Tiếng Chuông Ngân

Lượt đọc: 39 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3
—Phần Thứ Ba

❊ ❊ ❊

Mây u ám vần vũ và dòng nước sâu cuồn cuộn, khi Biển Cả Tư Tưởng, sau cơn bình lặng đầu tiên, trút bỏ Những Người Đã Khuất của mình. Những quái vật kỳ quái và hoang dã trỗi dậy trong sự phục sinh non nớt, bất toàn; từng phần và từng hình thù của những sự vật khác nhau bị ghép nối và trộn lẫn một cách ngẫu nhiên; và khi nào, bằng cách nào, và qua những bậc thang kỳ diệu nào mà mỗi thứ tách ra khỏi mỗi thứ, để rồi mọi giác quan và đối tượng của tâm trí lại trở về hình hài thường lệ và sống lại, không một người nào—dù cho mỗi ngày ai nấy đều là tráp đựng hình bóng của Mầu Nhiệm Vĩ Đại ấy—có thể nói được.

Thế nên, khi nào và bằng cách nào bóng tối của ngọn tháp đen như mực chuyển thành ánh sáng ngời ngời; khi nào và bằng cách nào tòa tháp quạnh hiu bỗng đông đúc với vô vàn hình bóng; khi nào và bằng cách nào tiếng thì thầm “Hãy ám ảnh và săn đuổi hắn,” thở đều đều qua giấc ngủ hay cơn ngất của Trotty, biến thành một tiếng thét bên tai đang tỉnh giấc của lão rằng: “Hãy phá vỡ giấc ngủ của hắn!”; khi nào và bằng cách nào lão thôi mang một ý niệm mơ hồ, lờ đờ rằng những thứ ấy có thật, sánh bước cùng một đám đông những thứ không có thật; chẳng có niên đại hay phương tiện nào để kể lại. Nhưng, khi đã tỉnh giấc và đứng thẳng trên đôi chân trên những tấm ván mà ngọn vừa mới nằm, lão đã nhìn thấy Cảnh Tượng Yêu Tinh này.

Lão nhìn thấy tòa tháp, nơi đôi chân bị yểm bới phép thuật đã đưa lão tới, đang lúc nhúc những ảo ảnh lùn tịt, những linh hồn, những sinh vật yêu tinh của Tiếng Chuông. Lão nhìn thấy chúng nhảy nhót, bay lượn, rơi xuống, tuôn trào từ các Quả Chuông không ngừng nghỉ. Lão nhìn thấy chúng xung quanh mình trên mặt đất; ở phía trên mình, lơ lửng trong không trung; leo trượt khỏi lão bằng những sợi dây thừng phía dưới; nhìn xuống lão từ những xà nhà bằng sắt bọc khối lượng lớn; nhòm ngó lão qua những khe hở và lỗ châu mai trên tường; lan rộng ra xa mãi theo những vòng tròn đồng tâm, giống như những gợn nước nhường chỗ cho một hòn đá lớn bất ngờ ném tỏm vào giữa chúng. Lão nhìn thấy chúng với đủ mọi diện mạo và hình thù. Lão thấy chúng xấu xí, đẹp đẽ, tàn tật, được tạo tác vô cùng tinh xảo. Lão thấy chúng trẻ trung, già nua, nhân hậu, tàn nhẫn, vui tươi, ủ rũ; lão thấy chúng nhảy múa, và nghe thấy chúng hát ca; lão thấy chúng bứt tóc, và nghe thấy tiếng chúng tru lên. Lão thấy bầu trời đặc quánh những bóng hình. Lão thấy chúng đến rồi đi, không ngớt. Lão thấy chúng cưỡi gió lao xuống, vút bay lên cao, lướt đi đằng xa, đậu lại ngay gần bên, tất cả đều bồn chồn và hoạt bát dữ dội. Đá, gạch, đá phiến, và ngói, trở nên trong suốt đối với lão cũng như đối với chúng. Lão nhìn thấy chúng trong các ngôi nhà, bận rộn bên giường của những kẻ đang ngủ. Lão thấy chúng vỗ về con người trong những giấc mơ; thấy chúng dùng roi bện quất vào họ; thấy chúng gào thét bên tai họ; thấy chúng tấu lên thứ âm nhạc dịu dàng nhất trên gối của họ; thấy chúng khích lệ người này bằng tiếng chim hót và hương thơm của hoa; thấy chúng lóe lên những khuôn mặt đáng sợ vào giấc ngủ đang trằn trọc của những kẻ khác, từ những chiếc gương ma thuật mà chúng cầm trên tay.

Lão nhìn thấy những sinh vật này, không chỉ giữa những kẻ đang ngủ mà cả những người thức giấc, hoạt động trong những mưu cầu bất dung lẫn nhau, và mang hoặc giả vờ mang những bản tính trái ngược nhất. Lão thấy kẻ này đang gắn vô số đôi cánh để tăng tốc độ; kẻ khác lại chất lên mình xiềng xích và tạ nặng để làm chậm lại. Lão thấy kẻ thì vặn kim đồng hồ tiến lên, kẻ thì quay kim đồng hồ thụt lùi, kẻ lại đang cố gắng chặn đứng chiếc đồng hồ hoàn toàn. Lão thấy chúng tái hiện, ở đây là một nghi lễ cưới xin, ở kia là một đám tang; trong căn phòng này là một cuộc bầu cử, trong phòng nọ là một buổi vũ hội—lão nhìn thấy, ở khắp mọi nơi, sự chuyển động không ngơi nghỉ và không mệt mỏi.

Bị làm cho bối rối bởi vô số hình thù dịch chuyển và phi thường, cũng như bởi tiếng ầm ĩ của Tiếng Chuông lúc ấy vẫn đang ngân vang, Trotty bám lấy một cột gỗ để đứng vững, và quay khuôn mặt tái nhợt của mình hết sang hướng này đến hướng khác trong sự kinh ngạc câm lặng và chết sững.

Khi lão đăm đăm nhìn, Tiếng Chuông bỗng ngưng bặt. Một sự thay đổi tức thì! Toàn bộ bầy đàn ngất lịm! Hình hài của chúng sụp đổ, tốc độ rời bỏ chúng; chúng tìm cách bay đi, nhưng ngay trong khoảnh khắc đang rơi xuống thì chết và tan biến vào hư không. Không có nguồn tiếp viện nào nối tiếp chúng. Một kẻ đi lạc nhảy phắt xuống khá nhanh từ bề mặt của Quả Chuông Lớn, và đáp xuống bằng đôi chân, nhưng hắn đã chết ngúm trước khi kịp quay người lại. Một vài thành viên của đám đông vừa rồi từng nô đùa trong tháp vẫn ở lại đó, xoay tít vòng tròn thêm một lát nữa; nhưng những kẻ này cứ mỗi vòng quay lại càng mờ nhạt, thưa thớt, và yếu ớt hơn, rồi chẳng mấy chốc cũng đi theo con đường của những kẻ khác. Kẻ cuối cùng trong số đó là một tên gù nhỏ, đã chui vào một góc vang vọng, nơi hắn cứ xoay tít mãi và lơ lửng một mình trong suốt một thời gian dài; tỏ ra kiên trì đến mức cuối cùng hắn teo lại chỉ còn một chiếc cẳng và thậm chí một bàn chân trước khi biến mất hoàn toàn; nhưng cuối cùng hắn cũng tan biến, và rồi tòa tháp chìm trong tĩnh lặng.

Lúc đó, và phải đến lúc đó, Trotty mới nhìn thấy trong mỗi Quả Chuông một nhân vật có râu mang vóc dáng và thể hình của Quả Chuông—một cách không thể hiểu nổi, vừa là một nhân vật vừa chính là Quả Chuông. Khổng lồ, nghiêm nghị, và đầy u ám theo dõi lão, khi lão đứng chôn chân xuống đất.

Những hình bóng đầy thần bí và uy nghi! Không tựa vào đâu cả; lơ lửng trong bầu không khí ban đêm của ngọn tháp, với những cái đầu trùm áo choàng hòa lẫn vào phần mái mờ ảo; bất động và mờ ảo. Mờ ảo và tối tăm, mặc dù lão nhìn thấy chúng nhờ thứ ánh sáng thuộc về chính chúng—chẳng có ánh sáng nào khác ở đó—mỗi kẻ đều đặt bàn tay che khuất lên cái miệng yêu tinh của mình.

Lão không thể lao thật nhanh xuống qua lỗ thủng trên sàn nhà; bởi mọi sức lực di chuyển đã rời bỏ lão. Nếu không thì lão đã làm vậy—phải, đã tự quăng mình, cắm đầu xuống từ đỉnh tháp, còn hơn là phải nhìn thấy chúng đang dõi theo mình bằng những đôi mắt dù có bị khoét tròng thì vẫn cứ thức và dõi theo.

