[CÙNG CẢNH TRANG TRÍ ĐÓ. — Cây thông Noel đứng ở góc phòng cạnh cây đàn piano, đã bị tháo sạch đồ trang trí và trơ lại những mẩu nến cháy dở trên những cành xơ xác. Áo choàng và mũ của NORA đang vứt trên ghế sofa. Cô ở một mình trong phòng, đi lại bồn chồn. Cô dừng lại bên ghế sofa và cầm chiếc áo choàng lên.]

NORA.

[thả áo choàng xuống]. Có ai đang đến kìa! [Đi ra cửa và lắng nghe.] Không — chẳng có ai cả. Tất nhiên, hôm nay sẽ chẳng có ai đến đâu, Ngày lễ Giáng sinh — mà ngày mai cũng vậy. Nhưng, nhỡ đâu — [mở cửa nhìn ra ngoài]. Không, trong hòm thư chẳng có gì cả; trống không. [Bước lên phía trước.] Thật vớ vẩn! Chắc chắn anh ta không thể nói nghiêm túc về chuyện đó được. Một chuyện như thế không thể xảy ra; điều đó là không thể — tôi còn ba đứa con nhỏ.

[BÀ VÚ bước vào từ căn phòng bên trái, tay xách một chiếc hộp các-tông lớn.]

BÀ VÚ.

Cuối cùng tôi cũng tìm thấy chiếc hộp đựng bộ đồ hóa trang rồi.

NORA.

Cảm ơn bà; hãy đặt nó lên bàn giúp cháu.

BÀ VÚ.

[làm theo lời]. Nhưng nó bị rách và cần phải vá víu nhiều lắm đấy, cô ạ.

NORA.

Tôi chỉ muốn xé nát nó thành trăm nghìn mảnh.

BÀ VÚ.

Ô hay, cô lại nói gì thế! Nó sửa lại dễ thôi mà — chỉ cần chịu khó một chút là xong.

NORA.

Vâng, cháu sẽ đi gọi bà Linde sang giúp một tay.

BÀ VÚ.

Sao lại thế, cô lại định ra ngoài nữa à? Giữa thời tiết khủng thế này ư? Cô sẽ bị cảm lạnh mất thôi, thưa cô, và rồi lại ngã bệnh cho xem.

NORA.

À, còn có những chuyện tồi tệ hơn thế có thể xảy ra cơ mà. Bọn trẻ thế nào rồi bà?

BÀ VÚ.

Mấy đứa nhỏ tội nghiệp đang chơi đùa với quà Giáng sinh của chúng, nhưng mà —

NORA.

Chúng có hay nhắc đến tôi không?

BÀ VÚ.

Thì thưa cô, chúng đã quen có má ở bên cạnh rồi mà.

NORA.

Vâng, nhưng này vú, từ nay cháu sẽ không thể ở bên chúng nhiều như trước được nữa.

BÀ VÚ.

Chà, trẻ con thì mau quên lắm, quen với cái gì cũng dễ.

NORA.

Bà có nghĩ vậy không? Bà nghĩ chúng sẽ quên mất mẹ nếu mẹ chúng bỏ đi hẳn chứ?

BÀ VÚ.

Lạy Chúa tôi! — bỏ đi hẳn ư?

NORA.

Vú ơi, cháu muốn hỏi vú điều này, cháu đã băn khoăn mãi — làm sao vú lại nỡ đem đứa con đẻ của mình gửi cho người dưng nuôi thế?

BÀ VÚ.

Tôi buộc phải thế chứ, nếu muốn được nhận làm vú em cho cô Nora nhỏ chứ lị.

NORA.

Vâng, nhưng sao vú lại đành lòng làm điều đó?

BÀ VÚ.

Sao cơ, khi mà tôi sắp có được một chỗ làm tốt như thế á? Một đứa con gái nghèo lỡ bước thì phải biết mừng chứ. Hơn nữa, cái gã tồi tệ đó có giúp gì cho tôi đâu.

NORA.

Nhưng chắc là con gái vú đã quên hẳn vú rồi nhỉ.

BÀ VÚ.

Không đâu, làm gì có chuyện đó. Nó vẫn viết thư cho tôi khi nó làm lễ xác tín, và cả khi nó lấy chồng nữa.

NORA.

[vòng tay ôm cổ bà]. Anne già dấu yêu ơi, vú đã là một người mẹ hiền của cháu khi cháu còn bé.

BÀ VÚ.

Cô Nora nhỏ tội nghiệp của tôi lúc ấy có người mẹ nào khác ngoài tôi đâu.

NORA.

Và nếu những đứa con của tôi không có người mẹ nào khác, tôi chắc chắn vú cũng sẽ — Mình đang nói cái quái gì thế này! [Mở hộp ra.] Vào với chúng đi vú. Giờ thì cháu phải—. Ngày mai vú sẽ thấy cháu trông xinh đẹp nhường nào.

BÀ VÚ.

Tôi dám cá là sẽ chẳng có ai đi dự vũ hội mà xinh đẹp được như cô đâu ạ. [Đi vào căn phòng bên trái.]

NORA.

[bắt đầu mở hộp đồ ra, nhưng rồi nhanh chóng đẩy nó ra xa]. Giá mà mình dám bước chân ra ngoài. Giá mà không có ai đến cả. Giá mà mình có thể chắc chắn là sẽ không có chuyện gì xảy ra ở đây trong lúc này. Thật nhảm nhí và vớ vẩn! Sẽ chẳng có ai đến đâu. Chỉ là mình không được nghĩ về nó nữa. Mình sẽ chải chiếc măng-sông này. Những chiếc găng tay mới đáng yêu làm sao! Biến khỏi suy nghĩ của ta đi, biến đi! Một, hai, ba, bốn, năm, sáu — [Thét lên.] A! có ai đang đến thì phải—. [Có động tác định bước về phía cửa, nhưng rồi đứng ngập ngừng.]

[Bà Linde bước vào từ sảnh, nơi bà đã cởi áo choàng và mũ.]

NORA.

Ôi, là chị đấy à, Christine. Ngoài đó không còn ai nữa phải không chị? Chị tốt quá mới sang đây đấy!

BÀ LINDE.

Tôi nghe nói cô vừa ghé qua tìm tôi.

NORA.

Vâng, tôi tiện đường rẽ qua ấy mà. Thực ra, có việc này chị có thể giúp tôi được đấy. Chúng ta ngồi xuống ghế sofa đây đi. Chị nhìn này. Tối mai ở nhà gia đình Stenborg ở tầng trên có tổ chức dạ hội hóa trang; và Torvald muốn tôi hóa trang thành một cô gái đánh cá vùng Naples, rồi nhảy điệu Tarantella mà tôi đã học ở Capri.

BÀ LINDE.

Tôi hiểu rồi; cô sẽ nhập vai cho trọn vẹn.

NORA.

Đúng thế, Torvald muốn vậy mà. Chị xem, váy đây này; Torvald đã đặt may cho tôi từ bên đó, nhưng giờ thì nó rách tung tóe cả rồi, và tôi thì chẳng có ý tưởng gì —

BÀ LINDE.

Chúng ta sẽ sửa lại nó nhanh thôi. Chỉ có một vài chỗ đường viền bị bục chỉ ra thôi mà. Kim với chỉ ư? Thế là đủ rồi.

NORA.

Chị thật tốt quá.

BÀ LINDE.

[vừa may vá vừa nói]. Vậy là ngày mai cô sẽ hóa trang đấy, Nora. Để tôi bảo cái này nhé — tôi sẽ ghé qua một lát để ngắm cô xúng xính trong bộ cánh đẹp đẽ đó. Nhưng tôi quên béng mất chưa cảm ơn cô vì buổi tối tuyệt vời hôm qua.

NORA.

[đứng dậy, đi qua đi lại trong phòng]. À, tôi lại không nghĩ là buổi tối hôm qua vui vẻ như mọi khi đâu. Lẽ ra chị nên đến thị trấn sớm hơn một chút chứ, Christine. Quả thật là Torvald rất có tài biến một ngôi nhà trở nên xinh xắn và ấm cúng.

BÀ LINDE.

Và cô cũng vậy, tôi thấy thế; cô đúng là con gái của bố cô rồi. Nhưng nói tôi nghe xem, bác sĩ Rank lúc nào cũng buồn rầu như hôm qua à?

NORA.

Không đâu; hôm qua là thấy rõ nhất đấy. Tôi phải nói với chị thế này, bác sĩ đang mắc một căn bệnh rất nguy hiểm. Tội nghiệp, ông ấy bị lao cột sống. Bố ông ấy là một kẻ đồi bại từng làm đủ mọi chuyện trác táng; và đó là lý do tại sao con trai ông ấy từ nhỏ đã ốm yếu, chị hiểu chứ?

BÀ LINDE.

[thả kim chỉ xuống]. Nhưng, Nora thân mến của tôi, sao cô lại biết rõ những chuyện như thế này?

NORA.

[đi lại trong phòng]. Chà! Khi cô đã có ba đứa con, thỉnh thoảng cô sẽ được ghé thăm bởi — bởi những phụ nữ có gia đình, những người hiểu biết đôi chút về y khoa, và họ sẽ bàn luận chuyện này chuyện kia.

BÀ LINDE.

