• THEO GIANG KHẨU ĐI BẮT BẠCH TUỘC Ở GHỀNH ĐÁ LẠ

Khỏi phải nói, đêm ấy ở nhà bác Lồng Cẩm vui biết bao! Bác Lồng Cẩm hì hụi làm món thịt chim thết chủ tịch Mẩy và bố con ông lão đánh cá cùng anh Cao, hai anh em Hạnh. Chuyện cũ, chuyện mới cứ nở như ngô rang. Ngọn đèn chai sáng xanh lên trong đêm. Chủ tịch Mẩy vỗ lên vai Cốc Ri, nói vui:

- Nay mai, con bé Cốc Ri ở với ông thôi, chứ cứ lẽo đẽo theo ông nội đi biển hoài sao?

Cốc Ri giấu mặt sau ông nội, cười bẽn lẽn:

- Nhà ông có ở gần biển không? Cháu chỉ thích ở biển thôi!

- Chui cha! Cha nào con đó! Mê biển hả? Học cho giỏi đi, lớn lên làm hẳn thuyền trưởng đánh cá, chớ đâu cứ lênh đênh sóng nước với con thuyền nan như đời ông nội cháu và đời ông xưa kia.

Ông già đánh cá tợp một hớp rượu, giọng trầm hẳn xuống:

- Bây giờ, chú làm cán bộ, bận lắm công nhiều việc. Bữa nào rảnh, dong thuyền ngược bắc thăm nhà tôi, thăm lại cảnh cũ người xưa. Cái đận...

Tiếng ông già đánh cá rủ rỉ trong đêm. Hạnh ngồi cạnh anh Cao bên cửa sổ. Nó bỗng thấy nhột nhột sau lưng. Có bàn tay ai đang kéo vai nó. Quay lại, Hạnh thấy qua khe cửa sổ, một đôi mắt đen láy đang nhìn nó. Giang Khầu! Giang Khầu đưa mắt ra hiệu. Hạnh đứng dậy, lặng lẽ lẻn ra cửa. Giang Khầu vồ vập:

- Có buồn ngủ không? Theo mình đi đằng này, hay lắm!

Hạnh tròn xoe mắt:

- Khuya rồi, còn đi đâu?

- Đi kéo bẫy bạch tuộc!

Hạnh kinh ngạc:

- Bạch tuộc? Cậu không sợ hả? Mà sao lại đi bắt ban đêm?

Giang Khầu cười:

- Bắt đêm mới thú. Sáng mai, có thịt tươi xào lên, chắc ngon phải biết!

- Bạch tuộc có to không! Nó là con cháu trong ngành thân mềm đấy! Tớ nghe họ nói các cánh tay lực sĩ của nó có thể vặn gãy xương sống mình như chơi. Kinh bỏ xừ!

Giang Khầu cười “hi hi” một tiếng:

- Câu lại nghe người ta viết trên sách để dọa trẻ con chứ gì. Cứ đi theo tớ, bắt bạch tuộc dễ ợt mà.

Hạnh nhìn cả khu vườn đã tối sẫm. Nó chợt khẽ rùng mình tưởng tượng đến những cái vòi bạch tuộc ghê gớm quờ quạng trong nước. Những chiếc vòi đó vươn ra, bám chặt lấy chân, lấy tay người lặn dưới nước. Hạnh đứng im, nhìn soi vào đôi mắt Giang Khầu xem đứa bạn nói đùa hay thật. Giang Khầu lại kéo ống tay áo Hạnh:

- Đi đi! Thích lắm. Cậu không xem mình bắt bạch tuộc, thì về không có chuyện kể với bọn bạn của cậu được đâu!

Hạnh tặc lưỡi:

- Ờ, đi. Có phải mang theo cái gì không?

- Khỏi cần!

Cơn gió ban ngày vẫn kéo dài không ngớt đến tận bây giờ. Gió ù ù thổi, xao xác từng trận lá bay. Những cành lá bứt khỏi cành, xô đuổi nhau chạy tít dọc những con đường cát trắng mờ mờ trong đêm. Biết bao ngôi sao sáng li ti trên trời cao hình như cũng rung rinh vì trận gió. Hiếm hoi mới có những ngày gió dữ dội như vậy. Con tắc kè trong khu vườn rậm kêu từng tiếng lảnh lói. Đã nghe ào ào tiếng sóng biển. Giang Khầu bỗng cười lên một tiếng khe khẽ. Hạnh quay sang Giang Khầu càng cười to:

- Ban nãy, tớ tưởng cậu là chúa nhát!

