chăm chú quan sát những điều này

Với ánh mắt chính xác và không sai sót.

Tattiana nhìn thấy với sự hồi hộp

Bằng ý tưởng hay quan sát nào

Mà Onéguine bị ấn tượng nhiều nhất,

Và điều gì chàng chỉ đơn thuần tán thành.

Trên những lề sách đó, nàng nhận thấy

Những nét bút của Onéguine. Tâm trí chàng

Đã tiết lộ những điều không chủ ý,

Về những gì chàng nghĩ và những gì chàng tin,

Một con dao găm, dấu sao, hoặc ghi chú

Dấu hỏi chấm để biểu thị.

Và Tattiana của ta bây giờ bắt đầu

Hiểu ra dần dần

Rõ ràng hơn, cảm tạ Chúa, con người ấy,

Mà những sắc lệnh của định mệnh chuyên chế

Đã ra lệnh cho nàng phải thở dài vô vọng—

Một kẻ ghét đời nguy hiểm, u ám,

Được gửi đến từ địa ngục hay thiên đường,

Thiên thần hay ác quỷ độc ác.

Chàng là ai? Hay chỉ là một sự bắt chước,

Một con ngáo ộp được dựng lên như một trò đùa,

Một người Nga trong chiếc áo choàng của Childe Harold,

Sự hóa thân của những ý thích ngoại lai—

Sách hướng dẫn về những cụm từ thời thượng

Hay sự nhạo báng những phong cách hiện đại?

Nàng đã tìm ra câu đố chưa?

Nàng đã chọn được cụm từ phù hợp chưa?

Nhưng thời gian trôi qua và nàng quên mất

Rằng ở nhà họ đã mong đợi nàng từ lâu—

Nơi hai bà hàng xóm đã ghé qua

Và đã nói chuyện về nàng rất lâu.

“Làm sao bây giờ? Nó không còn là trẻ con nữa!”

Bà lão kêu lên với đầy sự đau khổ:

“Olinka còn trẻ hơn nó, các người thấy đấy.

Đã đến lúc gả nó đi, đúng là như vậy,

Nhưng hãy nói cho tôi biết tôi phải làm gì?

Với tất cả mọi người nó đều đáp lại một cách tàn nhẫn—

Con sẽ không kết hôn, và cứ khóc mãi

Và lang thang đơn độc xuyên qua khu rừng.”

“Nó có đang yêu không?” một người hỏi. “Với ai?

Bouyànoff đã tán tỉnh. Nó từ chối.

Pétòushkoff cũng chịu chung số phận đó.

Gã hussar Pykhtin cũng bị cáo buộc.

Con quỷ nhỏ này say mê Tania đến thế nào!

Tận tụy biết bao để quyến rũ nàng!

Tôi đã nghĩ: có lẽ mọi chuyện đã xong xuôi—

Ồ đúng vậy! những hy vọng của tôi sớm tan biến.”

“Nhưng, mátushka, bà nên đến Moscow,

Nơi là thị trường cho những thiếu nữ,

Với nhiều chỗ trống, người ta nói vậy.”—

“Than ôi! bạn tôi, không có thu nhập!”

“Đủ để xem hết một mùa đông;

Nếu không, tôi sẽ cho mượn tiền.”

(Ghi chú 70: “Mátushka,” hay “người mẹ nhỏ,” là một thuật ngữ biểu lộ tình cảm thường xuyên được sử dụng giữa phụ nữ Nga.)

Bà lão khả kính cho rằng

Lời khuyên đó tốt và đầy lý lẽ,

Bà tính toán tiền bạc của mình, và định

Sẽ đến Moscow vào đúng mùa.

Tattiana biết được tin tức ấy—

Sự ngây thơ tỉnh lẻ của nàng

Những nét tự nhiên giờ đây

Nàng phải phô bày trước một thế giới khắt khe—

Phong cách thời trang lỗi thời của nàng,

Cách ăn nói lỗi thời của nàng,

Cho những kẻ phô trương Moscow và những nàng Circe mỗi người

Để đánh dấu bằng một nụ cười khinh bỉ.