[tiếp tục may vá. Im lặng một lát]. Bác sĩ Rank ngày nào cũng đến đây à?

NORA.

Đều đặn mỗi ngày. Ông ấy là bạn thân nhất của Torvald, và cũng là bạn lớn của tôi nữa. Ông ấy chẳng khác nào người trong nhà.

BÀ LINDE.

Nhưng nói cho tôi nghe xem — ông ấy có thực lòng không? Ý tôi là, chẳng phải ông ấy là kiểu người rất hay cố gắng để làm lòng người khác vừa ý đó sao?

NORA.

Không hề chút nào. Sao chị lại nghĩ thế?

BÀ LINDE.

Hôm qua khi cô giới thiệu ông ấy với tôi, ông ấy tuyên bố rằng đã từng nghe nhắc đến tên tôi rất nhiều lần trong ngôi nhà này; nhưng sau đó tôi nhận ra chồng cô hoàn toàn chẳng biết tôi là ai. Vậy thì bác sĩ Rank — sao có thể như thế được?

NORA.

Đúng thế đấy, Christine. Torvald yêu quý tôi đến mức ngớ ngẩn, anh ấy muốn giữ tôi là của riêng anh ấy hoàn toàn, như anh ấy vẫn thường nói. Hồi đầu, dường như anh ấy gần như ghen lừng ghen lẫy nếu tôi nhắc đến bất kỳ người thân yêu nào ở nhà bố mẹ đẻ, thế nên dĩ nhiên là tôi thôi không nhắc đến nữa. Nhưng tôi hay trò chuyện những chuyện đó với bác sĩ Rank, bởi vì ông ấy thích nghe.

BÀ LINDE.

Nghe tôi nói này, Nora. Trong nhiều chuyện, cô vẫn giống như một đứa trẻ, còn tôi thì từng trải hơn cô ở nhiều mặt và có thêm chút ít kinh nghiệm. Hãy để tôi nói cho cô điều này — cô nên chấm dứt chuyện đó với bác sĩ Rank đi.

NORA.

Tôi phải chấm dứt điều gì cơ?

BÀ LINDE.

Tôi nghĩ là hai điều. Hôm qua cô đã nói mấy chuyện nhảm nhí về một người ngưỡng mộ giàu có sắp để lại tiền cho cô —

NORA.

Một người ngưỡng mộ hoàn toàn không có thật, thật không may! Nhưng rồi sao nữa?

BÀ LINDE.

Bác sĩ Rank có phải là người khá giả không?

NORA.

Vâng, đúng vậy.

BÀ LINDE.

Và không phải lo chu cấp cho ai chứ?

NORA.

Không, chẳng vướng bận ai cả; nhưng mà —

BÀ LINDE.

Và ngày nào cũng đến đây ư?

NORA.

Đúng thế, tôi vừa nói với chị rồi còn gì.

BÀ LINDE.

Nhưng làm thế nào mà một người lịch thiệp như thế lại kém tế nhị đến vậy?

NORA.

Tôi chẳng hiểu chị đang nói gì cả.

BÀ LINDE.

Đừng có quanh co nữa, Nora. Cô tưởng tôi không đoán ra ai là người đã cho cô vay hai trăm rưỡi bảng Anh chắc?

NORA.

Chị điên rồi sao? Sao chị lại có thể nghĩ ra điều quái gở ấy cơ chứ! Một người bạn của chúng ta, người mà ngày nào cũng đến đây! Chị có nhận thức được tình cảnh khủng khiếp và đau đớn đến nhường nào nếu đúng là như thế không?

BÀ LINDE.

Vậy hóa ra không phải là ông ấy thật à?

NORA.

Không, chắc chắn là không rồi. Chuyện đó chưa từng lướt qua trong đầu tôi dẫu chỉ một giây. Hơn nữa, lúc đó ông ấy làm gì có tiền để cho vay; mãi sau này ông ấy mới được thừa kế tiền.

BÀ LINDE.

À, tôi nghĩ đó là điều may mắn cho cô đấy, Nora thân mến của tôi ạ.

NORA.

Không, chưa bao giờ tôi có ý định đi vay bác sĩ Rank cả. Mặc dù tôi hoàn toàn chắc chắn rằng nếu tôi hỏi mượn ông ấy —

BÀ LINDE.

Nhưng tất nhiên là cô sẽ không làm thế.

NORA.

Tất nhiên là không rồi. Tôi có lý do gì để nghĩ rằng việc đó là cần thiết đâu. Nhưng tôi hoàn toàn chắc chắn rằng nếu tôi nói với bác sĩ Rank —

BÀ LINDE.

Sau lưng chồng cô á?

NORA.

Tôi phải chấm dứt chuyện đó với người kia, và việc đó cũng sẽ phải làm sau lưng anh ấy thôi. Tôi phải chấm dứt dứt điểm với gã đó.

BÀ LINDE.

Ừ, hôm qua tôi cũng đã bảo cô thế rồi, nhưng mà —

NORA.

[đi qua đi lại]. Đàn ông có thể giải quyết một chuyện như thế dễ dàng hơn phụ nữ nhiều —

BÀ LINDE.

Chồng của mình thì đúng thế.

NORA.

Nói nhảm! [Đứng sững lại.] Khi cô trả hết nợ, cô sẽ lấy lại được giấy khất nợ của mình, đúng không?

BÀ LINDE.

Đương nhiên rồi, đó là điều hiển nhiên.

NORA.

Và có thể xé nó ra thành trăm nghìn mảnh, rồi đem đốt đi — cái thứ giấy tờ dơ bẩn đáng ghét ấy!

BÀ LINDE.

[nhìn chằm chằm vào cô, đặt kim chỉ xuống và từ từ đứng dậy]. Nora, cô đang giấu tôi điều gì phải không.

NORA.

Trông tôi có giống như đang giấu giếm điều gì không?

BÀ LINDE.

Kể từ sáng hôm qua đến nay đã có chuyện gì xảy ra với cô rồi. Nora, rốt cuộc là chuyện gì vậy?

NORA.

[đến gần bà hơn]. Christine! [Lắng nghe.] Suỵt! Torvald về rồi kìa. Chị có phiền không nếu tạm thời sang bên chỗ mấy đứa trẻ một lúc? Torvald không thể chịu nổi cảnh thấy ai đang may vá đâu. Để bà Anne giúp chị nhé.

BÀ LINDE.

[thu dọn một số đồ đạc lại]. Chắc chắn rồi — nhưng tôi sẽ không rời khỏi đây cho đến khi chúng ta nói rõ ngọn ngành với nhau đâu đấy. [Bà đi vào căn phòng bên trái, đúng lúc HELMER từ sảnh bước vào.]

NORA.

[tiến lại phía HELMER]. Em mong anh về quá cơ, Torvald yêu quý ạ.

HELMER.

Đấy là thợ may vừa về à em?

NORA.

Không, là Christine; chị ấy đang giúp em sửa lại váy. Anh sẽ thấy em trông cực kỳ bảnh bao cho mà xem.

HELMER.

Thế không phải là một ý tưởng tuyệt vời của anh sao nào?

NORA.

Tuyệt vời! Nhưng anh không nghĩ là em cũng rất đáng yêu khi chịu làm theo ý anh à?

HELMER.

Đáng yêu ư? — chỉ vì em làm theo ý chồng thôi á? Thôi nào, cô nàng ranh ma nhỏ bé của anh, anh chắc là em không có ý đó đâu. Nhưng anh không làm phiền em nữa; chắc em còn phải thử váy nữa chứ.

NORA.

Chắc anh lại chuẩn bị làm việc phải không.

HELMER.

Ừ. [Giơ cho cô xem một tập tài liệu.] Em nhìn này. Anh vừa ở ngân hàng về đây. [Quay người định vào phòng làm việc của mình.]

NORA.

Torvald.

HELMER.

Sao thế em?

NORA.

Nếu con sóc nhỏ của anh nài nỉ anh một việc thế này, thật là tha thiết... —?

HELMER.

Thì sao nào?

NORA.

Anh có đồng ý không?

HELMER.

Trước hết anh phải nghe xem đó là việc gì đã chứ.

NORA.

Con sóc của anh sẽ chạy nhảy quanh nhà và làm mọi trò vui nếu anh chịu tử tế và làm theo điều nó muốn.

HELMER.

Nói thẳng ra xem nào.

NORA.

Chim sơn ca của anh sẽ ríu rít ở mọi căn phòng, với tiếng hót lúc trầm lúc bổng —

HELMER.

Thì chim sơn ca của anh vẫn làm thế suốt còn gì.

NORA.

Em sẽ hóa thân thành nàng tiên và nhảy múa dưới ánh trăng cho anh xem, Torvald ạ.

HELMER.

Nora — chắc chắn là em không định nhắc lại cái yêu cầu mà em đã đặt ra với anh hồi sáng nay đấy chứ?

NORA.

[tiến lại gần anh]. Vâng, Torvald, em tha thiết xin anh đấy —

HELMER.

Em thực sự có gan khơi lại vấn đề đó lần nữa cơ à?

NORA.

Vâng, anh yêu, anh phải làm theo lời em; anh phải để Krogstad giữ lại chức vụ trong ngân hàng.

HELMER.

Nora thân yêu của anh ơi, chính vị trí đó anh đã sắp xếp để giao lại cho bà Linde rồi.

NORA.

