Vài ký ức mới mẻ về những hình bóng ma quái trong tiếng chuông; vài ấn tượng mơ hồ về âm vang của chuông hòa ca; chút ý thức lneb lửng rằng mình từng thấy bầy bóng ma hiện hình hết lần này đến lần khác cho đến khi ký ức chìm khuất trong sự hỗn độn của số lượng đông đảo ấy; vài nhận thức chớp nhoáng, chẳng biết từ đâu truyền đến, rằng nhiều năm nữa đã trôi qua; và Trotty, cùng với Tinh linh của đứa trẻ đi bên cạnh, đứng nhìn cảnh sinh hoạt của người trần.
Một nhóm người sung túc, má hồng phúng phính, khoan khoái dễ chịu. Họ chỉ có hai người, nhưng sắc đỏ trên mặt thì đủ cho mười người. Họ ngồi trước lò sưởi rực lửa, ở giữa là một chiếc bàn nhỏ thấp; và trừ khi hương thơm của trà nóng và bánh nướng lưu lại trong căn phòng đó lâu hơn những nơi khác, thì chiếc bàn rõ ràng vừa mới được dùng xong. Nhưng tất cả chén đĩa đều sạch sẽ, nằm gọn gàng trong góc tủ; chiếc nĩa nướng bằng đồng treo ở góc quen thuộc dang rộng bốn nhánh gầy guộc như muốn đòi đo tay để may găng; chẳng còn dấu vết nào khác của bữa ăn vừa qua, ngoại trừ những sinh vật đang rên gừ và liếm mép trong hình hài con mèo đang sưởi ấm, cùng những gương mặt hân hoan, chưa muốn nói là bóng mỡ, của những vị chủ nhân.
Cặp đôi ấm cúng này (rõ ràng là vợ chồng) đã chia đôi ngọn lửa một cách công bằng, ngồi ngắm những tia lửa rực hồng rơi xuống vạ lò; lúc thì gật gù thiu thẩu chợp mắt; lúc thì giật mình tỉnh dậy khi một mẩu than hồng nào đó, lớn hơn bình thường, lách cách rơi xuống, tựa như ngọn lửa sắp sập theo.
Tuy nhiên, nó chẳng có nguy cơ tắt ngấm bất thình lình; bởi ánh lửa không chỉ bừng sáng trong căn phòng nhỏ, trên những ô cửa kính ở cánh cửa, và trên tấm rèm che nửa phần kính, mà còn hắt sang cả cửa hiệu nhỏ bên cạnh. Một cửa hiệu nhỏ, chật ních và nghẹt thở bởi hàng hóa ê hề; một cửa hiệu nhỏ vô cùng tham lam, với cái miệng rộng chứa đầy không thua gì cá mập. Phô mai, bơ, củi đốt, xà phòng, dưa muối, diêm, thịt xông khói, bia nhẹ, con quay, kẹo bánh, diều giấy của đám trẻ, hạt giống chim, giăm bông lạnh, chổi bạch dương, đá mài lò, muối, giấm, si đánh giày, cá trích đỏ, văn phòng phẩm, mỡ lợn, nước sốt nấm, dây giày, ổ bánh mì, quả cầu lông, trứng, và bút chì bảng; bất cứ thứ gì lọt vào lưới của cửa hiệu tham lam nhỏ bé này đều thành cá, và mọi mặt hàng đều nằm gọn trong lưới của nó.
Thật khó mà kể hết có bao nhiêu loại tiểu thương phẩm khác nhau ở đó; nhưng nào cuộn chỉ thắt gói hàng, dây hành, cân nến, túi lưới đựng bắp cải, và bàn chải, treo lủng lẳng từng chùm từ trần nhà xuống giống như những loại quả kỳ lạ; trong khi các loại ống đựng đủ kiểu tỏa ra mùi hương thơm ngát, chứng thực cho tấm biển treo ngoài cửa lớn, thông báo với công chúng rằng chủ nhân của cửa hiệu nhỏ này là đại lý được cấp phép bán trà, cà phê, thuốc lá, hạt tiêu và thuốc hít.
