Không biết có phải vì trong bán kính trăm dặm xung quanh không có thị trấn, không có ánh đèn hay không, bầu trời đầy sao trên sa mạc vô cùng rực rỡ, ánh sao sáng ngời đặc biệt.
Buổi trưa tuy đã được ăn một bữa thị soạn, nhưng buổi chiều ngồi xe xóc nảy suốt dọc đường, nhóm người cũng đã đói bụng, mì gói được chia xong thì mọi người cắm đầu ăn, âm thanh xì xà xì xụp vang lên rõ mồn một.
Lâm Lâm đá Triệu Nhất Dag ở bên cạnh một cước, nói: "Ăn cơm thì ra dáng ăn cơm, ăn cho đàng hoàng vào, anh cứ 'suýt suýt suýt' húp sùm sụp thế là có ý gì?"
Triệu Nhất Đạc bất mãn nói: "Anh 'suýt suýt suýt' húp sùm sụp hồi nào?"
"Chính là anh 'suýt suýt suýt' húp sùm sụp đấy."
"Anh làm gì có 'suýt suýt suýt' húp sùm sụp."
"Anh có đấy, em có thể làm chứng." Triệu Phương, cô gái thường ngày ít nói ít cười nhất lên tiếng.
Người bình thường không hay nói chuyện một khi đã lên tiếng thì lời nói đó thường có sức thuyết phục hơn.
Triệu Nhất Đạc nhanh chóng nghĩ ra cách phản kích, cậu ta cười hì hì nói: "Anh đang luyện khẩu kỹ mà."
Vừa thấy cậu ta chuẩn bị giở trò đong đưa, các cô gái liền ngoan ngoãn ngậm miệng lại.
So với bộ lạc Zulu, buổi đêm của bộ lạc San còn yên tĩnh hơn nhiều, chỉ có tiếng gió thổi lửa phần phật và tiếng củi cháy nổ lách tách, cũng có người San đang trò chuyện, nhưng giọng của họ rất nhỏ.
Nếu là người Zulu mà có nhiều đống lửa trại thế này vào ban đêm, thì chắc chắn họ sẽ vây quanh lửa trại nhảy múa hò reo, tiếng động cách xa một cây số cũng có thể nghe thấy rõ mồn một.
Sau khi ăn xong, Dương Thúc Bảo cùng mọi người trò chuyện một lát rồi đi ngủ, Cố Lỗ Tản Tản cầm một chiếc túi ngủ nằm ngay bên cạnh họ, coi như canh gác giúp họ.
Dương Thúc Bảo có nề nếp sinh hoạt quy luật, ngủ chừng mấy tiếng là tinh lực lại hồi phục tràn trề.
Cậu dậy từ rất sớm rồi bước ra ngoài, sau đó nhìn thấy đã có một số người San thức dậy.
Điểm này cũng không giống với người Zulu, người Zulu phải ngủ đến lúc mặt trời lên giữa không trung mới chịu thức dậy.
Tối hôm qua lúc đến bộ lạc trời tối đen như mực, lúc này trời đã sáng, ánh nắng rải khắp mặt đất nên Dương Thúc Bảo mới nhìn rõ, bộ lạc người San này vốn không phải sống trong sa mạc, mà là sống trên một ốc đảo sa mạc.
Diện tích ốc đảo không lớn, họ ở khu vực rìa ngoài, ban đêm rất khó phát hiện ra bộ mặt thật ở đây.
Theo mặt trời từ từ nhô lên, người San lần lượt tỉnh giấc và bắt đầu làm việc.
Sa mạc này là mới xuất hiện trong những năm gần đây, trong vùng đất cát ở khu vực rìa vẫn còn lưu giữ lại một số cây khô.
Có người San trèo lên cây để thu gom củi, trong sa mạc khan hiếm tài nguyên, người San trong đời sống sinh hoạt hàng ngày sẽ tận dụng triệt để mọi thứ, gỗ có rất nhiều công dụng, là vật tư mà họ cần nhất.
Trên ốc đảo có giếng nước được đào lên, hơn hai mươi người đang xếp hàng múc nước.