- Tớ vẫn ngại cái thằng bạch tuộc của cậu lắm!

Tai Hạnh bỗng thấy nong nóng. Cái thằng bạn đến là ghê, dám đi bắt bạch tuộc trong cái đêm đầy gió này. Vậy mà sao Hạnh lại sợ nhỉ? Hạnh bỗng thấy háo hức hẳn lên. Vừa bước sát bên Giang Khầu, Hạnh vừa kể:

- Anh Thành của mình có lần bảo: bạch tuộc bơi rất giỏi. Bị săn bắt, nó phun “hỏa mù” tối sầm sả một vũng nước, làm người bắt nó tối tăm mặt mũi không còn nhìn thấy gì nữa. Cái chất “hỏa mù” đó kinh lắm. Các anh ở cơ quan anh Thành tớ nói có loài bạch tuộc từ cơ thể chúng người ta tách ra được một chất gọi là ốc - tô - pa - min để gây mê cho người sắp bị mổ đấy. Người ta còn gọi bạch tuộc là mực phủ, mực ma...

Giang Khầu nhanh nhảu: Còn ở đảo mình thì gọi là “ma gia”. Có con khi xòe cái tua ra đến vài mét đường kính. Tớ chỉ thích đi bắt chim ở bãi chim, đi bẫy bạch tuộc và bắt rùa thôi.

- Bắt rùa?

- Chớ sao. Dạo đầu năm, tớ và bố tờ bắt được con rùa biển nặng gần hai tạ!

Hạnh cười:

- Cậu bốc!

- Sao lại bốc? Bố tớ đo được chiều dài con rùa đến một mét ba. Đẹp thật! Da nó màu đen, có chấm trắng như hoa. Cái mai đến là cứng. Mai có bảy hàng gờ gai chạy dọc. Bên các anh thủy sản đòi mua, bố tớ không bán, mà làm thịt mời hàng xóm đến chén. Có lần, một bác cán bộ thủy sản đến xin mua cái mai rùa làm kỷ niệm, bố tớ cũng chẳng bán. Sau bác thủy sản năn nỉ mãi, nói là mua về để gửi vào phòng trưng bày hải sản, thì bố tớ lại tặng luôn, chẳng lấy một xu nào! Tiếc quá, nếu cậu ở lâu trên đảo, mùa có nhiều rùa, tớ dẫn đi bắt, sẽ mê hết sẩy! Thôi, đến nơi rồi, cậu đứng đây để tớ xuống bắt bạch tuộc cho mà xem.

Hạnh sờ tay lên hàng khuy áo:

- Tớ xuống biển với cậu.

- Hay quá, không hãi nữa phỏng?

- Hơi hơi thôi. Nhưng đứng xem ở đây, có nhìn thấy gì đâu.

Giang Khầu vỗ tay vào trán:

- Ờ, tớ quên. Đứng đây đúng là chẳng thấy gì!

Hai đứa leo qua một ghềnh đá lởm chởm cạnh một thành đá dựng đứng. Giang Khầu nắm tay Hạnh, một chân tụt xuống vũng nước đen kịt, dặn:

- Cẩn thận nhé! Sâu đấy. Tớ để bẫy ở hốc đáy này. Cậu có thấy cái đầu dây kia không? Dây treo hũ bẫy tuộc đấy.

- Không lặn xuống hả?

- Chẳng cần.

Giang Khầu miệng nói, tay lần theo một đầu dây neo vào mỏm đá, kéo lên. Sợi dây dài hun hút tận đáy nước. Từ mặt nước, nhô lên một cái hũ, rồi hai cái, ba cái. Có đến bảy cái hũ gốm sành. Mỗi cái hũ có một chiếc quai được buộc dây dòng lên. Giang Khầu bảo:

- Giúp tớ một tay kéo lên. Nặng thấy bà...

Bảy cái hũ đầy nước sóng sánh trên miệng. Hai đứa kéo bổng lên. Giang Khầu thận trọng nghiêng từng chiếc hũ. Nước ào ào chảy ra. Hạnh ngó vào trong miệng hũ:

- Cái gì trong đó hả?