Lại một lần nữa, sự kinh hoàng và sợ hãi của chốn hoang vu cô độc, và của đêm tối hoang dã đáng sợ ngự trị nơi đó, chạm vào lão như một bàn tay ma quái. Khoảng cách của lão với mọi sự cứu trợ; con đường dài, tối tăm, uốn lượn, bị bao vây bởi bóng ma nằm giữa lão và mặt đất nơi con người sinh sống; việc lão ở trên cao, cao, cao tận trên đó, nơi từng khiến lão chóng mặt khi nhìn thấy loài chim bay ban ngày; bị cắt đứt khỏi tất cả những người lương thiện, những kẻ vào giờ đó đang an toàn ở nhà và ngủ trên giường của họ; tất cả những điều này đâm xuyên qua người lão một cách lạnh lẽo, không phải như một sự suy ngẫm mà là một cảm giác thể xác. Trong khi đó, đôi mắt, suy nghĩ và nỗi sợ hãi của lão đều dán chặt vào những hình bóng đang canh chừng; những hình bóng mà qua sự ảm đạm và bóng tối sâu thẳm bao bọc xung quanh, cũng như qua vẻ bề ngoài, hình thù và sự lơ lửng siêu nhiên phía trên sàn nhà, khiến chúng trở nên khác biệt với bất kỳ sinh vật nào trên trần gian này, tuy nhiên vẫn có thể nhìn thấy rõ ràng hệt như những khung sồi lực lưỡng, các thanh giằng, xà ngang và cột kèo được dựng lên ở đó để đỡ lấy Tiếng Chuông. Những thứ này vây hãm chúng trong một khu rừng rậm rạp bằng gỗ đẽo; từ những chằng chịt, phức tạp và sâu thẳm của khu rừng ấy, tựa như từ giữa những cành cây của khu rừng chết bị tàn lụi vì mục đích ma quái của chúng, chúng vẫn giữ ánh nhìn u ám và không hề chớp mắt.

Một cơn gió thổi thốc qua—mới lạnh lẽo và sắc nhọn làm sao!—rên rỉ lướt qua ngọn tháp. Khi nó tắt dần, Quả Chuông Lớn, hay Yêu Tinh của Quả Chuông Lớn, lên tiếng.

“Khách nào thế này!” nó nói. Giọng nói trầm và sâu, và Trotty tưởng như nó vang lên ở cả những hình bóng khác nữa.

“Tôi tưởng tên tôi được gọi bởi Tiếng Chuông!” Trotty nói, giơ hai tay lên trong tư thế cầu xin. “Tôi hầu như không biết tại sao mình lại ở đây, hay tôi đã đến bằng cách nào. Tôi đã lắng nghe Tiếng Chuông suốt bao nhiêu năm nay. Chúng thường hay an ủi tôi.”

“Và ngươi đã cảm ơn chúng chứ?” Quả Chuông hỏi.

“Hàng ngàn lần!” Trotty kêu lên.

“Bằng cách nào?”

“Tôi là một người nghèo,” Trotty ấp úng, “và chỉ có thể cảm ơn chúng bằng lời nói.”

“Và lúc nào cũng vậy sao?” Yêu Tinh của Quả Chuông gặng hỏi. “Ngươi chưa từng làm điều sai trái với chúng bằng lời nói bao giờ ư?”

“Không!” Trotty háo hức kêu lên.

“Chưa từng làm điều sai trái xấu xa, giả dối và độc ác với chúng bằng lời nói bao giờ sao?” Yêu Tinh của Quả Chuông tiếp lời.

Trotty định đáp: “Chưa bao giờ!” Nhưng lão khựng lại, và bối rối.

“Tiếng nói của Thời Gian,” Bóng Ma nói, “kêu gọi con người: Hãy Tiến Lên! Thời Gian vì sự tiến bộ và cải thiện của con người; vì giá trị lớn hơn, hạnh phúc lớn hơn, cuộc sống tốt đẹp hơn của hắn; vì bước tiến của hắn tới đích điểm nằm trong sự hiểu biết và tầm nhìn của nó, và được đặt ở đó, vào thời kỳ mà Thời Gian và Hắn bắt đầu. Những thời đại tăm tối, độc ác, và bạo lực đã đến rồi đi—hàng triệu triệu con người không thể đếm xuể đã chịu đựng, sống, và chết đi—để vạch ra con đường phía trước cho hắn. Kẻ nào tìm cách kéo hắn quay lại, hay chặn hắn lại trên con đường đi, chính là đang kìm hãm một cỗ máy vĩ đại có thể đánh chết kẻ tọc mạch; và cỗ máy ấy sẽ càng hung hãn và dữ dội hơn bao giờ hết, chỉ vì bị khựng lại trong chốc lát!”

“Tôi chưa từng làm thế theo tôi biết, thưa ngài,” Trotty nói. “Nếu có thì hoàn toàn là do ngẫu nhiên thôi. Chắc chắn là tôi không đời nào cố tình làm thế đâu.”

“Kẻ nào đặt vào miệng của Thời Gian, hoặc của những đầy tớ của nó,” Yêu Tinh của Quả Chuông nói, “một tiếng khóc than cho những ngày tháng đã trải qua thử thách và thất bại, và đã để lại những dấu ấn sâu đậm mà kẻ mù cũng có thể thấy—một tiếng khóc chỉ phục vụ cho hiện tại bằng cách cho con người thấy nó cần sự giúp đỡ của họ biết bao nhiêu khi có bất kỳ đôi tai nào chịu lắng nghe những nuối tiếc cho một quá khứ như thế—kẻ làm điều đó là phạm lỗi. Và ngươi đã phạm lỗi đó với chúng ta, những tiếng chuông.”

Sợ hãi tột độ ban đầu của Trotty đã biến mất. Nhưng lão từng cảm thấy trìu mến và biết ơn đối với Tiếng Chuông, như bạn đã thấy; và khi nghe mình bị buộc tội như kẻ đã xúc phạm chúng quá đỗi nặng nề, trái tim lão trĩu nặng sự ăn năn và đau xót.

“Nếu ngài biết,” Trotty nói, chắp hai tay khẩn khoản—„hoặc có lẽ ngài đã biết rồi—nếu ngài biết tôi đã bầu bạn với các ngài biết bao lần; bao nhiêu lần các ngài đã cổ vũ tôi khi tôi chán nản; cách các ngài từng là món đồ chơi đích thực của đứa con gái nhỏ Meg của tôi (gần như là món đồ chơi duy nhất mà nó từng có) khi mẹ nó vừa qua đời, và nó với tôi bị bỏ lại trơ trọi một mình; các ngài sẽ không để bụng vì một lời nói lỡ miệng đâu!”

“Kẻ nào nghe thấy ở chỗ chúng ta, những tiếng chuông, dù chỉ một nốt nhạc biểu thị sự phớt lờ, hay cái nhìn nghiêm khắc, đối với bất kỳ niềm hy vọng, niềm vui, nỗi đau, hay nỗi buồn nào của đám đông mang muôn vàn nỗi thống khổ; kẻ nào nghe thấy chúng hưởng ứng bất kỳ tín điều nào đong đếm đam mê và tình cảm của con người, hệt như người ta đong đếm lượng thức ăn khốn khổ mà nhân loại có thể héo mòn và tàn tạ vì nó; kẻ đó đã đối xử tệ bạc với chúng ta. Ngươi đã phạm lỗi đó với chúng ta!” Quả Chuông nói.

“Tôi có!” Trotty nói. “Ôi, xin hãy tha thứ cho tôi!”

“Kẻ nào nghe thấy chúng vang vọng tiếng tụng ca của bọn sâu bọ đê hèn trên trần gian: Những kẻ Kìm Hãm những bản chất bị giày vò và tan nát, vốn được tạo ra để vươn lên cao hơn cái tầm mà lũ giòi bọ thời đại ấy có thể bò tới hay tưởng tượng nổi,” Yêu Tinh của Quả Chuông nói tiếp; “kẻ nào làm thế, là gây tổn hại cho chúng ta. Và ngươi đã gây tổn hại cho chúng ta!”

“Tôi không cố ý đâu,” Trotty nói. “Do tôi dốt nát thôi. Tôi không hề cố ý!”

