Tôi thấy trong sổ tay ghi lại rằng đó là một ngày ảm đạm và lộng gió vào cuối tháng Ba năm 1892. Holmes nhận được một bức điện tín khi chúng tôi đang dùng bữa trưa, và ông ấy đã nhanh chóng viết một bức thư trả lời. Ông không bình luận gì cả, nhưng tâm trí ông vẫn vương vấn việc đó; sau bữa ăn, ông đứng trước lò sưởi, gương mặt trầm ngâm, vừa hút tẩu vừa thỉnh thoảng liếc nhìn tờ điện tín. Đột nhiên, ông quay sang nhìn tôi, ánh mắt lấp lánh vẻ tinh quái.

"Tôi cho rằng, Watson, chúng ta phải coi anh là một người cầm bút," ông nói. "Anh định nghĩa thế nào về từ 'kỳ quái'?"

"Lạ lùng—đáng chú ý," tôi đáp.

Ông lắc đầu trước định nghĩa của tôi.

"Chắc chắn là còn có điều gì đó hơn thế nữa," ông nói; "có ẩn ý của sự bi kịch và khủng khiếp. Nếu anh nhớ lại những câu chuyện mà anh đã từng 'hành hạ' công chúng bấy lâu nay, anh sẽ nhận ra cái kỳ quái đó thường dẫn đến tội ác như thế nào. Hãy nghĩ đến vụ việc nhỏ về những người đàn ông tóc đỏ xem. Ngay từ đầu nó đã đủ kỳ quái rồi, nhưng rốt cuộc nó lại kết thúc bằng một âm mưu cướp bóc liều lĩnh. Hay như vụ việc kỳ quái nhất về năm hạt cam, dẫn thẳng đến một âm mưu giết người. Từ ngữ đó khiến tôi phải cảnh giác."

"Anh có nó ở đó không?" tôi hỏi.

Ông đọc to bức điện tín.

"Vừa có trải nghiệm khó tin và kỳ quái nhất. Tôi có thể tham vấn ông không?

Scott Eccles,

Bưu điện Charing Cross."

"Đàn ông hay đàn bà?" tôi hỏi.

"Ồ, tất nhiên là đàn ông. Chẳng người phụ nữ nào lại đi gửi một bức điện tín trả tiền cước hồi đáp cả. Họ sẽ đích thân đến luôn."

"Anh định gặp ông ta sao?"

"Watson thân mến, anh biết tôi đã chán nản thế nào kể từ khi chúng ta tống giam Đại tá Carruthers rồi đấy. Tâm trí tôi giống như một cỗ máy đang chạy đua, tự xé nát chính mình vì không được kết nối với công việc mà nó vốn được chế tạo ra. Cuộc sống thật tầm thường, báo chí thì nhạt nhẽo; sự táo bạo và lãng mạn dường như đã biến mất vĩnh viễn khỏi thế giới tội phạm. Vậy mà anh còn hỏi tôi có sẵn sàng xem xét bất kỳ vấn đề mới nào không, dù nó có vẻ tầm thường đến đâu? Nhưng đây rồi, trừ khi tôi nhầm, đây chính là vị khách của chúng ta."

Một bước chân đều đặn vang lên trên cầu thang, và một lát sau, một người đàn ông cao lớn, vạm vỡ, để ria xám và có vẻ ngoài nghiêm túc đáng kính được đưa vào phòng. Lịch sử cuộc đời ông ta dường như được viết rõ trên những nét mặt nặng nề và dáng vẻ khoa trương đó. Từ đôi xà cạp đến cặp kính gọng vàng, ông ta là một người Bảo thủ, một tín đồ nhà thờ, một công dân tốt, chính thống và khuôn phép đến tận cùng. Nhưng một trải nghiệm kinh ngạc nào đó đã làm xáo trộn sự điềm tĩnh vốn có của ông, để lại dấu vết trên mái tóc dựng đứng, đôi má đỏ bừng vì giận dữ, và dáng vẻ bối rối, kích động. Ông ta lập tức đi thẳng vào vấn đề.

"Tôi đã có một trải nghiệm vô cùng kỳ lạ và khó chịu, ông Holmes," ông nói. "Chưa bao giờ trong đời tôi lại rơi vào tình huống như thế này. Thật là không đúng mực—thật là quá đáng. Tôi nhất định phải đòi hỏi một lời giải thích." Ông hít thở hổn hển vì giận dữ.

"Xin ông cứ ngồi xuống, ông Scott Eccles," Holmes nói bằng giọng nhẹ nhàng. "Trước hết, xin cho phép tôi hỏi, vì sao ông lại tìm đến tôi?"

"Vâng, thưa ông, chuyện này dường như không phải là vấn đề thuộc phạm vi của cảnh sát, và dù vậy, khi ông nghe rõ các sự việc, ông phải thừa nhận rằng tôi không thể cứ để mặc nó như thế được. Thám tử tư là hạng người mà tôi hoàn toàn không có cảm tình, nhưng dù sao đi nữa, sau khi nghe danh tiếng của ông—"

"Hoàn toàn đúng. Nhưng điều thứ hai, tại sao ông không đến đây ngay lập tức?"

