Những dấu chân xanh trên đất Phòng Tô

Những Dấu Chân Xanh Trên Đất Phòng Tô

Lượt đọc: 27 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Lặng thầm giữ đất

Phong Thổ bầu trời sớm se lạnh, khi mây còn đọng thành sương mù giăng kín lối và mặt trời như ngập ngừng sau dãy núi phía xa. Mảnh đất biên viễn này nằm giữa hai dải núi hùng vĩ Hoàng Liên Sơn và Pu Sam Cáp, như hai cánh tay khổng lồ của Tây Bắc ôm lấy nó vào lòng. Một bên là tỉnh Lào Cai, đất bạn láng giềng, một bên là Sìn Hồ heo hút, còn phía bắc là dải biên cương kéo dài đến tận Kim Bình (Vân Nam – Trung Quốc). Như thể Phong Thổ sinh ra đã mang trong mình phận làm “gác cửa” canh giữ những lối mở cuối trời.

Tên gọi “Phong Thổ” gợi cho người ta cảm giác mênh mang, đất của gió, gió của đất. Người địa phương vẫn quen miệng gọi “đất gió”, thứ gió hun hút xuyên qua tầng tầng núi đá, se sắt mà dữ dội, như tính cách của bao đời con người nơi này. Nhưng đâu chỉ có thế! Trong những ghi chép cũ của học giả Maurice Durand, vị Giám đốc Viễn Đông Bác cổ thuở nào từng viết rằng: Phong Thổ, chữ Hán là “豐收”, đọc là “Phong Thu”, nghĩa là “được mùa bội thu”. Mảnh đất biên cương này thuở xưa từng nổi tiếng với thổ nhưỡng màu mỡ, mùa tiếp mùa chẳng phụ lòng người cày ruộng. Gió nơi đây không chỉ để lùa qua nương mà gió còn mang theo hương lúa, mùi ngô, vị khoai – thứ tài sản mộc mạc mà quý giá nhất với cư dân miền sơn cước.

Lại có cách lý giải khác rất đỗi thú vị, theo cố nghệ nhân Nông Văn Nhay, người Mường So, Phong Thổ; ông cho rằng tên đúng phải là “Phòng Tô”, theo thời gian mới trại âm thành “Phong Thổ”; “Phòng” là trấn giữ, “Tô” là thu tô thuế. Nơi đây từng là vị trí trọng yếu, nơi hàng hóa xuôi ngược, người lính trấn biên, dân buôn gùi hàng, dòng nước gánh theo thiết yếu phẩm ngược nguồn lên núi. Phong Thổ – cái tên nghe tưởng chừng đơn sơ mà mỗi lần nghĩ tới, lòng tôi lại thấy xốn xang, như có cơn gió nào vừa chạm nhẹ qua mái tóc, qua vách n­­úi, thổi tung những câu chuyện xưa cũ, và đánh thức trong tôi một cảm thức rất riêng về vùng đất thiêng liêng nơi địa đầu Tổ quốc. Vậy đó, chỉ một cái tên mà ẩn chứa trong nó là bao lớp trầm tích văn hóa như tiếng vọng của ngàn năm phên dậu.

Tuần tra gắn với dân vận, gần dân, bám dân – nhiệm vụ thường xuyên của những người lính quân hàm xanh nơi “12 tầng dốc núi”.

Dịp đầu đông, khi những vạt nắng mỏng manh cuối mùa còn chênh chếch qua mái ngói rêu phong của phố núi, chúng tôi, những người mê nhiếp ảnh ở Lai Châu lại khăn gói lên đường. Chuyến công tác lần này có sự đồng hành của Trung tá Nguyễn Đức Duẩn, Chủ nhiệm Nhà văn hóa – Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh. Xe lăn bánh rời thành phố từ sớm trên con đường còn mờ hơi sương. Chiếc Kia-Suluto mới tinh, êm chăn bông còn ủ giấc ngủ, lướt trong cái lạnh dìu dịu và thứ ánh sáng le lói đủ khiến người ta kỳ vọng về một ngày “săn ảnh” trọn vẹn. Mấy tay máy phía sau vẫn kháo nhau câu nói bất thành văn: “Chụp phong cảnh mà không có nắng lọt, mây luồng, thì đi cũng chỉ để… thở không khí”.