“Cuối cùng, và trên hết,” Quả Chuông nói tiếp. “Kẻ nào quay lưng lại với những kẻ sa ngã và biến dạng thuộc giống loài mình; ruồng bỏ họ như thể đồ đê tiện; và không theo dấu cũng như truy lùng bằng đôi mắt xót xa cái vực thẳm không có rào chắn mà từ đó họ đã ngã khỏi chốn thiện lương—bấu víu trong lúc ngã vào vài chùm cỏ và mảnh vụn của mảnh đất bị đánh mất ấy, và vẫn cứ bám chặt lấy chúng khi đã bầm dập và hấp hối dưới vực sâu bên dưới; kẻ đó đang phạm tội với Thiên Chúa và loài người, với thời gian và cõi vĩnh hằng. Và ngươi đã phạm tội đó!”

“Xin hãy tha cho tôi!” Trotty kêu lên, quụp sụp xuống đất; “vì lòng thương xót!”

“Hãy lắng nghe!” Bóng Tối nói.

“Hãy lắng nghe!” những Bóng Tối khác kêu lên.

“Hãy lắng nghe!” một giọng nói trong trẻo như trẻ thơ cất lên, mà Trotty nhận ra là mình từng nghe thấy trước đó.

Tiếng đại phong cầm vang lên nhè nhẹ ở nhà thờ phía dưới. Dần dần dâng trào, giai điệu bay lên mái nhà, và lấp đầy gian hát thánh ca cùng gian chính. Lan rộng ra mãi, nó vút lên, lên; lên, lên; cao hơn, cao hơn, cao hơn nữa; đánh thức những trái tim xao động nằm bên trong những khối gỗ sồi kềnh càng: những quả chuông rỗng tuếch, những cánh cửa bọc sắt, những bậc thang bằng đá đặc; cho đến khi những bức tường tháp không còn chứa nổi nó nữa, và nó vút bay lên bầu trời.

Chẳng có gì lạ khi lồng ngực của một ông lão không thể chứa nổi một âm thanh bao la và hùng vĩ đến thế. Nó phá vỡ nhà tù yếu ớt ấy trong một dòng nước mắt tuôn trào; và Trotty đưa hai tay che mặt lại.

“Hãy lắng nghe!” Bóng Tối nói.

“Hãy lắng nghe!” những Bóng Tối khác kêu lên.

“Hãy lắng nghe!” giọng của đứa trẻ nói.

Một khúc nhạc trang nghiêm gồm những giọng ca hòa quyện dâng lên ngọn tháp.

Đó là một khúc nhạc rất trầm và u sầu—một Bài Ca Tang Lễ—và khi lắng nghe, Trotty nghe thấy tiếng con gái mình hòa trong đám ca sĩ.

“Nó chết rồi!” ông lão kêu lên. “Meg chết rồi! Linh hồn nó đang gọi tôi. Tôi nghe thấy rồi!”

“Linh hồn con bé đang than khóc cho những kẻ đã khuất, và hòa mình vào những kẻ đã khuất—những hoài bão đã chết, những tưởng tượng đã chết, những mộng tưởng đã chết của tuổi trẻ,” Quả Chuông đáp, “nhưng nó vẫn đang sống. Hãy học lấy từ cuộc đời nó một chân lý đang sống. Hãy học từ sinh vật thân thương nhất trái tim ngươi xem những kẻ xấu xa đã sinh ra tồi tệ đến mức nào. Hãy nhìn từng nụ hoa và chiếc lá bị bứt phăng đi từng chiếc khỏi cái thân cây đẹp đẽ nhất, để biết nó có thể trở nên trần trụi và thảm hại đến nhường nào. Hãy đi theo nó! Tới tận bước đường cùng!”

Mỗi một hình bóng mờ ảo giơ cánh tay phải của mình ra và chỉ xuống dưới.

“Linh hồn của Tiếng Chuông là bạn đồng hành của ngươi,” nhân vật đó nói.

“Đi đi! Nó đang đứng phía sau ngươi kìa!”

Trotty quay lại, và nhìn thấy—đứa trẻ! Đứa trẻ mà Will Fern đã bế trên phố; đứa trẻ mà Meg vừa mới đây còn dõi theo lúc đang ngủ!

“Chính tay tôi đã bế nó tối nay,” Trotty nói. “Trong vòng tay này!”

“Hãy cho nó thấy kẻ mà nó gọi là chính mình,” đám bóng tối đồng thanh nói.

Sàn tháp mở ra dưới chân lão. Lão nhìn xuống, và trông thấy hình hài của chính mình, đang nằm bất động ở phía dưới, ngoài mặt đất: dập nát và vô tri.

“Không còn là một người sống nữa!” Trotty kêu lên. “Chết rồi!”

“Chết rồi!” đám bóng hình đồng thanh đáp.

“Lạy Chúa nhân từ! Và Năm Mới—”

“Đã qua rồi,” các hình bóng nói.

“Cái gì!” lão kêu lên, rùng mình. “Tôi đã đi lạc đường, và khi đi ra bên ngoài ngọn tháp này trong đêm tối, đã ngã xuống—từ một năm trước ư?”

“Chín năm trước!” các hình bóng đáp.

Khi đưa ra câu trả lời, chúng rụt những cánh tay đang chìa ra về; và nơi những hình bóng từng đứng, giờ đây chính là những Quả Chuông.

Và chúng vang lên, khi thời điểm của chúng đã đến. Và một lần nữa, vô số đám đông ảo ảnh hiện hình vào cõi đời; một lần nữa, lại bận rộn một cách vô định hình như trước đây; một lần nữa, phai mờ khi Tiếng Chuông ngưng bặt và teo nhỏ thành hư không.

“Những thứ này là gì?” lão hỏi người dẫn đường của mình. “Nếu tôi không điên, thì những thứ này là gì?”

“Những linh hồn của Tiếng Chuông. Tiếng kêu của chúng vang trên bầu trời,” đứa trẻ đáp. “Chúng mang những hình hài và việc làm mà những niềm hy vọng, suy nghĩ của người phàm, cùng những ký ức mà họ tích lũy trong lòng, ban cho chúng.”

“Còn cháu,” Trotty thảng thốt nói. “Cháu là gì?”

“Suỵt, suỵt!” đứa trẻ đáp. “Hãy nhìn kìa!”

Trong một căn phòng nghèo nàn, tồi tàn; đang cặm cụi thêu thứ hoa văn mà lão từng thấy nó làm rất nhiều, rất nhiều lần trước đây; Meg, đứa con gái yêu dấu của lão, hiện ra trước mắt lão. Lão không hề cố gắng in những nụ hôn lên khuôn mặt nó; lão không gắng ôm chầm lấy nó vào trái tim đầy yêu thương của mình; lão biết rằng những sự âu yếm ấy đối với lão đã không còn nữa. Nhưng lão nín thở vì run rẩy và gạt đi những giọt nước mắt làm mờ cả tầm nhìn, để được ngắm nhìn nó; để chỉ được nhìn thấy nó mà thôi.

A! Đã thay đổi. Đã thay đổi. Ánh sáng trong đôi mắt trong trẻo ấy mới mờ đục làm sao. Vẻ rực rỡ đã phai nhạt khỏi gò má biết bao. Nó vẫn xinh đẹp như thuở nào, nhưng Hy Vọng, Hy Vọng, Hy Vọng, ôi chao, cái niềm Hy Vọng tươi trẻ từng cất tiếng nói với lão giờ đang ở đâu?

Nó ngẩng đầu lên khỏi công việc, nhìn một người bạn đồng hành. Lần theo ánh mắt nó, ông lão giật mình lùi lại.

Ở người phụ nữ đã trưởng thành này, lão nhận ra ngay tức khắc. Ở mái tóc dài mượt như lụa, lão nhìn thấy những lọn tóc hệt như xưa; quanh khóe môi, biểu cảm của đứa trẻ vẫn còn vương vấn. Kìa! Trong đôi mắt hiện đang hướng về Meg với vẻ dò hỏi, vẫn tỏa sáng ánh nhìn từng ngắm nghía những đường nét ấy khi lão đưa nó về nhà!

Thế thì đây là thứ gì, đang đứng bên cạnh lão đây!

Nhìn vào khuôn mặt nó với vẻ kính sợ, lão thấy một cái gì đó đang ngự trị nơi đó: một nét cao cả nào đó, mơ hồ và không rõ ràng, khiến nó trông chẳng khác gì hơn là một ký ức về đứa trẻ kia—giống như hình bóng đằng kia vậy—tuy nhiên nó vẫn là một: chính là nó: và mặc bộ trang phục ấy.

Kia kìa. Họ đang nói chuyện kìa!

“Meg,” Lilian ngập ngừng nói. “Sao cậu cứ ngẩng đầu lên khỏi đống công việc để nhìn tớ hoài vậy?”