Vâng, anh đã rất tử tế trong chuyện đó; nhưng anh hoàn toàn có thể sa thải một nhân viên khác thay vì Krogstad cơ mà.

HELMER$.

Đây đúng là sự bướng bỉnh không thể tin nổi! Chỉ vì em trót hứa một cách thiếu suy nghĩ là sẽ nói đỡ cho hắn ta, mà em lại mong anh phải —

NORA.

Không phải vì lý do đó đâu, Torvald. Là vì chính bản thân anh đấy. Gã này viết bài trên mấy tờ báo nhơ bẩn nhất; chính anh đã bảo em thế mà. Hắn có thể gây cho anh vô số tai họa khôn lường. Em sợ hắn chết khiếp đi được —

HELMER.

À, anh hiểu rồi; chính những ký ức ngày xưa đang làm em hoảng sợ.

NORA.

Ý anh là sao?

HELMER.

Đương nhiên là em đang nghĩ đến bố em rồi.

NORA.

Vâng — vâng, tất nhiên là thế rồi. Anh hãy nhớ lại xem những kẻ ác khẩu đó đã viết gì trên báo chí về bố, và chúng đã vu khống ông khủng khiếp đến thế nào. Em tin là chúng đã tống cổ ông khỏi chức vụ nếu Bộ không cử anh sang để điều tra về việc đó, và nếu anh không tỏ ra rộng lượng và sẵn sàng giúp đỡ ông ấy đến vậy.

HELMER$.

Nora nhỏ của anh ơi, có một sự khác biệt rất quan trọng giữa bố em và anh. Danh tiếng của bố em với tư cách là một quan chức nhà nước không phải là không có điểm đáng ngờ. Còn của anh thì có, và anh hy vọng nó sẽ tiếp tục như thế chừng nào anh còn nắm giữ chức vụ của mình.

NORA.

Anh chẳng bao giờ có thể biết trước được những kẻ đó có thể mưu tính ra những trò quỷ quyệt gì đâu. Lẽ ra chúng ta phải có một cuộc sống thật tốt đẹp, thật ấm cúng và hạnh phúc ở cái tổ ấm yên bình này, và không phải bận tâm lo nghĩ gì cả — anh, em và các con nữa chứ, Torvald! Đó là lý do tại sao em tha thiết cầu xin anh —

HELMER.

Và chính bằng cách đứng ra xin xỏ cho hắn, em lại làm cho anh không thể nào giữ hắn lại được nữa. Ở Ngân hàng người ta đã biết thừa là anh định sa thải Krogstad rồi. Bây giờ lại để râm rang ra ngoài là vị giám đốc mới đã thay đổi ý định theo lệnh của vợ mình sao —

NORA.

Và nếu đúng là thế thì sao nào?

HELMER.

Tất nhiên rồi! — miễn là cô nàng bướng bỉnh này đạt được mục đích của mình! Em tưởng anh sẽ tự làm cho mình trở nên nực cười trước toàn thể nhân viên, để người ta nghĩ rằng anh là một kẻ dễ bị lung lay bởi đủ mọi thứ áp lực bên ngoài chắc? Anh sẽ phải gánh chịu hậu quả của chuyện đó rất sớm thôi, anh nói thật đấy! Và hơn thế nữa, có một điều làm cho anh hoàn toàn không thể để Krogstad ở lại Ngân hàng chừng nào anh còn làm giám đốc.

NORA$.

Đó là điều gì cơ chứ?

HELMER.

Những vết nhơ đạo đức của hắn thì nếu cần thiết anh có thể đã phớt lờ đi rồi —

NORA.

Vâng, anh có thể mà — có phải thế không?

HELMER.

Và anh nghe nói hắn cũng là một nhân viên làm việc rất năng nổ. Nhưng anh đã biết hắn từ hồi chúng ta còn là những đứa trẻ. Đó là một trong những tình bạn bồng bột mà sau này thường trở thành gánh nặng trong đời. Anh cứ nói thẳng ra cho em biết, chúng ta đã từng có thời gian cực kỳ thân thiết với nhau. Nhưng cái gã kém tế nhị này chẳng bao giờ biết kiềm chế khi có mặt người khác. Trái lại, hắn tưởng điều đó cho phép hắn có quyền dùng giọng điệu suồng sã với anh, cứ hở ra một phút là “Này, Helmer, anh bạn già!” và đủ thứ kiểu cách như thế. Anh đảm bảo là điều đó cực kỳ khó chịu đối với anh. Hắn sẽ làm cho vị trí của anh ở Ngân hàng trở thành không thể dung nổi.

NORA.

Torvald, em không tin là anh thực sự nghĩ thế đâu.

HELMER.

Không tin à? Sao lại không?

NORA.

Bởi vì đó là một cách nhìn nhận vấn đề quá ư hẹp hòi.

HELMER.

Em đang nói gì thế hả? Hẹp hòi ư? Em nghĩ anh là kẻ hẹp hòi à?

NORA.

Không, hoàn toàn ngược lại cơ, anh yêu — và chính xác là vì thế.

HELMER.

Thì cũng thế cả thôi. Em bảo quan điểm của anh là hẹp hòi, thế thì anh cũng phải là kẻ hẹp hòi rồi. Hẹp hòi! Thôi được rồi — anh phải chấm dứt chuyện này ngay. [Đi đến cửa sảnh và gọi lớn.] Helen!

NORA.

Anh định làm gì thế?

HELMER.

[vừa lục lọi đống giấy tờ vừa nói]. Giải quyết nó cho xong. [NGƯỜI LÀM bước vào.] Em nhìn đây; cầm bức thư này và mang xuống dưới nhà ngay lập tức. Tìm một người đưa thư và bảo hắn giao nó đi, phải nhanh lên đấy. Địa chỉ có sẵn trên bì thư rồi, và đây là tiền công.

NGƯỜI LÀM.

Vâng, thưa ông. [Cầm thư đi ra.]

HELMER.

[vừa thu dọn giấy tờ vừa nói]. Rồi, cô nàng bướng bỉnh nhỏ bé của anh.

NORA.

[thở hổn hển]. Torvald — bức thư vừa rồi là gì thế?

HELMER.

Quyết định sa thải Krogstad.

NORA.

Gọi con bé quay lại đi, Torvald! Vẫn còn kịp mà. Ôi Torvald, gọi con bé quay lại đi! Vì em — vì chính anh — vì các con! Anh có nghe thấy em nói không, Torvald? Gọi con bé lại đi! Anh không biết bức thư đó có thể mang lại tai họa gì cho chúng ta đâu.

HELMER.

Quá muộn mất rồi.

NORA.

Vâng, quá muộn rồi.

HELMER.

Nora thân yêu của anh, anh có thể tha thứ cho sự lo lắng của em, mặc dù thực ra đó là một sự lăng mạ đối với anh. Đúng thế thật đấy. Chẳng phải là một sự sỉ nhục khi nghĩ rằng anh lại phải sợ sự trả thù của một gã thư lại nghèo đói hay sao? Nhưng dẫu sao anh vẫn tha thứ cho em, bởi vì đó là một minh chứng hùng hồn cho tình yêu to lớn mà em dành cho anh. [Ôm cô vào lòng.] Và thế mới phải chứ, Nora yêu dấu của anh. Mặc cho chuyện gì xảy ra đi nữa, em cứ tin chắc rằng anh sẽ có đủ cả lòng dũng cảm lẫn sức mạnh khi cần đến chúng. Em sẽ thấy anh đủ nam tính để gánh vác mọi chuyện lấy một mình.

NORA.

[với giọng nói kinh hoàng]. Ý anh là gì khi nói thế?

HELMER.

Tất cả mọi chuyện, anh nói thế —

NORA.

[lấy lại bình tĩnh]. Anh sẽ không bao giờ phải làm điều đó đâu.

HELMER.

Thế mới phải chứ. Nào, chúng ta sẽ cùng gánh vác, Nora, như vợ chồng phải thế. Mọi chuyện sẽ là như vậy. [Ân cần vuốt ve cô.] Em vừa lòng chưa nào? Nào! Nào! — đừng có giương cái đôi mắt bồ câu sợ sệt ấy lên nhìn anh nữa! Mọi chuyện chỉ là sự tưởng tượng hão huyền nhất thối! — Bây giờ, em phải đi chơi đàn bản Tarantella và tập luyện với cái xắc-xô đi. Anh sẽ vào phòng làm việc phía trong và khép cửa lại, anh sẽ chẳng nghe thấy gì hết; em muốn làm ồn bao nhiêu tùy ý. [Quay người lại ở ngưỡng cửa.] Và khi Rank đến, hãy bảo ông ấy vào tìm anh. [Gật đầu với cô, cầm tập tài liệu đi vào phòng và khép cửa lại phía sau.]

NORA.

[hoang mang tột độ vì lo sợ, đứng chết sững tại chỗ và thì thầm]. Anh ấy dám làm thật. Anh ấy sẽ làm thật đấy. Anh ấy sẽ làm bất chấp tất cả. — Không, không được thế! Không bao giờ, không bao giờ! Thà chịu bất cứ thứ gì còn hơn thế! Ôi, ước gì có ai cứu giúp, có lối thoát nào đó! [Tiếng chuông cửa reo lên.] Bác sĩ Rank! Thà chịu bất cứ thứ gì còn hơn thế — bất cứ cái gì, dù là gì đi nữa! [Cô đưa hai tay ôm mặt, lấy lại bình tĩnh, đi ra cửa rồi mở ra. RANK đang đứng bên ngoài, cởi áo khoác treo lên. Trong suốt đoạn đối thoại tiếp theo, trời bắt đầu sập tối.]