- Cứ sờ vào xem. Hạnh rụt rè quờ tay vào đáy chiếc hũ, bỗng giật phắt tay ra. Một cái gì nhũn nhẽo trong đáy hũ. Giang Khầu cười khe khẽ:

- Bạch tuộc đấy. Bây giờ thì nó hiền khô mà. Nó chẳng phun được “hỏa mù”, cũng chẳng tấn công cậu được nữa đâu!

- Cẩn thận kẻo nó bò ra, Giang Khầu ạ.

- Ối! Cậu chẳng hiểu gì. Muốn lấy được nó ra, có mà phải móc sắt mới lôi được. Bây giờ, cứ để chùm hũ này ở đây. Chúng mình ra dây khác.

Hai đứa lại leo qua một đoạn hẻm gồ ghề nữa. Hạnh ngạc nhiên:

- Tớ cứ tưởng phải lặn xuống biển “vật nhau” với lại bạch tuộc để bắt. Ai nghĩ ra cái kiểu bẫy bạch tuộc này nhỉ?

- Tớ chẳng biết nữa. Bố tớ dạy cách bẫy thôi. Còn thì ai dạy cho bố tớ thì chẳng hiểu. Loại bạch tuộc này quen sống ở các ghềnh đá ngầm lởm chởm, chẳng có thể thả lưới bắt chúng được. Chúng sống kín đáo lắm. Có lần tớ thử lặn xuống xem chúng đi lại thế nào. Ban ngày nhìn rõ hơn nhưng kể cũng khó phân biệt. Bạch thuộc rất khéo thay hình đổi dạng, biến từ màu này sang màu khác cho lẫn với môi trường để dễ lẩn trốn. Cũng vì thích ẩn dật, sợ người ta bắt, cho nên nó gặp các hũ của tớ đặt ở đáy nước, là hấp một cái, thu mình chui vào luôn. Giống “ma gia” này đúng là vừa khôn, vừa dại!

- Con “ma gia” của cậu, con bạch tuộc ấy mà, có... mấy chân?

- Người ta gọi là tay chứ không gọi là chân đâu. Thường có tám tay dài nghêu. Nào, ta chuẩn bị kéo dây nữa nhé!

Bàn tay Giang Khầu vừa chạm vào đầu dây treo hũ là bẫy tuộc, vội dừng lại, Giang Khần thì thầm:

- Có tiếng người, Hạnh ạ.

- Đâu? Ai thế?

- Im. Nghe quen quen, Ối, lão Lỳ Kheo. Đúng giọng lão ta. Lão ra đây làm gì nhỉ?...

Cả hai đứa ngồi sụp xuống. Từ đằng sau vách đá, đúng là giọng của Lý Kheo. Lão đang nói như gắt:

- Tao không làm được đâu. Mày về nói với chúa đảo cho rồi!

- Lão phản lại chúa đảo hả? Lão không sợ ta tố cáo lão hả?

- Tao không sợ. Lồng Cẩm tốt với tao, nó cứu tao đấy. Cả ông chủ tịch huyện cũng là người tốt. Mày mới là người xấu. Chúa đảo cũng là người xấu. Nó bỏ đảo đi rồi, mà còn như con cá mập, định hại tao.

Lão Lỳ Kheo ngừng lại. Cũng chưa thấy cái giọng lạ cất lên. Giang Khầu và Hạnh nắm toài ra mỏm ghềnh đá. Giang Khầu bấm nhẹ tay lên bả vai Hạnh. Hạnh quay lại. Giang Khầu thì thầm:

- Cậu nằm yên, để tớ bò ra xem lão Lỳ Kheo đứng với ai.

Tiếng người lạ ồm ồm:

- Vậy là lão không chịu giết chúng.

- Giết chúng! Sức tao mà giết nổi ai!

Một tiếng cười rờn rợn vẳng đến:

- Lão phải làm theo lời dặn của chúa đảo, nếu lão còn muốn gặp chúa đảo, nếu lão còn muốn kéo dài cái thân chó già của lão. Có thế thôi!

Lão Lỳ Kheo bỗng nổi khùng. Lão chộp lấy ngực bóng đen:

- Tao sẽ nộp mày cho công an trên đảo.

Bóng đen lại cười lên một tiếng kỳ dị:

- Bỏ áo ta ra! Nếu không, ta phải kết thúc cái xác chó già của lão...