“Trông tớ thay đổi nhiều lắm à, đến mức làm cậu sợ sao?” Meg hỏi.

“Không đâu, cậu khờ này! Nhưng chính cậu cũng bật cười vì điều đó đấy chứ! Sao lại không cười khi nhìn tớ nhỉ, Meg?”

“Tớ có cười mà. Tớ có thế đâu nào?” nó đáp, mỉm cười nhìn cô bé.

“Bây giờ thì có đấy,” Lilian nói, “nhưng thường thì không. Khi cậu nghĩ tớ đang bận và không thấy cậu, trông cậu lo lắng và hoài nghi đến mức tớ chẳng dám ngẩng mắt lên nhìn. Cuộc sống nhọc nhằn và vất vả này có mấy gì vui vẻ đâu, nhưng ngày trước cậu từng vui tươi biết bao.”

“Bây giờ tớ không vui sao!” Meg kêu lên, nói bằng một giọng đầy vẻ hoang mang kỳ lạ, rồi đứngm dậy ôm chầm lấy cô bé. “Tớ làm cho cuộc đời mệt mỏi của chúng ta thêm mệt mỏi đối với cậu phải không, Lilian!”

“Cậu từng là điều duy nhất khiến nó đáng gọi là cuộc đời,” Lilian nói, tha thiết hôn lên má Meg; “có đôi khi là điều duy nhất khiến tớ muốn được sống thế này, Meg. Công việc thế này, công việc thế này chứ! Biết bao nhiêu giờ, biết bao nhiêu ngày, biết bao nhiêu đêm dài đằng đẵng không có lấy một tia hy vọng, không chút niềm vui, công việc không bao giờ dứt—không phải để vun vén giàu sang, không phải để sống xa hoa vui vẻ, không phải để sống đủ đầy dù cho có kham khổ; mà là để kiếm miếng bánh lót dạ; để chắt chiu vừa đủ mà cặm cụi làm lụng, mà túng quẫn, và để giữ lại trong chúng ta sự nhận thức về số phận cay đắng của mình! Ôi Meg, Meg!” cô bé nâng cao giọng và vòng tay ôm chặt lấy Meg khi nói, như một kẻ đang quằn quại trong đớn đau.

“Lilly!” Meg dịu dàng vỗ về, vén những lọn tóc ướt đẫm mồ hôi khỏi khuôn mặt cô bé. “Sao cơ, Lilly! Cậu! Vừa xinh đẹp lại vừa trẻ trung thế cơ mà!”

“Ôi Meg!” cô bé ngắt lời, đẩy Meg ra một khoảng cách một sải tay và nhìn thẳng vào mặt Meg với vẻ nài nỉ. “Tệ hại nhất trong tất cả, tệ hại nhất trong tất cả! Hãy làm cho tớ già đi đi, Meg! Hãy làm cho tớ héo mòn, nhăn nheo, và giải thoát tớ khỏi những suy nghĩ kinh khủng đang cám dỗ tớ trong thời buổi tuổi trẻ này!”

Trotty quay người lại để nhìn người dẫn đường của mình. Nhưng Linh Hồn của đứa trẻ đã bay đi mất. Đã biến mất rồi.

Bản thân lão cũng không ở lại một chỗ; bởi Sir Joseph Bowley, Bằng Hữu và Cha Của Người Nghèo, đang tổ chức một bữa tiệc lớn tại Bowley Hall để vinh danh ngày sinh nhật của Lady Bowley. Và vì Lady Bowley sinh vào Ngày Năm Mới (điều mà các tờ báo địa phương coi là một sự chỉ điểm rõ ràng của Thiên Chúa cho con số Một, số phận của Lady Bowley trong Tạo Hóa), nên bữa tiệc này diễn ra đúng vào Ngày Năm Mới.

Bowley Hall đông nghịt khách khứa. Quý ông mặt đỏ có ở đó, ông Filer có ở đó, Đại biểu Cute vĩ đại có ở đó—Đại biểu Cute có sự đồng cảm sâu sắc với những người quyền quý, và đã cải thiện đáng kể mối quan hệ quen biết với Sir Joseph Bowley nhờ bức thư ân cần của mình: quả thực kể từ đó đã trở thành một người bạn tâm giao của gia đình—và rất nhiều khách khứa đã tề tựu. Hồn ma của Trotty cũng có ở đó, lang thang khắp nơi, tội nghiệp thay, đầy ảm đạm; và đi tìm người dẫn đường của mình.

Sẽ có một bữa tối lớn tại Đại Sảnh. Nơi Sir Joseph Bowley, trong nhân vật lừng danh là Bằng Hữu và Cha Của Người Nghèo, sẽ có bài phát biểu lớn của mình. Một số món bánh pudding mận sẽ được ăn bởi những Người Bạn và Đứa Con của ông ta ở một Đại Sảnh khác trước; và, theo một hiệu lệnh cho trước, những Người Bạn và Đứa Con sẽ đổ xô vào giữa những Người Bạn và Người Cha của họ, để tạo thành một buổi tụ họp gia đình, mà trong đó không một đôi mắt nam nhân nào là không đẫm lệ vì xúc động.

Nhưng, còn nhiều điều hơn thế nữa sắp xảy ra. Thậm chí còn hơn thế nữa. Sir Joseph Bowley, Nam tước kiêm Nghị sĩ Quốc hội, sẽ chơi một trận đánh cù—cù thật sự—với những người tá điền của ông ta!

“Điều đó khiến tôi nhớ đến,” Đại biểu Cute nói, “những ngày của vị vua Henry xưa, vị vua Henry hào hiệp, vị vua Henry bộc trực. À! Một nhân vật tuyệt vời!”

“Rất tuyệt,” ông Filer lạnh lùng nói. “Vì tội cưới vợ rồi giết vợ. Nhân tiện thì số lượng vợ vượt trội hơn hẳn mức trung bình.”

“Cháu sẽ cưới những tiểu thư xinh đẹp, chứ không giết họ đâu nhỉ, hử?” Đại biểu Cute nói với người thừa kế nhà Bowley, năm nay mười hai tuổi. “Cậu bé ngọt ngào! Chúng ta sẽ sớm có tiểu quý tộc này ở Nghị viện thôi,” vị Đại biểu nói, nắm lấy đôi vai cậu bé và ra vẻ đăm chiêu nhất có thể, “trước khi chúng ta kịp nhận ra cơ sự. Chúng ta sẽ nghe về những chiến thắng của cậu ta trong các cuộc bầu cử; những bài phát biểu của cậu ta tại Hạ viện; những lời mời chào từ Chính phủ; những thành tựu rực rỡ đủ mọi thể loại; à, chúng ta sẽ đọc những bài diễn văn nhỏ của mình về cậu ta tại Hội đồng Thành phố, tôi dám cá đấy! trước khi chúng ta kịp định thần lại.”

“Ôi, sự khác biệt giữa giày và vớ mới làm sao!” Trotty nghĩ thầm. Nhưng trái tim lão hướng về đứa trẻ với niềm yêu thương dành cho chính những cậu bé không giày không vớ ấy, những kẻ đã được định sẵn (bởi vị Đại biểu) sẽ trở nên hư hỏng, những kẻ lẽ ra đã có thể là con cái của Meg nghèo khổ.

“Richard,” Trotty rên rỉ, lang thang giữa đám đông khách khứa, qua lại; “cậu ấy ở đâu? Tôi không tìm thấy Richard! Richard đâu rồi?” Làm sao mà có mặt ở đây được, nếu cậu ấy vẫn còn sống! Nhưng nỗi đau buồn và sự cô độc của Trotty khiến lão bấn loạn; và lão vẫn tiếp tục lang thang giữa đám đông hào nhoáng, tìm kiếm người dẫn đường của mình và lẩm bẩm: “Richard đâu? Hãy chỉ cho tôi Richard đi!”

Lão đang lang thang như thế thì bắt gặp ông Fish, viên Thư ký tín cẩn: đang vô cùng bấn loạn.

“Lạy Chúa tôi!” ông Fish kêu lên. “Đại biểu Cute đâu rồi? Có ai thấy ngài Đại biểu đâu không?”

Thấy ngài Đại biểu ư? Ôi trời ơi! Ai mà có thể không thấy ngài Đại biểu cho được chứ? Ngài chu đáo biết bao, hòa nhã biết bao, ngài luôn ghi nhớ mong mỏi tự nhiên của mọi người muốn được nhìn thấy mình, đến mức nếu ngài có một điểm yếu nào, thì đó chính là việc luôn luôn Trưng Bày Trước Công Chúng. Và bất cứ nơi nào có những người quyền quý, thì chắc chắn ở đó, bị thu hút bởi sự đồng cảm gắn kết giữa những tâm hồn cao cả, chính là Cute.