NORA.

Chào bác sĩ Rank. Cháu nhận ra tiếng chuông của bác. Nhưng bây giờ bác không được vào chỗ Torvald đâu nhé; cháu nghĩ anh ấy đang bận việc gì đó.

RANK.

Còn cháu thì sao?

NORA.

[kéo ông vào nhà và khép cửa lại]. Ồ, bác thừa biết là cháu lúc nào cũng có thời gian dành cho bác mà.

RANK.

Cảm ơn cháu. Bác sẽ tận dụng khoảng thời gian đó nhiều nhất có thể.

NORA.

Ý bác là sao cơ ạ? Nhiều nhất có thể là thế nào?

RANK.

Chà, điều đó làm cháu hoảng sợ à?

NORA.

Đó là một cách nói kỳ lạ quá. Sắp có chuyện gì xảy ra à bác?

RANK.

Chẳng có chuyện gì ngoài điều mà bác đã chuẩn bị tinh thần từ lâu. Chỉ là bác không ngờ nó lại đến sớm thế.

NORA.

[túm lấy tay ông]. Bác phát hiện ra điều gì rồi à? Bác sĩ Rank, bác phải nói cho cháu biết.

RANK.

[ngồi xuống cạnh lò sưởi]. Mọi chuyện chấm hết với bác rồi. Và không thể cứu vãn được nữa.

NORA.

[thở phào nhẹ nhõm]. Là chuyện của chính bác thôi ư?

RANK.

Thế còn ai nữa? Tự dối lòng mình thì có ích gì đâu. Bác là kẻ khốn khổ nhất trong số các bệnh nhân của bác, thưa bà Helmer. Dạo gần đây bác đã tự kiểm điểm lại cái hệ thống nội tạng của mình rồi. Phá sản! Chắc chỉ trong vòng một tháng nữa là bác sẽ nằm mục rữa ngoài nghĩa địa thôi.

NORA.

Sao bác lại nói những lời khó nghe thế cơ chứ!

RANK.

Bản thân sự việc đã tồi tệ đến phát tởm rồi, và điều tệ nhất là bác sẽ còn phải đối mặt với vô số thứ tồi tệ hơn thế trước khi điều đó xảy ra. Bác sẽ chỉ tự kiểm tra lại bản thân mình thêm một lần nữa thôi; khi làm xong việc đó, bác sẽ biết khá chắc chắn khi nào thì những nỗi kinh hoàng của sự tan rã bắt đầu. Có chuyện này bác muốn nói với cháu. Bản chất tinh tế của Helmer khiến anh ta có một sự ghê tởm không thể kìm ném nổi đối với mọi thứ xấu xí; bác sẽ không để anh ta bén mảng vào phòng bệnh của bác đâu.

NORA.

Ôi, nhưng thưa bác sĩ Rank —

RANK.

Bác không cho anh ta vào đó đâu. Dù ở hoàn cảnh nào đi nữa. Bác sẽ chặn cửa không cho anh ta bước vào. Ngay khi bác hoàn toàn chắc chắn rằng thời điểm tồi tệ nhất đã đến, bác sẽ gửi cho cháu tấm danh thiếp có hình cây thánh giá màu đen, và khi đó cháu sẽ biết là cái kết gớm ghiếc đã bắt đầu.

NORA.

Hôm nay bác cứ nói năng ngớ ngẩn thế nào ấy. Thế mà cháu lại cứ mong bác thật vui vẻ cơ đấy.

RANK.

Khi mà tử thần đang rình rập ngay bên cạnh ư? — Lại phải trả cái giá này cho tội lỗi của người khác ư? Làm gì có tí công lý nào trong đó chứ? Và ở mỗi một gia đình, bằng cách này hay cách khác, một sự trừng phạt tàn nhẫn tương tự đang được giáng xuống —

NORA.

[đưa tay bịt tai lại]. Thật nhảm nhí! Hãy nói chuyện gì vui vẻ đi bác.

RANK.

Ồ, toàn bộ câu chuyện này chỉ là một trò cười thôi mà. Cái cột sống tội nghiệp ngây thơ của bác lại phải chịu trận thay cho những cuộc vui thời trẻ của bố bác đấy.

NORA.

[ngồi xuống chiếc bàn ở bên trái]. Chắc là ý bác muốn nói ông ấy quá thích ăn măng tây và pa-tê gan ngỗng, phải không nào?

RANK.

Đúng thế, và cả nấm cục nữa.

NORA$.

Nấm cục, vâng. Cả hàu nữa chứ, chắc thế hả bác?

RANK.

Hàu chứ, tất nhiên rồi, điều đó thì khỏi phải bàn.

NORA.

Và cả tỉ thứ rượu vang đỏ lẫn sâm-panh nữa. Thật đáng buồn khi tất cả những món ngon lành đó lại quay sang trả thù xương cốt của chúng ta.

RANK.

Nhất là khi chúng lại trả thù trên những cái xương xẩu bất hạnh của những kẻ chưa từng được thỏa mãn thưởng thức chúng mới cay đắng làm sao.

NORA$.

Vâng, đó mới chính là phần đáng buồn nhất của mọi chuyện.

RANK.

[nhìn cô với ánh mắt dò xét]. Hừm! —

NORA.

[sau một khoảng lặng ngắn]. Sao bác lại cười?

RANK$.

Không, chính cháu mới là người cười mà.

NORA.

Không, chính bác mỉm cười cơ mà, bác sĩ Rank!

RANK.

[đứng dậy]. Cháu còn ranh mãnh hơn bác tưởng đấy.

NORA$.

Hôm nay tâm trạng cháu cứ dở dở ương ương thế nào ấy.

RANK.

Xem chừng là thế đấy.

NORA.

[đặt hai tay lên vai ông]. Bác sĩ Rank yêu quý của cháu ơi, tử thần không được phép cướp bác đi khỏi Torvald và cháu đâu đấy.

RANK.

Đó là một sự mất mát mà các cháu sẽ nguôi ngoai rất nhanh thôi. Những người đã khuất thì chẳng mấy chốc sẽ bị lãng quên.

NORA.

[lo lắng nhìn ông]. Bác tin là thế thật sao?

RANK.

Người ta sẽ lại thiết lập những mối quan hệ mới, và rồi —

NORA.

Ai sẽ thiết lập những mối quan hệ mới cơ chứ?

RANK$.

Cả cháu và Helmer nữa, khi bác không còn nữa. Bác nghĩ chính cháu cũng đang trên con đường tiến đến điều đó rồi còn gì. Tối qua cái cô Linde đó đến đây có việc gì thế?

NORA$.

Ồ ho! — bác không có ý định bảo là bác đang ghen với tội nghiệp Christine đấy chứ?

RANK.

Có đấy, bác ghen đấy. Cô ta sẽ là người kế nhiệm bác trong ngôi nhà này. Khi bác tiêu đời rồi, người phụ nữ này sẽ —

NORA.

Suỵt! Đừng nói to thế. Chị ấy đang ở trong căn phòng đằng kia kìa.

RANK.

Hôm nay lại đến nữa. Đấy, cháu thấy chưa.

NORA.

Chị ấy chỉ sang may váy giúp cháu thôi mà. Lạy Chúa tôi, sao bác vô lý thế cơ chứ! [Ngồi phịch xuống ghế sofa.] Nào, ngoan ngoãn đi bác sĩ Rank, ngày mai bác sẽ thấy cháu nhảy đẹp nhường nào, và bác cứ tưởng tượng là cháu đang nhảy vì bác nhé — và tất nhiên là cả vì Torvald nữa chứ. [Lấy ra nhiều thứ khác nhau từ trong hộp.] Bác sĩ Rank, lại đây ngồi xuống đi, cháu cho bác xem cái này.

RANK.

[ngồi xuống]. Cái gì thế cháu?

NORA.

Bác cứ nhìn mấy thứ này đi!

RANK.

Tất lụa.

NORA.

Màu da người đấy. Đáng yêu làm sao cơ chứ? Ở đây bây giờ tối quá, nhưng ngày mai thì —. Không, không, không! Bác chỉ được phép nhìn vào bàn chân thôi đấy. Ôi thôi được, bác được phép nhìn cả lên cẳng chân nữa cũng được.

RANK.

Hừm! —

NORA.

Sao trông bác lại có vẻ soi mói thế hả? Bác không nghĩ là nó vừa vặn với chân cháu à?

RANK.

Bác không có cơ sở nào để đưa ra nhận định về chuyện đó cả.

NORA.

[nhìn ông một thoáng]. Xấu hổ chưa! [Dùng đôi tất khẽ đánh vào tai ông một cái.] Đấy là để phạt bác đấy. [Gấp chúng lại.]

RANK.

Thế còn những món đồ đẹp đẽ nào khác mà bác được phép ngắm nữa không?

NORA.

Không một thứ nào nữa đâu, vì tội hư hỏng của bác đấy. [Cô lục lọi đống đồ, vừa làm vừa lẩm bẩm hát.]

