Từ luống hoa hình bầu dục mọc lên có lẽ khoảng trăm chiếc cuống, vươn dài thành những chiếc lá hình trái tim hoặc hình lưỡi ở lưng chừng và xòe ra ở chóp những cánh hoa đỏ, xanh dương hoặc vàng được điểm xuyết bằng những đốm màu nổi hẳn lên trên bề mặt; và từ cái họng tối thẫm mang sắc đỏ, xanh dương hay vàng ấy nhô ra một chiếc gậy thẳng, sần sùi bụi vàng và hơi phình to như chiếc gậy golf ở đầu tận cùng. Các cánh hoa đủ xốp để rung rinh theo làn gió hè, và khi chúng chuyển động, những luồng ánh sáng đỏ, xanh dương và vàng lướt qua lẫn nhau, nhuộm một khoảng đất nâu bên dưới thành một đốm màu vô cùng phức tạp. Ánh sáng hoặc chiếu rọi lên tấm lưng xám mịn màng của một viên sỏi, hoặc lên chiếc vỏ ốc với những đường vân tròn màu nâu, hoặc khi lọt vào một giọt nước mưa, nó làm bừng lên thứ ánh sáng đỏ, xanh dương và vàng mã liệt đến mức khiến lớp màng nước mỏng manh tưởng như sắp vỡ tung và biến mất. Thay vào đó, giọt nước lại chìm vào sắc xám bạc chỉ trong chớp mắt, và giờ đây luồng sáng đậu lên phiến lá, hé lộ những đường gân tơ đan xen dưới bề mặt, rồi nó lại tiếp tục dịch chuyển, trải rộng thứ ánh sáng của mình vào những không gian xanh thẳm bên dưới vòm lá hình trái tim và hình lưỡi. Đoạn, ngọn gió thổi mạnh hơn đôi chút trên đầu, tung ánh màu lóe lên bầu không khí phía trên, vào đôi mắt của những người đàn ông và phụ nữ đang dạo bước trong Vườn Kew vào tháng Bảy.
Bóng dáng những người đàn ông và phụ nữ ấy lướt qua luống hoa với một nhịp điệu kỳ lạ và bất định, chẳng khác nào loài bướm trắng và bướm xanh bay chéo góc từ luống này sang luống khác trên thảm cỏ. Người đàn ông đi trước người phụ nữ chừng sáu tấc, thong thả dạo bước với vẻ dửng dưng, trong khi nàng tiến bước với mục đích rõ ràng hơn, chỉ thỉnh thoảng quay đầu lại để chắc rằng lũ trẻ không bị tụt lại quá xa. Người đàn ông cố giữ khoảng cách ấy ở phía trước người phụ nữ một cách có chủ đích, dẫu có lẽ bản thân anh cũng chẳng hoàn toàn ý thức được, bởi anh đang muốn chìm đắm trong dòng suy nghĩ của riêng mình.
"Mười lăm năm trước, anh từng đến đây với Lily," anh nghĩ. "Chúng ta đã ngồi đâu đó ở bên hồ kia và anh đã van xin nàng lấy anh suốt cả buổi chiều hè oi ả. Con chuồn chuồn cứ bay lượn mãi quanh chúng ta làm sao: sao mà anh thấy rõ con chuồn chuồn ấy đến thế, và cả chiếc giày có khóa bạc hình vuông ở mũi của nàng nữa. Suốt khoảng thời gian anh cất lời, anh chỉ nhìn thấy chiếc giày của nàng, và khi nó động đậy vẻ sốt ruột, chẳng cần ngẩng lên anh cũng biết nàng sắp nói gì: dường như toàn bộ con người nàng đều thu bé lại trong chiếc giày ấy. Và tình yêu của anh, khao khát của anh, đều gửi gắm cả vào con chuồn chuồn; chẳng hiểu sao anh cứ nghĩ rằng nếu nó đậu xuống đó, trên chiếc lá kia, chiếc lá bản rộng có bông hoa đỏ ở chính giữa, nếu con chuồn chuồn đậu xuống chiếc lá ấy thì nàng sẽ thốt lên "Vâng" ngay lập tức. Nhưng con chuồn chuồn cứ bay vòng quanh mãi: nó chẳng chịu đậu ở đâu cả—đương nhiên rồi, thật may là thế, chứ nếu không giờ đây nào anh đã được dạo bước nơi này cùng Eleanor và lũ trẻ—Nói cho anh nghe đi, Eleanor. Em có bao giờ nghĩ về quá khứ không?"
"Sao anh lại hỏi thế, Simon?"
