Thám hiểm - Leo núi - Đi tuần - Tìm đường trong đêm - Tìm hướng Bắc - Dự báo thời tiết
Một trong những bộ lạc lẫy lừng nhất ở Nam Phi là Zulu. Đàn ông nào cũng là chiến binh giỏi và là trinh thám tài năng vì họ đã được học các kỹ năng hướng đạo từ khi còn bé.
Khi một cậu bé đủ tuổi để trở thành chiến binh, cậu bị lột hết quần áo và sơn trắng lên khắp người. Người ta trao cho cậu một chiếc khiên để tự bảo vệ và một cây lao nhỏ để để giết thú hay kẻ thù. Sau đó cậu được thả vào rừng.
Nếu ai đó nhìn thấy khi cậu vẫn đang phủ đầy sơn trắng trên mình thì sẽ săn đuổi và giết cậu. Phải mất hàng tháng trời lớp sơn “không thể rửa sạch” mới dần phai đi.
Như thế, cậu bé phải lẩn trốn cả tháng trời trong rừng và phải tìm mọi cách để sống sót. Cậu phải lần theo dấu vết của hươu nai và bò càng gần con vật càng tốt để phóng lao giết nó mà lấy thực phẩm và áo quần cho mình. Cậu phải nhóm lửa để nấu thức ăn bằng cách cọ hai khúc cây vào nhau. Cậu phải cẩn thận để không cho khói bốc quá cao, nếu không sẽ bị các chiến binh khác phát hiện và giết chết.
_25.jpg)
Cậu phải biết chạy đường dài, lội sông, trèo cây và bơi để thoát khỏi những người săn đuổi mình. Cậu phải dũng cảm chiến đấu với sư tử hoặc các con thú hoang khác tấn công mình. Cậu phải biết cây nào ăn được và cây nào có độc. Cậu phải tự dựng lều để ở và để lẩn trốn. Cậu phải cẩn thận không để lại dấu vết để cho người khác có thể lần theo mình. Trong một tháng trời, cậu phải sống cuộc sống như thế, trong thời tiết khi thì nắng như lửa đốt, khi thì mưa và lạnh. Cho đến khi lớp sơn đã phai đi, cậu được phép trở về làng mình, nơi cậu được mọi người chào đón và được nhận vào đội chiến binh trẻ của bộ lạc. Cậu đã chứng minh được mình có thể tự bảo vệ mình.
Ở Nam Phi, vùng Patagonia đầy mưa lạnh, các cậu bé thuộc bộ lạc Yaghan cũng phải trải qua thử thách đầy nguy hiểm như thế trước khi được mọi người nhìn nhận là đàn ông thực thụ. Trong thử thách này các em phải tự đâm sâu cây giáo vào đùi mình mà vẫn mỉm cười dù đau đớn. Đó là một thử thách tàn bạo nhưng cho thấy thổ dân vùng hoang dã hiểu rằng trẻ em cần phải được rèn luyện để trở lên cường tráng và không được phép trở thành những kẻ chây lười ươn hèn chỉ biết nhìn người khác làm. Các cậu bé nước Anh thời cổ đại cũng được rèn luyện tương tự như thế trước khi được coi là nam giới.
Nếu tất cả các cậu bé đều luyện tập chăm chỉ các kỹ năng trinh thám thì cuối cùng cậu có thể tự nhận mình là một hướng đạo sinh và là một người đàn ông thực thụ - khi đó cậu sẽ thấy rằng mình có thể sống tự lập mà không cảm thấy khó khăn.
Rèn luyện để sống nơi hoang dã
Một ông già người Canada từng làm nghề hướng đạo và bẫy thú tuổi trên 80 đã viết cuốn sách với tựa đề “Sáu mươi năm của tôi ở vùng Plains” mô tả cuộc sống nguy hiểm đầy phiêu lưu của một người tiên phong mở đường. Halminton viết “Người ta thường hỏi tôi sao lại đưa mình vào những vùng hiểm nguy như thế. Câu trả lời của tôi luôn là cuộc sống nơi hoang dã của người trinh sát có một sức quyến rũ đặc biệt mà khi đã bị mê hoặc thì không thể dứt ra được. Hãy xem một người đã được nuôi dưỡng giữa những điều kỳ vĩ của thiên nhiên. Anh ta thể hiện tính trung thực, tính độc lập và tự tin. Anh ta hành động hào hiệp. Anh trung thành với bạn bè và với lá cờ của tổ quốc”.
_26.jpg)
Tôi có thể xác nhận những gì ông già trinh thám này nói đúng, và hơn thế nữa, tôi thấy rằng những người đến từ những vùng biên giới xa xôi nhất - những người có cuộc sống mà ta có thể nói là cam go và hoang dã - là những người phóng khoáng và nghĩa hiệp nhất của nhân loại, đặc biệt là với phụ nữ và người yếu thế. Họ trở thành những “quý ông” nhờ gần gũi với thiên nhiên.
“Làm hết sức - chơi hết mình”
Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt ( 1901 - 1909) cũng đặt niềm tin vào cuộc sống ngoài trời. Một lần khi đi săn ở Đông Phi trở về, ông duyệt một số hướng đạo sinh ở Luân Đôn và thể hiện sự ngưỡng mộ với họ. Ông viết - “ Tôi đặt niềm tin vào các trò chơi ngoài trời, và tôi không ngại nếu đó là trò chơi mạnh bạo hay đôi khi có thể làm cho người chơi bị chấn thương. Tôi cũng không cảm thông với những tình cảm ủy mị muốn giữ thanh thiếu niên trong nhung lụa. Những người sống ngoài trời luôn chứng tỏ được mình giỏi giang hơn trong cuộc chiến cuộc sống. Khi bạn chơi, cần chơi hết mình và khi bạn làm việc, bạn cũng cần làm hết sức. Nhưng đừng để việc chơi và các trò thể thao ảnh hưởng đến việc học tập của các bạn.