Nhìn thoáng qua những mặt hàng lấp ló dưới ánh lửa bập bùng và ánh sáng kém vui tươi của hai ngọn đèn dầu đang leo lét cháy trong cửa hiệu, cứ như thể sự ê hề hàng hóa đang đè nặng lên buồng phổi của chúng; rồi nhìn sang một trong hai gương mặt cạnh lò sưởi phòng khách, Trotty không mấy khó khăn để nhận ra mụ già mập mạp chính là bà Chickenstalker: vốn dĩ đã có xu hướng đẫy đà ngay cả từ những ngày anh còn biết bà buôn bán tạp hóa tổng hợp, và anh còn dính một khoản nợ nhỏ trong sổ sách của bà.
Các đường nét trên khuôn mặt người bạn đời của bà thì khó nhận ra hơn đối với anh. Chiếc cằm rộng lớn với những nếp nhăn sâu đến mức đủ nhét lọt một ngón tay; đôi mắt ngạc nhiên dường như đang trách móc chính mình vì cứ lún sâu mãi vào lớp mỡ mềm mại của khuôn mặt bầu bĩnh; chiếc mũi mắc chứng rối loạn chức năng mà người ta hay gọi là nghẹt mũi; chiếc cổ ngắn dày và lồng ngực phập phồng, cùng những nét "kiều diễm" tương tự; dẫu để lại ấn tượng mạnh trong trí nhớ, nhưng ban đầu Trotty chẳng thể gán chúng cho bất kỳ ai mà anh từng quen biết: thế mà anh cũng có đôi chút ký ức về chúng. Cuối cùng, ở người bạn đời của bà Chickenstalker trong chốn buôn bán tổng hợp, cũng như trong cuộc đời nhiều khúc quanh kỳ quặc ấy, anh đã nhận ra người gác cổng cũ của Ngài Joseph Bowley; một kẻ ngốc nghếch mắc chứng apoplexy, kẻ mà Trotty từng liên tưởng đến bà Chickenstalker từ nhiều năm trước khi được hắn cho vào dinh cơ — nơi anh từng thổ lộ lòng biết ơn với phu nhân nọ để rồi rước họa vào thân với những lời quở trách nặng nề.
Trotty chẳng mặn mà gì với một sự thay đổi thế này, sau bao nhiêu biến đổi mà anh từng chứng kiến; nhưng đôi khi sự liên tưởng lại vô cùng mạnh mẽ; và anh vô thức nhìn ra phía sau cánh cửa phòng khách, nơi sổ sách ghi nợ của khách hàng thường được gạch phấn. Chẳng có ghi chép nào về tên anh cả. Vài cái tên xuất hiện ở đó, nhưng chúng hoàn toàn xa lạ với anh, và ít hơn hẳn ngày trước; từ đó anh suy luận rằng người gác cổng vốn là người ủng hộ việc mua bán tiền mặt, và khi tiếp quản việc kinh doanh đã quản lý rất gắt gao những kẻ nợ nần của tiệm Chickenstalker.
Trotty cảm thấy cô độc và đau buồn xiết bao cho tuổi trẻ cùng những hứa hẹn của đứa con gái bất hạnh, đến mức ngay cả việc không có tên trong cuốn sổ cái của bà Chickenstalker cũng là một nỗi buồn đối với anh.
— Thời tiết đêm nay thế nào hả Anne? — người gác cổng cũ của Ngài Joseph Bowley cất tiếng hỏi, duỗi thẳng đôi chân trước lò sưởi và xoa bóp những phần cẳng chân mà đôi tay ngắn ngủi của hắn với tới; với một điệu bộ như muốn nói tiếp: — Ta cứ ở đây nếu trời xấu, và chẳng muốn bước chân ra ngoài dẫu trời đẹp.
— Gió lùa và mưa tuyết nặng hạt, — vợ hắn đáp; — lại còn có vẻ sắp có bão tuyết. Trời tối mực. Và rất lạnh.
— Thật may vì chúng ta có bánh nướng muffins, — người gác cổng cũ nói, với giọng điệu của kẻ vừa trút bỏ được gánh nặng lương tâm. — Tiết trời thế này là sinh ra để dành cho bánh nướng muffins. Cả bánh crumpets nữa. Và cả bánh Sally Lunns.
Người gác cổng cũ nhắc đến từng loại đồ ăn theo thứ tự, ra điều hắn đang trầm ngâm tổng kết lại những việc thiện của mình. Sau đó, hắn lại xoa đôi chân mập mạp như trước, giật giật đầu gối để hứng lửa vào những vùng chưa được sưởi ấm, rồi cười vang như thể có ai đang cù lét mình.