Kinh khủng thật! Liệu nàng không nên ở lại

Sâu trong rừng xanh xa xôi kia sao?

Thức dậy cùng ánh sáng ban mai,

Nàng đi về phía những cánh đồng,

Và với niềm vui đầy xúc cảm

Ngắm nhìn chúng, nàng thốt lên:

“Hỡi những thung lũng bình yên, tạm biệt!

Hỡi những đỉnh núi cao quen thuộc,

Hỡi những lùm cây mà chiều sâu ta biết quá rõ,

Hỡi bầu trời xinh đẹp bên trên, tạm biệt!

Thiên nhiên tuyệt mỹ, ta rời xa người,

Sự tồn tại bình lặng mà ta trân quý

Ta từ bỏ vì những hư vinh rực rỡ,

Cả người nữa, tạm biệt, tự do của ta!

Ta đang vội vã đi đâu và vì lý do gì

Và Định mệnh sẽ ban phát điều gì?”

Những chuyến đi bộ của Tattiana kéo dài hơn—

Giờ đây là ngọn đồi nhỏ, giờ đây là con suối

Những điểm thu hút tự nhiên của chúng đã giữ chân

Nàng thiếu nữ trái với ý muốn của mình.

Nàng những người quen biết mà nàng yêu quý,

Những cánh đồng rộng lớn và những lùm cây râm mát của nàng,

Nàng vội vã đến thăm một lần nữa.

Nhưng mùa Hè nhanh chóng trôi qua

Và mùa Thu vàng óng lại gần kề,

Và thiên nhiên nhợt nhạt run rẩy đau buồn,

Một nạn nhân được trang hoàng bằng những chiếc lá vàng;

Những đám mây đen bay trước gió bắc;

Gió thổi: nó gào thét: cho đến khi mùa đông

Xuất hiện trong tất cả vẻ rạng rỡ kỳ diệu của nó.

Tuyết rơi xuống và chôn vùi tất cả,

Treo nặng trên những cành sồi,

Một tấm khăn liệm trắng xóa và nhấp nhô

Phủ trên ngọn đồi nhỏ và trên đồng cỏ.

Dòng chảy của con sông lặng lẽ

Như thể được lấp đầy bằng lông vũ.

Sương giá lấp lánh: tất cả mọi người đều vui mừng

Trong sự thất thường kỳ lạ của Mẹ Mùa đông.

Nhưng trái tim Tania không cảm thấy thoải mái,

Nàng không chào đón sự xuất hiện của mùa đông

Cũng không hít thở những hạt sương giá

Cũng không nắm lấy những bông tuyết đầu mùa của mùa đông

Để rửa đôi vai, lồng ngực và khuôn mặt mình—

Chuyến đi mùa đông đã mang lại sự lo âu.

Ngày tháng đã được ấn định mặc dù thường xuyên bị trì hoãn,

Nhưng cuối cùng nó cũng đến gần.

Được kiểm tra, sửa chữa, tìm thấy mới

Là chiếc xe ngựa cũ kỹ và bị lãng quên;

Ba chiếc Kibitka, đoàn tùy tùng quen thuộc,(71)

Chứa đựng tài sản gia đình:

Xoong nồi và nệm và ghế,

Vali và đồ hộp trong hũ,

Đệm lông, cùng với lồng gà,

Chậu và bình—vâng! tất cả mọi thứ

Góp phần vào hạnh phúc.

Kìa! bên cạnh nơi ở của họ,

Những nông nô đã cất tiếng khóc chia tay.

Mười tám con ngựa được dẫn đến cửa.