"Vì anh đang nghĩ về quá khứ. Anh đang nghĩ về Lily, người phụ nữ đáng lẽ anh đã có thể kết hôn.... Ồ, sao em lại im lặng? Em có bận lòng khi anh nghĩ về quá khứ không?"
"Sao em phải bận lòng chứ, Simon? Chẳng phải người ta vẫn luôn nghĩ về quá khứ khi ở trong một khu vườn với những con người đang nằm dưới tán cây sao? Chẳng phải họ chính là quá khứ của một người, là tất cả những gì còn sót lại của quá khứ ấy, những con người đó, những bóng ma đang nằm dưới tán cây kia, ... là hạnh phúc của một người, là hiện thực của một người hay sao?"
"Còn đối với anh, đó là chiếc khóa giày bạc hình vuông và một con chuồn chuồn—"
"Còn đối với em, đó là một nụ hôn. Hãy thử tưởng tượng sáu cô bé ngồi trước giá vẽ từ hai mươi năm trước, bên bờ một hồ nước, vẽ những bông súng, những bông súng đỏ đầu tiên mà em từng thấy trong đời. Và bất ngờ thay, một nụ hôn đặt lên sau gáy em. Để rồi tay em run lẩy bẩy suốt cả buổi chiều đến mức chẳng thể vẽ tiếp được nữa. Em lấy đồng hồ ra và đánh dấu thời điểm em cho phép bản thân mình được nghĩ về nụ hôn ấy đúng năm phút thôi—nó quý giá biết bao—nụ hôn của một người phụ nữ tóc bạc phơ có một nốt ruồi trên mũi, người mẹ của tất cả những nụ hôn trong suốt cuộc đời em. Nào Caroline, nào Hubert."
Họ bước tiếp qua luống hoa, giờ đây đi thành hàng bốn người, và chẳng mấy chốc bóng dáng nhỏ dần giữa những tán cây, trông nửa như tan biến khi ánh nắng và bóng râm loang lổ trượt qua lưng họ thành từng mảng lớn rung rinh bất định.
Tại luống hoa hình bầu dục, con ốc sừn—với chiếc vỏ từng bị nhuộm đắm trong các sắc đỏ, xanh dương và vàng suốt chừng hai phút đồng hồ—giờ đây có vẻ như đang nhúc nhích rất khẽ trong lớp vỏ của nó, rồi tiếp tục lê mình qua những vụn đất tơi tả vốn bị bở ra và lăn xuống bên dưới mỗi khi nó bò qua. Nó dường như có một đích đến rất rõ ràng ở phía trước, khác hẳn với dáng vẻ kỳ quặc của con côn trùng màu xanh góc cạnh đang cố giơ cao chân bước ngang qua trước mặt nó, khựng lại trong giây lát với cặp râu run rẩy như đang đắn đo suy tính, rồi đột ngột sải những bước chân thoăn thoắt và kỳ lạ theo hướng ngược lại. Những vách đá nâu với các hồ nước xanh thẳm ẩn khuất trong những hốc trũng, những chiếc lá phẳng lì sắc như lưỡi dao uốn lượn từ gốc đến ngọn, những khối đá xám tròn vo, những bề mặt nhàu nhĩ rộng lớn mang kết cấu mỏng tang giòn rụm—tất cả những vật cản ấy nằm ngổn ngang trên chặng đường con ốc sừn di chuyển từ cuống hoa này sang cuống hoa khác để đến đích. Khi nó còn chưa kịp quyết định nên né qua cái lều vòm của một chiếc lá khô hay bò đè lên nó, thì đôi chân của những vị khách khác đã bước qua luống hoa.
Lần này là hai người đàn ông. Người trẻ tuổi hơn mang một vẻ bình thản đến mức có phần không tự nhiên; anh ngẩng đầu nhìn thẳng về phía trước với ánh mắt kiên định trong lúc người đồng hành cất lời, và ngay khi người kia dứt lời, anh lại cúi gằm xuống mặt đất, có khi phải chần chừ rất lâu mới hé môi, có khi chẳng thưa thốt nửa lời. Người lớn tuổi hơn có dáng đi khập khiễng và run rẩy một cách kỳ lạ, tay giật cục về phía trước và đầu ngẩng phắt lên đầy bất thần, trông giống như một con ngựa kéo xe đang mệt mỏi vì phải chờ đợi quá lâu trước hiên nhà; nhưng ở người đàn ông này, những cử động ấy lại mang vẻ ngập ngừng và vô định. Ông ta nói gần như không dứt; tự cười một mình rồi lại tiếp tục huyên thuyên, như thể nụ cười vừa rồi chính là một lời đáp. Ông đang nói về những hồn ma—hồn người chết, theo lời ông, thậm chí ngay lúc này đây đang kể cho ông nghe đủ thứ chuyện kỳ quặc về những trải nghiệm của họ chốn Thiên đàng.