Càng lên cao, đường càng vắng, những khúc cua tay áo bắt đầu thử thách tay lái. Qua ngã ba Mường So, xe ngược dốc, len lỏi giữa rừng núi, lướt qua những địa danh chỉ vừa nghe tên đã gợi lên một miền cổ tích: Vàng Pheo, nơi lúa chín vàng như tơ trời; Khổng Lào, Bản Lang, Ma Nghé… những bản nhỏ nép mình bên khe núi, lặng lẽ mà quyến rũ như nốt nhạc trầm vang vọng giữa rừng xanh. Mỗi khi gặp cảnh đẹp, bác tài chẳng ngần ngại đạp phanh, nhường đường cho những gã si tình mang máy ảnh, để rồi chỉ vài phút sau, trên sườn dốc, lại vang lên tiếng bấm cò tanh tách hòa trong tiếng gió núi rít khe khẽ. Từ một điểm cao nhìn xuống, chỉ thấy rừng núi trập trùng, hun hút xanh. Làng bản hiện lên như những vệt nâu, vệt vàng lẫn trong thảm lá rừng, nhỏ bé mà kiên cường như hơi thở người dân vùng cao bám núi giữ rừng. Những thửa ruộng bậc thang mềm mại uốn lượn giữa đại ngàn, như ai đó đã nhúng bàn tay khéo léo vào dải đất này mà thêu lên những đường kim, mũi chỉ kỳ ảo – một thứ thổ cẩm của thiên nhiên không cần phơi nắng vẫn ngời ngời sắc núi.

Lên Dào San, điểm đến của hành trình chẳng lo lạc lối, bởi nơi đây chỉ có một con đường độc đạo, cứ men theo triền núi, hướng bắc mà đi. Như sợi chỉ đỏ xuyên qua tấm thảm xanh của biên giới, con đường ấy dẫn chúng tôi đến miền đất đầu sóng ngọn gió, nơi những dấu chân bộ đội biên phòng in đậm vào đất đá, vào cả hồn thiêng của núi rừng Lai Châu. Qua hết những khúc cua tay áo tưởng chừng không dứt, khi bánh xe vừa kịp nguội sau những vòng lượn gắt gao, thì lớp sương mù dày như tấm màn trắng cũng bắt đầu được gió nhẹ tay vén lên. Hiện ra trước mắt chúng tôi là một thị tứ vùng biên nhộn nhịp ngoài sức tưởng tượng: nhà hàng, tiệm kim hoàn, hiệu ảnh, nhà nghỉ chen nhau mọc lên nơi lưng núi, giữa mây trời bảng lảng. Dào San, cái tên nghe đã thấy hoang sơ, nay lại khiến người lữ khách như tôi ngạc nhiên bởi sự sầm uất lặng lẽ, một kiểu sôi động rất riêng của miền biên viễn. Thiếu tá Duẩn, người dẫn đường kiệm lời, lúc ấy mới chậm rãi giới thiệu: “Dào San là trung tâm của cụm 8 xã phía Bắc huyện Phong Thổ. Ở đây có phiên chợ chủ nhật nổi tiếng, chỉ họp mỗi tuần một lần.” Tôi nghe, rồi lại đưa mắt nhìn quanh. Quả thực, chỉ mới tờ mờ sáng thôi, mà âm thanh của chợ đã lan ra khắp sườn núi. Tiếng lợn kêu inh ỏi, tiếng gà “xách tay” cục tác bất mãn, tiếng xe máy phành phạch leo dốc và cả tiếng chân ngựa gõ móng cồm cộp trên đá, tất cả đan xen thành một bản giao hưởng của vùng cao mà chỉ nơi này mới có.