(Ghi chú 71: Vào thời xa xưa, và ở một mức độ nào đó thói quen này vẫn còn tiếp tục cho đến ngày nay, các gia đình Nga thường đi du lịch với mọi thứ cần thiết cho cuộc sống, và trong trường hợp người giàu có, tất cả những sự xa hoa của nó theo sau đoàn tùy tùng. Như nhà thơ than phiền trong một khổ thơ sau đó, không có quán trọ nào; và nếu những người Larina đơn giản đòi hỏi sự chuẩn bị phong phú như vậy về các nhu cầu thoải mái của sinh vật thì những trở ngại đi kèm với một quý tộc lớn trong các chuyến đi của ông ta có thể dễ dàng hình dung được.)

Những thứ này được buộc vào chiếc xe ngựa nhà nước,

Các đầu bếp bận rộn chuẩn bị bữa sáng,

Hành lý được chất thành đống,

Những bà lão chửi bới người đánh xe.

Một người đưa thư có râu đang ngồi trên lưng

Một con ngựa gầy gò và xù lông,

Những người hầu chạy đến cổng

Để nói lời tạm biệt với các quý tộc.

Họ lên xe; chiếc xe ngựa nhà nước

Thong thả lướt qua cổng.

“Tạm biệt! hỡi ngôi nhà nơi sự bình yên ngự trị,

Nơi sự hỗn loạn không thể xâm nhập,

Liệu ta có được nhìn thấy người một lần nữa chăng?”—

Tattiana không thể kìm nén những giọt nước mắt.

Những giới hạn của sự khai sáng

Khi chúng ta thành công trong việc mở rộng,

Theo thời gian (toàn bộ phạm vi

Sẽ không vượt quá năm thế kỷ

Theo tính toán) thì có khả năng

Những con đường của chúng ta được biến đổi sẽ đập vào mắt;

Những đường cao tốc sẽ kết nối toàn nước Nga

Và tạo thành một mạng lưới bên trái và bên phải;

Chúng ta sẽ chiêm ngưỡng những cây cầu sắt

Mà nhảy vọt táo bạo qua làn nước,

Chúng ta sẽ san bằng núi và xuyên qua những dòng sông sâu

Đào những con đường dưới nước,

Và người Thiên chúa giáo sẽ, ta mong đợi,

Dựng một quán trọ ở mỗi trạm dừng.

Nhưng bây giờ, những con đường tồi tệ làm sao,

Những cây cầu của chúng ta mục nát vì bị bỏ quên lâu ngày,

Và tại các trạm dừng, lũ rận và bọ chét

Không để cho ta có một giây chợp mắt.

Không có quán trọ nào cả. Chỉ là sự phô trương

Nhưng ít ỏi, bên trong một túp lều lộng gió,

Một thực đơn treo đầy trong tầm mắt

Và kích thích sự thèm ăn.

Trong khi đó, một gã Cyclops của những vùng đó

Trước một ngọn lửa cháy yếu ớt

Sửa chữa bằng những cú đập của búa Nga

Những món hàng mỏng manh của các thị trường phương Tây,

Với những lời chúc phúc dành cho những con mương và

Những vệt bánh xe của quê hương chàng.

Tuy nhiên, vào một ngày đông giá lạnh

Chuyến đi trên xe trượt tuyết thật dễ chịu,

Không có bài thơ thời thượng vô nghĩa nào

Lướt đi với một sự dễ chịu xa hoa hơn;

Vì những Automedon của chúng ta là ngọn lửa

Và những chiếc xe tam mã nhanh chóng của chúng ta không bao giờ mệt mỏi;

Những cột mốc verst bắt lấy ánh nhìn lơ đãng

Và như một hàng rào lướt qua.(72)

Nhà Larina đã đi một cách thiếu khôn ngoan,

Vì lo ngại về chi phí,

Bằng chính những con ngựa của họ, chứ không phải ngựa bưu điện—

Vì vậy Tania có thể nếm trải những niềm vui của con đường

Theo ý muốn của trái tim mình.

Bảy ngày đêm những người du khách lầm lũi tiến bước.