Holmes liếc nhìn đồng hồ.

"Đã là hai giờ mười lăm rồi," ông nói. "Bức điện của ông được gửi đi khoảng lúc một giờ. Nhưng bất cứ ai nhìn vào trang phục và vẻ ngoài của ông cũng đều thấy rằng sự xáo trộn của ông bắt đầu từ khoảnh khắc ông thức dậy."

Vị khách của chúng tôi vuốt lại mái tóc chưa chải và sờ lên chiếc cằm chưa cạo của mình.

"Ông nói đúng, ông Holmes. Tôi chẳng hề để tâm đến vẻ ngoài. Tôi chỉ thấy quá nhẹ nhõm khi thoát ra khỏi căn nhà đó. Nhưng tôi đã chạy đôn chạy đáo để hỏi thăm trước khi đến gặp ông. Tôi đã đến chỗ các đại lý môi giới nhà đất, ông biết đấy, và họ nói rằng tiền thuê nhà của ông Garcia đã được trả đầy đủ và mọi thứ tại Wisteria Lodge đều ổn thỏa."

"Thôi nào, thôi nào, thưa ông," Holmes cười. "Ông cũng giống bạn tôi, bác sĩ Watson, người có thói quen xấu là kể chuyện ngược từ cuối lên đầu. Làm ơn hãy sắp xếp lại suy nghĩ và cho tôi biết, theo trình tự thời gian, chính xác những sự kiện nào đã khiến ông phải ra ngoài với bộ dạng đầu bù tóc rối, giày tây và áo ghi-lê cài lệch lạc, để tìm kiếm lời khuyên và sự giúp đỡ."

Vị khách của chúng tôi nhìn xuống vẻ ngoài luộm thuộm của mình với khuôn mặt hối lỗi.

"Tôi tin chắc rằng trông tôi rất tồi tệ, ông Holmes, và tôi không nghĩ là cả đời mình lại từng xảy ra chuyện như thế này bao giờ. Nhưng tôi sẽ kể cho ông toàn bộ câu chuyện kỳ quặc này, và khi tôi kể xong, tôi chắc chắn ông sẽ thừa nhận rằng tôi có đủ lý do để bào chữa cho mình."

Nhưng lời kể của ông đã bị cắt ngang ngay từ đầu. Có tiếng ồn ào bên ngoài, và bà Hudson mở cửa dẫn vào hai người đàn ông vạm vỡ, vẻ ngoài đầy chức sắc, một trong hai người là người mà chúng tôi rất quen mặt: Thanh tra Gregson của Scotland Yard, một sĩ quan năng nổ, dũng cảm và, trong giới hạn năng lực của mình, là một người có khả năng. Ông ta bắt tay Holmes và giới thiệu người đồng hành là Thanh tra Baynes, thuộc Sở Cảnh sát Surrey.

"Chúng tôi đang cùng truy lùng, ông Holmes, và dấu vết đã dẫn chúng tôi đến hướng này." Ông ta hướng đôi mắt giống như mắt chó bulgie về phía vị khách của chúng tôi. "Ông có phải là ông John Scott Eccles, ở Popham House, Lee không?"

"Phải."

"Chúng tôi đã theo dõi ông suốt cả buổi sáng nay."

"Chắc chắn là các anh lần theo ông ấy thông qua bức điện tín," Holmes nói.

"Chính xác, ông Holmes. Chúng tôi bắt được dấu vết tại Bưu điện Charing Cross và lần đến tận đây."

"Nhưng tại sao các anh lại theo dõi tôi? Các anh muốn gì?"

"Chúng tôi muốn một bản tường trình, ông Scott Eccles, về những sự kiện dẫn đến cái chết đêm qua của ông Aloysius Garcia, tại Wisteria Lodge, gần Esher."

Vị khách của chúng tôi ngồi bật dậy, đôi mắt trố lên và mọi sắc thái trên khuôn mặt kinh ngạc của ông ta đều biến mất.

"Chết ư? Các anh nói ông ấy chết rồi sao?"

"Vâng, thưa ông, ông ấy đã chết."

"Nhưng làm thế nào? Tai nạn à?"

"Án mạng, nếu trên đời này từng có một vụ án mạng."

"Lạy Chúa! Thật khủng khiếp! Các anh không định nói là... các anh không định nói rằng tôi bị nghi ngờ chứ?"

"Một lá thư của ông được tìm thấy trong túi người chết, và qua đó chúng tôi biết ông đã lên kế hoạch qua đêm tại nhà ông ta."

"Đúng là tôi đã làm thế."

"Ồ, ông đã làm thế, phải không?"

Cuốn sổ tay chính thức được rút ra.