Tôi quen một ông già làm nghề khai hoang. Sau cuộc chiến tranh Nam Phi, ông nói rằng ông không thể sống ở đất nước với người Anh vì khi họ tới đất nước ông, họ thật “stom” - theo cách nói của ông, nghĩa là họ thật “xuẩn ngốc” khi sống trên vùng thảo nguyên mà không biết tự chăm sóc cho mình, không biết dựng một chiếc trại cho tử tế, không biết giết thú để làm thức ăn, không biết nấu ăn, và họ luôn đi lạc trong rừng. Ông thừa nhận rằng sau sáu tháng nếu họ xoay xở tốt thì họ có thể sống sót được, nhưng nhiều người trong số họ đã chết.
Học cách tự chăm sóc mình
Thực tế là những người lớn lên ở thế giới văn minh không được huấn luyện tí gì để tự chăm sóc mình khi đến thảo nguyên, vùng đồng bằng hay nơi xa xôi hẻo lánh. Hậu quả là khi về nơi hoang dã họ hoàn toàn bất lực trong một thời gian dài và phải trải qua rất nhiều khó khăn và vất vả; việc vốn dĩ sẽ không xảy ra nếu thời niên thiếu họ được học cách tự chăm sóc cho mình ở trại. Họ chỉ là những “lính mới”.
Họ chưa bao giờ phải tự nhóm lửa hay tự nấu thức ăn cho mình, vì những việc đó đã được người khác làm cho họ. Ở nhà khi cần nước họ chỉ cần mở vòi lên, do đó họ không biết cách đi kiếm nước ở nơi sa mạc bằng cách tìm kiếm ở ngọn cỏ, bụi cây hoặc bới cát cho đến khi tìm thấy nước. Nếu họ bị lạc đường hoặc không biết mấy giờ, họ chỉ việc hỏi ai đó. Họ luôn có ngôi nhà để trú ẩn và giường để nằm. Họ chưa bao giờ phải tự làm những cái đó cho họ, và chưa bao giờ phải tự mình sửa ủng hay quần áo của mình.
Đó là lý do tại sao những người “lính mới” luôn gặp khó khăn khi đi cắm trại. Nhưng với một Hướng đạo sinh biết chơi thì việc sống ở trại chỉ là vấn đề đơn giản. Anh ta biết làm cho mình thấy thoải mái theo hàng ngàn cách khác nhau, và sau đó, khi anh ta quay về với cuộc sống văn minh, anh càng thấy tận hưởng cuộc sống đó hơn vì anh ta đã phải trải qua những thứ khắc nghiệt .
Và ở thành phố, anh ta còn có thể làm cho mình nhiều hơn những người bình thường vốn chưa bao giờ thực sự học cách dự phòng những thứ cần thiết cho mình. Người biết làm nhiều thứ như Hướng đạo sinh ở trang trại thấy rằng khi đến nơi văn minh họ sẽ dễ dàng kiếm được việc hơn vì anh ta đã sẵn sàng cho mọi công việc.
Thám hiểm
Một hình thức hoạt động hướng đạo bổ ích có thể được thực hiện là đi đây đó hoặc từng đội đi thám du, hoặc từng cặp như các hiệp sĩ ngày xưa đi hành hiệp trong nước phát hiện người cần được giúp đỡ để giúp đỡ. Thám du bằng xe đạp hay đi bộ đều tốt.
_27.jpg)
Hướng đạo sinh sau khi đã đi đường dài thì không nên ngủ trong nhà. Nếu có thể họ nên ngủ ngoài trời, ở bất kỳ nơi nào có thể. Khi thời tiết xấu họ nên xin phép để được ngủ trong kho cỏ hay gác xép.
Bạn nên luôn mang theo bản đồ bên mình để tự tìm đường mà không phải hỏi người qua đường.
Đọc bản đồ
Bản đồ địa hình và bản đồ đo đạc 1 inch là phương tiện tốt để thám hiểm. “1 inch” có nghĩa là 1 inch trên bản đồ bằng 1 dặm địa hình.
Trên các bản đồ này, rừng, hồ, đường, các tòa nhà và tương tự vậy được chỉ trên bản đồ với các ký hiệu thông thường. Đồi núi thường được thể hiện bằng các đường viền bao quanh. Một đường viên bao quanh là đường nối tất cả các điểm có cùng chiều cao. Ví dụ một đường đánh dấu “200” đi qua các điểm cao 200 feet trên mặt nước biển. Đôi khi một ngọn đồi được chỉ bằng “các nét chải” - là các đường trải dài từ trên đỉnh ngọn đồi xuống như các tia sáng mặt trời.
Để dùng bản đồ, bạn phải “cài đặt” nó, nghĩa là thu xếp để các hướng trên bản đồ phù hợp với hướng của đất nước mà bạn đang ở. Cách đơn giản nhất là quay bản đồ để con đường trên đó song song với con đường thực tế mà bạn đang đi. Bạn cũng có thể dùng la bàn. Phía trên của bản đồ thường là phía Bắc, do đó bạn nên xoay bản đồ sao cho phần trên của nó cùng phía với la bàn chỉ phía bắc. Nếu trên bản đồ của bạn có đường từ tính chỉ phía Bắc, bạn nên quay bản đồ để đường này hợp với phía bắc trên la bàn. Bạn nên nhận ra mọi thứ khi bạn đi trên đường và nhớ các chi tiết trong chuyến đi của mình càng tốt, để bạn có thể chỉ đường cho những người muốn đi con đường đó.