(Ghi chú 72: Câu đùa hơi cũ kỹ này đã xuất hiện trong nhiều hơn một bộ trang phục dân tộc. Hầu hết người Anh, nếu chúng ta thay thế cột mốc verst bằng cột mốc dặm và thay thế nghĩa địa bằng một hàng rào, sẽ ngay lập tức nhận ra nguồn gốc Yankee của nó. Tuy nhiên, ở Nga, nguồn gốc của nó cổ xưa ít nhất cũng từ triều đại Catherine đệ nhị. Câu nói dí dỏm đó như sau: Một người đưa tin được Hoàng tử Potemkin cử đến gặp Nữ hoàng đã lái xe nhanh đến mức thanh kiếm của anh ta, nhô ra khỏi xe, lạch cạch vào các cột mốc verst như thể vào một hàng rào!)

Nhưng họ đã đến gần. Trước mắt họ, kìa!

Moscow trắng xóa dựng lên những ngọn tháp cổ,

Mà vô số cây thánh giá vàng rực rỡ

Như với vô số ngọn lửa.(73)

Ah! hỡi những người anh em, niềm vui của ta lớn đến nhường nào

Khi ta thấy bán nguyệt rực rỡ kia

Của những nhà thờ, khu vườn, tháp chuông cao

Hiện ra trước mắt ta một cách đột ngột!

Moscow, biết bao lần trong những ngày tháng tồi tệ,

Bị kết án lưu đày khủng khiếp bởi định mệnh,

Ta đã từng suy ngẫm về người!

Moscow! Có biết bao điều trong cụm từ đó

Đối với mỗi trái tim người Nga trung thành!

Có biết bao điều được diễn tả trong từ ngữ đó!

(Ghi chú 73: Khung cảnh của Moscow, đặc biệt là khi nhìn từ Đồi Sparrow, một dãy đồi thấp giáp sông Moskva cách thành phố một quãng ngắn, là độc nhất và huy hoàng. Nó sở hữu một vài mái vòm được mạ vàng hoàn toàn và khoảng mười hai trăm ngọn tháp mà hầu hết đều được đính một cây thánh giá vàng. Vào lúc hoàng hôn, chúng dường như thực sự được bọc bằng ngọn lửa. Chính từ địa điểm đáng nhớ này mà Napoleon và Đại quân lần đầu tiên thoáng thấy thành phố của các Sa hoàng. Có ba trăm bảy mươi nhà thờ ở Moscow. Bản thân điện Kremlin là đối tượng thú vị nhất đối với người lạ.)

Kìa! được bao quanh bởi khu rừng sồi của nó,

Cung điện Petrovski! Một cách ảm đạm

Nó gợi nhớ về vinh quang gần đây của mình.

Ở đây, say sưa với chiến thắng gần đây,

Napoleon nán lại cho đến khi Moscow

Tiến đến trên đôi đầu gối quỳ,

Trao chìa khóa điện Kremlin thời cổ.

Không phải vậy! Moscow của ta không bao giờ

Đi tìm hắn với cái đầu cúi thấp.

Nó không mang lễ vật, không tuyên bố tiệc tùng,

Mà thắp những ngọn lửa thiêu đốt

Dành cho vị chỉ huy thiếu kiên nhẫn thay vào đó.

Từ đây, đắm chìm trong suy nghĩ sâu sắc,

Hắn cau mày nhìn đám cháy.(74)

(Ghi chú 74: Napoleon khi đến Moscow vào ngày 14 tháng 9 đã trú tại Điện Kremlin, nhưng vào ngày 16 đã phải chuyển đến Cung điện hoặc Lâu đài Petrovski vì đám cháy bùng phát ở khắp các khu vực của thành phố. Tuy nhiên, ông ta đã quay trở lại Điện Kremlin vào ngày 19 tháng 9. Bản thân Cung điện nằm giữa những khu đất rộng lớn ngay bên ngoài thành phố, trên đường đến Tver, tức là về phía tây bắc. Có lẽ đáng chú ý, như một trong vô số tình tiết chứng minh mức độ mà nhà thơ đan xen trải nghiệm cuộc đời của chính mình với cốt truyện của bài thơ này, rằng chính trên con đường này mà bản thân ông phải thường xuyên tiếp cận Moscow từ nơi ở yêu thích của mình tại Mikhailovskoe, thuộc tỉnh Pskoff.)