Nhưng hắn chưa kịp nói hết câu, lão Lỳ Kheo đã ghì chặt lấy cổ hắn. Bóng đen dùng khuỷu tay đẩy mạnh vào ngực lão Lỳ Kheo. Hắn cố toài một tay ra, thục nhanh vào túi. Hắn lần lần tìm một vật gì trong đó. Cả hai người ôm lấy nhau, cùng thở hì hụi. Giang Khầu nhổm lên, nhảy một cái, hai cái, chạy về phía Lỳ Kheo, miệng gọi:

- Hạnh! Hạnh! Theo tớ...

Hạnh cũng vọt lên. Nó lúng túng trèo qua mỏm đá gập ghềnh, theo hút Giang Khầu, Giang Khầu chưa đến kịp chỗ lão Lỳ Kheo, đã nghe tiếng lão rú lên. Tên kia đã kịp rút dao thúc mạnh ngược lên phía bụng lão Lý Kheo. Lão Lỳ Kheo bị đau, càng hăng máu. Lão ráng sức ghì cánh tay săn gân ép mạnh vào cổ tên kia. Tên kia rời tay khỏi cán dao, lả đi, thì lão Lý Keo cũng đuối sức. Lão lảo đảo rời tay buông đối thủ ra, loạng choạng. Giang Khầu nhảy một bước đến bên tên kia. Hòn đá trong tay nó bồi luôn một trái vào lưng hắn. Tên kia không đủ sức ngó lại, ngã dụi bò sấp về phía trước. Hạnh chạy đến bên Giang Khầu, chưa kịp ngó mặt tên kia bỗng đứng sững người, kêu lên:

- Ối!...

Nghe tiếng kêu thất thanh, Giang Khầu ngửng lên, cũng giật thót người. Lão Lỳ Kheo lảo đảo, tay ôm bụng, và như chiếc lá rụng, từ mỏm đá ven bờ vực, lão quỵ xuống, lăn hút xuống khoảng tối om chỉ nghe tiếng sóng vỗ ộp oạp.

*

* *

Sau câu chuyện gặp gỡ lạ lùng giữa ông cháu đánh cá với chủ tịch Mẩy, chuyện lão Lỳ Kheo không theo bọn xấu, lại góp phần bắt được tay chân của tên chúa đảo cũ lẻn về đảo, càng ầm ầm lên trên đảo.

Bây giờ, người ta nói về lão Lỳ Kheo không khinh miệt như trước. Lão được mọi người đến thăm đầy nhà. Ở cái chõng gỗ mù u góc nhà, chất đầy nào chuối, nào gạo nếp, nào trứng. Ai có gì ngon cũng đem cho lão, cứ y như lão đang khỏe mạnh, chén được tuốt.

Anh Thành ngồi bên giường lão. Lão nắm lấy tay anh, rồi ngả về phía cửa sổ, phều phào nói với bác Lồng Cẩm:

- Tôi đã không nghe nó để hại ông. Ông biết cho lòng tôi...

Bác Lồng Cẩm bảo lão:

- Ông không theo bọn ăn cướp ấy là đúng, là tốt rồi. - Rồi bác đến bên anh Thành: - Ông Lỳ Kheo chừng đuối sức lắm. Mất máu vì vết thương của tên khốn nạn, lại bị rơi trên vực đá, e chừng... Anh giúp cho...

Anh Thành gật gật đầu, đi ra gọi Hạnh:

- Mang theo con Tườu Ngộ đi với anh.

Hạnh không hiểu anh Thành mang con Tượu Ngộ đi đâu, nhưng cũng quay lại, huýt một tiếng sáo. Con Tườu Ngộ thả mình khỏi cành cây mù u, nhảy thoăn thoắt theo Hạnh. Hai anh em đi về phía rặng dừa ở ven biển. Những cây dừa cao vút, buồng quả nặng trĩu. Anh Thành ném một mảnh ngói vỡ lên phía buồng dừa, cũng huýt một tiếng sáo gọi con Tườu Ngộ. Con Tườu Ngộ nhảy tưng tưng, nhe cả hàm răng ra khèng khẹc. Hạnh hỏi:

- Anh sai nó trẩy dừa phải không?

- Ừ. Cần nhiều dừa. Cần cho lão Lỳ Kheo chữa bệnh.

- Chữa bằng ăn dừa?