_28.jpg)
Phác thảo bản đồ
Hướng đạo sinh cũng nên biết cách phác thảo bản đồ, không cần phải tỷ mỉ lắm, miễn sao người khác có thể nhìn vào đó tìm được đường đi. Nhớ ghi hướng Bắc và tỷ lệ xíc ước lượng. Dĩ nhiên người thám hiểm cũng nên ghi nhật ký hành trình, ghi chép ngắn gọn công việc mỗi ngày, với những hình vẽ đơn giản hoặc những hình chụp đáng chú ý.
Mục đích thám du của em
Theo nguyên tắc, em phải có mục đích khi đi thám du. Nghĩa là nếu đội của em ở thành phố, em nên bắt đầu với ý tưởng thám hiểm một địa điểm đặc biệt nào đó, ví dụ như một ngọn núi, một hồ nổi tiếng hoặc có thể là một lâu đài hay trận địa cũ, hoặc một bờ biển. Hoặc em có thể lên đường tham gia vào một trại lớn hơn.
Ngược lại nếu đội của em ở nông thôn, em có thể tìm đường đến một thành phố lớn, với ý tưởng xem các cao ốc, các vườn thú, rạp xiếc, bảo tàng… Tất nhiên em nên làm các việc tốt mỗi ngày mỗi khi có cơ hội. Nhưng bên cạnh đó em nên làm việc tốt với những người nông dân và những người cho em sử dụng nhà kho và đất đai của họ, coi như là đền đáp cho lòng tốt của họ.
Leo núi
Leo núi là một môn thể thao vĩ đại ở nhiều nước trên thế giới. Tìm đường đi và tạo tiện nghi cho mình ở vùng núi non sẽ giúp em ứng dụng các kỹ năng hướng đạo của mình.
Khi leo núi em liên tục phải đổi hướng vì khi lên xuống những đường trũng sâu trên sườn núi, em không thể thấy được những điểm mốc giúp em định hướng. Em phải tìm ra đường đi cho mình bằng mặt trời và la bàn của em, và phải thường xuyên ước chừng hướng di chuyển của mình.
Và hơn thế, em rất có thể bị mắc trong sương mù dày đặc làm rối loạn các tính toán kể cả đối với những người biết rất rõ vùng đất đó.
_29.jpg)
Lạc trong núi
Tôi đã từng trải nghiệm chuyện như thế một lần ở Scotland khi đi cùng một một người miền núi biết rõ địa hình. Tôi bị lạc trong sương mù. Cho rằng anh ta biết đường nên tôi hoàn toàn tin tưởng vào sự hướng dẫn của anh ta. Nhưng sau khi đi một quãng, tôi thấy cần báo anh ta là tôi thấy gió đã đổi hướng đột ngột. Khi khởi hành gió thổi vào bên trái, còn bây giờ gió đang thổi vào má phải của chúng tôi. Tuy nhiên, anh ta không có vẻ mảy may lo lắng và cứ tiếp tục đi. Bây giờ tôi lại thấy gió thổi từ đằng sau, như vậy hoặc gió, hoặc núi hoặc chính chúng tôi đang đi vòng vòng. Cuối cùng, đúng như tôi đã dự đoán, đã có bằng chứng là không phải gió hay núi đổi hướng mà chính chúng tôi đã đi lòng vòng thành một vòng tròn. Chúng tôi đã quay trở về gần như điểm đã xuất phát.
Dùng dây leo núi
Hướng đạo sinh hoạt động trên núi phải thực hành kỹ thuật buộc dây vào nhau như những người leo núi làm trên các sườn núi trơn trượt phủ đầy băng.
Khi được buộc vào nhau, khoảng cách dây giữa các hướng đạo sinh là khoảng 14 feet. Sợi dây được buộc quanh eo của Hướng đạo sinh bằng một cái thòng lọng với nút buộc nằm ở phía trái. Chiếc thòng lọng dài khoảng 4 feet 6 inch và nên là một nút thắt dây thừng ở cuối sợi dây và một gút “manharness” cho người ở phía giữa của sợi dây.
Mỗi người nên giữ khoảng cách đều ở phía sau người đằng trước mình để đảm bảo sợi dây lúc nào cũng căng. Vì thế, nếu một người bị ngã hay trượt chân, những người khác sẽ nghiêng hết sức khỏi anh ta để đảm bảo anh ta đứng vững trở lại trên đôi chân mình.
Đội di hành
Hướng đạo sinh di hành theo đội, hoặc từng cặp hoặc đôi khi chỉ đi một mình.
Khi đi di hành, ít khi đội đi thành một cụm. Họ đi tản ra để quan sát được nhiều nơi hơn. Cũng nhờ thế mà cả đội không bị tóm hết khi bị kẻ địch chia cắt hoặc phục kích.
Một độ có 6 thành viên nên di chuyển theo hình cánh diều với đội trưởng ở giữa. Số 2 đi đầu, số 5 và số 4 đi bên trái và phải, số 3 đi cuối và số 6 đi ở giữa cùng với đội trưởng (mang số 1).
Nếu có 8 người trong đội, đội trưởng sẽ đi cùng với tân binh, số 2 đi cùng số 6 và số 3 đi cùng số 7.
Khi di hành trên đồng trống, nơi đội dễ bị kẻ thù hoặc thú vật nhìn thấy, đội phải băng qua càng nhanh càng tốt, di hành kiểu bước hướng đạo, khi đi hay khi chạy từng đoạn ngắn khoảng 50 feet từ điểm được che đậy đến một điểm khác. Ngay khi nấp kín, các em có thể nghỉ ngơi và quan sát xung quanh trước khi di chuyển tiếp .