"Người xưa từng gọi Thiên đàng là Thessaly, William ạ, và giờ đây, giữa cuộc chiến tranh này, linh hồn vật chất đang cuồn cuộn trôi qua những ngọn đồi tựa tiếng sấm." Ông khựng lại, có vẻ như đang lắng nghe, mỉm cười, giật đầu và tiếp tục nói:—
"Cậu có một cục pin điện nhỏ và một đoạn cao su để bọc cách điện cho sợi dây—cách điện ư?—cách điện à?—thôi, chúng ta bỏ qua chi tiết đi, chẳng ích gì khi đi sâu vào những chi tiết mà người ta chẳng tài nào hiểu nổi—và tóm lại là cái máy nhỏ xíu ấy cứ đặt ở bất kỳ vị trí thuận tiện nào cạnh đầu giường, chẳng hạn như trên một chiếc kệ gỗ gụ gọn gàng. Sau khi mọi sắp đặt đã được tiến hành suôn sẻ bởi những người thợ dưới sự chỉ đạo của tôi, góa phụ sẽ áp tai vào và gọi hồn bằng ám hiệu đã thỏa thuận trước. Phụ nữ! Những góa phụ! Những người phụ nữ mặc đồ đen——"
Đến đây, dường như ông thoáng thấy tà áo của một người phụ nữ ở đằng xa, trong bóng râm trông sắc màu tía sậm. Ông cất mũ, đặt tay lên ngực, rồi vội vã rảo bước về phía ấy trong khi miệng lẩm bẩm và khua khoắng tay chân đầy sốt sắng. Nhưng William đã chộp lấy tay áo ông và dùng đầu gậy chống đập nhẹ vào một bông hoa để hướng sự chú ý của ông cụ ra chỗ khác. Sau khi ngẩn ngơ ngắm nhìn bông hoa trong giây lát với vẻ bối rối, ông cụ liền áp tai vào nó và có vẻ như đang đáp lời một giọng nói phát ra từ đó, bởi ông bắt đầu huyên thuyên về những khu rừng ở Uruguay mà ông từng đặt chân tới từ hàng trăm năm trước cùng người thiếu nữ đẹp nhất châu Âu. Người ta có thể nghe thấy ông thì thầm về những cánh rừng Uruguay phủ đầy những cánh hoa hồng nhiệt lạc như sáp, chim sơn ca, những bãi biển, nàng tiên cá, và những người phụ nữ chết đuối ngoài khơi xa, trong khi ngoan ngoãn để William dìu đi, trên gương mặt người thanh niên ấy, vẻ kiên nhẫn nhẫn nhục cứ thế hằn sâu thêm mãi.
Bám sát theo bước chân ông đến mức có phần bối rối trước những cử động kỳ quặc ấy là hai người phụ nữ lớn tuổi thuộc tầng lớp trung lưu thấp, một người to béo đồ sộ, người kia má đỏ hây hây và nhanh nhẹn. Giống như phần lớn những người ở hoàn cảnh của họ, họ tỏ ra vô cùng tò mò trước bất kỳ dấu hiệu lệch lạc nào tố cáo một bộ óc bất ổn, nhất là ở những kẻ giàu sang; nhưng họ đứng ở khoảng cách quá xa để có thể chắc chắn rằng những cử động kia chỉ là chút khác người hay là chứng điên thực thụ. Sau khi lặng lẽ quan sát cái lưng của ông cụ trong chốc lát và trao nhau một cái nhìn tinh quái, mờ ám, họ tiếp tục hăng hái chắp nối cuộc trò chuyện ru rà rù rì vô cùng phức tạp của mình:
"Nell, Bert, Lot, Cess, Phil, Pa, ổng nói, tui nói, bả nói, tui nói, tui nói, tui nói——"
"Bert của tui, Sis, Bill, ông nội, lão già, đường,
Đường, bột mì, cá trích, rau cải,
Đường, đường, đường."