- Không phải cùi dừa, mà nước dừa. Đúng, chỉ có nước dừa...

Anh không nói tiếp, lại huýt tiếng sáo nữa. Con Tườu Ngộ ngó anh Thành, lại ngó theo mảnh ngói thứ hai đang bay về phía chùm dừa. Hạnh bế xốc con Tườu Ngộ lên, đùn lưng cho nó bám vào thân dừa. Con Tườu Ngộ trèo thốc lên cây dừa cao vút. Đến chỗ ở buồng dừa, nó vắt vẻo ngồi lên một bẹ lá, ngó xuống. Hạnh vội làm hiệu bứt quả, ném xuống đất. Con Tườu Ngộ ghé răng cắn vào trái dừa. Nó lại nhìn xuống. Hạnh lặp lại động tác hái dừa. Bây giờ thì Tườu Ngộ hiểu. Nó giằng mạnh cuống dừa. Rồi một quả, hai quả... Đến một chục quả dừa rơi lộp bộp trên mặt cát. Anh Thành vội hô:

- Thôi, thôi. Đủ rồi, chú khỉ thông minh!

Hai anh em ôm đống dừa, bước về nhà lão Lỳ Kheo.

Lão Lỳ Kheo lại đang lên cơn mê sảng. Mới có mấy ngày, lão bị hai trận quăng vật ngoài biển, nên sức lực hầu như tàn tạ hẳn. Anh Cao đắp một cái chăn đơn lên ngực lão, quay lại bảo anh Thành:

- Người ông ta giá lạnh quá. Mình không lấy được mạch ở tay. Các phản xạ đều kém hẳn đi. Đã cho uống đến hai liều thuốc an thần, tiêm long não, các vi - ta - min C và B1 rồi, mà chưa thoát khỏi cơn choáng.

- Cậu bổ cho mình mấy trái dừa. Mình lấy kim tiêm. Phải truyền nước dừa vào tĩnh mạch cho ông ta thôi.

Anh Cao đồng tình:

- Được. Cái món nước trời cho thay thế dung dịch tiêm glu - cô - da đẳng trương, lúc này là quý nhất đối với ông ta. Phải trị được các cơn choáng chấn động liên tục, mới hy vọng.

Giang Khầu tròn xoe mắt:

– Các anh chữa bệnh bằng cách lạ thật, em chưa thấy bác Tiểu Xuân làm cách này bao giờ.

Anh Cao nháy mắt:

– Em tài bắt bạch tuộc, thì cũng để phần anh khéo tay chữa bệnh chứ. Mỗi người một nghề mà. Giang Khầu có biết người ta gọi cây dừa là gì không? "Cây của sự sống” đấy! Thế mà người ta lại đặt câu hát thế này này:

Thương thay thân phận quả dừa

Non thì khoét mắt, già cưa lấy bầu!

Ấy vậy mà cái món nước dừa này, nó chữa khối bệnh đó. Hỏi anh Thành mà xem. Anh không nói đùa đâu. Nước dừa có các loại đường này, muối này, đạm này, và cả vi - ta - min đó.

Lần đầu tiên Giang Khầu nghe những chuyện lạ ấy. Nó trố mắt nhìn anh Thành hút dòng nước trong trẻo vào ống tiêm. Giang Khầu vẫn hồ nghi. Nhưng chỉ chiều đó thôi, khi bác Lồng Cẩm đi săn về tạt qua hỏi thăm Lỳ Kheo, thì lão đã ửng hồng da mặt. Lão ngồi nhổm dậy, chỉ còn đau một chút chỗ vết thương ở bụng đã băng kia. Lão đòi ăn cháo. Bà y tá nấu cho lão một tô cháo nếp. Lão húp một hơi, mồ hôi đầm đìa trên trán, trên cổ.

Lão Lỳ Kheo lại thắng được cơn hiểm nghèo thứ hai trong một tuần. Anh Thành đùa một câu:

- Bây giờ thì ông có thể thọ đến trăm tuổi.

Lão Lỳ Kheo ngượng ngập:

- Tôi ân hận lắm. Nếu được sống đến trăm tuổi, thì hơn nửa đời, tôi đã nghe theo bọn chúa đảo, bọn xấu xa.

Lão Lý Kheo gục mặt xuống và từ hốc mắt lão bỗng ứa ra đôi dòng nước mắt.