Nếu em là người đi đầu và đi xa không còn thấy đội của mình thì cứ khoảng vài yard bạn có thể uốn rạp cành bụi cây hoặc lau sậy hoặc cỏ với đầu ngọn cỏ chĩa về phía trước để em có thể thấy lối đi. Bằng cách đó đội hoặc ai đi sau em có thể dễ dàng đi theo và có thể xác định em đã qua đấy trước đó bao lâu nhờ nhìn xem cỏ còn tươi như thế nào. Ngoài ra cách đó cũng luôn giúp em tìm được đường quay trở lại. Hoặc em có thể để lại dấu hiệu trên cát, hoặc xếp đá, hoặc chỉ đường bạn đã đi với những dấu đường tôi đã chỉ cho em trong Câu chuyện số 4.
Di hành đêm
Hướng đạo sinh phải biết tìm đường đi trong đêm cũng như vào ban ngày. Nhưng trừ khi thường xuyên tập dượt, nếu không họ rất dễ đi lạc vào ban đêm. Khoảng cách dường như lớn hơn và dấu hiệu thường khó thấy. Em cũng có thể gây nhiều tiếng động hơn khi chẳng may đạp phải cây khô hoặc vấp phải đá.
Nếu theo dõi kẻ địch vào ban đêm, em cần sử dụng tai nhiều hơn mắt của mình. Mũi cũng có thể có ích cho em vì Hướng đạo sinh đã được thực hành cẩn thận về việc ngửi mùi. Một người không bị hỏng khứu giác vì hút thuốc thường có thể ngửi thấy mùi của kẻ địch ở khoảng cách khá xa. Tôi đã nhiều lần đánh hơi như vậy.
Khi di hành vào ban đêm, Hướng đạo sinh cần giữ khoảng cách gần nhau hơn ban ngày. Và ở những nơi rất tối như trong rừng, họ cần đi thành một chuỗi với người này nắm đầu gậy của người kia.
Khi di hành một mình vào ban đêm, gậy của Hướng đạo sinh rất có ích trong việc dò đường và gạt cành cây sang bên.
Các Hướng đạo sinh di hành đơn lẻ trong đêm giữ liên lạc với nhau bằng cách thỉnh thoảng cất tiếng kêu con thú của đội.
Tất cả các Hướng đạo sinh cần biết nhìn các ngôi sao để định hướng.
Tìm đường
Trong số các trinh sát người da đỏ, người giỏi tìm đường ở vùng đất xa lạ được phong danh hiệu “người tìm đường”. Danh hiệu đó là một vinh dự rất lớn đối với họ.
Nhiều tân binh đã bị lạc trong thảo nguyên, rừng rú và không thấy trở về nữa vì họ không biết kỹ năng hướng đạo, và cũng chẳng có cái gọi là “mắt địa hình”.
Một lần một người đàn ông xuống xe và tản bộ vào trong bụi rậm khi người ta dừng để thay lừa trên đường qua Mataleleland. Khi xe đã sẵn sàng di chuyển người ta gọi ông mãi và phải đi tìm ông. Họ đi theo dấu vết của người đàn ông rất xa, theo dấu vết mờ nhạt ông để lại trên đất cứng nhưng không thể tìm thấy ông. Cuối cùng, xe không thể chờ lâu được nữa và phải tiếp tục khởi hành, để lại một người để tiếp tục tìm kiếm. Vài tuần sau, người đàn ông được tìm thấy, đã chết, cách điểm xe đã dừng tầm 15 dặm.
Đừng đi lạc
Nhiều khi bạn sơ ý không trông chừng hướng đi khi một mình lang thang trong rừng cây. Em thường xuyên đổi hướng để đi vòng quanh cây đổ, hoặc trèo qua tảng đá to hay chướng ngại vật nào đó và khi đã vượt qua bạn không còn giữ hướng đi nữa. Một khuynh hướng tự nhiên của con người là đi men theo bên phải và hậu quả là em cứ nghĩ là mình đang đi thẳng nhưng thực tế lại không phải như thế. Trừ khi em quan sát, mặt trời, hoặc la bàn hoặc dấu mốc của em, rất có thể em đang đi lòng vòng thành một vòng tròn lớn
Trong trường hợp như vậy, khi đột nhiên thấy mình mất phương hướng, một tân binh sẽ thường mất bình tĩnh và luống cuống. Chắc hẳn anh ta sẽ bắt đầu chạy, trong khi đáng ra anh ta phải cố gắng giữ bình tĩnh và làm việc gì đó có ích - ví dụ như theo dấu vết của mình để trở lui, hoặc nếu bạn không làm được điều đó, bạn nên tìm củi để nhóm lửa phát tín hiệu hướng dẫn người đi tìm mình.
Tốt hơn hết đừng để mình đi lạc.
Ghi nhận phương hướng
Khi em bắt đầu đi dạo hoặc di hành, cần dùng la bàn để ghi nhận phương hướng. Em cũng cần ghi nhận hướng gió điều này rất có ích, đặc biệt là khi em không có la bàn hay khi không nhìn thấy mặt trời.
Hướng đạo sinh kỳ cựu nào cũng xem hướng gió thổi khi rời nhà buổi sáng. Để tìm hướng gió thổi khi chỉ có gió nhẹ thì tung một ít cỏ khô lên, hoặc đưa một nhúm bụi nhẹ lên cao rồi thả cho nó rơi xuống. Em cũng có thể mút ngón tay cái của mình và để gió thổi vào, phía mát lạnh trên ngón tay cho em biết gió đang thổi từ hướng nào.
Dùng điểm mốc
Em cần ghi nhận tất cả các mốc quan trọng để tìm đường. Ở vùng nông thôn, điểm mốc có thể là ngọn đồi hoặc tháp cao, cây lạ, đá, cổng, gò đất, cầu- bất cứ điểm gì thực tế có thể giúp em tìm được đường về, hoặc là các điểm giúp em chỉ đường cho người khác để đi theo tuyến đường như của em. Nếu nhớ được các điểm mốc thì khi di hành em luôn có thể nhờ đó mà tìm được đường về, nhớ thỉnh thoảng quay lại nhìn điểm mốc khi em đi qua để em có thể nhận ra chúng khi trở về.