Tạm biệt, hỡi nhân chứng của vinh quang chúng ta,

Cung điện Petrovski; nào, chuyển động thôi!

Lái xe đi! những rào chắn cổ kính của thành phố

Xuất hiện; dọc theo con đường Tver

Chiếc xe ngựa được chở qua những vệt xe và hố sâu,

Lướt qua những người phụ nữ, bốt canh,

Lướt qua những cung điện và tu viện,

Cột đèn, cửa hàng, xe trượt tuyết, những gia đình,

Người Bukhara, nông dân, luống rau,

Đại lộ, tháp chuông, thợ làm mũ,

Túp lều, hiệu thuốc, người Cossack, chủ cửa hàng

Và các tạp chí thời thượng,

Ban công, đầu sư tử trên cửa,

Quạ khoang trên mỗi ngọn tháp—từng đàn.(75)

(Ghi chú 75: Dòng đầu tiên đề cập đến hình dạng phổ biến của tay nắm bằng gang tô điểm cho các cửa ra vào porte cochères. Người Nga thích chim thuần hóa—quạ khoang, chim bồ câu, sáo đá, v.v., có rất nhiều ở Moscow và những nơi khác.)

Chặng đường mệt mỏi vẫn chưa hoàn tất,

Một giờ trôi qua—lại một giờ—cho đến khi,

Gần Khariton trong một con phố nhỏ

Chiếc xe ngựa dừng lại trước một ngôi nhà.

Họ đã đến nơi của một người dì già

Người đã sống sót sau bốn năm dài

Là một bệnh nhân mắc bệnh phổi.

Một người Kalmuck xám, trong chiếc áo caftan rách rưới

Và kính đeo mắt, việc đan lát của ông ta dừng lại

Và phòng khách mở rộng cửa;

Nàng công chúa từ ghế sofa kêu lên

Và chào đón những người mới đến.

Hai bà lão sau đó ôm nhau

Và những lời cảm thán đan xen.

“Princesse, mon ange!”—“Pachette!”—

“Aline!”

“Ai mà nghĩ được chứ? Như ngày xưa!

Liệu có được lâu không?”—“Ma chère cousine!”

“Ngồi xuống đi. Thật buồn cười, chắc chắn rồi!

Đó là một khung cảnh lãng mạn, tôi xin thề!”

“Tania, đứa con lớn của tôi, bạn biết đấy”—

“À! lại đây, Tattiana, lại gần tôi nào!

Đây là một giấc mơ, liệu có thể là thật không?

Cousin, bà còn nhớ Grandison không?”

“Cái gì! Grandison?”—“Vâng, chắc chắn rồi!”

“Ồ tôi nhớ, chàng đang ở đâu?”—

“Ở đây, chàng cư trú cùng Simeon.

Chàng đã ghé thăm tôi vào đêm Giáng sinh—

Con trai chàng đã kết hôn, hãy tưởng tượng xem!”

“Và chàng—nhưng nói về chàng sau—

Ngày mai Tania chúng ta sẽ giới thiệu,

Bà nói sao? với gia đình—

Than ôi! tôi không thể ra ngoài.

Nhìn này, tôi gần như không thể bò nổi—

Nhưng cả hai người hẳn là rất mệt mỏi!

Hãy để chúng ta đi tìm một chút nghỉ ngơi—

À! tôi yếu quá—lồng ngực đập mạnh của tôi!

Hạnh phúc bây giờ thật áp bức,

Không chỉ nỗi buồn—À! người yêu của tôi,

Giờ tôi chẳng làm được gì ở đây cả.

Về già cuộc sống thật là mệt mỏi!”

Sau đó vừa khóc vừa ngã người ra sau trong nỗi đau

Và những cơn ho hành hạ lồng ngực bà.