RANK.

[sau một khoảng lặng ngắn]. Khi ngồi ở đây, trò chuyện với cháu một cách thân mật thế này, bác chẳng thể nào tưởng tượng nổi mọi chuyện của mình sẽ ra sao nếu bác chưa từng bước chân vào ngôi nhà này.

NORA.

[mỉm cười]. Cháu tin là bác thực sự cảm thấy thoải mái như ở nhà mình khi ở cùng chúng cháu mà.

RANK.

[hạ thấp giọng, nhìn thẳng về phía trước]. Và rồi lại buộc phải rời bỏ tất cả những điều đó —

NORA.

Nói nhảm nào, bác có phải rời đi đâu cơ chứ.

RANK.

[vẫn như trước]. Và không thể để lại phía sau dù chỉ là một chút biểu hiện nhỏ nhoi của lòng biết ơn, hầu như chẳng có lấy nổi một niềm tiếc nuối thoáng qua — chẳng có gì ngoài một chỗ trống trơn mà bất kỳ kẻ đến sau nào cũng có thể khỏa lấp tốt như bất cứ ai khác.

NORA.

Và nếu bây giờ cháu nhờ bác một —? Không!

RANK.

Nhờ việc gì thế cháu?

NORA.

Một minh chứng thật lớn lao cho tình bạn của bác —

RANK.

Được chứ, được chứ!

NORA.

Ý cháu là một ân huệ cực kỳ to lớn —

RANK.

Cháu thực sự sẽ làm bác hạnh phúc như vậy một lần chứ?

NORA.

À, nhưng bác còn chưa biết đó là việc gì đâu.

RANK.

Chưa — nhưng cứ nói cho bác nghe đi.

NORA$.

Cháu thực sự không thể nói được, bác sĩ Rank. Đó là một việc vượt quá mọi lẽ thường; nó đòi hỏi lời khuyên, sự giúp đỡ, và một ân huệ —

RANK.

Việc càng lớn bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu. Bác chẳng thể hình nổi cháu đang ám chỉ điều gì nữa. Nói cho bác nghe đi nào. Cháu không có được sự tin tưởng của bác sao?

NORA$.

Còn hơn bất kỳ ai khác chứ ạ. Cháu biết bác là người bạn chân tình và tốt nhất của cháu, thế nên cháu sẽ nói cho bác biết đó là việc gì. Chà, bác sĩ Rank, đó là một việc bác phải giúp cháu ngăn chặn lại. Bác biết Torvald yêu thương cháu tha thiết, yêu đến sâu sắc nhường nào; anh ấy sẽ chẳng bao giờ ngần ngại dâng hiến cả mạng sống vì cháu dẫu chỉ trong một khoảnh khắc.

RANK.

[ngả người về phía cô]. Nora — cháu có nghĩ anh ta là người duy nhất —?

NORA.

[giật mình nhẹ]. Người duy nhất —?

RANK.

Người duy nhất sẵn sàng vui vẻ dâng hiến mạng sống vì lợi ích của cháu.

NORA.

[buồn bã]. Ý bác là thế ư?

RANK.

Bác đã quyết tâm là cháu phải biết điều đó trước khi bác rời đi, và sẽ chẳng bao giờ có cơ hội nào tốt hơn lúc này nữa. Bây giờ thì cháu biết rồi đấy, Nora ạ. Và bây giờ cháu cũng biết rằng, cháu có thể tin tưởng bác giống như không thể tin tưởng bất kỳ ai khác trên đời.

NORA.

[đứng dậy, một cách có chủ đích và lặng lẽ]. Tránh đường cho cháu qua với.

RANK.

[tránh sang một bên để nhường đường cho cô, nhưng vẫn ngồi nguyên tại chỗ]. Nora!

NORA.

[đứng ở cửa sảnh]. Helen, mang đèn vào đây. [Đi tới chỗ lò sưởi.] Bác sĩ Rank yêu quý ạ, vừa rồi bác cư xử thật sự rất tồi tệ đấy.

RANK.

Vì đã yêu mến cháu nhiều như bất kỳ ai khác ư? Thế là tồi tệ lắm sao?

NORA.

Không, nhưng lại đi thốt lên những lời đó với cháu. Thực sự là không có sự cần thiết nào —

RANK.

Ý cháu là gì? Cháu đã biết sẵn rồi à —? [NGƯỜI LÀM mang đèn vào, đặt lên bàn rồi đi ra.] Nora — bà Helmer — nói cho bác nghe, cháu đã có chút linh cảm nào về chuyện này chưa?

NORA.

Ôi, làm sao cháu biết được là mình có hay không có chứ? Cháu thực sự không thể nói cho bác biết được đâu — Không ngờ bác lại có thể vụng về đến thế cơ chứ, bác sĩ Rank! Mọi chuyện của chúng ta đang tiến triển tốt đẹp thế cơ mà.

RANK.

Chà, dẫu sao thì bây giờ cháu cũng biết rằng cháu có thể sai khiến bác, cả thể xác lẫn tâm hồn. Thế thì cháu không nói ra ý muốn của mình đi ư?

NORA.

[nhìn ông]. Sau những chuyện vừa xảy ra á?

RANK.

Bác xin cháu hãy cho bác biết đó là việc gì.

NORA.

Bây giờ thì cháu chẳng thể nói gì với bác được nữa.

RANK.

Không được đâu, không được đâu. Cháu không được trừng phạt bác bằng cách đó chứ. Hãy cho phép bác được làm vì cháu tất cả những gì một người đàn ông có thể làm.

NORA.

Bây giờ bác chẳng thể làm gì cho cháu nữa đâu. Hơn nữa, thực ra cháu cũng chẳng cần bất kỳ sự giúp đỡ nào cả. Bác sẽ thấy là toàn bộ câu chuyện chỉ thuần túy là do trí tưởng tượng của cháu mà thôi. Thực sự là thế đấy — dĩ nhiên là thế rồi! [Ngồi xuống chiếc ghế bập bênh, mỉm cười nhìn ông.] Bác đúng là một người đàn ông tuyệt vời đấy, bác sĩ Rank! — bác không thấy xấu hổ với bản thân mình sao, bây giờ khi ngọn đèn đã được mang lên rồi này?

RANK.

Một chút cũng không. Nhưng có lẽ tốt hơn là bác nên đi — đi vĩnh viễn?

NORA.

Không đời nào, bác không được phép đi đâu cả. Tất nhiên là bác vẫn phải đến đây như trước rồi. Bác thừa biết Torvald không thể sống thiếu bác mà.

RANK.

Ừ, thế còn cháu thì sao?

NORA.

Ôi, cháu lúc nào cũng cực kỳ vui mừng mỗi khi bác đến ấy chứ.

RANK.

Chính điều đó, chính điều đó đã làm bác đi lệch hướng. Cháu đối với bác là một điều bí ẩn. Bác đã từng nghĩ rằng đôi khi cháu thích ở bên cạnh bác ngang ngửa với việc ở bên Helmer ấy chứ.

NORA.

Vâng — bác thấy đấy, có những người mà mình yêu quý nhất, nhưng lại có những người khác mà mình hầu như luôn luôn muốn có họ ở bên để bầu bạn hơn.

RANK.

Ừ, nghe cũng có lý đấy.

NORA.

Hồi còn ở nhà, dĩ nhiên là cháu yêu bố nhất. Nhưng cháu luôn nghĩ sẽ cực kỳ vui nhộn nếu cháu có thể lẻn xuống phòng của mấy người hầu, bởi vì họ chẳng bao giờ giảng đạo lý gì cả, và toàn kể cho nhau nghe những chuyện thú vị làm sao.

RANK.

Bác hiểu rồi — bác chính là người đã thế chân vào chỗ của họ đấy.

NORA.

[nhổm dậy đi về phía ông]. Ôi, bác sĩ Rank đáng yêu và tốt bụng của cháu ơi, cháu không hề có ý đó đâu. Nhưng chắc chắn bác cũng phải hiểu rằng ở bên Torvald đôi khi cũng hơi giống như ở bên bố vậy — [NGƯỜI LÀM từ sảnh bước vào.]

NGƯỜI LÀM.

Thưa cô, có việc này ạ. [Thì thầm và đưa cho cô một tấm danh thiếp.]

NORA.

[liếc nhìn tấm danh thiếp]. Ôi! [Đút ngay vào túi áo.]

RANK.

Có chuyện gì không ổn à cháu?

NORA.

Không, không, không có gì đáng kể đâu. Chỉ là chuyện gì đó thôi — chiếc váy mới của cháu ấy mà —

RANK.

Sao cơ? Chiếc váy của cháu đang nằm ở đằng kia cơ mà.

NORA.

À, vâng, cái đó; nhưng đây là cái khác. Cháu đặt may thêm. Torvald không được biết về chuyện này —

RANK$.

Ồ ho! Thế hóa ra đó là bí mật lớn à.

NORA.

Tất nhiên rồi. Bác cứ vào trong với anh ấy đi; anh ấy đang ngồi ở căn phòng phía trong đấy. Cứ giữ anh ấy lại lâu bao nhiêu tùy thích —

RANK.

Cháu cứ yên tâm đi; bác sẽ không để anh ta trốn thoát đâu. [Đi vào phòng của HELMER.]

NORA.