Dương Thúc Bảo cũng xếp hàng đi xem thử, nước múc lên hơi đục, nếu ở trong thành phố thì tuyệt đối bị coi là nước thải.
Nhưng những người San này không bận tâm, lũ trẻ chơi đùa mệt nhoài chạy đến ôm lấy thùng nước rồi thò đầu vào ừng ực uống hai ngụm, quẹt miệng vỗ mông rồi lại tiếp tục đi đùa nghịch.
Nhìn thấy cảnh này, Lão Dương biết công tác quảng bá coi như nắm chắc, địa phương này tuyệt đối rất cần chum gốm lọc nước.
Người San di cư trên mảnh đất châu Phi đã nhiều năm, để tránh sự tấn công từ các bộ lạc và tộc người khác, họ vẫn luôn sinh sống ở những vùng hoang mạc và sa mạc, cho nên việc tìm kiếm nguồn nước chính là chìa khóa sinh tồn của cả bộ lạc.
Bộ lạc của Cố Lỗ Tản Tản không chỉ đào giếng nước trên ốc đảo mà còn dùng các cách khác để lấy nước, ví dụ như lúc này đàn ông đi múc nước, còn phụ nữ thì đi thu gom lá cây.
Họ sẽ đặt lá cây xuống mặt đất vào mỗi buổi chạng vạng tối, đến lúc mặt trời vừa ló rạng vào ngày hôm sau thì thu gom sương đêm.
Cũng có một số người già ngồi quây quần bên nhau dùng dao nhỏ gọt các loại củ giống như khoai lang, loại củ này rất mọng nước, họ gọt bỏ lớp vỏ bên ngoài rồi dùng đá nghiền nát, thứ dịch giống như sữa được vắt ra, sau đó các cụ già sẽ gọi lũ trẻ lại để cho chúng uống.
Cố Lỗ Tản Tản giới thiệu: "Đây chính là sữa của lũ trẻ chúng tôi, anh Dương, anh có muốn nếm thử không?"
Dương Thúc Bảo xua tay: "Thôi khỏi, cứ để dành cho lũ trẻ uống đi, tôi biết thứ này rất trân quý, đúng không?"
Cố Lỗ Tản Tản nói: "Nó rất giàu vitamin, đối với cuộc sống sa mạc mà nói thì vitamin là thứ không thể thiếu, quả thực khá trân quý. Nhưng hiện tại chúng tôi không đến nỗi thiếu lắm, anh có thể nếm thử."
Cậu ta đi lấy một chiếc bát gỗ sạch, tự mình lấy một củ dùng đá nghiền ra nước rồi đưa cho Dương Thúc Bảo.
Dương Thúc Bảo nếm thử, mùi vị không được ngon cho lắm, không có vị ngọt, hơi chát nhẹ, nhưng chắc là rất giàu tinh bột, uống vào miệng thì thấy khá trơn tuột.
Đương nhiên so ra thì nó chắc chắn không thể bằng sữa tươi càng không thể bằng đồ uống, thế nhưng đối với trẻ em trong bộ lạc mà nói thì thứ này chắc tương đương với đồ uống rồi, đứa trẻ nào uống được thứ nước này mặt mày đều tràn ngập vẻ thỏa mãn.
Nếu không đặt chân đến những nơi thế này, thì những người sống trong đô thị hiện đại rất khó mà tưởng tượng được vẫn có một nhóm người sinh tồn chật vật nhường ấy.
Dương Thúc Bảo không nhịn được hỏi: "Cuộc sống của các anh mệt nhọc thế này, sao không chọn đi đến thành phố? Đi thành phố làm thuê chẳng phải còn tốt hơn là lang thang trong sa mạc sao?"
Cố Lỗ Tản Tản mang vẻ mặt sầu não nói: "Không đi được đâu, anh Dương, thứ nhất là dân tộc chúng tôi vẫn luôn ở trạng thái xã hội bán nguyên thủy, mà hiện nay là xã hội gì? Xã hội thông tin phải không? Họ vốn dĩ chẳng thể thích ứng nổi với trạng thái xã hội như thế."