Bởi sự vui vẻ của người phụ nữ ốm yếu

Và sự tử tế của bà, Tania bị ấn tượng,

Nhưng, căn phòng của chính nàng trong ký ức,

Căn hộ lạ lẫm đã khiến nàng áp lực:

Sự nghỉ ngơi đã rời bỏ những tấm màn lụa của nàng,

Nàng không thể ngủ được trên chiếc giường mới của mình.

Tiếng chuông sớm mai ngân vang

Báo hiệu giờ làm việc sắp tới

Đã đánh thức Tattiana khỏi giường.

Nàng thiếu nữ ngồi bên khung cửa sổ

Khi ánh ban mai le lói, bóng tối tan dần,

Nhưng ah! chẳng nhận ra rừng cây hay đồng cỏ—

Bên dưới nàng là một sân trong lạ lẫm,

Một chuồng ngựa, nhà bếp, hàng rào hiện ra.

Họ dẫn Tattiana đến các bữa tối

Liên quan đến họ hàng thường xuyên,

Để các bà ngoại và ông nội có thể

Chiêm ngưỡng sự mơ mộng buồn bã của nàng.

Chúng ta người Nga, những người bạn từ phương xa

Luôn đón tiếp bằng những trái tim tử tế

Và những lời cảm thán và sự cổ vũ tốt đẹp.

“Tania lớn nhanh quá! Có vẻ như

Đã lâu chưa kể từ khi tôi bế cháu tại lễ rửa tội—

Kể từ khi trong vòng tay này tôi bế cháu—

Và kể từ khi tôi kéo tai cháu—

Và tôi đã từng cho cháu bánh ngọt?”—

Sau đó các bà lão đồng thanh hát,

“Ồ! những năm tháng của chúng ta đang tan biến!”

Nhưng không có gì thay đổi ở họ được nhìn thấy,

Tất cả đều xuất hiện theo phong cách cũ tốt đẹp,

Người dì cũ thân yêu của chúng ta, Công chúa Helène,

Chiếc mũ tulle của bà vẫn luôn đội:

Luceria Lvovna trang điểm,

Amy Petrovna nói dối,

Ivan Petròvitch vẫn là một kẻ ngốc,

Simeon Petròvitch vẫn nhếch nhác như thế;

Pélagie Nikolavna có

Người bạn của bà Monsieur Finemouche vẫn như thế,

Chú chó sói của bà và người chồng nhu mì của bà;

Ông ta vẫn là thành viên của câu lạc bộ—

Vẫn điếc và ngớ ngẩn như thế,

Vẫn ăn và uống đủ cho hai người.

Những cô con gái của họ hôn Tattiana xinh đẹp.

Ban đầu, lạnh lùng và câm lặng,

Những Grace trẻ tuổi của Moscow nhìn chằm chằm vào nàng,

Kiểm tra nàng từ đầu đến chân.

Họ coi nàng hơi cầu kỳ,

Xa lạ và tỉnh lẻ,

Hơi xanh xao, hơi gầy,

Nhưng họ đã từng thấy những cô gái tầm thường hơn.

Sau đó tuân theo quy luật của Tự nhiên,

Họ kết giao với nàng,

Siết chặt những bàn tay nhỏ bé và hôn lên má;

Họ thấy những lọn tóc của nàng được uốn theo thời trang,

Và thường thì thầm

Những bí mật của một thiếu nữ—của trái tim.

Những chiến thắng—của riêng họ hay của bạn bè—

Những hy vọng, trò đùa, giấc mơ và tình cảm

Cuộc trò chuyện vô hại của họ hòa quyện

Với sự trang trí nhỏ nhặt của những tin đồn.

Sau đó để đáp lại sự tin tưởng như vậy

Trải nghiệm tình ái của nàng

Với sự kêu gọi câm lặng dường như họ muốn hỏi—

Nhưng Tania cũng giống như trong một giấc mơ

Lắng nghe mà không tham gia,

Giọng nói của họ không mang lại cho nàng điều gì

Và bí mật đơn độc của trái tim nàng,

Kho tàng thiêng liêng của niềm vui và nước mắt của nàng,

Nàng chôn sâu trong lồng ngực mình

Chẳng tâm sự điều gì với những người còn lại.