[nói với NGƯỜI LÀM]. Và anh ta đang đứng chờ ở dưới bếp à?

NGƯỜI LÀM.

Vâng thưa cô; anh ta đi lối cầu thang phía sau lên ạ.

NORA.

Nhưng chẳng lẽ em đã không bảo anh ta là không có ai ở nhà sao?

NGƯỜI LÀM.

Dạ em có chứ, nhưng mà không ăn thua gì ạ.

NORA.

Anh ta không chịu đi về à?

NGƯỜI LÀM.

Vâng; anh ta bảo nhất định không chịu về cho đến khi gặp được cô bằng được cơ ạ.

NORA.

Thôi được, hãy bảo anh ta vào đi — nhưng phải thật khẽ khàng nhé. Helen, em không được nói nửa lời về chuyện này với ai đâu đấy. Đây là món quà bất ngờ dành cho chồng chị đấy.

NGƯỜI LÀM.

Dạ vâng, thưa cô, em hiểu rồi ạ. [Đi ra.]

NORA.

Chuyện khủng khiếp này sắp xảy ra rồi! Nó sẽ xảy ra bất chấp cả việc tôi có muốn hay không! Không, không, không, nó không thể xảy ra được — nó không được phép xảy ra! [Cô cài chốt cửa phòng HELMER lại. NGƯỜI LÀM mở cửa sảnh cho KROGSTAD bước vào và khép lại phía sau hắn. Hắn đang mặc một chiếc áo khoác lông thú, đi bốt cao cổ và đội mũ lông.]

NORA.

[tiến lại phía hắn]. Nói nhỏ thôi — chồng tôi đang ở nhà đấy.

KROGSTAD.

Chuyện đó không quan trọng.

NORA.

Anh muốn gì ở tôi?

KROGSTAD.

Một lời giải thích về một vài chuyện.

NORA.

Vậy thì nói mau lên đi. Chuyện gì nào?

KROGSTAD.

Chắc cô cũng biết là tôi vừa bị sa thải rồi chứ?

NORA.

Tôi đã không thể ngăn chặn được việc đó, ông Krogstad. Tôi đã đấu tranh hết sức có thể về phía anh rồi, nhưng chẳng ăn thua gì cả.

KROGSTAD.

Thế hóa ra chồng cô yêu cô ít đến thế cơ à? Anh ta biết tôi có thể vạch mặt cô ra những chuyện gì, vậy mà anh ta vẫn cứ liều lĩnh —

NORA.

Sao anh lại có thể cho rằng anh ấy biết bất cứ chuyện gì kiểu đó cơ chứ?

KROGSTAD.

Tôi có thèm cho rằng như thế đâu. Sẽ chẳng giống cái tính của Torvald Helmer yêu quý nhà chúng ta tẹo nào nếu anh ta dám thể hiện nhiều lòng dũng cảm đến thế —

NORA.

Ông Krogstad, xin hãy dành một chút tôn trọng cho chồng tôi.

KROGSTAD.

Tất nhiên rồi — hoàn toàn tôn trọng những gì anh ta đáng được nhận. Nhưng vì cô đã giấu giếm sự việc này quá kỹ càng như vậy, tôi mạo muội cho rằng cô đã có một hình dung rõ ràng hơn một chút so với ngày hôm qua về việc rốt cuộc là cô đã làm ra những chuyện gì rồi chứ?

NORA.

Còn rõ hơn cả những gì anh có thể dạy tôi ấy chứ.

KROGSTAD.

Vâng, với một kẻ hành nghề luật tồi tệ như tôi mà lị.

NORA.

Rốt cuộc là anh muốn gì ở tôi?

KROGSTAD$.

Chỉ để xem cô thế nào thôi, thưa bà Helmer. Tôi đã nghĩ về cô suốt cả ngày hôm nay. Một gã nhân viên thu ngân quèn, một gã thư lại, một — chà, một kẻ như tôi — thậm chí hắn cũng có một chút thứ gọi là tình cảm đấy chứ, cô biết đấy.

NORA.

Vậy thì hãy thể hiện điều đó đi; hãy nghĩ đến những đứa con thơ dại của tôi đi.

KROGSTAD.

Thế cô và chồng cô đã nghĩ đến con tôi chưa? Nhưng thôi bỏ qua chuyện đó đi. Tôi chỉ muốn nói cho cô biết là cô không cần phải xem trọng vấn đề này quá mức thế đâu. Thứ nhất sẽ không có lời buộc tội nào được đưa ra từ phía tôi cả.

NORA.

Không, tất nhiên là thế rồi; tôi chắc chắn điều đó mà.

KROGSTAD.

Toàn bộ sự việc có thể được dàn xếp một cách ôn hòa; không có lý do gì để bất kỳ ai phải biết một chút gì về chuyện này cả. Nó sẽ vẫn là một bí mật giữa ba chúng ta.

NORA.

Chồng tôi tuyệt đối không bao giờ được phép biết bất cứ điều gì về chuyện này.

KROGSTAD$.

Làm thế nào mà cô có thể ngăn chặn được điều đó đây? Ý cô là cô có thể thanh toán khoản tiền nợ còn thiếu ư?

NORA.

Không, hiện tại thì chưa.

KROGSTAD.

Hoặc có lẽ là cô có thủ đoạn nào đó để xoay xở tiền sớm chăng?

NORA$.

Không có thủ đoạn nào mà tôi định đem ra dùng cả.

KROGSTAD.

Chà, trong bất kỳ trường hợp nào đi nữa, thì lúc này nó cũng chẳng có ích gì cho cô đâu. Cho dù cô có đứng đó với đống tiền nhiều đến thế nào trong tay đi nữa, tôi cũng sẽ không bao giờ trả lại tờ giấy khất nợ cho cô đâu.

NORA.

Nói cho tôi biết anh định dùng nó vào mục đích gì đi.

KROGSTAD.

Tôi sẽ chỉ bảo quản nó — giữ nó trong tay mình thôi. Sẽ không một ai không liên quan đến chuyện này được biết dù chỉ là một manh mối nhỏ nhất. Cho nên nếu ý nghĩ về nó đã đẩy cô đến bất kỳ một quyết định liều lĩnh tuyệt vọng nào —

NORA.

Nó đã đẩy tôi đến đấy rồi đấy.

KROGSTAD.

Nếu cô từng có ý định bỏ trốn khỏi nhà —

NORA.

Tôi đã có ý định đó.

KROGSTAD.

Hoặc thậm chí là một việc tồi tệ hơn thế nữa —

NORA.

Sao anh lại có thể biết được điều đó?

KROGSTAD.

Hãy từ bỏ ý định đó đi.

NORA.

Sao anh lại biết là tôi đã từng nghĩ đến việc đó cơ chứ?

KROGSTAD$.

Hầu hết chúng ta đều nghĩ đến việc đó vào lúc đầu. Tôi cũng đã từng — nhưng tôi không có đủ dũng khí.

NORA.

[yếu ớt]. Tôi cũng vậy thôi.

KROGSTAD.

[với giọng điệu nhẹ nhõm]. Không, thế mới là thế chứ, đúng không nào — cô cũng không có đủ dũng khí phải không?

NORA.

Không, tôi không có — tôi không có.

KROGSTAD.

Hơn nữa, đó sẽ là một sự ngu ngốc tột cùng. Một khi cơn giông bão đầu tiên ở nhà qua đi rồi thì —. Tôi có giữ một bức thư gửi cho chồng cô trong túi đây này.

NORA.

Kể cho anh ấy nghe mọi chuyện ư?

KROGSTAD.

Theo một cách khoan dung nhất có thể mà tôi làm được.

NORA.

[nhanh chóng]. Anh ấy không được phép nhận bức thư đó. Xé nó đi. Tôi sẽ tìm cách kiếm tiền trả.

KROGSTAD.

Xin lỗi bà Helmer, nhưng tôi nghĩ là tôi vừa mới nói với cô rồi —

NORA.

Tôi không nói về khoản tiền tôi nợ anh. Hãy nói cho tôi biết số tiền anh đang đòi chồng tôi là bao nhiêu, và tôi sẽ xoay xở tiền cho anh.

KROGSTAD.

Tôi chẳng đòi chồng cô một xu nào cả.

NORA.

Vậy rốt cuộc anh muốn gì?

KROGSTAD.

Tôi sẽ nói cho cô biết. Tôi muốn phục hồi danh dự cho mình, thưa bà Helmer; tôi muốn ngẩng cao đầu làm ăn; và trong việc đó chồng cô phải giúp tôi. Suốt một năm rưỡi qua, tôi đã không nhúng tay vào bất kỳ chuyện gì vô lương tâm cả, và trong suốt khoảng thời gian đó tôi đã phải vật lộn trong những hoàn cảnh vô cùng ngặt nghèo. Tôi đã bằng lòng tự phấn đấu vươn lên từng bước một. Giờ thì tôi bị tống cổ ra đường, và tôi sẽ không thỏa mãn với việc chỉ được chiếu cố cho quay lại làm việc đâu. Tôi muốn tiến xa hơn nữa, tôi nói cho cô biết thế. Tôi muốn được quay lại Ngân hàng, ở một vị trí cao hơn. Chồng cô phải sắp xếp cho tôi một chỗ —

NORA.

Điều đó anh ta sẽ không bao giờ làm đâu!

KROGSTAD.