Nhiều giọng nói hô lên rằng ngài đang ở trong vòng vây quanh Sir Joseph. Ông Fish rẽ đám đông tìm đến đó; tìm thấy ngài; và kéo ngài bí mật đến một cửa sổ gần đó. Trotty nhập bọn với họ. Không phải do tự ý. Lão cảm thấy những bước chân của mình đang bị dẫn dắt về hướng đó.

“Kính thưa ngài Đại biểu Cute,” ông Fish nói. “Xích lại đây một chút đi. Một sự việc vô cùng khủng khiếp đã xảy ra. Tôi vừa mới nhận được tin tức này lúc này đây. Tôi nghĩ tốt nhất là chưa nên báo cho Sir Joseph biết cho đến khi qua hết ngày hôm nay. Ngài rất hiểu Sir Joseph, và sẽ cho tôi ý kiến nhé. Một biến cố hết sức khủng khiếp và đáng tiếc!”

“Fish!” vị Đại biểu đáp lời. “Fish thân mến của tôi, có chuyện gì thế? Không có gì mang tính cách mạng đấy chứ? Không—không có sự can thiệp nào nhằm vào các thẩm phán đấy chứ?”

“Deedles, tay chủ ngân hàng,” viên Thư ký thở hổn hển. “Anh em nhà Deedles—người lẽ ra phải có mặt ở đây hôm nay—giữ chức vụ cao trong Hiệp hội Kim hoàn—”

“Không phải bị bắt chứ!” vị Đại biểu thốt lên. “Không thể nào có chuyện đó được!”

“Đã tự sát rồi.”

“Lạy Chúa nhân từ!”

“Đưa khẩu súng lục hai nòng lên miệng, ngay tại văn phòng giao dịch của hắn,” ông Fish nói, “và thổi bay óc mình ra ngoài. Chẳng có động cơ nào cả. Gia cảnh giàu có vương giả cơ mà!”

“Gia cảnh!” vị Đại biểu thốt lên. “Một người có khối tài sản quý tộc. Một trong những người đáng kính nhất. Tự sát cơ chứ, thưa ông Fish! Bằng chính đôi tay của hắn!”

“Ngay trong sáng nay,” ông Fish đáp.

“Ôi bộ óc, bộ óc!” vị Đại biểu đạo đức thốt lên, giơ hai tay lên trời. “Ôi dây thần kinh, dây thần kinh; những điều mầu nhiệm của cỗ máy mang tên Con Người này! Ôi cái sự mong manh đến tội nghiệp làm sao khiến nó chệch choạc: những sinh vật khốn khổ như chúng ta! Có lẽ là một bữa tối thôi, ông Fish ạ. Có lẽ là do cách cư xử của đứa con trai hắn, kẻ mà tôi nghe nói đã ăn chơi trác táng lắm, và có thói quen ký các hối phiếu đứng tên ông ta mà không có lấy chút thẩm quyền nào! Một người rất đáng kính. Một trong những người đáng kính nhất mà tôi từng biết! Một tấm gương đáng tiếc, ông Fish ạ. Một thảm họa của công chúng! Tôi sẽ làm ơn mặc bộ tang phục sâu thẳm nhất. Một người rất đáng kính! Nhưng ở trên cao có Đấng Tối Cao. Chúng ta phải chịu phục tùng thôi, ông Fish ạ. Chúng ta phải chịu phục tùng!”

Sao thế, ngài Đại biểu! Không một lời nào về việc Kìm Hãm ư? Hãy nhớ lấy, hỡi Công Lý, niềm kiêu hãnh và lời khoác lác đạo đức cao cả của ngài. Nào, ngài Đại biểu! Hãy cân những cái cân ấy xem nào. Hãy ném vào bên này, cái bên trống không ấy, không bữa tiệc nào cả, và những nguồn sữa mẹ của một người phụ nữ nghèo nào đó đã cạn kiệt vì đói khát khốn cùng, trở nên chai sạn trước những đòi hỏi mà đứa con thơ của ả có quyền chính đáng theo người mẹ thiêng liêng Eva. Hãy cân hai thứ đó đi, hỡi vị thết-ra đi phán xử, khi ngày của ngài tới! Hãy cân chúng, trước con mắt của hàng ngàn con người đang thống khổ, những khán giả (không hề vô tình) của trò hề nghiệt ngã mà ngài đang diễn. Hay giả sử như ngài đã quẫn trí mất năm giác quan—cũng chẳng xa xôi gì cho cam, nhưng hoàn toàn có thể xảy ra—và ra tay bóp lấy cái cổ họng của chính ngài, cảnh báo những kẻ đồng loại của ngài (nếu ngài có đồng loại) cách họ cất tiếng kêu éc éc về sự độc ác đầy thoải mái của họ đối với những cái đầu đang phát cuồng và những trái tim đang tan nát. Thì sao nào?

Những lời đó trào dâng trong lồng ngực Trotty, như thể chúng được thốt ra bởi một giọng nói nào khác bên trong lão. Đại biểu Cute hứa với ông Fish rằng ông ta sẽ giúp ông ấy báo tin thảm khốc này cho Sir Joseph khi ngày hôm nay kết thúc. Rồi trước khi họ chia tay, siết chặt bàn tay ông Fish trong nỗi đắng cay của tâm hồn, ông ta nói: “Một người đáng kính nhất!” Và nói thêm rằng ông ta hầu như chẳng biết (ngay cả ông ta cũng không) tại sao những tai ương như thế lại được dung túng trên trần gian này.

“Nó suýt đủ để khiến người ta nghĩ, nếu người ta không biết rõ hơn,” Đại biểu Cute nói, “rằng đôi khi có một số chuyển động mang tính lật đổ đang diễn ra trong vạn vật, làm ảnh hưởng đến cấu trúc chung của trật tự xã hội. Anh em nhà Deedles!”

Trận đấu đánh cù diễn ra vô cùng thành công. Sir Joseph đánh văng những con cù khá khéo léo; Cậu chủ Bowley cũng tham gia chơi ở khoảng cách ngắn hơn; và tất cả mọi người đều nói rằng giờ đây, khi một Nam tước và Con Trai của Nam tước cùng chơi đánh cù, đất nước này đang hồi phục trở lại, nhanh hết mức có thể.

Đúng giờ, Yến tiệc được dọn lên. Trotty vô tình quay lại Đại Sảnh cùng với những người khác, vì lão cảm thấy mình được dẫn dắt đến đó bởi một thôi thúc mạnh mẽ hơn cả ý chí tự do của chính mình. Khung cảnh cực kỳ vui tươi; các quý bà vô cùng xinh đẹp; khách khứa thì phấn khởi, vui vẻ và nhã nhặn. Khi những cánh cửa phía dưới được mở ra, và dòng người đổ xô vào trong những bộ trang phục mộc mạc của họ, vẻ đẹp của cảnh tượng lên đến đỉnh điểm; nhưng Trotty chỉ lẩm bẩm mãi: “Richard ở đâu! Cậu ấy phải giúp đỡ và an ủi con bé chứ! Tôi không thấy Richard đâu cả!”

Đã có một vài bài phát biểu được đọc lên; và sức khỏe của Lady Bowley đã được nâng ly chúc mừng; và Sir Joseph Bowley đã gửi lời cảm ơn, và đã có bài phát biểu lớn của mình, chứng minh qua nhiều bằng chứng khác nhau rằng ông ta chính là Bậc Bằng Hữu và Người Cha bẩm sinh, vân vân; và đã đưa ra lời chúc mừng, những Người Bạn và Đứa Con của ông ta, cùng Phẩm Giá của Lao Động; thì một sự xôn xao nhẹ ở cuối Đại Sảnh thu hút sự chú ý của Toby. Sau một hồi hỗn loạn, ồn ào và phản đối, một người đàn ông phá vỡ đám đông và bước hẳn lên phía trước.

Không phải Richard. Không. Mà là một người mà lão đã từng nghĩ tới, và đã tìm kiếm rất nhiều lần. Trong điều kiện ánh sáng kém hơn, lão có thể đã hoài nghi về nhân dạng của người đàn ông hốc hác ấy, quá già cỗi, tóc hoa râm và còng cõng; nhưng với luồng ánh sáng rực rỡ từ những ngọn đèn chiếu vào cái đầu sần sùi gồ ghề của hắn, lão nhận ra Will Fern ngay khi hắn bước lên.