Tattiana đã rất vui lòng lắng nghe

Cuộc trò chuyện của thế giới lịch thiệp,

Nhưng trong phòng khách tất cả mọi người dường như

Tìm thấy niềm vui trong những lời đồn thổi,

Lời nói thật nhạt nhẽo và không màu sắc

Sự vu khống của họ thậm chí cũng là sự mệt mỏi;

Trong sự cằn cỗi của sự ba hoa,

Những câu hỏi và tin tức và những chuyện tầm phào,

Không có ý nghĩa nào từng được thể hiện

Mặc dù bởi một sai lầm và không tìm kiếm—

Tâm trí lờ đờ chẳng thể mỉm cười với bất cứ điều gì,

Trái tim sẽ không đập dù chỉ là nói đùa—

Ngay cả những kẻ ngốc thú vị chúng ta cũng bỏ lỡ

Ở người, hỡi thế giới của sự hạnh phúc trống rỗng.

Trong các nhóm, những chàng trai trẻ công sở liếc nhìn

Một cách tự phụ vào Tania xinh đẹp,

Và đưa ra những quan điểm giữa họ

Không thuận lợi đối với nàng.

Nhưng một gã hề không hạnh phúc cho rằng

Nàng là lý tưởng mà chàng mơ ước,

Và dựa vào cánh cửa đóng kín

Sáng tác cho nàng một bài thơ thanh tao.

Ngoài ra một Viázemski, nhận xét

Tattiana bên cạnh một người dì nghèo,

Đã cố gắng làm hài lòng nàng một cách thành công,

Và một quý ông già nhận xét về thi sĩ

Bên cạnh Tania, vuốt ve bộ tóc giả của mình,

Đã bận tâm hỏi tên nàng.(76)

(Ghi chú 76: Một trong những ám chỉ châm biếm mơ hồ có trong bài thơ này. Chắc chắn rằng trò đùa này hoàn toàn dễ hiểu đối với những người quen thuộc của xã hội St. Petersburg đương thời. Viazemski tất nhiên là nhà thơ và hoàng tử, bạn của Pushkin.)

Nhưng ở nơi Melpomene gào thét

Với tiếng hú kéo dài và giọng nói lớn,

Và vẫy chiếc áo choàng lấp lánh của mình

Trước một đám đông lãnh đạm lạnh lùng,

Và nơi Thalia mơ màng nhẹ nhàng

Và dường như không màng đến sự tán thành,

Chỉ Terpsichore giữa

Những chị em của mình làm say lòng giới trẻ

(Đó là cách chúng ta đã từng trong những năm trước đây,

Trong những ngày trẻ của bạn và cả của tôi),

Không bao giờ người phụ nữ ghen tị hướng ống nhòm của mình

Vào nữ anh hùng của tôi,

Người sành sỏi ném những cái nhìn của mình

Từ những chiếc hộp hoặc từ những hàng ghế trong rạp.

Họ đưa nàng đến buổi hội họp.

Ở đó sự hỗn loạn, áp lực, sức nóng,

Tiếng nhạc va chạm, ánh nến chói lòa

Và sự xoay chuyển nhanh chóng của nhiều bàn chân,

Những chiếc váy của các quý bà thoáng mát, nhẹ nhàng,

Khối người di chuyển hỗn tạp và rực rỡ,

Những cô gái trẻ trong một đường cong rộng lớn,

Phục vụ để đánh vào trí tưởng tượng.

Chính ở đó những kẻ dandy kiêu ngạo phô trương

Sự xấc xược của chúng và những chiếc áo ghi lê trắng

Và những chiếc kính không dùng cả đêm;

Ở đó những kỵ binh được nghỉ phép sẽ lang thang

Để làm kêu leng keng đôi cựa, làm vui lòng phái đẹp—

Và biến mất như một chú chim trong không trung.