"Khoan đã, Gregson," Sherlock Holmes nói. "Tất cả những gì các anh muốn là một bản tường trình rõ ràng, đúng không?"

"Và bổn phận của tôi là cảnh báo ông Scott Eccles rằng những lời đó có thể được dùng làm bằng chứng chống lại ông ta."

"Ông Eccles đang định kể cho chúng tôi nghe về việc đó khi các anh bước vào phòng. Tôi nghĩ, Watson, một ly rượu brandy pha soda sẽ không hại gì cho ông ấy đâu. Nào, thưa ông, tôi đề nghị ông đừng bận tâm đến những vị khách mới này, và hãy tiếp tục câu chuyện của ông chính xác như những gì ông đã làm nếu như chưa từng bị gián đoạn."

Vị khách của chúng tôi đã uống cạn ly rượu brandy và màu sắc đã trở lại trên khuôn mặt. Với một cái nhìn đầy nghi ngại vào cuốn sổ tay của thanh tra, ông lập tức lao vào lời tường trình phi thường của mình.

"Tôi là người độc thân," ông nói, "và vì có tính cách hòa đồng nên tôi kết thân với rất nhiều bạn bè. Trong số đó có gia đình của một người chủ hãng bia đã nghỉ hưu tên là Melville, sống tại Dinh thự Abermarle, Kensington. Chính tại bàn tiệc của ông ấy mà vài tuần trước, tôi đã gặp một chàng trai trẻ tên là Garcia. Theo tôi hiểu, cậu ta có gốc Tây Ban Nha và có liên quan nào đó đến đại sứ quán. Cậu ta nói tiếng Anh hoàn hảo, có cung cách dễ chịu, và là một người đàn ông ưa nhìn nhất mà tôi từng gặp trong đời."

"Bằng cách nào đó, chúng tôi trở nên khá thân thiết, chàng trai trẻ này và tôi. Cậu ta dường như có cảm tình với tôi ngay từ đầu, và chỉ hai ngày sau khi gặp nhau, cậu ta đã đến thăm tôi ở Lee. Chuyện nọ dẫn đến chuyện kia, và kết thúc bằng việc cậu ta mời tôi đến chơi vài ngày tại nhà cậu ta, Wisteria Lodge, giữa Esher và Oxshott. Tối hôm qua, tôi đã đến Esher để thực hiện lời mời này."

"Trước khi đến đó, cậu ta đã mô tả gia đình mình cho tôi nghe. Cậu ta sống với một người đầy tớ trung thành, một người đồng hương, người lo liệu mọi nhu cầu cho cậu ta. Người này nói được tiếng Anh và lo việc nội trợ cho cậu ta. Ngoài ra còn có một người đầu bếp tuyệt vời, cậu ta nói vậy, một người lai mà cậu ta đã gặp trong các chuyến đi, người có thể phục vụ những bữa tối xuất sắc. Tôi nhớ mình đã nhận xét rằng thật kỳ lạ khi tìm thấy một gia đình như vậy ở trung tâm Surrey, và tôi đã đồng ý với cậu ta, mặc dù thực tế nó còn kỳ quặc hơn tôi nghĩ rất nhiều."

"Tôi lái xe đến nơi đó—cách Esher khoảng hai dặm về phía nam. Ngôi nhà có kích thước khá lớn, nằm lùi vào trong so với đường cái, với một lối xe vào uốn lượn được bao quanh bởi những bụi cây xanh tươi quanh năm cao lớn. Đó là một tòa nhà cũ kỹ, đổ nát trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Khi chiếc xe ngựa dừng lại trên lối đi đầy cỏ trước cánh cửa loang lổ và bám đầy vết thời tiết, tôi đã nghi ngờ về sự sáng suốt của mình khi đến thăm một người mà tôi chỉ quen biết sơ qua. Tuy nhiên, chính cậu ta đã mở cửa và chào đón tôi với vẻ vồn vã. Tôi được bàn giao cho người đầy tớ, một gã đàn ông sẫm màu, u sầu, người cầm lấy túi xách của tôi và dẫn đường đến phòng ngủ. Cả nơi này thật ảm đạm. Bữa tối của chúng tôi chỉ có hai người, và mặc dù chủ nhà đã cố gắng hết sức để làm cho cuộc trò chuyện thú vị, suy nghĩ của cậu ta dường như liên tục lang thang, và cậu ta nói năng mơ hồ, hoang đường đến nỗi tôi khó mà hiểu nổi. Cậu ta liên tục gõ những ngón tay xuống bàn, gặm móng tay, và có những biểu hiện khác của sự mất kiên nhẫn lo âu. Bản thân bữa tối cũng không được phục vụ ngon lành hay nấu nướng tử tế, và sự hiện diện ảm đạm của gã đầy tớ ít nói không giúp ích gì cho bầu không khí của chúng tôi. Tôi có thể cam đoan với ông rằng trong suốt buổi tối đó, nhiều lần tôi đã ước mình có thể bịa ra lý do nào đó để trở về Lee."

