Ăn cơm tối xong, cô nhóc đòi mẹ cùng vẽ tranh.

Mẹ Lam không có việc gì làm, cũng xáp lại gần, ba người cùng nhau vẽ tranh.

Lam Thái Y và Mẹ Lam đều tinh thông quốc họa, từ nhỏ đã được đào tạo bài bản. Mẹ Lam giỏi vẽ tranh sơn thủy, Lam Thái Y giỏi tranh công bút, còn cô nhóc thì giỏi... vẽ bậy.

Tuy không đẹp bằng tranh của mẹ và bà ngoại, nhưng vì có họ ở bên, cô nhóc thấy vui hơn nhiều. Vậy nên, những bức tranh này tuy không phải là đẹp nhất, nhưng lại chứa đầy trí tưởng tượng, là những bức tranh hạnh phúc nhất.

Ba Phương ăn tối xong, thấy cô nhóc đi vẽ tranh, không có việc gì làm, bèn đi ra sân, dựa người vào ghế nằm ngắm nhìn bầu trời đầy sao phía Bắc, chẳng biết đang suy nghĩ điều gì.

Phương Viên thấy trong lòng hơi lạ, anh rất ít khi thấy Ba Phương như vậy. Ngày thường ông tính khí nóng nảy, hấp tấp vội vàng, nào có khi nào bộc lộ tình cảm như thế này.

Mẹ Phương đang dọn dẹp bát đũa, Phương Viên đi theo vào bếp phụ giúp: "Ba con bị sao vậy?"

"Sao là sao?" Mẹ Phương đang rửa bát ngẩng đầu lên hỏi.

"Con thấy tâm trạng tối nay của ông ấy không được bình thường!" Phương Viên ghé sát lại gần bà nói nhỏ.

"Đâu có, chẳng phải lúc nãy còn thấy ông ấy chơi với Hân Hân rất vui vẻ sao?" Mẹ Phương có chút nghi hoặc.

"Mẹ nhìn ông ấy kìa, thế này mà gọi là không sao hả?" Phương Viên chỉ tay ra ngoài cửa sổ bếp.

Mẹ Phương nhìn qua ô cửa kính, thấy cảnh Ba Phương cứ ngẩn người nhìn lên bầu trời sao, khẽ nhíu mày.

"Chắc ba con đang có tâm sự gì đó. Đúng rồi, lúc nãy ở ngoài sân ông ấy có nói gì không?" Mẹ Phương rất hiểu chồng mình, biết chắc trong lòng ông đang giấu giếm điều gì.

"Không có gì ạ, con chỉ bảo là bây giờ ông đối với Hân Hân tốt thật, đích thân mua cho con bé cái xích đu. Hồi con còn nhỏ, bảo ông buộc cái dây vào gốc cây ông còn chẳng chịu." Phương Viên suy nghĩ một chút, hơi thắc mắc nói.

"Thế ba con có nói gì không?" Mẹ Phương thắc mắc hỏi.

"Ông ấy bảo: 'Con là con trai, phải kiên cường, phải học cách tự chăm sóc bản thân'." Phương Viên nhắc lại lời vừa rồi của Ba Phương, vẫn thấy câu nói này có chút khó hiểu.

Mẹ Phương nghe vậy thì lộ vẻ bừng tỉnh, sau đó xoay người tiếp tục rửa bát.

"Mẹ, có phải mẹ biết gì không? Mẹ nói cho con biết đi." Phương Viên lúc này tò mò như có mèo cào trong lòng.

"Đều là chuyện đời trước cả rồi, con biết làm gì?" Mẹ Phương vừa rửa bát thoăn thoắt vừa nói.

"Mẹ, để con rửa bát cho, mẹ kể cho con nghe đi mà." Phương Viên níu lấy cánh tay Mẹ Phương nài nỉ.

"Con gái cũng lớn thế này rồi, sao con vẫn cứ như đứa trẻ thế hả." Mẹ Phương miệng thì nói vậy, nhưng trên mặt đã nở nụ cười.

"Có lớn thế nào thì con vẫn là con trai mẹ mà!" Phương Viên níu lấy tay bà, không cho bà rửa tiếp.

"Con đấy...!" Mẹ Phương cười cười lắc đầu.

Hành động của Phương Viên khiến bà nhớ về quá khứ. Hồi nhỏ, mỗi khi Phương Viên muốn mua đồ ăn vặt hay đồ chơi, nó đều thích níu tay bà nài nỉ như vậy. Cứ ngỡ như mới ngày hôm qua, thế mà chớp mắt một cái, con gái nó đã lớn, bản thân bà cũng đã già rồi...!

"Mẹ?" Phương Viên thấy Mẹ Phương đang thẫn thờ, bèn nâng cao giọng gọi một tiếng.

"Được rồi, con muốn biết cái gì?" Mẹ Phương nhét miếng rửa bát vào tay anh.

"Chính là câu con vừa nhắc lại đấy ạ, câu đó có vấn đề gì sao?" Phương Viên vừa rửa bát vừa hỏi.

"Câu đó à, thực ra là bà nội nói với ba con đấy." Mẹ Phương nhìn về phía Ba Phương ngoài sân, thở dài một tiếng u sầu.

"Bà nội con?" Phương Viên nghe vậy vô cùng kinh ngạc.