Cách này cũng tốt khi em đi tàu hỏa ở một vùng xa lạ. Khi em bước chân ra khỏi sân ga, cần ghi nhớ mặt trời ở hướng nào, hoặc khói đang thổi theo hướng nào. Cũng cần nhận ra các điểm mốc, trong trường hợp này có thể là tòa nhà cao, nhà thờ, ống khói nhà máy, tên phố hoặc tên cửa hàng, để khi em đi qua nhiều con đường, em có thể tìm được đường trở về mà không gặp khó khăn. Cách làm này rất dễ khi em đã tập luyện đôi chút, thế mà nhiều người vẫn bị lạc khi mới đi vài lần quanh co trong thành phố mà họ không quen thuộc.
Tập trung vào công việc của bạn
Khi được giao nhiệm vụ Hướng đạo sinh hoặc hướng dẫn viên cho một nhóm người, em hãy đi đầu và tập trung tất cả sự chú ý và tư tưởng vào công việc mà em đang làm. Em phải để ý đến mọi dấu hiệu nhỏ nhặt nhất và nếu em nói chuyện hay nghĩ về việc gì khác em sẽ có thể bỏ qua các dấu hiệu đó. Những Hướng đạo sinh kỳ cựu thường rất lặng lẽ, do thói quen của họ tập trung vào công việc mình đang làm.
Thông thường một lính mới sẽ nghĩ rằng người Hướng đạo chính trông có vẻ cô đơn và anh ta sẽ đi vượt lên trên, đi cùng hoặc đạp xe song hành với anh ta để trò chuyện - cho đến khi người hướng đạo chính bằng cách này hay cách khác tỏ thái độ không muốn có người lính mới đó đi bên cạnh.
Trên các tàu hơi nước nhỏ em có thể thấy tấm bảng “không nói chuyện với người đang lái tàu”. Quy định tương tự cũng áp dụng với Hướng đạo sinh đang làm nhiệm vụ dẫn dắt đoàn.
Sử dụng la bàn
Tôi chắc rằng em biết kim của là bàn thường quay qua quay lại cho đến khi nó chỉ về một hướng nhất định.
Nếu theo hướng ở đầu kim em sẽ đến một điểm ở Bắc Canada, cách Bắc cực khoảng 1400 dặm. Lý do là tại điểm đó có một lực từ rất mạnh. Chính lực này hút đầu kim về hướng Bắc và khiến kim hướng về “Bắc từ”.
Phía Bắc chỉ là một điểm trên la bàn. Tất cả các thủy thủ đều thuộc lòng các điểm trên la bàn và một hướng đạo sinh cũng vậy. Tôi đã nói nhiều về hướng Bắc, đó chỉ vì chúng ta thường xem phía bắc là điểm gốc. Chúng ta có thể lấy phía Nam là điểm gốc cũng được.
Các nhà thám hiểm ít khi dùng các điểm trên la bàn. Họ dùng số độ ghi trên la bàn vì nó mang tính chính xác hơn.
Khi quan sát la bàn, em sẽ thấy không chỉ có các hướng chính mà còn có các con số tiếp nối theo chiều kim đồng hồ, từ số 0 ở điểm bắc rồi vòng lại điểm bắc có ghi 360 độ. Do đó điểm nào cũng có thể xác định hoặc bằng hướng chính hoặc bằng số độ trên la bàn. Vì thế Đông là 90 độ, Nam là 180 độ, Tây là 270 độ và cứ như thế. Thay vì nói Đông Nam, chúng ta có thể nói hướng 135 độ.
La bàn đã giúp tôi trong sự nghiệp như thế nào
Biết dùng la bàn đúng cách đã giúp tôi có một sự khởi đầu tốt đẹp trong binh nghiệp. Câu chuyện là thế này:
Tôi cùng một nhóm sĩ quan trẻ được kiểm tra về môn vẽ bản đồ. Chúng tôi phải dùng la bàn để đọc một số điểm, và từ đó lại đọc điểm khác và điểm khác nữa thứ ba. Nếu đọc đúng điểm đầu tiên thì lần đọc thứ 3 sẽ đưa chúng tôi về chính xác điểm đầu tiên.
Phải hết sức cẩn thận mới đọc được chính xác. Nếu em đọc độ la bàn sai một li thì em sẽ đi một dặm. Duy nhất một người trong chúng tôi đọc chính xác để vượt qua bài kiểm tra. Và em nghĩ đó là ai?
Kẻ đó chính là tôi.
Nhờ kết quả này và điểm cao ở các môn khác, tôi được đề bạt với một số tiền thưởng mà tôi đã dùng để mua con ngựa hay nhất mà tôi đã từng có.
_30.jpg)
Tìm hướng Bắc không dùng la bàn
Bên cạnh bắc từ mà bạn tìm thấy nhờ la bàn, còn có một hướng Bắc khác, đó là Bắc cực ở đỉnh trái đất. Đây mới đúng là hướng bắc và được gọi là “ hướng Bắc thực”.
Tìm hướng Bắc nhờ mặt trời
Nếu em không có la bàn để chỉ Bắc từ, mặt trời ban ngày sẽ chỉ cho em hướng Bắc thực ở đâu và từ đó em có thể xác định các hướng khác.