"Thứ hai, chính phủ cũng không muốn chúng tôi bước chân vào thành phố, điều này sẽ tạo ra áp lực rất lớn cho thành phố, họ hy vọng chúng tôi lang thang ở chốn hoang dã, đừng chiếm dụng tài nguyên của xã hội, tốt nhất là chúng tôi cứ tự sinh tự diệt."
Dương Thúc Bảo nói: "Tôi cảm thấy cậu quá bi quan rồi, người tộc của cậu cũng giống như người tộc của tôi đều là con người cả, tôi lấy ví dụ thế này nhé, cậu đưa một đứa trẻ sơ sinh người San đến thành phố, nó lớn lên ở thành phố, chẳng lẽ không thích ứng được với cuộc sống thành thị sao?"
Cố Lỗ Tản Tản hỏi: "Nhưng mà, cứ cho là như vậy thì liệu nó còn là một người San nữa không?"
Dương Thúc Bảo dang tay mỉm cười.
Cậu đã hiểu ra vấn đề là thế nào rồi.
Trong tâm trí của Cố Lỗ Tản Tản và những người khác, văn hóa tộc quần và bộ lạc còn quan trọng hơn cả cuộc sống cá nhân.
Hơn một thế kỷ trước, Trung Quốc cũng có một nhóm người như vậy, họ lớn tiếng kêu gào rằng phép tắc của tổ tông không thể thay đổi, rồi dẫn đến việc dân tộc Trung Hoa phải gánh chịu kiếp nạn, chịu đựng sự giày vò tột cùng.
Cố Lỗ Tản Tản lại không nhận thức được điều này, cậu ta có phần tự ai oán mà nói: "Bộ tộc chúng tôi đã bỏ lỡ cơ hội phát triển, trình tự phát triển bình thường của một dân tộc đáng lẽ phải là xã hội nguyên thủy, xã hội phong kiến, xã hội công nghiệp, xã hội thông tin, chúng tôi từ xã hội nguyên thủy nhảy thẳng lên xã hội thông tin, sự biến đổi này quá lớn, quá lớn rồi."
Dương Thúc Bảo nói một cách đơn giản: "Dân tộc chúng tôi có một câu thành ngữ, thời điểm tốt nhất để trồng một cây xanh là mười năm trước, đứng thứ hai chính là ngay bây giờ."
Cố Lỗ Tản Tản từng học đại học, cậu ta nhanh chóng hiểu được ý nghĩa của câu nói này, nhưng vẫn lắc đầu: "Chúng tôi vẫn luôn sống ở trong sa mạc, vẫn luôn ở đây, sa mạc không thể trồng cây được."
Dương Thúc Bảo không nói gì nữa, có nói cũng vô ích.
Dần dần toàn bộ bộ lạc đều trở nên náo nhiệt, tất cả mọi người đều ra ngoài.
Tống Siêu dụi mắt chui khỏi lều vải hỏi: "Họ dậy sớm thế nhỉ? Bộ lạc người da đen chẳng phải nên dậy muộn lắm cơ mà? Tôi vẫn chưa ngủ đủ giấc mà."
Dương Thúc Bảo không nói gì, chỉ chăm chú nhìn chằm chằm những người San này.
Tống Siêu giơ tay quơ quơ trước mặt cậu rồi hỏi: "Bao ca, anh đang nhìn cái gì thế?"
Dương Thúc Bảo lúc này mới thu hồi tâm trí đang tập trung cao độ: "Ồ, cậu ngủ dậy rồi à? Tôi đang nhìn những người này, vóc dáng của họ khá lùn nhỉ?"
Người trưởng thành trong bộ lạc chỉ cao chừng một mét rưỡi, xương trán của họ nhô cao, tóc rậm và xoăn tít, những đặc điểm này rất giống với những người da đen nhỏ bé mà cảnh sát đưa đến khu bảo tồn.
Dương Thúc Bảo đoán rằng, những người da đen nhỏ bé đó rất có thể chính là người San.
Cậu quyết định khi rời khỏi bộ lạc sẽ mang theo cả Cố Lỗ Tản Tản cùng về, để cậu ta giúp trò chuyện với những người da đen nhỏ bé kia, nếu đám người da đen nhỏ bé đó thực sự là người San thì chắc họ có thể giao tiếp được, đến lúc đó có thể đưa họ về nhà.