Bởi trong ký ức của anh, Ba Phương dường như chưa từng nhắc tới chuyện gia đình. Nhớ hồi còn nhỏ hơn, anh hình như từng hỏi qua, nhưng Ba Phương chỉ lạnh lùng bảo là đều chết hết rồi.

"Ba con có ba anh em trai, ông là người út. Thời kỳ Ba năm thiên tai, bà nội đưa cho ông hai cái bánh bao rồi đuổi ông ra khỏi nhà. Bởi vì thêm ông là thêm một cái miệng ăn, mà lại chẳng có sức lao động. Câu duy nhất bà nói với ông chính là câu vừa rồi đấy. Ba con nhờ hai cái bánh bao ấy mà lặn lội xuống phương Nam, suýt chút nữa chết đói trên đường."

Mẹ Phương nhìn Ba Phương ngoài cửa sổ, trong mắt thoáng hiện màn sương. Ba năm thiên tai đó, đối với ngư dân vùng biển thì ảnh hưởng không quá lớn, những người chết đói đều là những người bám lấy đất đai để kiếm sống.

Nhưng qua những lời kể trước đây của Ba Phương, bà biết quãng thời gian ba năm đó cực kỳ thê thảm, huống hồ lúc đó Ba Phương mới chỉ bảy tám tuổi.

Phương Viên chưa từng trải qua, nhưng đã từng nghe kể. Theo số liệu chính thức, số người tử vong bất thường trong ba năm này là mười triệu người, nhưng con số cụ thể là bao nhiêu thì ở đây không cần liệt kê chi tiết nữa.

Mẹ Phương thu hồi ánh mắt, tiếp tục nói: "Sau đó ba con gặp một người tên là Khuyết Lão Tứ. Ông ấy bắt ba con làm việc cho mình, cho một miếng cơm ăn, nên mới không bị chết đói."

"Ba con bé thế, làm được việc gì chứ?" Phương Viên đặt miếng giẻ lau trong tay xuống nói.

Mẹ Phương không giải thích, mà tiếp tục nói: "Thời đó phát động phong trào đại luyện thép, luyện thép thì cần than đá. Xe chở than đi qua, trên đường kiểu gì cũng rơi vãi ít nhiều. Khuyết Lão Tứ kiểm soát mấy đứa trẻ, bắt chúng đi nhặt than cục. Đợi thu gom được nhiều, lão lại đem đi đổi lấy phiếu lương thực cho người khác. Lão cũng chưa hẳn là người xấu, chí ít còn cho một miếng cơm ăn, ba con nhờ vậy mà sống sót."

Phương Viên nghe xong trong lòng hơi buồn. Bởi vì Khuyết Lão Tứ nghĩ ra được cách đó, thì người khác chắc chắn cũng nghĩ ra được, kết quả cuối cùng khó tránh khỏi phải giải quyết bằng vũ lực. Tính cách của Ba Phương có lẽ cũng được hình thành từ lúc đó, vì nếu quá dễ dãi, có khi đã chết đói từ lâu rồi.

"Vậy sau đó Khuyết Lão Tứ thế nào ạ? Còn ba con sau này làm sao lại đi lính?"

"Ba năm thiên tai qua đi, không bao lâu sau Khuyết Lão Tứ bị bắt vì tội đầu cơ trục lợi. Ba con và những đứa trẻ khác được gửi đến cô nhi viện, sau đó thông qua sự giới thiệu của cô nhi viện mà gia nhập quân đội." Mẹ Phương nói tiếp.

"Vậy sau này ba có quay về thăm không ạ?"

Mẹ Phương nghe vậy lắc đầu: "Sau này nghe nói Khuyết Lão Tứ chết trong tù. Còn nhà bà nội, vì ba con không gỡ bỏ được tâm kết nên cũng chưa từng quay về đó nữa."

Nhìn Ba Phương đang tựa người trên ghế ngoài cửa sổ, Phương Viên hơi hiểu được cảm giác của ông. Ở cái tuổi nhỏ như vậy đã bị đuổi khỏi nhà, thực ra bà nội đã từ bỏ ông, căn bản là không hề muốn để ông sống sót.

"Bao nhiêu năm trôi qua rồi, chắc bà nội đã qua đời rồi nhỉ?" Phương Viên có chút cảm khái hỏi.

"Ai mà biết được, nếu bà ấy còn sống thì chắc cũng phải hơn tám mươi rồi." Mẹ Lam vừa nói vừa xoay người ra ngoài lấy chiếc chén trà trên bàn ăn vào, rồi pha một tách trà.

"Đúng rồi, sao con chưa từng nghe mẹ nhắc tới ông nội?" Phương Viên có chút lạ lẫm hỏi.

"Ông nội con năm xưa từng tham gia Kháng Mỹ viện Triều, bị thương trên chiến trường. Sau khi ba con chào đời không lâu thì ông mất."

Mẹ Lam đưa chén trà vào tay anh, ra hiệu bảo anh mang ra cho Ba Phương.

Phương Viên bưng chén trà, nghĩ đến một người phụ nữ nuôi ba đứa con, chợt hiểu được phần nào hoàn cảnh của bà nội năm xưa, nhưng lại cảm thấy phẫn nộ vì hành động của bà, và càng cảm thấy đau lòng cho Ba Phương.