Về bản cùng nhân dân, các anh thể hiện tinh thần yêu nước, đặt hình ảnh Tổ quốc lên trên hết.

Cổ tích miền biên cương

Con đường lên Dào San như một sợi chỉ mảnh vắt ngang lưng núi, ngoằn ngoèo như rắn uốn khúc giữa tầng tầng mây phủ. Vùng đất này từng là chốn hiểm địa – nơi trú ẩn một thời của “trùm phỉ” Tẩn Vần Chin, cái tên mỗi khi nhắc đến, dân bản vẫn hạ giọng thì thầm. Những người già ở bản kể lại, ngày ấy Ma Can Hồ là khu rừng cấm, nơi không ai dám bén mảng. Không chỉ bởi địa thế hiểm trở, rậm rạp, mà còn bởi những truyền thuyết ma mị bao phủ khu rừng như lớp sương dày đặc chẳng tan…

Ma Can Hồ – cái tên nghe đã thấy ớn lạnh, được người nơi này gọi là “rừng ma”, “rừng thần”. Ở đó có những hang sâu như lòng đất, có cây cổ thụ cả thân người ôm không xuể, rêu xanh phủ mốc, mùi ẩm thấp như lẫn cả hơi thở người xưa chưa kịp dứt. Bà con bảo, ai vào rừng chặt cây, lấy đá mà quên xin thần rừng thì rất dễ bị “ma chài” nhập xác. Người bị nhập thường ngơ ngẩn như kẻ mất hồn, đi lang thang không phương hướng, có người sau đó bỏ xác trong rừng, chẳng bao giờ trở lại. Tôi hỏi một cụ già người Hà Nhì, cụ bảo: “Chẳng ai dám đùa với rừng đâu. Rừng biết ai thật lòng, ai coi thường…”. Để trừ “ma rừng”, bà con chỉ còn cách tìm đến lá vông, thứ cây mọc trên đỉnh cao, hình như hoa ly, hiếm như vàng. Lá được thầy mo giã nát, xát lên người bệnh, miệng lầm rầm đọc chú gọi vía. Nếu nhẹ, người bệnh sẽ khỏe lại sau buổi lễ “tống tiễn ma”; nếu nặng, phải lập đàn cúng lớn, mời cả thần núi, thần rừng về chứng giám.

Câu chuyện nghe nửa thực nửa hư, mà không hiểu sao, trong cái không khí bảng lảng khói núi, tôi lại tin đến lạ lùng. Thế nên, Ma Can Hồ đến giờ vẫn còn nguyên vẹn. Luật tục đặt ra, mỗi năm chỉ có hai lần được vào rừng lấy củi khô, sau khi đã cúng rừng vào tháng Ba và tháng Sáu âm lịch. Cấm tiệt săn bắt, cấm chặt cây sống. Rừng được giữ bởi lòng tin, sự sợ hãi và cả một thứ đạo lý lặng thầm giữa con người và thiên nhiên. Tôi rời Ma Can Hồ mà lòng vẫn vương vấn, không phải vì những câu chuyện rợn ngợp ma mị, mà vì chính sự linh thiêng và kiêng nể ấy đã khiến cánh rừng được giữ lại như một chứng tích sống động của lòng người với rừng, của tín ngưỡng với đất trời và của sự tử tế truyền đời không cần viết thành văn.