"Có một điều tôi nhớ lại có thể liên quan đến vụ việc mà hai ông đang điều tra. Lúc đó tôi chẳng nghĩ gì về nó cả. Gần cuối bữa tối, một mẩu giấy nhắn được người đầy tớ đưa vào. Tôi nhận thấy sau khi chủ nhà đọc xong, cậu ta có vẻ đãng trí và kỳ lạ hơn trước. Cậu ta từ bỏ mọi nỗ lực trò chuyện và ngồi đó, hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác, chìm đắm trong suy nghĩ của riêng mình, nhưng không đưa ra nhận xét gì về nội dung bức thư. Khoảng mười một giờ, tôi rất vui mừng được đi ngủ. Một lúc sau, Garcia ghé qua cửa phòng tôi—lúc đó phòng tối om—và hỏi tôi có phải tôi vừa rung chuông không. Tôi nói là không. Cậu ta xin lỗi vì đã làm phiền tôi quá muộn, nói rằng đã gần một giờ sáng. Sau đó tôi thiếp đi và ngủ ngon lành suốt đêm."

"Và bây giờ tôi đi đến phần kinh ngạc nhất trong câu chuyện của mình. Khi tôi tỉnh dậy, trời đã sáng rõ. Tôi liếc nhìn đồng hồ, và đã gần chín giờ. Tôi đã đặc biệt yêu cầu được gọi dậy lúc tám giờ, vì vậy tôi rất ngạc nhiên trước sự quên lãng này. Tôi bật dậy và rung chuông gọi người hầu. Không có phản hồi. Tôi rung chuông hết lần này đến lần khác, với cùng một kết quả. Sau đó, tôi đi đến kết luận rằng chuông bị hỏng. Tôi vội vàng mặc quần áo và chạy xuống lầu với tâm trạng cực kỳ tồi tệ để yêu cầu nước nóng. Ông có thể tưởng tượng sự ngạc nhiên của tôi khi thấy không có ai ở đó. Tôi hét lên trong sảnh. Không có câu trả lời. Sau đó, tôi chạy từ phòng này sang phòng khác. Tất cả đều vắng tanh. Chủ nhà đã chỉ cho tôi đâu là phòng ngủ của cậu ta tối hôm trước, nên tôi gõ cửa. Không có tiếng trả lời. Tôi vặn tay nắm cửa và bước vào. Căn phòng trống rỗng, và giường chưa hề có dấu vết người nằm. Cậu ta đã đi cùng với những người khác. Người chủ nước ngoài, gã đầy tớ nước ngoài, người đầu bếp nước ngoài, tất cả đều biến mất trong đêm! Đó là kết thúc cho chuyến thăm của tôi đến Wisteria Lodge."

Sherlock Holmes xoa tay và cười khúc khích khi ông thêm tình tiết kỳ lạ này vào bộ sưu tập các tập phim lạ lùng của mình.

"Trải nghiệm của ông, theo những gì tôi biết, là hoàn toàn độc nhất vô nhị," ông nói. "Tôi có thể hỏi, thưa ông, sau đó ông đã làm gì không?"

"Tôi đã rất tức giận. Ý nghĩ đầu tiên của tôi là mình đã trở thành nạn nhân của một trò đùa tai quái vô nghĩa nào đó. Tôi thu dọn đồ đạc, đóng sầm cửa chính phía sau và đi về phía Esher, tay xách túi. Tôi ghé vào Allan Brothers', đại lý nhà đất chính ở ngôi làng, và phát hiện ra rằng chính từ công ty này mà căn biệt thự đã được thuê. Tôi chợt nghĩ rằng toàn bộ vụ việc này khó có thể chỉ nhằm mục đích làm trò cười cho tôi, và mục đích chính có lẽ là để trốn tiền thuê nhà. Đã cuối tháng Ba, nên ngày đóng tiền quý đã đến gần. Nhưng lý thuyết này không thành. Đại lý đó đã cảm ơn tôi vì lời cảnh báo, nhưng nói với tôi rằng tiền thuê nhà đã được trả trước. Sau đó tôi đến thị trấn và ghé Đại sứ quán Tây Ban Nha. Người đó không được biết đến ở đó. Sau việc này, tôi đến gặp Melville, người mà tại nhà ông ta tôi đã gặp Garcia lần đầu, nhưng tôi thấy rằng ông ta thực sự biết ít về cậu ta hơn cả tôi. Cuối cùng, khi nhận được trả lời của ông cho điện tín của tôi, tôi đã tìm đến ông, vì tôi hiểu rằng ông là người đưa ra lời khuyên trong những vụ việc khó khăn. Nhưng bây giờ, thưa ông Thanh tra, từ những gì ông nói khi bước vào phòng, tôi hiểu rằng các ông có thể tiếp nối câu chuyện, và rằng một bi kịch nào đó đã xảy ra. Tôi có thể cam đoan với ông rằng mọi lời tôi nói đều là sự thật, và ngoài những gì tôi đã kể cho ông, tôi hoàn toàn không biết gì về số phận của người đàn ông này. Mong muốn duy nhất của tôi là giúp đỡ luật pháp theo mọi cách có thể."