“Cái gì thế này!” Sir Joseph đứng phắt dậy kêu lên. “Ai đã cho kẻ này vào đây? Đây là một tên tội phạm vừa ra tù cơ mà! Thưa ông Fish, phiền ông—”

“Khoan một phút!” Will Fern nói. “Một phút thôi! Thưa Quý bà, ngài sinh ra vào ngày này cùng với Năm Mới. Hãy cho tôi xin phép nói một phút thôi.”

Bà ấy thay mặt hắn xin xỏ đôi chút. Sir Joseph ngồi xuống trở lại, với dáng vẻ uy nghi vốn có.

Tên khách rách rưới—bởi hắn ăn mặc thật thảm hại—nhìn quanh đám Khách khứa, và bày tỏ lòng kính trọng với họ bằng một cái cúi đầu khiêm nhường.

“Hỡi những người quyền quý!” hắn nói. “Các người vừa uống rượu chúc mừng người Lao Động. Hãy nhìn tôi đây!”

“Vừa mới từ tù ra xong,” ông Fish nói.

“Vừa mới từ tù ra xong,” Will nói. “Và không phải lần đầu, lần thứ hai, lần thứ ba, hay thậm chí lần thứ tư.”

Người ta nghe thấy ông Filer càu nhàu nhận xét rằng bốn lần là vượt quá mức trung bình rồi, và hắn ta nên cảm thấy xấu hổ về bản thân mới phải.

“Hỡi những người quyền quý!” Will Fern lặp lại. “Hãy nhìn tôi đây! Các người thấy đấy tôi đang ở mức tồi tệ nhất rồi. Vượt ngoài mọi tổn thương hay tai họa; vượt ngoài tầm giúp đỡ của các người; bởi vì cái thời mà những lời nói tử tế hay hành động tử tế của các người có thể làm ơn cho tôi,”—hắn đấm mạnh một tay vào ngực, và lắc đầu,—“đã qua đi rồi, cùng với hương thơm của hoa đậu hay cỏ ba lá năm ngoái trong không khí. Cho phép tôi được nói một vài lời thay cho những người này,” hắn chỉ tay về phía những người lao động trong Đại Sảnh; “và khi các người tề tựu đông đủ thế này, hãy nghe Sự Thật đích thực được thốt lên dù chỉ một lần.”

“Chẳng có người nào ở đây,” chủ nhà nói, “lại muốn nhận hắn làm người phát ngôn cả.”

“Dễ thế lắm, thưa Sir Joseph. Tôi tin chứ. Nhưng những điều tôi nói không vì thế mà kém phần chân thật đâu. Có lẽ đó lại là một bằng chứng cho thấy điều đó đấy. Thưa các vị, tôi đã sống ở cái xó này bao nhiêu năm trời. Các người có thể nhìn thấy túp lều từ hàng rào trũng đằng kia kìa. Tôi đã thấy các quý bà vẽ nó vào trong sách của họ hàng trăm lần. Trông nó khá đẹp trong tranh, tôi từng nghe người ta nói thế; nhưng trong tranh thì chẳng có thời tiết khắc nghiệt, và có lẽ nó hợp với tranh hơn là làm một chốn để sống. Chà! Tôi đã sống ở đó. Khổ sở thế nào—khổ sở cay đắng thế nào, tôi không nói nữa. Bất kỳ ngày nào trong năm, và ngày nào cũng vậy, các người có thể tự mình phán xét.”

Hắn nói đúng như cách hắn đã nói vào đêm mà Trotty tìm thấy hắn trên phố. Giọng hắn trầm và khàn hơn, và thỉnh thoảng lại run lên; nhưng hắn không bao giờ cất giọng một cách cuồng nộ, và hiếm khi nâng giọng vượt qua mức bình ổn kiên quyết của những sự thật phũ phàng mà hắn trần tình.

“Khổ sở hơn các người tưởng đấy, hỡi các vị, để lớn lên một cách tử tế, tử tế thông thường thôi, ở một nơi như thế. Việc tôi lớn lên thành một con người chứ không phải một con thú, cũng nói lên được phần nào về tôi—như tôi lúc đó. Còn như tôi bây giờ, chẳng có gì có thể nói hay làm cho tôi được nữa. Tôi qua cái thời đó rồi.”

“Tôi rất vui vì kẻ này đã bước vào,” Sir Joseph nhận xét, điềm tĩnh nhìn xung quanh. “Đừng làm phiền hắn. Dường như đây là một Sự Sắp Đặt. Hắn là một tấm gương: một tấm gương bằng xương bằng thịt. Tôi hy vọng và tin tưởng, và hoàn toàn kỳ vọng rằng nó sẽ không trôi qua một cách vô ích đối với những Người Bạn ở đây của tôi.”

“Tôi đã lết qua,” Fern nói, sau một phút im lặng, “bằng cách này hay cách khác. Không một mình tôi hay bất kỳ ai biết bằng cách nào; nhưng nặng nề quá, đến mức tôi chẳng thể nở nổi một nụ cười tươi tắn trên mặt, hay giả vờ rằng mình không phải là kẻ thế nào thì ra thế ấy. Này các ngài—những ngài ngồi ghế Hội đồng Thẩm phán—khi các người nhìn thấy một người với vẻ bất mãn hằn trên mặt, các người liền bảo nhau rằng: ‘Hắn ta khả nghi đấy. Ta có mối hoài nghi,’ các người nói, ‘về cái tên Will Fern này. Hãy canh chừng tên đó!’ Tôi không nói đâu, thưa các ngài, rằng điều đó không hoàn toàn tự nhiên, nhưng tôi nói là sự thể là thế; và từ giờ phút đó, bất kể Will Fern làm gì, hay không làm gì—cũng đều thế cả—nó đều chống lại hắn.”

Đại biểu Cute thọc hai ngón tay cái vào túi áo ghi lê, ngả người ra sau ghế, mỉm cười và nháy mắt với chiếc đèn chùm gần đó. Hệt như muốn nói: ‘Dĩ nhiên rồi! Tôi đã bảo các người thế mà. Lời than vãn quen thuộc ấy mà! Lạy Chúa, chúng tôi lạ gì mấy cái trò này—chính bản thân tôi và bản tính con người mà lỵ.’

“Này các ngài,” Will Fern nói, dang hai tay ra, khuôn mặt hốc hác bừng lên trong giây lát, “hãy nhìn xem luật lệ của các người được tạo ra để giăng bẫy và săn đuổi chúng ta như thế nào khi chúng ta rơi vào bước đường cùng này. Tôi tìm cách sống ở nơi khác. Và tôi thành kẻ lang thang. Tống cổ vào tù! Tôi quay lại đây. Tôi đi hái quả dại trong rừng của các người và bẻ—có ai là không làm chứ?—một vài cành cây dẻo. Tống cổ vào tù! Một trong những người giữ rừng của các người bắt gặp tôi giữa ban ngày, gần khoảnh vườn vá víu của tôi, mang theo một khẩu súng. Tống cổ vào tù! Tôi có lời qua tiếng lại đầy giận dữ với kẻ đó khi tôi được tự do trở lại. Tống cổ vào tù! Tôi chặt một khúc cây. Tống cổ vào tù! Tôi ăn một quả táo thối hay một củ cải. Tống cổ vào tù! Cách đó tận hai mươi dặm; và trên đường trở về tôi xin dăm ba xu lẻ dọc đường. Tống cổ vào tù! Cuối cùng, viên cảnh sát, người giữ rừng—bất kỳ ai—bắt gặp tôi ở bất cứ đâu, đang làm bất cứ việc gì. Tống cổ vào tù, vì hắn là một tên lang thang, một kẻ tù tội quen mặt; và nhà tù là mái nhà duy nhất mà hắn có.”

Vị Đại biểu gật đầu một cách đầy vẻ thông thái, hệt như muốn nói: ‘Một mái nhà rất tốt đấy chứ!’