— Ông đang phấn chấn lắm đấy, Tugby mình ơi, — vợ hắn nhận xét.
Tiệm tạp hóa nay mang tên Tugby, trước kia là Chickenstalker.
— Không, — Tugby đáp. — Không. Cứ bình thường thôi. Anh hơi phấn khích một chút. Mấy cái bánh muffins đến đúng lúc quá cơ!
Nói đoạn, hắn khúc khích cười cho đến khi mặt tím tái cả đi; và phải chật vật lắm mới đổi lại được sắc diện bình thường, khiến đôi chân mập mạp của hắn chĩa những cú đá kỳ cục lên không trung. Chúng chỉ chịu trở lại dáng vẻ đoan trang khi bà Tugby giáng cho mấy cú đấm bạo lực vào lưng và xốc hắn lên như thể hắn là một cái chai lớn.
— Lạy Chúa thiên đàng, Chúa từ bi phù hộ và cứu rỗi con người này! — bà Tugby kêu lên trong nỗi sợ hãi tột cùng. — Ông ấy đang làm cái quái gì thế này?
Ông Tugby lau mắt, yếu ớt lặp lại rằng ông thấy mình hơi phấn khích một chút.
— Thế thì đừng có thế nữa nha, cục cưng ngoan ngoãn của tôi, — bà Tugby nói, — nếu ông không muốn dọa tôi chết khiếp với mấy cái trò giãy giụa đánh võng ấy!
Ông Tugby bảo ông sẽ không thế nữa; nhưng toàn bộ sự tồn tại của ông vốn là một cuộc đấu tranh liên miên, mà nếu cứ nhìn vào hơi thở ngày càng ngắn và sắc tím ngày càng đậm trên khuôn mặt ông để đoán định, thì có lẽ ông luôn là kẻ thất bại.
— Thế là trời đang nổi gió, mưa tuyết, dọa có bão tuyết, lại còn tối tăm và rét buốt nữa phải không mình? — ông Tugby nói, nhìn đăm đăm vào ngọn lửa và quay trở lại với sự ngọt ngào sung sướng của cơn phấn khích vừa rồi.
— Thời tiết khắc nghiệt thật đấy, — vợ ông đáp, lắc đầu nguây nguẩy.
— Phải, phải! Đời người, — ông Tugby nói, — cũng giống như mấy kẻ theo đạo ở điểm đó. Có kẻ chết vật vã; có kẻ ra đi nhẹ nhàng. Kẻ này chẳng còn mấy ngày nữa là tận số và đang cố giãy giụa lần cuối. Ta lại càng thích hắn hơn vì điều đó. Có khách kìa mình ơi!
Nhạy bén với tiếng cửa lách cách, bà Tugby đã đứng dậy từ trước.
— Ai đấy! — mụ ta cất giọng bước ra cửa hiệu nhỏ. — Cần mua gì nào? Ồ! Tôi xin lỗi ngài nhé. Tôi cứ tưởng không phải ngài.
Mụ cất lời xin lỗi này với một quý ông mặc đồ đen, người đang xắn tay áo lên, đội chiếc mũ lệch một cách bất kham và đút tay vào túi quần, ngồi dạng chân lên chiếc thùng đựng bia nhẹ và gật đầu đáp lại.
— Chuyện trên lầu căng thẳng lắm đấy, bà Tugby, — vị quý ông nói. — Lão ta không sống nổi đâu.
— Không lẽ là căn gác xép phía sau sao! — Tugby kêu lên, bước ra cửa hiệu để tham gia câu chuyện.
— Căn gác xép phía sau, ông Tugby ạ, — vị quý ông nói, — đang tụt xuống lầu rất nhanh và chẳng mấy chốc sẽ xuống tới tầng hầm cho mà xem.
Nhìn luân phiên Tugby và vợ hắn, ngài ấy dùng đốt ngón tay gõ lên thùng bia để canh chừng mực bia, và khi tìm thấy, liền gõ một điệu nhịp lên phần trống không.
— Căn gác xép phía sau, ông Tugby ạ, — vị quý ông nói khi Tugby đã đứng ngây người chết lặng một lúc lâu: — Sắp Đi rồi đấy.
— Thế thì, — Tugby quay sang vợ, — lão ta phải Đi thôi, cô biết đấy, trước khi thực sự Ra Đi.