"Tôi tin chắc như vậy, ông Scott Eccles—tôi tin chắc như vậy," Thanh tra Gregson nói bằng giọng rất hòa nhã. "Tôi buộc phải nói rằng mọi điều ông nói đều rất phù hợp với những sự thật mà chúng tôi đã ghi nhận được. Ví dụ, có mẩu giấy nhắn đến trong bữa tối. Ông có tình cờ quan sát xem chuyện gì đã xảy ra với nó không?"

"Có, tôi có. Garcia đã vo tròn nó lại và ném vào lò sưởi."

"Ông nghĩ sao về điều đó, ông Baynes?"

Viên thanh tra địa phương là một người đàn ông mập mạp, phù nề, đỏ mặt, khuôn mặt chỉ được cứu vãn khỏi vẻ thô kệch nhờ đôi mắt đặc biệt sáng ngời, gần như ẩn sau những nếp nhăn nặng nề của má và lông mày. Với một nụ cười chậm rãi, ông lấy một mảnh giấy gấp lại và bạc màu từ túi ra.

"Đó là một lò sưởi kiểu cũ, ông Holmes, và hắn ném quá tay. Tôi đã nhặt được mảnh này chưa cháy hết từ phía sau lò."

Holmes mỉm cười tán thưởng.

"Ông hẳn đã kiểm tra ngôi nhà rất kỹ lưỡng để tìm thấy một mẩu giấy nhỏ như vậy."

"Tôi đã làm vậy, ông Holmes. Đó là cách của tôi. Tôi đọc nó nhé, ông Gregson?"

Người cảnh sát London gật đầu.

"Mẩu giấy được viết trên giấy kem thông thường không có hình mờ. Đó là một phần tư tờ giấy. Giấy được cắt bằng hai nhát kéo lưỡi ngắn. Nó đã được gấp làm ba và niêm phong bằng sáp tím, đóng vội vã và ấn xuống bằng một vật hình bầu dục phẳng. Nó được gửi cho ông Garcia, Wisteria Lodge. Nội dung là:

"Màu của chúng ta, xanh và trắng. Xanh mở, trắng đóng. Cầu thang chính, hành lang thứ nhất, cửa thứ bảy bên phải, thảm xanh. Thượng lộ bình an. D.

"Đó là chữ viết tay của một phụ nữ, được viết bằng bút ngòi nhọn, nhưng phần địa chỉ được viết bằng một cây bút khác hoặc do người khác viết. Nó dày và đậm hơn, như ông thấy đấy."

"Một mẩu giấy rất đáng chú ý," Holmes nói, liếc nhìn qua. "Tôi phải khen ngợi ông, ông Baynes, vì sự chú ý đến chi tiết trong việc kiểm tra nó. Có thể thêm một vài điểm nhỏ. Con dấu hình bầu dục chắc chắn là một chiếc khuy măng sét đơn giản—còn gì khác có hình dạng như vậy? Kéo là loại kéo cắt móng tay bị cong. Dù hai nhát cắt ngắn, ông vẫn có thể thấy rõ cùng một độ cong nhẹ ở mỗi vết cắt."

Viên thanh tra địa phương cười khúc khích.

"Tôi tưởng mình đã vắt kiệt hết nước từ nó rồi, nhưng tôi thấy vẫn còn sót lại một chút," ông nói. "Tôi buộc phải nói rằng tôi không hiểu gì về mẩu giấy đó ngoại trừ việc có điều gì đó sắp xảy ra, và rằng một người phụ nữ, như thường lệ, đứng đằng sau chuyện này."

Ông Scott Eccles đã bồn chồn trên ghế trong suốt cuộc trò chuyện này.

"Tôi rất vui vì ông đã tìm thấy mẩu giấy, vì nó xác nhận câu chuyện của tôi," ông nói. "Nhưng tôi xin chỉ ra rằng tôi vẫn chưa nghe được chuyện gì đã xảy ra với ông Garcia, cũng như gia đình của cậu ta đã đi đâu."

"Về phần Garcia," Gregson nói, "điều đó dễ trả lời thôi. Hắn được tìm thấy đã chết sáng nay trên Oxshott Common, cách nhà hắn gần một dặm. Đầu hắn đã bị đập nát bởi những cú đánh nặng bằng bao cát hoặc một loại dụng cụ tương tự, thứ đã nghiền nát thay vì gây ra vết thương. Đó là một góc hẻo lánh, và không có ngôi nhà nào trong vòng một phần tư dặm quanh chỗ đó. Hắn dường như đã bị đánh gục từ phía sau trước, nhưng kẻ tấn công đã tiếp tục đánh hắn rất lâu sau khi hắn đã chết. Đó là một cuộc tấn công vô cùng hung bạo. Không có dấu chân hay bất kỳ manh mối nào về những kẻ phạm tội."