Điểm dừng chân đầu tiên trong hành trình của chúng tôi là Đồn Biên phòng Dào San, cái tên nghe đã thấy chắc nịch như thế đứng của những người lính nơi phên dậu. Từ sân đồn vọng xuống, những vành mũ xanh thấp thoáng, rồi một giọng gọi vang lên trong trẻo: “Các anh đến rồi!”. Trung tá Hoàng Viết Sỹ – Trưởng Đồn, cùng Chính trị viên phó Sùng A Hùng ra tận cổng đón đoàn. Trong cái bắt tay rắn chắc như thép, ánh mắt ấm áp như nắng giữa mùa đông của các anh khiến lòng chúng tôi bất chợt chùng xuống, bởi một thứ tình cảm vừa mộc mạc, vừa sâu thẳm, rất lính mà cũng rất người.

Từ cổng chính đi lên sân doanh trại, khung cảnh đầu tiên đập vào mắt khiến chúng tôi lặng người. Không phải cột cờ, không phải khẩu hiệu hô vang sơn đỏ, mà là hai câu thơ cổ, được đặt trang trọng nơi chính diện, như một cột mốc vô hình khẳng định tinh thần của những người lính gác trời biên ải. Đó là hai câu thơ trích trong bài “Chinh Đèo Cát Hãn, quá Long Thủy đê” của vua Lê Thái Tổ, khắc lên vách đá Hào Tráng xứ Hòa Bình hơn sáu trăm năm trước, khi nhà vua thân chinh dẫn quân đi dẹp loạn ở miền Tây Bắc: “Biên phòng hảo vị trù phương lược/ Xã tắc ưng tu kế cửu an”, (tạm hiểu: Lo việc biên phòng cần có phương lược sẵn sàng/ Giữ nền xã tắc nên tính kế dài lâu.). Thiếu tá Hùng, người đàn ông có ánh mắt sâu và giọng nói ấm, bảo: “Anh em ở đồn ai cũng thuộc hai câu này, vì đó vừa là lời dạy tổ tiên, vừa là kim chỉ nam cho mỗi bước tuần tra, mỗi đêm gác núi.” Rồi anh đọc lại, trang nghiêm như đang đứng trước bàn thờ Tổ quốc, giọng vang vọng giữa không gian núi rừng biên viễn. Tôi thấy da mình nổi gai, không phải vì lạnh, mà vì lòng dâng lên một thứ cảm xúc thiêng liêng khó gọi thành tên.

Tôi thầm nghĩ, có lẽ không ở nơi nào trên dải đất hình chữ S này, hai câu thơ cổ lại sống động và đúng nơi đến thế. Chúng không chỉ được khắc trên đá mà đã khắc vào trái tim người lính nơi biên giới. Từ trong hào khí nghìn xưa của vua Lê Thái Tổ, tinh thần ấy đã vượt thời gian, vượt bao cuộc chiến, để đến với những người đang lặng thầm giữ lấy từng tấc đất hôm nay. Những người lính trẻ hôm nay không chỉ giữ súng mà còn gìn giữ cả truyền thống văn hóa, tinh thần quân sự của cha ông. Và chính họ, bằng sự kiên cường, khôn khéo, khoa học và linh hoạt trong từng hành động đang viết tiếp những dòng sử không cần giấy mực cho đất nước từ nơi đầu nguồn Tổ quốc này.

Ngoài nhiệm vụ bảo vệ biên giới, những chiến sĩ Đồn Biên phòng Dào San còn chăm lo sức khỏe, khám chữa bệnh cho đồng bào.

Những người lính không nghỉ giữa sương núi

Chiều muộn, nắng chỉ còn vài vệt thưa vắt ngang triền núi. Chúng tôi theo chân Trung tá Hoàng Viết Sỹ – Đồn trưởng Đồn Biên phòng Dào San men theo con đường đá vào bản sáng tác. Không gian lặng đến mức nghe rõ tiếng giày chạm đất. Anh Sỹ kể về đơn vị như kể về chính ngôi nhà mình, nơi từng phiến đá, thân cây, cột mốc đều thấm dấu chân và mồ hôi người lính.