Đêm có biết bao ngôi sao đáng yêu

Và Moscow có biết bao vẻ đẹp rạng rỡ:

Tuy nhiên, vầng trăng trong bầu khí quyển xanh

Tỏa sáng rõ ràng hơn mọi ánh sáng.

Và người mà tiếng đàn lyre của ta khao khát,

Tuy nhiên không dám, dành tặng bài thơ của mình,

Tỏa sáng trên bầu trời phụ nữ

Như một vầng trăng tròn lộng lẫy.

Kìa! với niềm tự hào thiên đàng biết bao

Đôi bàn chân nàng nhấn xuống trái đất bên dưới!

Trái tim nàng đầy ắp sự dịu dàng biết bao,

Ánh nhìn của nàng hoang dại mà vẫn chân tình biết bao!

Đủ rồi, đủ rồi, hãy kết thúc bài thơ của ngươi—

Vì ngươi đã phải trả giá cho sự điên rồ.

Tiếng ồn ào, tiếng cười, cúi chào, sự hối hả hòa quyện,

Gallop, mazurka, khiêu vũ—xem kìa!

Bên cạnh một cây cột, giữa hai người dì,

Tania, được quan sát bởi không ai cả,

Nhìn vào tất cả mọi thứ với ánh nhìn xa xăm

Và ghét những con đường bất hòa của thế giới.

Thật khó chịu cho nàng ở đó: trong suy nghĩ

Một lần nữa nàng tìm kiếm cuộc sống thôn quê của mình,

Ngôi làng, những người dân làng nghèo khổ,

Góc nhỏ đơn độc

Nơi con suối nhỏ chảy qua sáng bóng,

Khu vườn của nàng, và những cuốn sách đó của nàng,

Và hoàng hôn mờ ảo của lối đi trồng cây đoạn

Nơi lần đầu tiên nàng gặp chàng.

Như vậy sự suy ngẫm đã sai lầm một cách rộng rãi,

Quên đi thế giới, vũ hội ồn ào,

Trong khi từ khuôn mặt nàng không bao giờ lay chuyển

Đôi mắt của một vị tướng nghiêm nghị.

Cả hai người dì trông đều hiểu biết như một vị thẩm phán,

Mỗi người đều huých vào cánh tay Tattiana

Và thì thầm nhắc lại:

“Nhìn nhanh sang trái của cháu đi, con yêu!”

“Bên trái? Tại sao, có chuyện gì trên trái đất này vậy?”—

“Không quan trọng, hãy nhìn ngay lập tức.

Đằng kia, trong nhóm người đó,

Hai người mặc quân phục xuất hiện—

À! chàng ta đã đi theo hướng khác rồi”—

“Ai? Có phải đó là vị tướng mập mạp đó không, cầu nguyện?”—

Hãy để chúng ta gửi lời chúc mừng

Đến Tattiana đang chinh phục của chúng ta,

Và trong một thời gian trì hoãn hành trình của chúng ta,

Để ta không quên người mà ta hát.

Hãy để ta giải thích rằng trong bài hát của ta

“Ta ca ngợi một người đồng chí trẻ tuổi

Và mức độ của sự thất thường của chàng;

Hỡi Nàng thơ sử thi, hãy tăng sức mạnh cho ta

Và ban sự thành công cho công việc lâu dài;

Đã ban cho một nhân viên đáng tin cậy,

Hãy ban cho ta không sai lầm trên đường đi.”

Đủ rồi! túi của ta bây giờ đã được mở ra—

Với chủ nghĩa cổ điển ta đã bày tỏ sự tôn kính,

Mặc dù muộn màng, đã có một sự khởi đầu.(77)

(Ghi chú 77: Nhiều người sẽ coi phương thức kết thúc chương này là có hương vị nghi ngờ hơn là chắc chắn. Nhà thơ rõ ràng nhắm vào những lời phê bình giáo điều và hẹp hòi mà thiên tài nguyên bản, được giải phóng khỏi chiếc áo khoác chật chội của sự thông thường, thường xuyên phải chịu đựng.)