Vào lúc 6 giờ sáng (giờ GMT) mặt trời ở hướng chính đông. Lúc 9h ở hướng đông nam. Buổi trưa ở hướng Nam. Lúc 3h chiều nó nằm ở hướng tây nam và lúc 6h tối nó nằm ở hướng Tây. Vào mùa đông, mặt trời lặn trước 6h chiều nhưng vẫn chưa tới hướng Tây khi đã lặn. Quy tắc này gần đúng cho Bắc bán cầu, (ở Nam bán cầu, mặt trời ở hướng đông lúc 6h, ở Đông Bắc lúc 9h, ở phía bắc vào buổi trưa, tây bắc lúc 3h và tây lúc 6h).
Ngày xưa những người Phoenician đi thuyền buồm quanh Châu Phi nhận thấy khi họ khởi hành mặt trời mọc ở bên phía trái họ, họ đi theo hướng Nam. Sau đó họ kể lại họ đi đến một đất nước xa lạ nơi mặt trời mọc sai hướng, mọc phía bên phải. Thực ra họ đã đi vòng qua mũi Hảo vọng và tiến lên phía Bắc lại, dọc theo bờ đông Châu Phi.
Ban ngày bất cứ giờ nào muốn tìm hướng Nam nhờ mặt trời thì em đặt đồng hồ đeo tay nằm ngửa sao cho mặt trời chiếu vào đó. Quay đồng hồ sao cho kim giờ hướng về mặt trời. Giữ nguyên vị trí của đồng hồ, đặt một chiếc bút chì hoặc một cái que nằm ở trên trung tâm mặt đồng hồ và ở giữa số XII và kim giờ. Hướng chỉ ra là hướng Nam. Cách này chỉ ứng dụng ở Bắc bán cầu. ở Nam bán cầu thì quay số 12 thay vì kim giờ về hướng mặt trời, hướng Nam nằm ở giữa số 12 va kim giờ như nói trên).
_31.jpg)
Tìm hướng Bắc nhờ sao:
Rất nhiều chòm sao đã được đặt tên theo hình dáng có vẻ giống như người và thú vật.
Chòm sao Bắc đẩu hay còn gọi là chòm Đại hùng tinh rất dễ tìm- ở Việt Nam gọi là Bắc đẩu thất tinh. Nó có hình như cái cày hay cái muôi lớn. Đó là chòm sao hữu ích nhất mà hướng đạo sinh nên biết vì ở Bắc bán cầu nó chỉ cho ta hướng Bắc. Sao Bắc đẩu còn gọi là chòm gấu lớn. Các ngôi sao trên vòng tạo thành cái đuôi. Đó là con gấu đuôi dài duy nhất mà tôi biết.
_32.jpg)
Sao Bắc Cực: Hai ngôi sao còn gọi là sao chỉ hướng trong chòm sao Bắc đẩu cho ta biết hướng bắc hay sao bắc cực ở đâu. Đó là ngôi sao ở phần chót đuôi của Bắc đẩu thất tinh. Tất cả các ngôi sao và chòm sao quay vòng trên bầu trời đêm, chỉ có sao Bắc cực vẫn đứng yên ở phía Bắc.
Chòm Thợ săn (Thiên lang): Chòm sao khác giống hình một người mang kiếm và thắt lưng được đặt tên là chòm Thợ săn. Nó dễ được nhận ra nhờ 3 ngôi sao thẳng hàng tạo thành cái thắt lưng , là một dải 7 ngôi sao khác nhỏ hơn đứng gần nhau tạo thành hình lưỡi kiếm. Hai ngôi sao ở phía dưới bên trái và phải lưỡi kiếm là chân, hai ngôi sao khác ở trên thắt lưng là vai và một cụm ba ngôi sao nhỏ giữa hai vai là đầu.
Thổ dân Zulu gọi thắt lưng và lưỡi kiếm của Thợ săn là Ingolubu, hay ba con lợn bị chó đuổi theo. Bộ lạc Masai ở Đông phi thì cho rằng ba ngôi sao ở thắt lưng là ba anh chàng độc thân bị ba bà luống tuổi đuổi theo. Bạn thấy đấy, tất cả các hướng đạo sinh đều biết sao Thiên lang, dù dưới các tên gọi khác nhau.
_33.jpg)
Điểm quan trọng ở sao Thiên lang là nhờ có nó mà em nhìn được hướng Bắc và sao Bắc cực ở đâu và Em có thể thấy sao Thiên lang dù em ở Nam hay Bắc bán cầu. Nếu bạn đưa cao gậy nối ngôi sao giữa của thắt lưng xuyên qua đầu và kẻ tiếp một đường qua giữa hai ngôi sao lớn cho tới khi đến một ngôi sao thứ 3 , ngôi sao thứ 3 này là sao Bắc cực, hướng Bắc.
Một đường thẳng qua sao Thiên lang sẽ chỉ về phía cực Bắc hay sao Bắc
Chòm Nam thập: ở Nam bán cầu, Nam phi, nam Mỹ, New Zealand và Úc người ta không thấy chòm sao Cày. Ở những nơi này chòm Nam thập chỉ hướng Nam (xem biểu đồ)
_34.jpg)
Nếu em kéo dài tầm mắt theo hướng đó (A là nhánh dài của Nam thập) một khoảng gấp 3 lần độ dài của nhánh thì điểm đến sẽ là xấp xỉ Nam. Hoặc nếu em tưởng tượng một đoạn thẳng giữa cặp Sao chỉ hướng và một đường thẳng tưởng tượng khác, B, thẳng góc với đoạn thẳng đó và kéo dài cho đến khi nó cắt đường A (nối tiếp nhánh dài của Nam thập), điểm hai cực cắt A và B sẽ là Nam cực.
Dự báo thời tiết:
Hướng đạo sinh nào cũng phải biết đọc các dấu hiệu của thời tiết, đặc biệt khi đi cắm trại, và biết đọc phong vũ biểu.