Ở nơi phên dậu này, những người lính quân hàm xanh không chỉ tuần tra biên giới, họ sống giữa ranh giới mỏng manh của hiểm nguy và bình yên. Đồn Dào San quản lý gần 17 km đường biên với năm cột mốc, bao trọn ba xã: Dào San, Mù San, Tung Qua Lìn – nơi cộng cư của Mông, Dao, Hà Nhì, Hoa, Kinh. Phía tây biên giới còn có suối uốn quanh, bản làng nép dưới thung sâu; nhưng phía đông thì dốc dựng ngược, núi cao trên 2.600 mét, rừng già âm u, sương mù quấn quanh suốt bốn mùa. Lên cột mốc 83 là hành trình khắc nghiệt nhất: có đoạn chỉ vừa một thân cây bắc ngang vực, có đoạn phải bám dây đu qua vách núi. Người lính gọi đó là những chuyến “ký thác sinh mệnh cho núi rừng”.

Mỗi chuyến tuần tra thường ba đến năm ngày. Ba lô các anh chỉ gọn ghẽ: lương khô, võng tăng, chăn mỏng, dao phát, đèn pin… Đêm ngủ rừng, lá cây trải nệm, tăng che đầu. Nhưng ngủ cũng chẳng tròn giấc – chỉ một tiếng động lạ là bật dậy, nai nịt sẵn sàng. “Chúng tôi giữ biên giới không chỉ bằng đôi chân, mà bằng cả trái tim,” Đồn trưởng Hoàng Viết Sỹ nói. Quả đúng vậy: mỗi bước chân các anh như cắm thêm một cột mốc vô hình khẳng định chủ quyền. Nhờ họ, từng đường biên, từng mốc giới vẫn vững chãi qua năm tháng.

Đêm vùng biên xuống nhanh. Hơi lạnh len vào kẽ áo, thấm dần da thịt. Trong gian phòng nhỏ, ánh đèn vàng hắt lên gương mặt những người lính trẻ. Anh em quây quần bên ấm trà, câu chuyện nối dài về những chuyến tuần tra, những mùa tăng gia, những đêm ngủ rừng. Gian khó có, vui buồn có, nhưng đậm nhất vẫn là tình đồng đội, tình người nơi phên dậu.

Tôi chợt nhớ đến chuyến công tác cùng Thiếu tá Nguyễn Văn Hiếu – Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Dào San năm nào. Con đường binh nghiệp của anh không chỉ trải bằng những bước tuần tra, mà còn bằng ký ức riêng, đẹp đẽ và thầm lặng. Mùa hè 2014, Hiếu rời giảng đường Học viện Biên phòng, lặng lẽ lên đường nhận nhiệm vụ ở Dào San. Anh nói vui: “Đi biên lần này cũng là để mình thực tế hơn khi trở lại bục giảng.” Nhưng với Hiếu, vùng biên không chỉ là bài học công tác, mà còn là bài học đời người. Anh thường nhắc đến một mối tình xưa bằng ánh mắt ấm áp. Em và anh từng chung lớp cấp ba, chia tay nhau với lời hẹn: “Đợi đến khi ổn định, mình sẽ tính chuyện tương lai.” Tình yêu ấy lặng lẽ, bền chặt như hai vệt nắng song song. Chín năm chờ đợi, gom góp từng lá thư, tin nhắn, những cuộc gọi chập chờn sóng yếu… để rồi, trong kỳ nghỉ phép hơn hai chục ngày, anh trở về làm đám cưới. Hết phép, anh vội lên đường, mãi chín tháng sau mới gặp lại vợ. Đêm ấy, giọt nước mắt thấm ướt chiếc gối thêu đôi bồ câu mới tinh, như một đêm tân hôn bị dời trọn một năm trời. Giờ đây, họ đã có hai con, Nguyễn Văn Hiếu cũng đã chuyển đơn vị, không còn ở Dào San, nhưng chuyện tình của người lính biên phòng và cô giáo vẫn được đồng đội nhắc lại, như một minh chứng cho niềm tin bền bỉ và tình yêu vững chãi, lặng lẽ mà sâu nặng, như cỏ rừng, như sương núi nơi lằn ranh biên giới.