Anh ta sẽ làm thôi; tôi biết rõ tính anh ta; anh ta không dám phản đối đâu. Và ngay khi tôi quay lại đó làm việc cùng anh ta, lúc đó cô cứ đợi mà xem! Chỉ trong vòng một năm, tôi sẽ là cánh tay phải của giám đốc cho mà xem. Sẽ là Nils Krogstad chứ không phải Torvald Helmer điều hành Ngân hàng này.

NORA.

Đó là điều anh sẽ không bao giờ được nhìn thấy đâu!

KROGSTAD.

Ý cô là cô sẽ —?

NORA.

Bây giờ tôi đã có đủ dũng khí cho việc đó rồi đấy.

KROGSTAD.

Ồ, cô không dọa được tôi đâu. Một quý cô đài các được chiều chuộng như cô thì —

NORA.

Anh cứ chờ mà xem, anh sẽ thấy.

KROGSTAD.

Xuống dưới lớp băng giá ấy phăng chứ gì? Nhảy xuống dòng nước lạnh ngắt đen như than ấy à? Và rồi, đến mùa xuân, nổi lềnh bềnh lên mặt nước, trông thật gớm ghiếc và chẳng thể nhận ra nổi, với mái tóc rụng sạch bách —

NORA.

Anh không dọa được tôi đâu.

KROGSTAD.

Cô cũng chẳng dọa được tôi. Người ta không làm những chuyện như thế đâu, thưa bà Helmer. Hơn nữa, làm thế thì có ích gì chứ? Dù sao thì tôi vẫn nắm trọn chồng cô trong lòng bàn tay cơ mà.

NORA.

Sau đó á? Khi tôi không còn tồn tại nữa —

KROGSTAD.

Cô quên mất rằng tôi mới chính là kẻ đang nắm giữ danh dự của cô trong tay đấy phăng ư? [NORA đứng chết sững nhìn hắn không nói nên lời.] Thôi được, tôi đã cảnh cáo cô rồi đấy. Đừng có làm điều gì ngu ngốc. Khi Helmer nhận được bức thư của tôi, tôi sẽ chờ đợi một phản hồi từ phía anh ta. Và hãy nhớ cho kỹ rằng chính chồng cô mới là người đã bức bách tôi phải dùng lại những thủ đoạn như thế này. Tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho anh ta vì điều đó đâu. Chào bà Helmer. [Đi ra ngoài qua lối sảnh.]

NORA.

[đi ra cửa sảnh, hé mở một chút và lắng nghe.] Hắn đang đi rồi. Hắn không bỏ thư vào hòm thư. Ôi không, không! Chuyện đó là không thể nào! [Từ từ mở hé cửa ra.] Cái gì thế kia? Hắn đang đứng bên ngoài kìa. Hắn không chịu xuống nhà. Hắn đang ngập ngừng à? Hay là hắn có thể —? [Một bức thư rơiỏm tõm vào trong hòm thư; rồi tiếng bước chân của KROGSTAD vang lên, cho đến khi nhỏ dần rồi mất hút khi hắn đi xuống lầu. NORA thét lên nghẹn ngào, chạy băng qua phòng đến chiếc bàn bên ghế sofa. Im lặng một lát.]

NORA.

Trong hòm thư kìa. [Lén lút bước sang cửa sảnh.] Thư nằm ở đó rồi — Torvald, Torvald, bây giờ thì chúng ta không còn hy vọng gì nữa rồi!

[Bà Linde bước vào từ căn phòng bên trái, tay cầm chiếc váy.]

BÀ LINDE.

Nào, tôi không thấy còn chỗ nào cần vá nữa cả. Cô có muốn thử mặc nó vào không —?

NORA.

[bằng giọng khản đặc]. Christine, lại đây chị.

BÀ LINDE.

[ném chiếc váy xuống ghế sofa]. Cô bị làm sao thế này? Trông cô hốt hoảng quá!

NORA.

Lại đây chị. Chị có thấy bức thư kia không? Đấy, nhìn kìa — chị có thể nhìn thấy nó qua ô kính ở hòm thư đấy.

BÀ LINDE.

Ừ, tôi thấy rồi.

NORA.

Bức thư đó là của Krogstad.

BÀ LINDE.

Nora — hóa ra Krogstad là kẻ đã cho cô vay tiền ư!

NORA.

Vâng, và bây giờ Torvald sẽ biết tất cả mọi chuyện về nó.

BÀ LINDE.

Tin tôi đi, Nora, đó là điều tốt nhất cho cả hai vợ chồng cô.

NORA.

Chị không biết hết mọi chuyện đâu. Tôi đã làm giả một chữ ký.

BÀ LINDE.

Lạy Chúa tôi —!

NORA.

Tôi chỉ muốn nói với chị điều này thôi, Christine — chị phải làm nhân chứng cho tôi.

BÀ LINDE.

Nhân chứng của cô ư? Ý cô là gì? Tôi phải làm chứng cho —?

NORA.

Nếu tôi bị phát điên lên — và chuyện đó rất dễ xảy ra —

BÀ LINDE.

Nora!

NORA.

Hoặc nếu có chuyện gì khác xảy ra cho tôi — bất cứ chuyện gì, ví dụ như điều có thể ngăn cản tôi có mặt ở đây —

BÀ LINDE.

Nora! Nora! Cô hoàn toàn mất trí rồi.

NORA.

Và nếu xảy ra trường hợp có ai đó muốn đứng ra gánh vác toàn bộ trách nhiệm, toàn bộ lỗi lầm, chị hiểu chứ —

BÀ LINDE.

Rồi, rồi — nhưng sao cô lại có thể nghĩ —?

NORA.

Thì chị phải làm nhân chứng cho tôi rằng điều đó không đúng sự thật, Christine nhé. Tôi hoàn toàn không bị điên chút nào cả; bây giờ đầu óc tôi vẫn hoàn toàn tỉnh táo, và tôi nói cho chị biết không một ai khác hay biết gì về chuyện này cả; một mình tôi, chính tôi đã làm tất cả mọi chuyện. Hãy nhớ lấy điều đó.

BÀ LINDE.

Tôi sẽ nhớ. Nhưng tôi không thể hiểu nổi tất cả những chuyện này.

NORA.

Làm sao chị hiểu được chứ! Một điều kỳ diệu sắp sửa xảy ra!

BÀ LINDE.

Một điều kỳ diệu ư?

NORA.

Vâng, một điều kỳ diệu! — Nhưng nó thật khủng khiếp làm sao, Christine; nó không được phép xảy ra, dù thế nào đi nữa.

BÀ LINDE.

Tôi sẽ đến gặp Krogstad ngay lập tức.

NORA.

Đừng đến gặp hắn; hắn sẽ làm hại chị đấy.

BÀ LINDE.

Đã từng có thời gian hắn sẵn sàng làm bất cứ điều gì vì tôi.

NORA.

Hắn ta á?

BÀ LINDE.

Nhà hắn ở đâu?

NORA.

Làm sao tôi biết được —? À đây [vừa sờ vào túi áo], danh thiếp của hắn đây này. Nhưng bức thư, bức thư kìa —!

HELMER.

[gọi từ phòng làm việc, đập cửa phòng]. Nora!

NORA$.

[hoảng hốt kêu lên]. Ồ, gì thế anh? Anh muốn gì nào?

HELMER.

Đừng sợ hãi thế chứ. Bọn anh có vào đâu; em khóa cửa lại cơ mà. Em đang thử váy đấy à?

NORA.

Vâng, đúng thế đấy. Trông em xinh lắm cơ, Torvald ạ.

BÀ LINDE.

[đã đọc xong tấm danh thiếp]. Tôi thấy hắn ở ngay góc phố này thôi.

NORA.

Vâng, nhưng vô ích thôi. Hết hy vọng rồi. Bức thư đang nằm ở trong hòm thư kìa.

BÀ LINDE.

Và chồng cô giữ chìa khóa à?

NORA.

Vâng, lúc nào cũng giữ.

BÀ LINDE.

Krogstad phải đòi lại bức thư chưa bóc đi, hắn phải tìm lý do nào đó —

NORA$.

Nhưng chính vào giờ này thường thì Torvald —

BÀ LINDE.

Cô phải kéo chân anh ấy lại. Vào trong đó với anh ấy đi trong lúc này. Tôi sẽ quay lại ngay khi có thể. [Vội vã đi ra qua cửa sảnh.]

NORA.

[đi đến cửa phòng HELMER, mở hé ra và nhìn vào]. Torvald!

HELMER.

[từ phòng trong bước ra]. Sao thế em? Cuối cùng anh cũng được phép bước vào căn phòng của chính mình rồi chứ? Lại đây nào Rank, bây giờ thì anh sẽ được ngắm — [Khựng lại ở ngưỡng cửa.] Nhưng cái gì thế này?

NORA.

Cái gì là cái gì cơ anh yêu?

HELMER.

Rank làm anh cứ mong đợi một màn lột xác ngoạn mục cơ đấy.

RANK.

[ở ngưỡng cửa]. Tôi cũng tưởng thế, nhưng rõ ràng là tôi nhầm rồi.

NORA.

Vâng, sẽ chẳng ai có cơ hội được ngắm em trong bộ váy này cho đến tận ngày mai đâu.

HELMER.