"Có bị cướp không?"

"Không, không có nỗ lực cướp bóc nào cả."

"Thật đau lòng—thật đau lòng và khủng khiếp," ông Scott Eccles nói bằng giọng than vãn, "nhưng điều này thực sự vô cùng khó khăn đối với tôi. Tôi không liên quan gì đến việc chủ nhà đi ra ngoài vào ban đêm và gặp kết cục buồn thảm như vậy. Làm sao tôi lại bị dính líu vào vụ án này?"

"Rất đơn giản, thưa ông," Thanh tra Baynes trả lời. "Tài liệu duy nhất được tìm thấy trong túi của người quá cố là một lá thư của ông nói rằng ông sẽ ở cùng với hắn vào đêm hắn chết. Chính phong bì của lá thư này đã cho chúng tôi biết tên và địa chỉ của người chết. Đã hơn chín giờ sáng nay khi chúng tôi đến nhà hắn và không thấy ông hay bất cứ ai khác ở bên trong. Tôi đã gửi điện tín cho ông Gregson để tìm ông ở London trong khi tôi kiểm tra Wisteria Lodge. Sau đó tôi đến thị trấn, gặp ông Gregson, và đây chúng ta đang ở đây."

"Tôi nghĩ bây giờ," Gregson đứng dậy nói, "tốt nhất là chúng ta nên đưa vụ việc này vào hình thức chính thức. Ông sẽ đi cùng chúng tôi về đồn, ông Scott Eccles, và để chúng tôi ghi lại lời khai của ông bằng văn bản."

"Chắc chắn, tôi sẽ đi ngay. Nhưng tôi muốn thuê dịch vụ của ông, ông Holmes. Tôi mong ông không ngại chi phí và công sức để tìm ra sự thật."

Bạn tôi quay sang viên thanh tra địa phương.

"Tôi cho rằng anh không phản đối việc tôi cộng tác với anh chứ, ông Baynes?"

"Tôi rất lấy làm vinh dự, thưa ông."

"Anh có vẻ đã rất nhanh nhẹn và làm việc rất hiệu quả trong mọi việc anh đã làm. Tôi có thể hỏi, liệu có bất kỳ manh mối nào về thời điểm chính xác mà người đàn ông đó qua đời không?"

"Hắn đã ở đó từ một giờ. Có mưa vào khoảng thời gian đó, và cái chết của hắn chắc chắn xảy ra trước cơn mưa."

"Nhưng điều đó hoàn toàn không thể, ông Baynes," vị khách của chúng tôi hét lên. "Giọng nói của cậu ta không thể nhầm lẫn được. Tôi có thể thề rằng chính cậu ta đã nói chuyện với tôi trong phòng ngủ vào đúng giờ đó."

"Đáng chú ý, nhưng không hề bất khả thi," Holmes mỉm cười nói.

"Anh có manh mối sao?" Gregson hỏi.

"Nhìn bề ngoài thì vụ án không quá phức tạp, mặc dù nó chắc chắn có một số đặc điểm mới lạ và thú vị. Cần phải có thêm kiến thức về các sự thật trước khi tôi mạo muội đưa ra ý kiến cuối cùng và dứt khoát. Nhân tiện, ông Baynes, ngoài mẩu giấy này, ông có tìm thấy gì đáng chú ý trong quá trình kiểm tra ngôi nhà không?"

Viên thám tử nhìn bạn tôi một cách kỳ lạ.

"Có," ông nói, "một hoặc hai điều rất đáng chú ý. Có lẽ khi tôi xong việc ở đồn cảnh sát, ông có muốn ra ngoài và cho tôi biết ý kiến của ông về chúng không."

"Tôi hoàn toàn sẵn lòng phục vụ anh," Sherlock Holmes nói, bấm chuông. "Bà Hudson, hãy tiễn những vị khách này ra ngoài, và làm ơn gửi cậu bé đi với bức điện tín này. Nó phải trả năm shilling cước hồi đáp."

Chúng tôi ngồi im lặng một lúc sau khi những vị khách rời đi. Holmes hút thuốc rất nhiều, lông mày hạ xuống trên đôi mắt sắc bén, và đầu chúi về phía trước theo cách đặc trưng đầy háo hức của ông.

"Nào, Watson," ông hỏi, đột nhiên quay sang tôi, "anh nghĩ gì về vụ này?"

"Tôi không thể hiểu gì về sự bí ẩn của Scott Eccles này cả."

"Nhưng còn tội ác thì sao?"

"À, xét cùng với sự biến mất của những người bạn đồng hành của người đàn ông đó, tôi cho rằng họ bằng cách nào đó có liên quan đến vụ giết người và đã bỏ trốn khỏi công lý."