“Tôi nói điều này để phục vụ cho mục đích của mình sao!” Fern kêu lên. “Ai có thể trả lại cho tôi sự tự do, ai có thể trả lại cho tôi danh tiếng trong sạch, ai có thể trả lại cho tôi đứa cháu gái ngây thơ? Không phải tất cả các Lãnh chúa và Quý bà trên đất nước Anh rộng lớn này. Nhưng, thưa các ngài, các ngài đối xử với những người khác giống như tôi, hãy bắt đầu từ đầu mối đúng đắn. Hãy ban ơn cho chúng tôi những ngôi nhà tốt hơn khi chúng tôi còn nằm trong nôi; hãy cho chúng tôi thức ăn tốt hơn khi chúng tôi đang làm lụng vất vả vì sinh kế; hãy ban cho chúng tôi những bộ luật nhân từ hơn để đưa chúng tôi trở lại khi chúng tôi đang lầm đường lạc lối; và đừng giăng nhà tù, nhà tù, nhà tù trước mắt chúng tôi ở mọi nơi chúng tôi bước chân tới. Chẳng có sự ân huệ nào mà các người có thể ban cho người Lao Động lúc đó mà hắn không đón nhận, sẵn sàng và biết ơn nhất mức một con người có thể; bởi vì hắn có một trái tim kiên nhẫn, bình yên và sẵn lòng. Nhưng trước tiên các người phải đánh thức tinh thần chính đáng của hắn dậy cái đã; bởi vì dù hắn là một kẻ đắm thuyền đổ nát như tôi, hay giống như một trong số những kẻ đang đứng ở đây lúc này, tinh thần của hắn lúc này đã bị chia cắt khỏi các người rồi. Hãy mang nó trở lại đi, hỡi những người quyền quý, hãy mang nó trở lại! Hãy mang nó trở lại, trước khi cái ngày ấy đến khi ngay cả cuốn Kinh Thánh trong tâm trí đã đổi thay của hắn cũng biến chất, và những lời trong đó dường như vang lên trong mắt hắn—như chúng đôi khi từng vang lên trong mắt chính tôi—trong ngục tù: ‘Nơi ngươi đi, ta Không thể đi; nơi ngươi ở, ta Không ở; dân tộc của ngươi Không phải dân tộc của ta, và Thiên Chúa của ngươi Không phải Thiên Chúa của ta!’”

Một sự xao động và náo động bất ngờ diễn ra trong Đại Sảnh. Trotty thoạt đầu nghĩ rằng có nhiều người đã đứng dậy để tống cổ kẻ đó ra ngoài; và do đó mới có sự thay đổi này trong bộ dạng của căn phòng. Nhưng khoảnh khắc tiếp theo cho lão thấy rằng căn phòng và toàn bộ khách khứa đã biến mất khỏi tầm mắt, và đứa con gái của lão lại đang ở trước mặt lão, đang ngồi làm việc. Nhưng ở trong một căn gác xép nghèo nàn và tồi tàn hơn trước; và không có Lilian ở bên cạnh nó.

Cái khung thêu mà nó từng làm việc đã được cất lên kệ và phủ bạt lại. Chiếc ghế nó từng ngồi đã được xoay mặt vào tường. Một câu chuyện đã được viết lên qua những vật dụng nhỏ bé này, và qua khuôn mặt hằn học vì đau khổ của Meg. Ôi! Ai mà lại không đọc ra được cơ chứ!

Meg dán chặt mắt vào công việc cho đến khi quá tối để có thể nhìn thấy những sợi chỉ; và khi màn đêm buông xuống, nó thắp lên ngọn nến leo lắt của mình và tiếp tục làm việc. Người cha già của nó vẫn vô hình xung quanh nó; dõi theo nó; yêu thương nó—yêu thương biết bao là yêu thương!—và trò chuyện với nó bằng một giọng dịu dàng về những ngày xưa cũ, và Tiếng Chuông. Dù lão biết, tội nghiệp Trotty, dù lão biết nó không thể nghe thấy mình.

Một phần lớn buổi tối đã trôi qua thì có tiếng gõ cửa nhà nó. Nó mở cửa ra. Một người đàn ông đang đứng ở ngưỡng cửa. Một gã lêu lổng, ủ rũ, say xỉn và luộm thuộm, tàn tạ vì thè lè rượu chè và thói hư tật xấu, với mái tóc rối bù và bộ râu chưa cạo xơ xác trong sự hỗn loạn hoang dã; nhưng đồng thời cũng mang một vài nét cho thấy hắn từng là một người đàn ông có vóc dáng cân đối và đường nét thanh tú thời trai trẻ.

Hắn dừng lại cho đến khi được sự cho phép của nó mới bước vào; còn nó, lùi lại một hoặc hai bước từ cánh cửa mở, im lặng và buồn bã nhìn hắn. Trotty đã có được điều mình muốn. Lão đã nhìn thấy Richard.

“Anh vào được chứ, Margaret?”

“Vâng! Vào đi. Vào đi!”

Thật may là Trotty đã nhận ra hắn trước khi hắn cất tiếng; bởi nếu còn chút hoài nghi nào sót lại trong tâm trí, cái giọng khàn đắt chói tai ấy hẳn đã thuyết phục được lão rằng đó không phải là Richard mà là một kẻ nào khác.

Trong phòng chỉ có hai chiếc ghế. Nó nhường ghế của mình cho hắn và đứng cách hắn một khoảng ngắn, chờ nghe hắn định nói gì.

Tuy nhiên, hắn ngồi đó, đờ đẫn nhìn chằm chằm xuống sàn nhà với một nụ cười vô hồn và đần độn. Một cảnh tượng sa ngã sâu sắc đến thế, tuyệt vọng thảm hại đến thế, sự sụp đổ khốn cùng đến thế, khiến nó phải đưa hai tay che mặt và quay đi, sợ rằng hắn sẽ thấy nó xúc động đến nhường nào.

Bị đánh thức bởi tiếng sột soạt từ chiếc váy của nó, hoặc một âm thanh vụn vặt nào đó tương tự, hắn ngẩng đầu lên, và bắt đầu nói như thể chẳng có khoảng dừng nào kể từ khi hắn bước vào.

“Vẫn đang làm việc đấy à, Margaret? Em thức khuya thế.”

“Em thường thế mà.”

“Cả sáng sớm nữa chứ?”

“Cả sáng sớm nữa.”

“Cô ấy cũng nói thế. Cô ấy bảo em chẳng bao giờ mệt mỏi cả; hoặc chẳng bao giờ thừa nhận là mình mệt. Suốt khoảng thời gian hai người sống cùng nhau. Thậm chí cả lúc em ngất xỉu giữa việc làm và nhịn đói. Nhưng anh đã bảo em điều đó rồi, lần cuối cùng anh đến cơ.”

“Anh có nói,” nó đáp. “Và em đã khẩn khoản xin anh đừng nói gì thêm nữa; và anh đã hứa với em một lời hứa trang nghiêm, Richard ạ, rằng anh sẽ không bao giờ làm thế nữa.”

“Một lời hứa trang nghiêm,” hắn lặp lại, với một tiếng cười nhạt nhẽo và ánh mắt ngây dại. “Một lời hứa trang nghiêm. Chắc chắn rồi. Một lời hứa trang nghiêm!” Hồi tỉnh lại, như thể sau một khoảng thời gian; với cùng một vẻ hoạt bát như trước, hắn cất lời với sự hào hứng bất chợt:

“Anh biết làm sao bây giờ, Margaret? Anh phải làm gì đây? Cô ấy lại tìm đến anh rồi!”

“Lại nữa sao!” Meg kêu lên, chắp hai tay lại. “Ôi, con bé nghĩ đến em thường thế cơ à! Con bé lại đến nữa sao!”

“Hai mươi lần nữa rồi ấy chứ,” Richard nói. “Margaret, cô ấy cứ ám ảnh anh mãi. Cô ấy đi theo sau anh trên phố và nhét nó vào tay anh. Anh nghe thấy tiếng chân cô ấy trên đống tro tàn khi anh đang làm việc (ha, ha! chuyện đó thì hiếm khi lắm), và trước khi anh kịp quay đầu lại, giọng cô ấy đã văng vẳng bên tai anh rồi, nói rằng: ‘Richard, đừng quay đầu lại. Vì tình yêu của Chúa, hãy đưa món này cho cô ấy!’ Cô ấy đem nó đến tận chỗ anh ở; cô ấy gửi nó qua thư; cô ấy gõ cửa sổ và đặt nó lên bậu cửa. Anh phải làm sao đây? Nhìn nó xem!”

Hắn chìa ra trong lòng bàn tay một chiếc ví nhỏ và làm những đồng tiền bên trong kêu lủng củng.

“Cất nó đi,” Meg nói. “Cất nó đi! Khi nào con bé đến lần nữa, hãy bảo nó, Richard, rằng em yêu nó bằng cả tâm hồn mình. Rằng chẳng có lúc nào em nằm xuống ngủ mà không cầu phúc và cầu nguyện cho nó. Rằng trong công việc thui thủi một mình, chưa bao giờ em thôi nghĩ về nó. Rằng nó vẫn ở bên anh, ngày lẫn đêm. Rằng nếu ngày mai em chết đi, em vẫn sẽ nhớ đến nó với hơi thở cuối cùng. Nhưng, rằng em không thể nhìn thấy nó đâu!”