Người phụ nữ to lớn xuyên qua lớp hoa văn của những từ ngữ đang tuôn rơi ấy để nhìn ngắm những đóa hoa đang đứng lặng lẽ, vững chãi và hiên ngang giữa lòng đất, với một vẻ mặt đầy kỳ lạ. Bà nhìn chúng như một kẻ thức giấc sau một giấc ngủ dài ngắm nhìn một chân nến bằng đồng hắt ánh sáng theo một cách thật lạ lẫm, rồi nhắm mắt lại rồi mở ra, và khi nhìn thấy chiếc chân nến ấy một lần nữa, cuối cùng bèn sực tỉnh hoàn toàn và đăm đăm nhìn nó bằng tất cả tâm trí. Cứ thế, người phụ nữ nặng nề dừng chân trước luống hoa hình bầu dục, và thậm chí thôi cả việc giả vờ lắng nghe những gì người phụ nữ kia đang nói. Bà đứng đó để cho những từ ngữ trôi qua người, khẽ đu đưa phần thân trên qua lại, đăm đăm ngắm nhìn những đóa hoa. Rồi bà gợi ý rằng hai người nên tìm một chỗ ngồi để uống trà.
Giờ đây, con ốc sừn đã cân nhắc mọi phương án có thể để chạm tới đích đến mà không cần phải đi vòng qua chiếc lá khô hay leo lên tận trên đó. Chưa kể đến tốn sức trèo lên một chiếc lá, nó còn hoài nghi không biết lớp kết cấu mỏng manh—vốn rung lên với thứ tiếng động lạo xạo đầy đáng sợ ngay cả khi chỉ bị chạm bởi chóp cặp râu—liệu có chịu được sức nặng của mình hay không; và điều này cuối cùng đã khiến nó quyết định chui xuống bên dưới, bởi có một điểm mà chiếc lá uốn cong đủ cao so với mặt đất để cho phép nó lách vào. Nó vừa thò đầu vào khe hở, đưa mắt ngắm nghía cái mái vòm màu nâu cao ngất và dần quen với thứ ánh sáng nâu mát rượi thì có hai người khác bước ngang qua trên thảm cỏ phía ngoài. Lần này cả hai đều còn rất trẻ, một nam một nữ. Họ đang ở độ tuổi đẹp nhất của thanh xuân, hoặc thậm chí là khoảng thời gian ngay trước thềm thanh xuân ấy, quãng thời gian mà những nếp gấp hồng hào mượt mà của đóa hoa chưa kịp bung khỏi lớp vỏ bọc nhựa dính, khi đôi cánh của chú bướm, dẫu đã phát triển hoàn thiện, vẫn đang bất động dưới ánh nắng mặt trời.
"May thật đấy, may mà hôm nay không phải thứ Sáu," chàng trai nhận xét.
"Sao cơ? Anh tin vào vận rủi à?"
"Họ bắt mình phải trả sáu xu vào ngày thứ Sáu cơ mà."
"Sáu xu thì sao chứ? Chẳng lẽ nó không đáng giá sáu xu à?"
"'Nó' là cái gì—ý anh là sao?"
"Ờ, thì bất cứ thứ gì—ý anh là—em biết anh định nói gì mà."
Những khoảng lặng kéo dài xen giữa mỗi câu nói ấy; chúng được thốt ra bằng những giọng điệu đều đều, vô cảm. Cặp đôi đứng lặng bên rìa luống hoa, và cùng nhau ấn mạnh phần đuôi chiếc ô xuống lớp đất mềm. Hành động ấy cùng với việc bàn tay anh đặt lên trên tay cô đã bày tỏ cảm xúc của họ theo một cách thật kỳ lạ, hệt như cách mà những từ ngữ ngắn ngủi, vô nghĩa lý ấy cũng bộc lộ điều gì đó—những từ ngữ có đôi cánh quá ngắn ngủi so với thân hình nặng trịch ý nghĩa của chúng, chẳng đủ sức đưa chúng bay xa để rồi đập cánh vụng về trên chính những sự vật vô cùng bình dị xung quanh, những thứ dưới cái chạm tay non nớt của họ lại trở nên to lớn nhường kia; nhưng ai mà biết được (họ thầm nghĩ khi ấn chiếc ô xuống lòng đất) biết đâu ẩn giấu đằng sau đó là những vực thẳm nào, hay những sườn núi băng giá nào đang lấp lánh dưới ánh mặt trời ở phía bên kia? Ai mà biết được? Ai từng chứng kiến cảnh này bao giờ? Ngay cả khi cô tự hỏi không biết người ta phục vụ loại trà gì ở Kew, anh vẫn cảm thấy có điều gì đó đang chập chờn ẩn hiện sau những lời cô nói, sừng sững và vững chãi; rồi màn sương từ từ tan đi và hé lộ—Trời đất ơi, những hình thù gì thế kia?—những chiếc bàn trắng nhỏ xíu, những nữ nhân viên phục vụ thoạt tiên nhìn cô rồi lại nhìn anh; và có cả chiếc hóa đơn mà anh sẽ thanh toán bằng một đồng hai xu thật sự, và nó rất thật, tất cả đều thật, anh tự nhủ khi ngón tay mân mê đồng xu trong túi áo, thật với tất cả mọi người trừ anh và cô; dẫu vậy, ngay cả với anh thì nó cũng bắt đầu mang lại cảm giác chân thật; và rồi—nhưng mọi thứ quá ư phấn khích để có thể đứng đó suy nghĩ thêm nữa, anh giật phăng chiếc ô ra khỏi mặt đất và nôn nóng muốn tìm đến nơi mà người ta uống trà cùng những người khác, giống như bao người khác.