"Đó chắc chắn là một quan điểm khả thi. Tuy nhiên, nhìn bề ngoài, anh phải thừa nhận rằng thật rất kỳ lạ khi hai người đầy tớ của hắn lại cùng âm mưu chống lại hắn và tấn công hắn vào đúng cái đêm hắn có khách. Hắn ở một mình dưới sự kiểm soát của chúng vào mọi đêm khác trong tuần."

"Vậy tại sao chúng lại bỏ chạy?"

"Hoàn toàn đúng. Tại sao chúng lại bỏ chạy? Đó là một sự kiện lớn. Một sự kiện lớn khác là trải nghiệm đáng chú ý của khách hàng chúng ta, Scott Eccles. Nào, Watson thân mến, liệu có nằm ngoài giới hạn của sự khéo léo của con người để đưa ra một lời giải thích bao hàm cả hai sự kiện lớn này không? Nếu đó là lời giải thích cũng thừa nhận mẩu giấy bí ẩn với cách diễn đạt rất kỳ lạ đó, thì nó sẽ đáng để chấp nhận như một giả thuyết tạm thời. Nếu những sự thật mới mà chúng ta biết được đều khớp vào kế hoạch, thì giả thuyết của chúng ta có thể dần dần trở thành một giải pháp."

"Nhưng giả thuyết của chúng ta là gì?"

Holmes dựa lưng vào ghế với đôi mắt khép hờ.

"Anh phải thừa nhận, Watson thân mến, rằng ý nghĩ về một trò đùa là không thể. Những sự kiện nghiêm trọng đã diễn ra, như phần tiếp theo đã cho thấy, và việc dụ dỗ Scott Eccles đến Wisteria Lodge có mối liên hệ nào đó với chúng."

"Nhưng có mối liên hệ nào khả thi chứ?"

"Chúng ta hãy lấy nó theo từng mắt xích. Nhìn bề ngoài, có điều gì đó không tự nhiên về tình bạn kỳ lạ và đột ngột giữa chàng trai trẻ Tây Ban Nha và Scott Eccles. Chính người trước đã thúc đẩy tốc độ. Cậu ta ghé thăm Eccles ở phía bên kia London ngay ngày hôm sau khi gặp ông ấy, và giữ liên lạc chặt chẽ với ông ấy cho đến khi đưa được ông ấy xuống Esher. Nào, cậu ta muốn gì ở Eccles? Eccles có thể cung cấp gì? Tôi không thấy sự quyến rũ nào ở người đàn ông này. Ông ấy không đặc biệt thông minh—không phải là người có khả năng hòa hợp với một người Latinh nhanh trí. Vậy thì, tại sao ông ấy lại được chọn trong số tất cả những người khác mà Garcia gặp như đặc biệt phù hợp với mục đích của hắn? Ông ấy có phẩm chất nổi bật nào không? Tôi nói là có. Ông ấy chính là mẫu người đại diện cho sự tôn trọng kiểu Anh thông thường, và chính là người làm chứng để gây ấn tượng với một người Anh khác. Chính anh đã thấy không ai trong số các thanh tra mơ tưởng đến việc đặt câu hỏi về lời khai của ông ấy, dù nó rất lạ thường."

"Nhưng ông ấy làm chứng cho điều gì?"

"Không gì cả, như mọi chuyện đã xảy ra, nhưng mọi thứ đã có thể khác nếu chúng đi theo hướng khác. Đó là cách tôi đọc vấn đề."

"Tôi hiểu, ông ấy có thể đã chứng minh một bằng chứng ngoại phạm."

"Chính xác, Watson thân mến; ông ấy có thể đã chứng minh một bằng chứng ngoại phạm. Chúng ta sẽ giả sử, vì mục đích tranh luận, rằng gia đình ở Wisteria Lodge là đồng phạm trong một âm mưu nào đó. Vụ việc, dù là gì đi nữa, sẽ diễn ra, chúng ta nói là trước một giờ. Bằng một số thủ thuật về đồng hồ, rất có thể chúng đã đưa Scott Eccles đi ngủ sớm hơn ông ấy nghĩ, nhưng dù sao thì cũng có khả năng khi Garcia đi chệch hướng để nói với ông ấy rằng đã một giờ thì thực sự không quá mười hai giờ. Nếu Garcia có thể làm bất cứ điều gì hắn phải làm và quay lại đúng giờ đã đề cập, hắn rõ ràng có một phản hồi mạnh mẽ cho bất kỳ cáo buộc nào. Đây là người Anh không tì vết này sẵn sàng thề thốt trước bất kỳ tòa án luật pháp nào rằng bị cáo luôn ở trong nhà. Đó là một sự bảo hiểm chống lại điều tồi tệ nhất."

"Vâng, vâng, tôi hiểu điều đó. Nhưng còn về sự biến mất của những người khác?"