— Tôi không nghĩ ông có thể di chuyển lão ta được đâu, — vị quý ông nói, lắc đầu. — Bản thân tôi sẽ không gánh trách nhiệm nói rằng có thể làm điều đó đâu. Tốt nhất ông nên để mặc lão ta ở nguyên đấy. Lão chẳng sống được bao lâu nữa đâu.
— Đó là vấn đề duy nhất, — Tugby nói, đập mạnh chiếc cân bơ xuống quầy bằng một cú giáng nắm đấm, — mà tôi và bà ấy từng có điều tiếng với nhau; và hãy nhìn xem kết cục ra sao kìa! Lão ta sắp chết ở đây bằng mọi giá. Sắp chết ngay tại cơ sở này. Sắp chết trong nhà chúng ta!
— Thế chứ lão phải chết ở đâu hả Tugby? — vợ hắn kêu lên.
— Ở nhà tế thần chứ đâu, — hắn đáp. — Nhà tế thần sinh ra để làm gì cơ chứ?
— Không phải cho việc đó, — bà Tugby quả quyết đáp. — Không phải thế! Tôi cũng đâu có lấy ông vì mục đích đó. Đừng có tưởng bở thế, Tugby. Tôi không chịu đâu. Tôi không cho phép điều đó xảy ra đâu. Tôi thà ly thân trước còn hơn, và chẳng thèm nhìn mặt ông nữa. Khi cái tên góa phụ của tôi còn treo trên tấm biển cửa hàng kia, như nó đã từng suốt bao nhiêu năm: ngôi nhà này nổi tiếng xa gần là tiệm của bà Chickenstalker, chưa từng mang tiếng gì ngoài sự uy tín và tiếng tăm tốt đẹp; khi cái tên góa phụ ấy còn ở đó, hỡi Tugby, tôi đã biết lão ta là một thanh niên khôi ngô, điềm đạm, nam tính và tự lập; tôi biết cô ấy là thiếu nữ có đôi mắt đẹp nhất, dịu hiền nhất mà trần gian từng thấy; tôi biết cha cô ấy (tội nghiệp lão cụ, cụ mộng du ngã từ trên tháp chuông xuống và tự sát), là người đàn ông giản dị nhất, chăm chỉ nhất, với trái tim thuần khiết như trẻ thơ từng hít thở khí trời; và nếu bây giờ tôi đuổi họ ra đường chịu cảnh màn trời chiếu đất, nguyện xin các thiên thần hãy đuổi tôi ra khỏi Thiên đàng. Hẳn họ phải làm thế! Và đáng đời cho tôi lắm!
Khuôn mặt già nua của bà, vốn từng bầu bĩnh và lúm đồng tiền trước những đổi thay của thời cuộc, dường như bừng sáng lên từ bên trong khi bà thốt lên những lời đó; và khi bà lau mắt, lắc đầu cùng chiếc khăn tay về phía Tugby với vẻ kiên quyết rõ mười mươi là không tài nào lay chuyển nổi, Trotty thốt lên: — Phù hộ cho bà ấy! Phù hộ cho bà ấy!
Rồi anh nín thở lắng nghe điều sẽ xảy ra tiếp theo. Anh hãy còn chưa biết gì ngoài việc họ đang nhắc đến Meg.
Nếu Tugby từng hơi hưng phấn trong phòng khách, thì hắn ta đã bù đắp dư dả bằng việc vô cùng chán nản ngoài cửa hiệu, nơi hắn đang đứng trân trân nhìn vợ mà không tài nào đáp lời; tuy nhiên, trong cơn thẫn thờ hoặc như một biện pháp phòng ngừa, hắn lén lút vét sạch toàn bộ số tiền trong ngăn kéo bỏ vào túi riêng khi mắt vẫn đăm đăm nhìn vợ.
Vị quý ông ngồi trên chiếc thùng bia, kẻ có vẻ là một nhân viên y tế được ủy quyền chuyên lo cho người nghèo, hình như đã quá quen thuộc với những bất đồng nho nhỏ giữa vợ chồng nhà này nên chẳng thèm chen ngang câu nào. Ngài ấy ngồi huýt sáo nho nhỏ, vặn mấy giọt bia từ vòi rỏ xuống sàn cho đến khi bầu không khí hoàn toàn tĩnh lặng; lúc bấy giờ ngài mới ngẩng đầu lên, nói với bà Tugby, nhũ danh Chickenstalker:
— Người phụ nữ ấy vẫn có điều gì đó rất đáng chú ý, ngay cả lúc này. Làm sao mà cô ta lại đi lấy hắn ta cơ chứ?