Đỡ đầu học sinh nghèo vượt khó – hoạt động nhiều năm nay của Đồn Biên phòng Dào San trong chương trình Nâng bước em đến trường.

Những người cha nuôi biên phòng

Chẳng cần giới thiệu dài dòng, chỉ nghe giọng nói chậm rãi, chắc nịch và thấy nụ cười hiền khô như nắng núi là đã biết Thiếu tá Sùng A Hùng là người Mông chính gốc. Gương mặt anh mang đậm nét sương gió vùng cao, cái nhìn trầm tĩnh như thể mọi điều đều đã trải qua, đã hiểu, đã thấm.

Hùng sinh ra ở Dào San, mảnh đất biên viễn quanh năm chìm trong mây trắng, nơi mùa đông gió lùa buốt giá qua từng vạt áo chàm, còn mùa hè, sương sớm nhẹ giăng mờ nơi bậu cửa mỗi bình minh. Anh lớn lên cùng tiếng khèn bên sườn núi, tiếng chân ngựa gõ móng vẹt đường biên. Mười tám năm khoác áo lính biên phòng, dấu chân anh đã in khắp Nậm Ké (Điện Biên), Huổi Luông (Phong Thổ), Pa Tần (Sìn Hồ); đến năm 2023, anh trở về nhận công tác tại chính quê hương Dào San – như một vòng tròn khép lại, vẹn tròn nghĩa tình, thắm đượm gốc nguồn.

Có một kỷ niệm mà Hùng chưa bao giờ quên: buổi chiều đông năm ấy, khi cùng anh em đơn vị về bản Hợp 1 làm công tác dân vận. Trên con đường đất đỏ lồi lõm giữa lưng chừng núi, anh bắt gặp hai đứa trẻ đang nhọc nhằn gùi trên lưng những bao sắn nặng trĩu, to gần bằng thân hình gầy gò của mình. Một là Lừu Thị Giang, cô bé người Mông ở bản Hợp 1; còn lại là Giàng Đô Chồ, cậu bé người Hà Nhì đến từ bản Tung Qua Lìn. Trong câu chuyện vụng về, ngắt quãng giữa những tiếng thở dốc, anh mới hay cả hai em đều là con nhà nghèo, bố mẹ ốm đau, làm thuê quanh năm, nhà lại đông anh em. Cứ mỗi sáng, khi bạn bè đến trường, các em lại lầm lũi vào rừng hái măng, đào sắn kiếm tiền, còn việc học, đành gác lại phía sau. Nhà trường đã nhiều lần vận động, gọi lên gọi xuống, có lúc các em trở lại lớp được một buổi, rồi lại lặng lẽ biến mất. Nhìn ánh mắt ngơ ngác, bàn tay sẫm màu bám chặt quai gùi như sợ rơi mất chỗ bấu víu, lòng anh Hùng bỗng chùng xuống – một nỗi xót xa lặng lẽ mà day dứt đến nao lòng.

Thế rồi, sau buổi ấy, anh trở về đơn vị, đem chuyện bàn với chỉ huy. Cả tập thể đồng lòng: phải làm điều gì đó. Mô hình “Con nuôi Đồn Biên phòng” được khởi động. Dưới mái nhà quân đội, Giang và Chồ giờ đã có những ông “bố nuôi”, có chỗ dựa, có khoản hỗ trợ 500.000 đồng mỗi tháng cho đến khi đủ 18 tuổi. Không dừng lại ở đó, từ mô hình ấy, Đồn Biên phòng Dào San đã phối hợp cùng Trường Tiểu học trong xã thực hiện Đề án “Chiến sĩ Quân đội nâng bước em đến trường”, lan tỏa yêu thương đến 30 học sinh nghèo khác trên địa bàn. Trong mắt các em, các chú bộ đội không chỉ là người gùi gạo, phát thuốc, dẫn đường mà còn là những người cha âm thầm, vững chãi giữa ngút ngàn biên giới. Những bước chân từng vấp ngã vì đói nghèo, giờ lại tiếp tục hành trình đến trường, viết tiếp giấc mơ còn dang dở.