Nhưng Nora thân yêu của anh ơi, trông em phờ phạc quá. Em tập luyện quá sức đấy phăng à?

NORA.

Không, em có tập tành gì đâu.

HELMER$.

Nhưng em sẽ cần phải tập chứ —

NORA.

Vâng, chắc chắn là em cần rồi, Torvald ạ. Nhưng em chẳng thể mảy may làm được gì nếu không có anh giúp đỡ; em đã quên sạch sành sanh mọi thứ rồi.

HELMER.

Ôi, chúng ta sẽ tập lại nhanh thôi mà.

NORA.

Vâng, hãy giúp em đi, Torvald. Hứa với em là anh sẽ giúp nhé! Em lo lắng về nó quá cơ — bao nhiêu là người thế kia... Anh phải dành trọn vẹn thời gian cho em vào tối nay đấy. Không một chút công việc bận rộn nào hết — anh thậm chí không được phép cầm bút lên tay đâu đấy. Anh hứa đi, Torvald yêu quý nhé?

HELMER.

Anh hứa. Tối nay anh sẽ hoàn toàn và tuyệt đối phục vụ em, cô nhóc bất lực của anh ạ. À nhân tiện, trước hết anh cứ — [Đi về phía cửa sảnh.]

NORA.

Anh định làm gì ở đó thế?

HELMER.

Chỉ xem có bức thư nào được gửi đến chưa thôi.

NORA.

Không, không! Đừng làm thế, Torvald!

HELMER.

Sao lại không thế em?

NORA.

Torvald, xin anh đấy đừng làm thế. Chẳng có gì trong đó đâu.

HELMER.

Thôi nào, để anh xem. [Quay người định đi đến hòm thư. NORA ngồi xuống đàn piano, đánh những nốt đầu tiên của bản Tarantella. HELMER khựng lại ở ngưỡng cửa.] A ha!

NORA.

Em sẽ không thể nhảy được vào ngày mai nếu em không tập với anh.

HELMER.

[tiến lại phía cô]. Em thực sự sợ nó đến thế cơ à, em yêu?

NORA.

Vâng, sợ phát khiếp lên được ấy chứ. Để em tập ngay bây giờ đi; vẫn còn kịp chán, trước khi chúng ta đi ăn tối mà. Ngồi xuống chơi đàn cho em đi anh Torvald yêu quý; vừa chơi vừa chê trách và sửa lỗi cho em nhé.

HELMER.

Rất sẵn lòng, nếu đó là điều em muốn. [Ngồi xuống ghế đàn piano.]

NORA.

[lấy ra từ trong hộp một chiếc xắc-xô và một chiếc khăn choàng dài nhiều màu sắc. Cô vội vã quàng chiếc khăn quanh người. Rồi nhảy chồm ra sát phía trước sân khấu và gọi lớn]. Giờ thì chơi đàn cho em đi! Em chuẩn bị nhảy đây!

[HELMER chơi đàn còn NORA nhảy múa. RANK đứng bên cây đàn piano phía sau HELMER và dõi nhìn theo.]

HELMER.

[vừa đàn vừa nói]. Chậm lại, chậm lại nào!

NORA.

Em không thể nhảy kiểu khác được đâu.

HELMER.

Đừng có nhảy bạo lực thế chứ, Nora!

NORA.

Phải thế này cơ.

HELMER.

[dừng chơi đàn]. Không, không — chẳng đúng tẹo nào cả.

NORA.

[vừa cười vừa vung chiếc xắc-xô]. Em đã bảo anh thế rồi cơ mà?

RANK.

Để tôi chơi đàn thay cho.

HELMER.

[đứng dậy]. Vâng, bác chơi đi. Thế thì tôi mới chỉnh đốn cô ấy tốt hơn được.

[RANK ngồi xuống đàn piano và chơi. NORA nhảy múa ngày càng điên cuồng hơn. HELMER đã di chuyển đến đứng cạnh lò sưởi, và trong suốt điệu nhảy của cô, anh liên tục đưa ra các chỉ dẫn. Cô dường như chẳng nghe thấy gì; mái tóc tuột ra xõa tung xuống tận vai; cô chẳng thèm bận tâm đến nó mà cứ tiếp tục nhảy múa. Bà Linde bước vào.]

BÀ LINDE.

[đứng sững lại ở ngưỡng cửa như bị thôi miên]. Ôi! —

NORA.

[vừa nhảy vừa nói]. Vui lắm phải không Christine!

HELMER.

Nora yêu dấu của anh ơi, em đang nhảy như thể mạng sống của em phụ thuộc vào nó vậy.

NORA.

Đúng thế thật mà.

HELMER.

Dừng lại đi Rank; đúng là điên rồ hết chỗ nói rồi. Dừng lại đi, tôi bảo anh dừng lại cơ mà! [RANK ngừng chơi đàn, và NORA đột ngột đứng sững lại. HELMER bước đến gần cô.] Anh chưa bao giờ có thể tin nổi điều này. Em đã quên sạch những gì anh dạy rồi.

NORA.

[ném chiếc xắc-xô đi]. Đấy, anh thấy chưa.

HELMER.

Em sẽ còn phải tập luyện kè kè nhiều lắm đấy.

NORA.

Vâng, anh thấy em cần nó đến mức nào rồi đấy. Anh phải kèm cặp cho em đến tận phút chót cơ đấy. Hứa với em điều đó đi, Torvald!

HELMER.

Em cứ tin tưởng ở anh đi.

NORA.

Cả hôm nay lẫn ngày mai anh không được phép nghĩ đến bất cứ điều gì ngoài em; anh không được phép mở dù chỉ một bức thư — thậm chí không được mở hòm thư —

HELMER.

À, em vẫn còn sợ gã đó đấy phăng à —

NORA.

Vâng, em sợ thật mà.

HELMER.

Nora, nhìn sắc mặt em là anh biết có bức thư của hắn nằm ở trong đó rồi.

NORA.

Em không biết; em nghĩ là có đấy; nhưng bây giờ anh không được phép đọc bất cứ thứ gì loại đó đâu. Sẽ không có thứ tồi tệ nào được phép chen ngang giữa chúng ta cho đến khi chuyện này kết thúc.

RANK.

[thì thầm với HELMER]. Anh không được phép trái ý cô ấy đâu.

HELMER.

[ôm cô vào lòng]. Con bé này sẽ được làm theo ý nó. Nhưng tối mai, sau khi em nhảy xong —

NORA.

Thì khi đó anh sẽ được tự do. [NGƯỜI LÀM xuất hiện ở ngưỡng cửa bên phải.]

NGƯỜI LÀM.

Thưa cô, bữa tối đã dọn xong rồi ạ.

NORA.

Chúng ta sẽ uống sâm-panh đấy, Helen.

NGƯỜI LÀM.

Dạ vâng, thưa cô. [Đi ra.]

HELMER.

Ố kìa! — chúng ta định mở tiệc chiêu đãi lớn à?

NORA.

Vâng, một bữa tiệc sâm-panh cho đến tận khuya khoắt. [Gọi với theo.] Và cả bánh quy ngọt nữa, Helen — thật nhiều vào, chỉ hôm nay thôi đấy!

HELMER.

Thôi nào, thôi nào, đừng có hoảng hốt và nổi loạn thế chứ. Hãy làm chim sơn ca nhỏ bé của anh như xưa đi em.

NORA.

Vâng, anh yêu, em sẽ thế. Nhưng anh vào trong đi và cả bác sĩ Rank nữa. Christine, chị phải giúp em làm tóc lại nhé.

RANK.

[thì thầm với HELMER khi họ bước ra]. Chắc là không có chuyện gì đâu — cô ấy không mong đợi điều gì chứ?

HELMER.

Còn lâu nhé, anh bạn thân mến; đơn giản chẳng có gì ngoài cái tính hay lo lắng trẻ con mà anh vừa nói với anh thôi. [Họ đi vào căn phòng bên phải.]

NORA.

Thế nào rồi?

BÀ LINDE.

Hắn ta đi vắng khỏi thị trấn rồi.

NORA.

Nhìn sắc mặt chị là em đoán được rồi.

BÀ LINDE.

Ngày mai hắn sẽ về. Tôi đã để lại một mẩu nhắn cho hắn.

NORA.

Lẽ ra chị không nên làm thế; chị không được phép ngăn cản bất cứ điều gì cả. Dù sao đi nữa, được chờ đợi một điều kỳ diệu xảy ra cũng thật là tuyệt vời.

BÀ LINDE.

Rốt cuộc là cô đang đợi điều gì thế?

NORA.

Ôi, chị sẽ chẳng hiểu được đâu. Vào trong với họ đi, em sẽ vào ngay đây. [Bà Linde đi vào phòng ăn. NORA đứng ngây người một lát, như để trấn tĩnh lại. Rồi cô nhìn đồng hồ.] Năm giờ. Bảy tiếng nữa là đến nửa đêm; và rồi hai mươi tư tiếng nữa cho đến nửa đêm hôm sau. Khi đó điệu Tarantella sẽ kết thúc. Hai mươi tư với bảy là bao nhiêu? Ba mươi mốt tiếng để sống.

HELMER.

[từ ngưỡng cửa bên phải bước ra]. Con chim sơn ca nhỏ bé của anh đâu rồi?

NORA.

[với hai tay rộng mở bước tới chỗ anh]. Em đây mà!