Hắn chậm rãi rút tay lại, vò nát chiếc ví trong tay, và nói với một vẻ đăm chiêu lơ mơ:

“Anh đã bảo cô ấy thế rồi. Anh đã bảo cô ấy rõ mồn một như thế. Anh đã nhận lại món quà này và đem để trước cửa nhà cô ấy tá lần kể từ dạo đó rồi. Nhưng khi cuối cùng cô ấy đến và đứng trước mặt anh, đối mặt với anh, thì anh biết làm sao đây?”

“Anh đã gặp con bé!” Meg thốt lên. “Anh đã gặp con bé! Ôi, Lilian, cô bé ngọt ngào của tôi! Ôi, Lilian, Lilian!”

“Anh đã gặp cô ấy,” hắn tiếp tục nói, không đáp lời, mà vẫn chìm đắm trong chuỗi suy nghĩ chậm chạp của chính mình. “Cô ấy đứng đó: run rẩy! ‘Trông chị ấy thế nào hả anh, Richard? Chị ấy có bao giờ nhắc đến em không? Chị ấy có gầy đi không? Chỗ ngồi cũ của em ở bàn ăn: cái gì đang ở chỗ cũ của em thế? Còn cái khung thêu mà chị ấy đã dạy chúng mình làm ngày trước—anh ấy đã đốt nó đi chưa, Richard!’ Cô ấy ở đó đấy. Anh đã nghe cô ấy nói thế.”

Meg kìm nén tiếng nấc nghẹn ngào, với dòng nước mắt đầm đìa trên mặt, cúi người xuống sát hắn để lắng nghe. Để không bỏ lỡ một hơi thở nào.

Với hai tay chống lên đầu gối; và người chúi về phía trước trên ghế, như thể những điều hắn nói được viết trên mặt đất bằng một thứ ký tự khó đọc mà nhiệm vụ của hắn là phải giải mã và kết nối; hắn tiếp tục nói.

“‘Richard, em đã sa ngã rất sâu; và anh có thể đoán được em đã phải chịu đựng bao nhiêu khi để món đồ này bị gửi trả lại, trong khi em có thể mang nó đến tận tay anh. Nhưng anh từng yêu cô ấy mà, thậm chí trong ký ức của em, yêu sâu đậm lắm. Những kẻ khác chen chân vào giữa hai người; những nỗi sợ hãi, ghen tuông, hoài nghi và thói hư vinh đã khiến anh xa lánh cô ấy; nhưng anh đã từng yêu cô ấy, ngay cả trong ký ức của em!’ Chắc là anh đã yêu thật,” hắn nói, tự ngắt lời trong chốc lát. “Anh đã yêu! Chuyện đó thì gác lại đã—‘Ôi Richard, nếu anh đã từng yêu; nếu anh còn chút ký ức nào về những gì đã qua và mất mát, hãy mang nó đến cho cô ấy một lần nữa. Một lần nữa thôi! Hãy nói cho cô ấy biết cách em gục đầu lên vai anh, nơi lẽ ra là chỗ đầu của chính cô ấy có thể tựa vào, và đã nhún nhường với anh biết bao, Richard. Hãy nói cho cô ấy biết rằng anh đã nhìn vào khuôn mặt em, và thấy vẻ đẹp mà cô ấy từng ca ngợi nay đã tan biến hết: tan biến hết rồi: và thay vào đó là một gò má hốc hác, nhợt nhạt, tội nghiệp đến mức cô ấy sẽ phải khóc thét lên khi nhìn thấy. Hãy kể cho cô ấy nghe mọi thứ, rồi mang nó trở lại, và cô ấy sẽ không từ chối nữa đâu. Cô ấy sẽ không nhẫn tâm thế đâu!’”

Hắn cứ ngồi trầm ngâm và lặp đi lặp lại những câu cuối cùng như thế, cho đến khi tỉnh lại và đứng dậy.

“Em không nhận lấy nó thật sao, Margaret?”

Nó lắc đầu, và ra hiệu van xin hắn rời khỏi đó.

“Chúc ngủ ngon, Margaret.”

“Chúc ngủ ngon!”

Hắn quay lại nhìn nó; bị chấn động bởi nỗi buồn của nó, và có lẽ cả bởi sự xót xa cho chính hắn đang run rẩy trong giọng nói của nó. Đó là một động tác nhanh chóng và chớp nhoáng; và trong khoảnh khắc ấy, chút ánh sáng từ phong thái cũ kỹ ngày nào bỗng bừng lên trong vóc dáng hắn. Nhưng ngay giây sau, hắn đi mất hệt như khi hắn đến. Và tia sáng yếu ớt của ngọn lửa đã tàn lụi ấy dường như chẳng thể thắp lên trong hắn một nhận thức nhanh nhạy hơn về sự đồi trụy của chính mình.

Dù ở tâm trạng nào, trong nỗi buồn nào, trong bất kỳ sự tra tấn nào của tâm trí hay thể xác, công việc của Meg vẫn phải được hoàn thành. Nó ngồi xuống công việc của mình và cặm cụi làm. Đêm, nửa đêm. Nó vẫn tiếp tục làm việc.

Nó có một lò sưởi ít ỏi củi lửa, vì trời rất lạnh; và thỉnh thoảng lại đứng dậy để thêm củi. Tiếng Chuông điểm mười hai giờ rưỡi trong lúc nó đang bận rộn như thế; và khi chúng ngừng lại, nó nghe thấy tiếng gõ cửa nhẹ nhàng. Chưa kịp thắc mắc ai đến vào giờ khắc bất thường đó, cửa đã mở ra.

Ôi Hẹn và Sắc Đẹp, hạnh phúc như các ngươi vốn nên thế, hãy nhìn cảnh này đi. Ôi Hẹn và Sắc Đẹp, được ban phước và mang lại phước lành cho vạn vật trong tầm tay, và đang hoàn thành những mục đích của Đấng Tạo Hóa Nhân Từ của các ngươi, hãy nhìn cảnh này đi!

Nó nhìn thấy hình dáng đang bước vào; thét lên tên người đó, gọi tên ‘Lilian!’

Thân hình ấy lao nhanh đến và quụp sụp xuống dưới chân nó: bám lấy tà váy của nó.

“Đứng lên, em yêu! Đứng lên nào! Lilian! Đứa con thân yêu nhất của tôi!”

“Không bao giờ nữa, Meg; không bao giờ nữa! Ở đây! Ở đây! Ngay sát cạnh chị, bám lấy chị, cảm nhận hơi thở thân yêu của chị phả trên mặt em!”

“Lilian ngọt ngào! Lilian dấu yêu! Đứa con của trái tim chị—chẳng tình mẫu tử nào có thể dịu dàng hơn thế—hãy gối đầu lên ngực chị đi!”

“Không bao giờ nữa, Meg. Không bao giờ nữa! Khi em lần đầu nhìn vào khuôn mặt chị, em đã quỳ trước chị. Bây giờ xin hãy để em được chết khi đang quỳ dưới chân chị. Hãy để nó diễn ra ngay tại đây!”

“Em đã quay về rồi. Kho báu của chị! Chúng ta sẽ sống cùng nhau, làm việc cùng nhau, cùng hy vọng, cùng chết!”

“A! Hãy hôn lên môi em đi, Meg; vòng tay ôm lấy em; ép em vào bầu ngực chị; nhìn em thật ân cần, nhưng đừng vực em dậy. Hãy để nó ở đây. Hãy để em được nhìn lần cuối khuôn mặt thân yêu của chị khi em đang quỳ gối!”

Ôi Hẹn và Sắc Đẹp, hạnh phúc như các ngươi vốn nên thế, hãy nhìn cảnh này đi! Ôi Hẹn và Sắc Đẹp, đang hoàn thành những mục đích của Đấng Tạo Hóa Nhân Từ của các ngươi, hãy nhìn cảnh này đi!

“Xin hãy tha thứ cho em, Meg! Thân thương quá, thân thương quá! Xin hãy tha thứ cho em! Em biết chị làm thế, em thấy chị làm thế, nhưng hãy nói ra điều đó đi, Meg!”

Nó thốt lên điều đó, với đôi môi áp lên má Lilian. Và với đôi tay vòng ôm lấy—giờ thì nó đã biết—một trái tim đã tan vỡ.

“Nguyện xin ơn lành của Ngài ngự trên chị, tình yêu dấu. Hãy hôn em lần nữa! Người từng cho phép cô ấy ngồi dưới chân Ngài và lau khô chúng bằng mái tóc của mình. Ôi Meg, Lòng Thương Xót và Trắc Ân mới lớn lao làm sao!”

Khi cô bé tắt thở, Linh Hồn của đứa trẻ quay trở lại, ngây thơ và rạng rỡ, chạm vào tay ông lão và ra hiệu kêu lão đi theo.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.