Đêm vùng biên xuống nhanh và dày như một tấm chăn ướt phủ trùm cả núi rừng. Cái rét ở Dào San không giống với cái lạnh miền xuôi: nó sắc và khô, cứa rát vào da thịt, đôi khi len lỏi cả vào tận sâu trong lồng ngực. Gió từng đợt thốc về, mang theo những hạt mưa lâm thâm, mảnh nhỏ như lời thì thầm của rừng già đang thay áo. Giữa khoảng không tĩnh lặng, tôi có cảm giác dường như trong những tán cây thẫm màu kia đang vang lên một tín hiệu bí ẩn: rừng đang thở, đang lặng lẽ rũ bỏ lớp lá cuối cùng để chờ đón một bình minh thu trong vắt, ngân lên như tiếng khèn ai bỏ quên nơi bậu cửa.Sì Lở Lầu – ngọn núi anh hùng, nơi giữ mốc non sông

Sáng hôm sau, đoàn chúng tôi vượt dốc lên Đồn Biên phòng Sì Lở Lầu. Theo tiếng Quan Hỏa, “Sì Lở Lầu” nghĩa là (mười hai tầng núi), nghe như một lời miêu tả sự kiêu hãnh của đất trời. Nhìn trên bản đồ, Sì Lở Lầu nằm chót vót trên vĩ tuyến cao nhất của tỉnh Lai Châu, ba mặt giáp biên giới Trung Quốc, như một điểm tựa vững chãi giữa tầng tầng lớp lớp non cao.

Xe chậm rãi lăn bánh qua con đường ngoằn ngoèo dẫn vào xã Vàng Ma Chải. Khi đến một ngôi nhà trình tường rêu phong, dấu tích đậm nét của người Hà Nhì, cả đoàn dừng lại để các nhiếp ảnh gia kịp bắt khoảnh khắc. Trước cửa nhà, mấy bà cụ đang ngồi vá áo. Không gian tĩnh lặng đến nỗi có thể nghe rõ từng mũi kim xuyên vải, từng tiếng thở khe khẽ như gió thoảng qua mái đầu bạc trắng. Bỗng từ đâu xuất hiện hai thanh niên, nét mặt nghiêm nghị. Họ yêu cầu đoàn xuất trình giấy tờ. Một thoáng ngỡ ngàng, rồi chúng tôi mỉm cười giải thích. Họ gật đầu, giới thiệu là công an viên trong bản, thấy người lạ thì phải kiểm tra.

Lúc sau, khi đã hiểu ra, hai cán bộ trẻ cười hiền, giọng chân chất: “Mình cũng chỉ làm đúng theo tinh thần chức trách thôi, vùng biên phải chủ động nắm tình hình chứ, giữ cho bản làng được bình yên…”. Chuyến đi đầu ngày chưa kịp xa mà lòng tôi đã rưng rưng xúc động. Giữa thâm u mười hai tầng núi, giữa sương giăng và mây phủ, vẫn có những con người đang canh giữ từng thửa đất, từng con dốc, từng cơn gió vùng biên thổi về. Sì Lở Lầu – nơi tưởng chừng heo hút nhất lại sáng lên bằng sự cảnh giác, trách nhiệm và tình yêu thầm lặng của những người dân bản, những “người lính không quân hàm”, âm thầm bảo vệ miền biên viễn bằng chính sự tỉnh táo, bình dị và lương tri của mình.