Cần nhớ những điều sau đây:
Trời đêm đỏ, chăn cừu khoái (nghĩa là ngày mai thời tiết đẹp)
Sáng trời đỏ, chăn cừu coi chừng (nghĩa là trời mưa)
Ráng vàng thì gió, ráng nhạt thì mưa
Sương và mù lúc sáng sớm là thời tiết tốt
Mặt trời mọc thấp là tốt, mặt trời mọc cao là gió (mặt trời được gọi là mọc cao khi mặt trời lên bên trên một dải mây, cao trên đường chân trời).
Mây nhẹ là thời tiết tốt. Mây có rìa đậm là gió.
Mây cuộn hoặc rìa lởm chởm là gió mạnh.
“Gió trước mưa sau, có thể giương buồm lên
Mưa trước gió sau, coi lại buồm và dây neo”.
ĐỘI RÈN LUYỆN CÁCH TÌM ĐƯỜNG
Dùng phương hướng trên la bàn bất kỳ lúc nào có thể, ví dụ như “góc tây bắc phòng”, “ rìa phía đông khu trại”…
Tập luyện cách di chuyển theo hướng la bàn. Ví dụ như theo hướng Đông Bắc. Chọn một điểm mốc nào đó - một chiếc cây, mô đất, tảng đá - thẳng theo hướng đã chỉ; điểm mốc không nên ở quá xa. Đi bộ đến điểm đó và tiếp tục trò này với việc chọn một điểm mốc tiếp theo để di chuyển.
Sau đó tiếp tục rèn luyện thêm bằng cách sử dụng độ thay vì các điểm. Tập tìm hướng la bàn bằng cách sử dụng đồng hồ hay quan sát các ngôi sao.
Cử các đội dùng la bàn đi theo các hướng khác nhau đến địa điểm họp mặt.
Khi nào có thể, hãy chỉ các chòm sao trên bầu trời đêm. Học cách nhận diện chòm Đại thất tinh và sao Bắc Cực, sao Thiên lang.
Hoạt động tập luyện di chuyển vào ban đêm có thể thực hiện vào ban ngày bằng cách lấy dây vải dày hay thứ gì đó tương tự buộc quanh mắt để che lại. Khi đó hãy dùng gậy để lần đường. Sử dụng bản đồ của khu vực để đọc bản đồ và tìm đường trên bản đồ.
TRÒ CHƠI TÌM ĐƯỜNG
Tìm đường bằng bản đồ
Đưa một đội đến một thị trấn hoặc khu vực nông thôn xa lạ, cho họ bản đồ của khu vực. Sau đó chỉ cho họ đang ở đâu và họ sẽ phải đi đến đâu. Mỗi hướng đạo sinh sẽ lần lượt chỉ huy đội mình một lúc, tầm 7 phút nếu đi bằng xe đạp và 15 phút nêu đi bộ. Mỗi Hướng đạo sinh phải tự tìm đường bằng bản đồ, và các điểm được đưa ra để có thể đọc được.
Hướng đạo trên núi
Vào lúc sáng sớm, 3 hướng đạo sinh sẽ được cử đi đóng vai thỏ rừng và sẽ phải lên núi để tìm nơi ẩn náu. Sau bữa sáng, một nhóm “chó săn” sẽ lên đường đi tìm “thỏ rừng” và phải tìm được trước một mốc thời gian nào đó, ví dụ như trước 4h chiều. Nếu chó săn nhìn thấy thỏ, dù là qua ống nhòm thì cũng được tính là bắt được, miễn là “chó săn” chỉ rõ anh ta đã thấy “con thỏ” nào. Sẽ phải có những giới hạn khu vực săn bắn mà nếu vượt qua giới hạn đó là đã vi phạm luật chơi.
_35.jpg)
Di hành
Khi thực hiện những chuyến di hành “đến nơi hoang dã”, mỗi hướng đạo sinh phải mang theo bộ vật dụng của mình và gói đồ ăn được buộc lại ở trên đầu. Mọi người đi theo một hàng dọc, với một Hướng đạo sinh đi trước tầm 200 yard để chỉ đường thông qua các dấu hiệu hướng đạo. Họ phải tự làm cầu để vượt qua các dòng suối hay làm bè để băng qua hồ, qua các vùng đất lầy lội bằng xe kéo. Để hướng dẫn từng Hướng đạo sinh về phương hướng và khoảng cách, em cử mỗi người đi theo các hướng khác nhau, dùng các câu lệnh như “ đi 2 dặm về hướng bắc Đông Bắc. Viết một báo cáo để chỉ ra chính xác em đang ở đâu và phác thảo một bản đồ để giải thích. Nộp lại báo cáo càng sớm càng tốt”. Sau đó dùng bản đồ chuẩn kiểm tra lại xem em đó có thực hiện đúng chỉ dẫn không.
Cử các hướng đạo sinh đi thành đôi để các đôi cạnh tranh với nhau. Mỗi đôi xuất phát theo các hướng khác nhau cùng nhằm tới một điểm đích, phải dùng bản đồ để tìm đường và tự tìm về đến đích mà không bị đội khác nhìn thấy trên đường đi. Trò chơi này giúp các em thực hành khả năng đọc bản đồ, quan sát, ẩn nấp và cảnh giới….
Để luyện khả năng ước đoán thời gian: cử các Hướng đạo sinh đi theo các hướng khác nhau, mỗi người có một mảnh giấy cho biết anh ta sẽ phải đi trong bao lâu, ví dụ như một người là 7 phút, một người là 10 phút và tương tự vậy. Ghi lại thời điểm xuất phát và thời điểm họ quay trở lại để tính thời gian chính xác. Các Hướng đạo sinh phải thề danh dự là không được dùng đồng hồ để xem giờ.