— Ồ điều đó, — bà Tugby nói, kéo ghế ngồi xuống gần vị quý ông, — lại không phải là phần tàn nhẫn nhất trong câu chuyện của con bé đâu thưa ngài. Chắc ngài cũng thấy, chúng từng là một đôi từ nhiều năm trước, khi cô ấy và Richard còn trẻ đẹp, mọi chuyện đã định đoạt đâu vào đó, và họ sắp làm đám cưới vào ngày Đầu năm mới. Nhưng chẳng hiểu sao, Richard lại bị nhồi sáu cái ý nghĩ vào đầu qua những lời tụi quý tộc rót vào tai, rằng hắn có thể kiếm được mối tốt hơn, rằng hắn sẽ sớm hối hận thôi, rằng con bé không xứng với hắn, và một thanh niên có chí khí thì không việc gì phải lấy vợ sớm. Rồi đám người đó dọa dẫm con bé, khiến nó đâm ra u sầu, sợ hãi cảnh hắn ruồng rẫy mình, sợ con cái sau này sẽ vướng vào gông cùm đoạn đầu đài, sợ rằng việc trở thành vợ chồng là tội lỗi, và còn tỉ thứ khác nữa. Tóm lại là họ cứ dùng dằng mãi, niềm tin dành cho nhau phai nhạt dần, và cuối cùng thì cuộc hôn nhân cũng tan vỡ. Nhưng lỗi là ở hắn. Thưa ngài, con bé sẵn sàng kết hôn với hắn trong hân hoan. Đã bao lần tôi nhìn thấy lồng ngực nó nấc nghẹn sau này, khi hắn đi ngang qua với vẻ kiêu ngạo và dửng dưng; và chẳng có người phụ nữ nào đau buồn vì một người đàn ông chân thành hơn con bé dành cho Richard khi hắn bắt đầu sa ngã.
— Ồ! Hắn sa ngã cơ à? — vị quý ông nói, rút cái nút thông hơi của thùng bia ra và cố dòm ngó qua cái lỗ vào trong thùng.
— Vâng thưa ngài, tôi cũng không rõ là hắn có thực sự hiểu nổi chính mình nữa không. Tôi nghĩ tâm trí hắn bị dằn vặt bởi việc hai người đã tuyệt giao với nhau; và nếu không vì lòng tự ái trước mặt đám quý tộc, cùng với sự bấp bênh không biết con bé sẽ đón nhận thế nào, thì hắn đã chịu đựng bất kỳ nỗi thống khổ hay thử thách nào để đổi lấy lời hứa và bàn tay của Meg một lần nữa. Tôi tin là thế. Chỉ tiếc là hắn chưa bao giờ thốt ra điều đó! Hắn đâm ra chè chén, lêu lổng, kết giao bạn xấu: toàn những thứ tài nguyên tuyệt diệu hứa hẹn sẽ mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cái Tổ ấm mà đáng ra hắn có được. Hắn tàn phế dung mạo, nhân phẩm, sức khỏe, bè bạn, công việc: mất sạch tất cả!
— Hắn đâu có mất hết mọi thứ, thưa bà Tugby, — vị quý ông đáp, — bởi vì hắn đã kiếm được một người vợ; và tôi muốn biết làm thế nào mà hắn tóm được cô ta.
— Tôi đang định nói tới đây thưa ngài. Chuyện cứ thế kéo dài năm này qua năm khác; hắn thì lún sâu xuống đáy; còn con bé, tội nghiệp, phải chịu đựng đủ thứ cơ cực đến mòn mỏi cả sinh mạng. Cuối cùng, hắn bị quăng quật và ruồng bỏ đến mức chẳng ai thèm thuê mướn hay dòm ngó; đi đến đâu cửa đóng then cài đến đấy. Gõ cửa từ nơi này sang nơi khác, đi qua từng ngưỡng cửa; và rồi đến lần thứ một trăm khi tìm gặp một vị quý ông từng nhiều lần thử thách hắn (hắn là một thợ tay nghề giỏi cho đến tận cùng); vị quý ông đó, người tường tận câu chuyện của hắn, đã bảo rằng: “Ta tin anh là kẻ hết thuốc chữa; trên đời này chỉ còn đúng một người có cơ hội cải hóa được anh; đừng mong ta giúp đỡ nữa, trừ khi chính cô ta ra tay thử sức.” Đại loại là thế, trong cơn giận dữ và bực dọc.