"Đi thôi Trissie; đến giờ chúng ta đi uống trà rồi."
"Không biết người ta uống trà ở đâu nhỉ?" cô hỏi với một niềm phấn khích kỳ lạ trong giọng nói, mơ màng nhìn xung quanh và để bản thân được kéo đi dọc theo lối mòn trên cỏ, kéo lê chiếc ô theo sau, ngoảnh đầu nhìn hết hướng này sang hướng khác, quên béng đi chuyện uống trà, chốc lại muốn đi về phía kia rồi lại hướng này, nhớ tới những loài phong lan và sếu giữa chốn hoa dại, một ngôi chùa Trung Hoa và một chú chim có chóp đầu đỏ thắm; nhưng anh vẫn kiên quyết dìu cô đi tiếp.
Cứ thế, cặp đôi này nối tiếp cặp đôi kia với những bước đi bất định và vô định chẳng khác nhau là bao lướt qua luống hoa, để rồi bị nuốt chửng trong từng lớp sương mù xanh lam, nơi ban đầu thân hình họ hãy còn vóc dáng và chút điểm xuyết sắc màu, nhưng rồi cả vóc dáng lẫn màu sắc ấy đều tan biến vào bầu không khí xanh lam. Trời mới oi ả làm sao! Oi ả đến mức ngay cả con chim hoạ mi cũng chọn cách nhảy nhót như một chú chim máy trong bóng râm của những khóm hoa, với những khoảng ngừng dài dằng dặc giữa mỗi nhịp di chuyển; thay vì bay lượn vẩn vơ, loài bướm trắng lại rập rờn bay chồng lên nhau, dùng những chiếc cánh mỏng manh tựa bông tuyết để phác họa nên hình thù của một cột cẩm thạch đổ nát ngay trên những đóa hoa cao nhất; những mái kính của nhà kính cọ chiếu rọi rực rỡ như thể cả một khu chợ ngập tràn ô xanh bóng loáng đang bung nở dưới ánh mặt trời; và trong tiếng vo ve của chiếc máy bay, âm thanh của bầu trời mùa hè thầm thì linh hồn mãnh liệt của nó. Vàng và đen, hồng và trắng tuyết, những hình hài mang đủ thứ sắc màu ấy—đàn ông, phụ nữ và trẻ em—chỉ lướt qua đường chân trời trong chớp mắt, rồi khi nhận ra dải thảm vàng rực trải dài trên bãi cỏ, họ lại ngập ngừng tìm bóng râm dưới tán cây, tan biến hệt như những giọt nước hòa vào bầu không khí vàng và xanh, nhuộm lên đó chút sắc đỏ và xanh lam phớt nhẹ. Dường như tất cả những thể xác nặng nề và thô kệch đều đã chìm nghỉm trong cái nóng oi bức, bất động nằm cuộn tròn trên mặt đất, thế nhưng tiếng nói của họ vẫn văng vẳng bay lên như những ngọn lửa uốn lượn tỏa ra từ thân nến sáp đặc. Tiếng nói. Phải, tiếng nói. Những âm thanh không lời, bỗng nhiên phá vỡ sự tĩnh lặng bằng một niềm mãn nguyện sâu sắc biết bao, một niềm khát khao thiết tha biết bao, hoặc trong tiếng nói của lũ trẻ, là sự ngạc nhiên tươi mới biết bao; phá vỡ sự tĩnh lặng ư? Nhưng làm gì có sự tĩnh lặng nào; suốt khoảnh khắc ấy, những chiếc xe buýt động cơ vẫn đang quay bánh và đổi số; hệt như một chiếc hộp Trung Hoa khổng lồ làm bằng thép rèn đang không ngừng chuyển động lồng vào nhau, thành phố vẫn đang trầm ngâm rền rĩ; và tận cùng bên trên ấy, những giọng nói cất lên lanh lảnh còn cánh hoa của vô vàn đóa hoa thì tung màu rực rỡ vào bầu không khí.