Tìm hướng Bắc:
Mỗi Hướng đạo sinh đứng tại một địa điểm cách nhau khoảng 30 yard, để gậy của mình nằm trên mặt đất và chỉ về hướng mà anh ta cho là hướng Bắc hoặc Nam mà không dùng đến thiết bị nào. Anh ta lùi lại 3 bước ra xa khỏi chiếc gậy của mình. Trọng tài sẽ dùng la bàn để kiểm tra xem đầu gậy đã chỉ đúng hướng chưa. Người chỉ gần đúng nhất sẽ là người thắng cuộc. Đây là trò chơi rất bổ ích cho cả ban đêm lẫn ban ngày, cho dù trong ngày nắng đẹp hay âm u.
Tuần đêm:
Các Hướng đạo sinh có thể luyện tập khả năng nghe nhìn của mình vào ban đêm bằng cách đóng giả là những “lính gác”. Họ sẽ phải đứng canh hoặc đi tuần xung quanh, trong khi những Hướng đạo sinh khác sẽ lén lút theo họ. Nếu lính gác nghe thấy một tiếng động hay tiếng huýt sáo người Hướng đạo sinh đang lén theo họ sẽ phải lập tức dừng lại và nằm yên. Trọng tài sẽ đến hỏi người lính gác xem tiếng động đến từ đâu. Nếu trả lời được thì người lính gác sẽ thắng. Nếu người lén lút có thể bò đến khoang 15 yard xung quanh lính gác mà không bị phát hiện, anh ta sẽ đặt một vật gì đó, ví dụ như khăn mùi xoa, lên mặt đất rồi bò đi. Sau đó anh ta gây ra một tiếng động để cảnh báo với người lính gác. Khi trọng tài đến, anh ta giải thích cho trọng tài việc mình đã làm. Trò này cũng có thể thực hiện được vào ban ngày, khi đó người lính gác sẽ phải bị bịt mắt lại.
_36.jpg)
Các điểm trên la bàn
Dùng 8 chiếc gậy để xếp thành hình một ngôi sao trên mặt đất, theo hướng từ trung tâm tỏa ra xung quanh. Một chiếc gậy chỉ về phía Bắc. Từng Hướng đạo sinh vào vị trí của mình ở phía đầu mỗi chiếc gậy và đại diện cho 8 điểm chính trên la bàn. Huynh trưởng sẽ gọi 2 điểm, ví dụ như đông nam và Bắc, và hai hướng đạo sinh tương ứng sẽ phải lập tức đổi vị trí cho nhau. Để đổi vị trí, Hướng đạo sinh không được đi qua Hướng đạo sinh khác mà phải đi ra ngoài vòng tròn người chơi. Người nào di chuyển khi mà tên điểm của mình không được gọi hoặc di chuyển đến sai vị trí hoặc do dự chưa di chuyển cũng sẽ bị mất một điểm. Khi bị mất 3 điểm, hướng đạo sinh đó bị loại khỏi trò chơi. Khi trò chơi tiếp tục, sẽ có một số điểm trống. Điều này sẽ làm cho các Hướng đạo sinh còn lại gặp khó khăn hơn trong việc nhớ hết các vị trí. Nếu chơi trò này trong nhà có thể dùng phấn để vẽ các hướng của la bàn trên sàn nhà.
Báo động: bắt trộm
Một mảnh vải đỏ được treo lên trong tại hoặc trong phòng vào buổi sáng. Trọng tài sẽ lần lượt đi quanh từng hướng đạo sinh trong lúc họ đang làm việc hoặc đang chơi, rồi thì thầm vào tai họ “trong trại có trộm”. Trọng tài sẽ thì thầm vào tai một Hướng đạo sinh “trong trại có trộm, và em là tên trộm đó - Cổng Đá Vòm” hoặc một địa điểm nổi tiếng nào đó cách khu trại khoảng một dặm. Người Hướng đạo sinh khi đó sẽ biết rằng em phải tìm cách ăn trộm mảnh vải đó vào bất kỳ lúc nào trong vòng 3 tiếng nữa và buộc nó lên Cổng Đá Vòm. Không ai khác biết ai là kẻ trộm, anh ta sẽ đi đâu và khi nào anh ta sẽ ăn trộm. Ngay khi có người phát hiện ra mảnh vài đỏ đã bị lấy mất, người đó sẽ báo động và tất cả mọi người đều dừng việc của mình lại để lao đi tìm tên trộm. Hướng đạo sinh nào tìm được mảnh vải hay một miếng của nó sẽ thắng cuộc. Nếu không ai tìm thấy thì tên trộm sẽ thắng. Người đó sẽ phải buộc mảnh vải quanh cổ mình chứ không được cất trong ví hoặc giấu đi (Giống trò “Tên gián điệp địch” trong cuốn Sách về Nghề rừng của E. Thompson Seton).
Khám phá miền nông thôn
Khi trại vừa được dựng lên, điều đầu tiên cần phải làm khám phá miền nông thôn xung quanh khu trại. Và đây sẽ là một trò thú vị để các đội cạnh tranh với nhau.
Mỗi đội trưởng được trao một mảnh giấy để vẽ bản đồ khu vực đó trong phạm vi khoảng 2 dặm. sau đó người đội trưởng sẽ cử các đồng đội của mình tỏa đi các hướng để tìm hiểu và mang về báo cáo về các đặc điểm quan trọng của khu vực - đường cái, đường sắt, dòng suối…-, cần chọn hướng đạo sinh giỏi nhất đi tìm hiểu những hướng khó nhất. Mỗi đội trưởng sau đó sẽ phải tự vẽ bản độ dựa trên các thông tin mà đồng đội của mình đã thu thập được
Đội trưởng nào vẽ được bản đồ chính xác nhất trong thời gian ngắn nhất sẽ thắng cuộc.
Ghi chú: nhiều trò chơi và hoạt động kể trên có thể được thực hiện cả ở khu vực thành thị và nông thôn.