— À! — vị quý ông thốt lên. — Rồi sao nữa?
— Thưa ngài, hắn đã tìm đến con bé, quỳ gối trước mặt nó; thú nhận mọi chuyện đúng là như thế; thú nhận nó vẫn luôn là như thế; và khẩn cầu con bé cứu rỗi cuộc đời mình.
— Còn con bé? — Đừng quá đau lòng nhé, bà Tugby.
— Nó tìm đến tôi tối hôm đó để hỏi về việc thuê nhà ở đây. “Những gì anh ấy từng là đối với con,” nó nói, “đã chôn vùi trong nấm mồ, song song với những gì con từng là đối với anh ấy. Nhưng con đã suy nghĩ kỹ rồi; con sẽ thử một phen. Với hy vọng cứu vãn anh ấy; vì tình yêu dành cho cô thiếu nữ vô tư lự ngày nào (ngài còn nhớ con bé chứ) người lẽ ra đã làm đám cưới vào ngày Đầu năm mới; và vì tình yêu dành cho Richard của cô ấy.” Và nó bảo rằng hắn đã tìm đến nó theo lời Lilian, rằng Lilian đã đặt trọn niềm tin vào hắn, và nó không bao giờ quên điều đó. Thế là họ cưới nhau; và khi họ dọn về đây, khi tôi nhìn thấy họ, tôi chỉ cầu mong những lời tiên tri từng chia uyên rẽ thúy họ thuở trẻ đừng bao giờ ứng nghiệm cay đắng như trong trường hợp này, bằng không thì dẫu có cho tôi mỏ vàng tôi cũng chẳng dám làm kẻ đi tiên tri miệng lưỡi ấy.
Vị quý ông bước xuống khỏi thùng bia, vươn vai và nhận xét:
— Chắc hẳn hắn đã đối xử tệ bạc với cô ta ngay sau khi cưới chứ?
— Tôi không nghĩ hắn từng làm thế đâu, — bà Tugby lắc đầu, lau mắt. — Hắn đã sống đàng hoàng hơn được một thời gian ngắn; nhưng thói hư tật xấu đã ăn sâu bám rễ quá lâu không tài nào dứt bỏ; chẳng mấy chốc hắn lại ngựa quen đường cũ; và đang trượt dài dốc thảm hại thì cơn bạo bệnh ập xuống tơi bời. Tôi nghĩ lúc nào hắn cũng thương vợ. Tôi chắc chắn là thế. Tôi từng chứng kiến hắn, trong những cơn khóc lóc run rẩy, cố gắng hôn lên tay vợ; và tôi từng nghe hắn gọi “Meg”, bảo rằng đó là sinh nhật lần thứ mười chín của cô ấy. Lão ta cứ nằm liệt giường như thế suốt ngầy ngận tháng qua. Gánh nặng giữa hắn và đứa con nhỏ khiến con bé chẳng thể làm nổi công việc cũ; và vì không thể làm đều đặn, nó đã mất mối, dẫu cho có đủ sức làm đi chăng nữa. Họ sống qua ngày bằng cách nào, tôi cũng chẳng dám chắc!
— Tôi thì biết chứ, — ông Tugby lẩm bẩm; liếc nhìn ngăn kéo tiền, đảo mắt quanh cửa hiệu và nhìn vợ; đoạn ngoẹo đầu ra vẻ vô cùng thông thái. — Sướng như Tiên chọi!
Hắn bị cắt ngang bởi một tiếng thét — một âm thanh bi thương — vang lên từ tầng trên của ngôi nhà. Vị quý ông vội vã chạy ra cửa.
— Này bạn tôi, — ngài ấy ngoái lại nói, — anh không cần phải bàn cãi xem có nên chuyển hắn đi hay không. Tôi tin là hắn đã tha cho anh phiền phức đó rồi.
Nói đoạn, ngài chạy vội lên lầu, theo sau là bà Tugby; trong khi ông Tugby vừa thở hồng hộc vừa làu bàu lê bước theo sau: vốn dĩ đã bị cái trọng lượng của ngăn kéo đựng đầy tiền xu cắc còm làm cho hụt hơi hơn mức bình thường. Trotty, cùng đứa trẻ bên cạnh, lướt bồng bềnh lên cầu thang nhẹ tựa làn mây.