Trong lúc anh Thành tiêm nước dừa cho lão Lỳ Kheo, thì Hạnh bỏ đi tìm Lồng Chéo. Cả ngày hôm nay, Hạnh chưa nhìn thấy Lồng Chéo đâu. Hay nó lại ra bãi chim? Bỗng dưng Hạnh thấy buồn. Chỉ nay mai, anh Thành và Hạnh đã rời đảo, tiếp tục chuyến đi rồi. Ở mỗi nơi dừng chân, Hạnh chỉ mới gặp, chỉ mới thân với một vài đứa bạn, là lại phải chia tay. Ít ngày trên hòn đảo Hải Vũ cũng đã có biết bao chuyện vui, chuyện lạ. Hạnh lững thững đi về phía đám rừng cây có mấy ngọn núi đá cao gãy khúc trơ trụi. Sườn núi mọc chênh vênh vài ba cây gạo còn sót lại mấy chùm hoa đỏ. Ở phía đầu rừng, lác đác những cây kim giao đứng cao vời vợi. Hạnh bước qua một vườn cam dại, hoa nở trắng ngần, hương quyện quấn quýt bốn bề.

Như có một bàn tay ai bỗng níu lấy vai Hạnh. Hạnh giật mình ngoái lại. Ồ, con cốc. Con cốc sà xuống đậu trên vai Hạnh, đôi mắt nó le lé nhìn. Hạnh vươn tay, vuốt nhẹ trên lưng cốc, vừa đi vừa thì thầm: "Sao mày biết tớ ở đây mà đi tìm, hở cốc?" Con cốc vụt bay khỏi vai Hạnh, nhao về phía trước. Nó đậu trên một cành kim giao, ngó xuống như chờ đợi Hạnh, Hạnh bước theo cốc, đi mãi vào con đường hẻm sâu trong núi. Đường càng lên cao, càng khó đi. Bụi mây chằng chịt mọc lan ra cả đường mòn. Lên đến một gờ đá thoai thoải, Hạnh ngồi xuống. Con cốc lại vụt bay vào những lùm lá rậm rạp, kêu mấy tiếng nháo nhác. Hạnh ngắm nhìn xuống. Xa xa ở phía dưới, sau khóm nhà là những vườn cây, là ven đảo. Một vệt xanh mờ mờ như sương chạy ôm lấy chân đảo và càng ra xa, càng tản ra phảng phất. Màu nước biển sẫm đậm, trải tận tít ngoài khơi.

Mải ngắm nhìn, Hạnh không biết bác Lồng Cẩm đang từ một ngách cây rừng đi ra. Bác ngạc nhiên:

- Hạnh đấy phải không? Cậu bé ngồi trúng mắt cá ông voi rồi!

Hạnh sửng sốt quay lại:

- Chú nói sao?

- Cậu ngồi giữa mắt cá voi đó. Đây là núi cá voi của đảo. Khi lên, cậu không nhìn thấy hình dáng nó à? Này nhé, kia là đuôi cá voi. Khoảng giữa là thân. Còn cả phần này là đầu cá voi. Cái cây kim giao cao vút kia kìa, cậu có thấy giống tia nước cá voi phun lên không nào?

Hạnh cười:

- Cháu phải xuống núi mới thấy hết. Đứng đây, chả phân biệt được hình thù con cá gì đâu!

Bác Lồng Cẩm ngồi xuống cạnh Hạnh, móc túi ra vê một điếu thuốc rê:

- Núi cá voi này có từ lâu. Lồng Chéo nó không kể cho cậu nghe chuyện về cá voi hở?

- Dạ, chưa kể.

- Hay lắm nhé. Nhưng để tôi báo cho con chin mồi đã...

Bác Lồng Cẩm đưa lên miệng cái tù và ốc. Những tiếng " u... u... u" cất lên, vọng về phía núi xa. Chờ cho ngớt tiếng tù và, Hạnh hỏi:

- Bữa nay chú lại đi săn chim nữa à?

- Săn mấy con sâm cầm, cái món sâm cầm mùa này hiếm lắm. Nó cũng là loại chim ngày xưa bắt dâng cho vua chúa. Bữa trước, tôi đi cả buổi mới kiếm được con sâm cầm đeo vòng đó. Nếu mùa rét thì chẳng phải nói.

- Vậy sao chú không xuống bãi chim?