Chúng tôi đặt chân tới Sì Lở Lầu khi nắng sớm vừa hong nhẹ trên những vạt núi. Biên giới ở đây như chạm vào tầng trời cao nhất của Lai Châu, những tầng núi nối tầng núi, trập trùng mười hai lớp trải dài đến tận chân mây. Đón đoàn ở điểm cao ấy là Trung tá Trần Huy Huỳnh – Chính trị viên Đồn Biên phòng. Giọng anh trầm và ấm, như vọng ra từ lòng núi. Anh kể:

“Ngày trước, đồn này mang tên Đồn Biên phòng 289, phiên hiệu là Đồn 1 thuộc Công an vũ trang Lai Châu, phụ trách một đoạn biên giới Việt – Trung rộng lớn, có tới 8 xã với 9 dân tộc cùng sinh sống. Nơi đây từng là điểm nóng, là chiến địa đỏ lửa trong cuộc chiến 1979, những tháng ngày cả núi rừng cũng ám khói thuốc súng, và từng tấc đất biên cương thấm đẫm mồ hôi, máu và tuổi thanh xuân của những người lính trẻ.”.

Theo bước chân anh, chúng tôi đi ra phía sau đồn, nơi có một đài tưởng niệm nhỏ lặng lẽ nằm trên đỉnh đồi phủ rêu xanh. Gió biên thổi qua, khẽ run những tấm bia lạnh như lời tiễn biệt thì thầm. Trên bia khắc tên 27 liệt sĩ đã ngã xuống trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Hai mươi bảy dòng tên vàng ấy chưa bao giờ phai, như vừa mới khắc lên hôm qua. Lịch sử vẫn còn đó, trong những dòng ghi chép nhuốm màu máu từ lòng đất:

“… Sáng 17-2-1979, địch có pháo yểm trợ tấn công. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Sì Lở Lầu ngoan cường chiến đấu, đánh trả quyết liệt, đẩy lùi các đợt tấn công… Ngày 6-3-1979, tại khu vực Dào San, đồn đã phối hợp với đơn vị bạn đánh trả một trung đoàn địch, tiêu diệt 100 tên…”. Những trận đánh như xé toạc mây núi. Và rồi, ngày 19-12 cùng năm, Đồn 1 được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hôm nay, Đồn Biên phòng Sì Lở Lầu đang quản lý hơn 30 cây số đường biên, với 9 cột mốc chính, một lối mở Gia Khâu, một xã biên giới và vô số đường mòn xuyên núi. Biên giới vẫn chảy âm thầm một mạch sống, trong gian khó, giữa mưa đá, lũ rừng, giữa những hiểm nguy rình rập từ kẻ buôn lậu, vượt biên trái phép. Chúng tôi thắp nén hương trước đài tưởng niệm. Khói nhang quyện trong gió núi như gọi về những gương mặt tuổi đôi mươi. Họ – những chàng trai đến từ Hòa Bình, Vĩnh Phú, Hà Nam, Thái Bình… đã từng một thời căng đầy sức sống. Có người chưa một lần kịp nắm tay người con gái mình thương; có người trong giấc mơ vẫn ú ớ lời hẹn rằng: “Ngày mai sẽ được về quê, sẽ dám nói một lời thật lòng với người mình trộm nhớ.”

Nhưng ngày mai ấy không bao giờ đến.

Chỉ có tên họ ở lại, khắc trên những phiến đá trầm mặc. Có tên đã hóa thành mây phủ quanh đỉnh núi Sì Lở Lầu. Nơi đây, mỗi sớm mai, những người lính trẻ vẫn nghiêm mình điểm danh trước Tổ quốc – như thể phía sau lưng, 27 đồng đội vẫn còn đứng đó, lặng im mà bất tử.

Nguồn: https://vanvn.vn/nhung-dau-chan-xanh-tren-dat-phong-to-but-ky-ha-minh-hung/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.