"Tôi chưa có tất cả các sự thật, nhưng tôi không nghĩ có bất kỳ khó khăn không thể vượt qua nào. Tuy nhiên, thật sai lầm khi lập luận trước khi có dữ liệu. Anh sẽ thấy mình vô tình bóp méo chúng để phù hợp với lý thuyết của mình."

"Còn về thông điệp?"

"Nó viết thế nào? 'Màu của chúng ta, xanh và trắng.' Nghe giống như đua ngựa. 'Xanh mở, trắng đóng.' Đó rõ ràng là một tín hiệu. 'Cầu thang chính, hành lang thứ nhất, cửa thứ bảy bên phải, thảm xanh.' Đây là một cuộc hẹn. Chúng ta có thể tìm thấy một người chồng ghen tuông đằng sau tất cả những điều đó. Đó rõ ràng là một cuộc tìm kiếm nguy hiểm. Cô ấy sẽ không nói 'Thượng lộ bình an' nếu không phải như vậy. 'D'—đó nên là một người dẫn đường."

"Người đó là người Tây Ban Nha. Tôi gợi ý rằng 'D' là viết tắt của Dolores, một tên nữ phổ biến ở Tây Ban Nha."

"Tốt, Watson, rất tốt—nhưng hoàn toàn không thể chấp nhận được. Một người Tây Ban Nha sẽ viết cho một người Tây Ban Nha bằng tiếng Tây Ban Nha. Người viết mẩu giấy này chắc chắn là người Anh. Chà, chúng ta chỉ có thể giữ bình tĩnh cho đến khi vị thanh tra xuất sắc này quay lại tìm chúng ta. Trong khi đó, chúng ta có thể cảm ơn vận may đã cứu chúng ta trong vài giờ ngắn ngủi khỏi sự mệt mỏi không thể chịu đựng được của sự nhàn rỗi."

Một câu trả lời đã đến với bức điện tín của Holmes trước khi sĩ quan Surrey của chúng tôi trở lại. Holmes đọc nó và định đặt nó vào sổ tay thì bắt gặp ánh mắt mong chờ của tôi. Ông ném nó qua với một tiếng cười.

"Chúng ta đang chuyển động trong những giới thượng lưu," ông nói.

Bức điện tín là một danh sách các tên và địa chỉ:

Lord Harringby, The Dingle; Sir George Ffolliott, Oxshott Towers; Mr. Hynes Hynes, J.P., Purdley Place; Mr. James Baker Williams, Forton Old Hall; Mr. Henderson, High Gable; Rev. Joshua Stone, Nether Walsling.

"Đây là một cách rất rõ ràng để giới hạn phạm vi hoạt động của chúng ta," Holmes nói. "Không nghi ngờ gì nữa, Baynes, với đầu óc có phương pháp của mình, đã áp dụng một kế hoạch tương tự."

"Tôi không hoàn toàn hiểu."

"Chà, người bạn thân mến, chúng ta đã đi đến kết luận rằng thông điệp mà Garcia nhận được trong bữa tối là một cuộc hẹn hoặc một cuộc gặp gỡ. Bây giờ, nếu cách đọc rõ ràng của nó là đúng, và để giữ cuộc hẹn người ta phải leo lên một cầu thang chính và tìm cánh cửa thứ bảy trong một hành lang, thì hoàn toàn rõ ràng rằng ngôi nhà đó là một ngôi nhà rất lớn. Cũng chắc chắn rằng ngôi nhà này không thể cách Oxshott quá một hoặc hai dặm, vì Garcia đang đi theo hướng đó và hy vọng, theo cách đọc sự thật của tôi, sẽ quay lại Wisteria Lodge kịp lúc để tận dụng bằng chứng ngoại phạm, vốn chỉ có giá trị đến một giờ. Vì số lượng những ngôi nhà lớn gần Oxshott phải có giới hạn, tôi đã áp dụng phương pháp rõ ràng là gửi cho các đại lý được Scott Eccles đề cập và lấy danh sách của chúng. Đây là chúng trong bức điện tín này, và đầu kia của cuộn chỉ rối rắm của chúng ta chắc hẳn nằm trong số đó."

Đã gần sáu giờ trước khi chúng tôi thấy mình ở ngôi làng Esher xinh đẹp của Surrey, với Thanh tra Baynes là người đồng hành.

Holmes và tôi đã mang theo đồ đạc cho buổi tối, và tìm được chỗ ở thoải mái tại khách sạn Bull. Cuối cùng, chúng tôi lên đường cùng với vị thanh tra trong chuyến thăm Wisteria Lodge. Đó là một buổi tối tháng Ba lạnh lẽo, tối tăm, với cơn gió sắc lạnh và mưa bụi đập vào mặt chúng tôi, một bối cảnh phù hợp cho vùng đất hoang dã mà con đường của chúng tôi đi qua và đích đến bi thảm mà nó dẫn chúng tôi tới.