- Bãi chim không có. Phải vào núi. Đi từ sáng đến giờ, tôi chưa gặp con nào. Nếu có, con diều hâu mồi này chẳng để xổng được đâu. Ơ mà... Ơ mà... Đó, đó, sâm cầm đó...

Bác Lồng Cẩm đang nói, bỗng chững lại, miệng lắp bắp, tay chỉ về phía cuối rừng cây. Hạnh ngạc nhiên nhìn theo. Một đôi chim đang bay vun vút trên nền trời đầy mây bông. Đằng sau chúng, rõ ràng là con diều hâu mồi của bác Lồng Cẩm. Bác rít một hơi thuốc, lặng lẽ nhìn con mồi của mình đang đuổi theo đôi sâm cầm. Bất giác Hạnh cũng hồi hộp. Từ hôm lên đảo Hải Vũ, nghe tiếng con diều hâu mồi, nhưng đến bây giờ Hạnh mới tận mắt nhìn cảnh săn đuổi của nó. Đôi sâm cầm đã có vẻ đuối sức, một con tách ra, bay sà xuống thấp. Con diều hâu mồi cũng chúi theo luôn. Hai con chim lượn một vòng cánh cung, mỗi lúc một thu ngắn khoảng cách lại. Hạnh đã nghe thấy tiếng kêu gắp gáp của con sâm cầm bị săn đuổi. Tiếng kêu lảnh lói giữa không trung êm ả. Mặc cho con sâm cầm kia đã bay xa dần, chim diều hâu mồi vẫn mải miết đuối theo con sâm cầm mỏi cánh. Đôi cánh của diều hâu vỗ liên tục. Nó lao đi với một tốc độ ghê gớm. Đến tận giờ, bác Lồng Cẩm mới ngửa cổ thở ra một hơi thuốc lá nghi ngút. Bác biết con chim mồi của mình đã nắm chắc phần thắng rồi. Bác lim dim nhìn về phía đôi chim đuổi nhau. Hạnh cũng "ồ" lên một tiếng. Con diều hâu mồi, với động tác cuối cùng, ráng sức lao thẳng lên lưng con sâm cầm. Ngay trong không trung, đôi bàn chân đầy móng sắc của nó đã quắp chặt lấy cả thân mình thon dài của chú sâm cầm. Cặp mỏ khoằm khoằm của diều hâu bập thêm một nhát như đánh búa xuống lưng con sâm cầm, rồi nó cắp cả con chim tù binh, liệng thêm một vòng, sà xuống cách chỗ bác Lồng Cẩm và Hạnh chừng gần chục mét.

Bác Lồng Cẩm đứng dậy:

- Cừ lắm, "con" ngoan của ta. Ha ha... Một con sâm cầm béo nhẫy. Được bữa rán khớ khớ đấy, diều hâu mồi ạ!

Bác nói với con diều hâu một cách vui vẻ. Hiếm hoi mới thấy người thợ săn cười cởi mở đến thế. Bác Lồng Cẩm gỡ con sâm cầm vừa săn được, bẻ chéo cánh, cho vào cái túi vải bạt rộng thùng thình luôn đeo bên sườn. Bác cho vào mỏ diều hâu mồi một quả gì đỏ sẫm, rồi vỗ vỗ nhẹ lên cánh nó, đoạn quay về phía Hạnh:

- Ta xuống núi thôi!

Hạnh đi trước bác Lồng Cẩm, ngó xuống phía chân núi. Con diều hâu từ đằng sau đập cánh ào ào và bay vút qua đầu. Nó bay được một đoạn thì từ trong những lùm lá rậm rạp, con cốc cũng bay ra. Cốc bay theo điều hâu mồi, kêu lên những tiếng quen thuộc "tri... tri... kiu, tri... tri... kiu u u, hu hu...". Đến chân núi, chỗ vườn cam hoa nở trắng xóa, bác Lồng Cẩm dừng chân:

- Nào, Hạnh nhìn lại xem. Chỗ ta ngồi có đúng là hình cá ông voi không?

Hạnh ngó nghiêng một hồi, rồi bước tiếp:

– Đúng là cá voi. Chuyện thế nào hả chú Lồng Cẩm?

Bác Lồng Cẩm đăm chiêu, vô tình giẫm đúng theo từng bước chân đi trước của Hạnh. Giọng người thợ săn thong thả:

- Tôi ở đảo từ lúc mới đẻ. Nghe kể lại rằng thời lâu lắm rồi, có dễ hàng dăm chục năm trước, đảo Hải Vũ có một ngày động biển. Bữa ấy, có một đàn bốn con cá voi từ biển bơi vào bãi cát. Có một con nhỏ thôi, ba con còn lại đến là lớn. Người ta nói riêng thân nó đã bằng cả một gian nhà. Cả bốn con cá voi cứ nằm vậy, từ sáng đến chiều. Dân trên đảo mới đầu còn sợ hãi, sau quen dần, đến trẻ con cũng dám đến gần. Bà con không nỡ giết chúng. Tưởng rằng nếu mắc cạn, nước triều lên thì chúng sẽ bơi ra khơi, nhưng sáng hôm sau, cả bốn con cá voi vẫn nằm yên chỗ cũ. Đám dân chài khỏe mạnh bàn nhau chằng dây chão, kéo từng con xuống nước. Y như kéo thuyền vậy. Nào ngờ, kéo buổi sáng, buổi chiều chúng lại bơi vào, phơi mình trên cát. Cũng đủ bốn con cũ, chỉ khác là bốn con cá voi nằm ở sâu vào bờ hơn chỗ trước gần hai chục mét.

Dân trên đảo thấy điểm khác thường, lo sợ ghê gớm. Thuyền chài trong mấy buổi không dám ra khơi đánh cá. Biển thì vẫn động nước ầm ĩ. Từ buổi sáng đến tận chiều, bầu trời chỉ một màu ráng đỏ như có đám cháy. Nhìn ra bãi cát ven biển trắng xóa, chỉ thấy lù lù bốn con cá voi nằm đó. Lão chủ đảo cầu cúng suốt ngày đêm...

Hạnh nói:

- Có lần anh Thành cho cháu đọc cuốn "Những chuyện vui về cá voi". Hóa ra, ở nước mình cũng có cá voi chết tập thể nhỉ. Đấy là hiện tượng cá voi không đủ điều kiện môi trường, cho nên bỏ lên bờ chết đấy. Thiếu ô - xy mà.

- Tôi cũng không hiểu gì, nghe kể lại thôi. Bốn con cá voi cứ như vậy chết dần chết mòn. Lão chủ đảo cúng mãi cũng không thể kéo được chúng về với biển khơi. Lão chủ đảo tìm khắp trong các nhà trên đảo, mới dò ra một đứa trẻ đẻ ra trúng cái đêm trước hôm cá voi mắc cạn. Lão ta lén cho bọn tay chân bắt trộm đứa bé. Đấy là một bé gái...

Bác Lồng Cẩm ngừng lại. Hạnh hồi hộp lắng nghe. Tiếng chân bác Lồng Cẩm vẫn đều đều phia sau Hạnh. Có đến một lúc sau, bác mới tiếp:

- Đứa bé gái bị chủ đảo dong thuyền cho ra ngoài khơi và thả xuống biển.

- Ối! Ối....

- Đúng đấy. Thả bé gái xuống biển để cúng thần cá voi. Nhưng bốn con cá voi chỉ còn là xác chết. Đến một tuần sau, chủ đảo bắt trai tráng neo chằng xác cá lại, dùng thuyền kéo ra tít khơi xa, đúng chỗ thả em bé gái, mới tháo dây chão. Xác bốn con cá voi trôi giạt ra biển. Sau cái vụ đó, dân trên đảo phát hiện ra sườn đá vừa rồi giống hình con cá voi. Có lúc, lão chủ đảo định đổi tên đảo thành đảo Ông Voi, nhưng người ta quen với cái tên Hải Vũ rồi...

Bác Lồng Cẩm không nói gì làm suốt chặng đường về xóm. Hạnh phân vân mà không dám hỏi thêm. Đứa bé gái là con nhà ai nhi? Mới để có mấy ngày mà bị thả xuống biển khơi. Trời ơi, ở trên hòn đảo này, toàn những chuyện đến là gớm ghiếc. Bác Lồng Cẩm chia tay Hạnh ở đầu mảnh vườn thanh hao. Đôi mắt bác hoe hoe đỏ. Bác quay đi, giọng trầm hẳn xuống:

– Đứa bé gái ấy đẻ trước tôi hơn sáu năm. Đấy là chị cả của tôi, cậu Hạnh ạ!