— Theo con bé đi! Theo con bé đi! Theo con bé đi! — Anh nghe thấy những giọng nói ma quái trong chuông lặp đi lặp lại khi mình bước lên. — Hãy học lấy bài học ấy, từ sinh linh thương yêu nhất trong tim ngươi!
Mọi chuyện đã chấm dứt. Mọi chuyện đã chấm dứt. Và đây chính là nàng, niềm tự hào và hân hoan của cha nàng! Người phụ nữ phờ phạc, khốn khổ này đang khóc nức nở bên chiếc giường, nếu cái đó xứng đáng được gọi là giường, đang ôm chặt vào ngực và rũ đầu lên một sinh linh bé bỏng. Ai có thể thấu hiểu đứa trẻ ấy gầy gò, ốm yếu và nghèo đói nhường nào! Ai có thể thấu hiểu nó đáng trân quý biết bao!
— Tạ ơn Chúa! — Trotty kêu lên, chắp tay ngước nhìn. — Ôi tạ ơn Chúa! Nó vẫn yêu con của nó!
Vị quý ông, dẫu chẳng phải kẻ nhẫn tâm hay dửng dưng với những cảnh đời như thế — chỉ vì ngài chứng kiến chúng mỗi ngày và thừa biết chúng chẳng qua chỉ là những con số vô danh trong sổ sách của Filer, những vết cào quẹt trong các cỗ máy tính toán — liền đặt tay lên lồng ngực đã ngừng đập, lắng nghe hơi thở rồi cất lời: — Nỗi đau của hắn đã chấm dứt. Cứ thế này lại hay hơn! Bà Tugby cố gắng an ủi nàng bằng sự tử tế. Ông Tugby thì giở lý sự ra điều triết gia.
— Nào, nào! — hắn chắp tay sau đít nói, — cô không được buông xuôi thế chứ. Thế thì không ổn đâu. Cô phải kiên cường lên chứ. Chuyện gì sẽ xảy ra với tôi nếu tôi buông xuôi hồi còn làm gác cổng, khi nhà chúng ta có tới sáu chiếc xe ngựa trốn vé đậu trước cửa trong một đêm cơ chứ! Nhưng tôi đã dựa vào ý chí kiên cường của mình và quyết không mở cửa!
Một lần nữa Trotty lại nghe thấy tiếng vọng: — Hãy theo con bé! — Anh quay về phía bóng hình dẫn đường và thấy nó đang bay lên, lướt qua không trung. — Hãy theo con bé! — tiếng đó vang lên. Rồi biến mất.
Anh lượn quanh nàng; ngồi thụp xuống dưới chân nàng; ngước nhìn khuôn mặt nàng để tìm một chút bóng dáng ngày xưa; lắng nghe một nốt âm trong trẻo của giọng nói thuở nào. Anh vờn quanh đứa trẻ: phờ phạc biết bao, già trước tuổi biết bao, buồn bã đến nao lòng trong dáng vẻ nghiêm nghị, thảm thiết biết bao trong tiếng khóc yếu ớt, thê lương và khốn khổ. Anh gần như sùng bái nó. Anh bấu víu vào nó như chiếc phao cứu sinh duy nhất của nàng; như mắt xích cuối cùng chưa đứt đoạn níu giữ nàng với sự nhẫn nhịn. Anh đặt trọn niềm tin và hy vọng của một người cha vào sinh linh mỏng manh ấy; dõi theo từng cái nhìn của nàng khi ôm nó trong tay, và khóc nghẹn ngàn lần: — Nó yêu con bé! Tạ ơn Chúa, nó yêu con bé!
Anh thấy người phụ nữ chăm sóc nàng giữa đêm khuya; quay lại với nàng khi gã chồng keo kiệt đã ngủ say và mọi vật tĩnh mịch; động viên nàng, nhỏ lệ cùng nàng, dọn đồ ăn thức uống trước mặt nàng. Anh thấy ngày lại qua đi rồi đêm lại đến; ngày, đêm; thời gian trôi cuồn cuộn; ngôi nhà tang tóc đã vơi đi phần tử biệt; căn phòng chỉ còn trơ trọi hai mẹ con; anh nghe tiếng đứa trẻ rên rỉ khóc lóc; anh thấy nó hành hạ nàng, làm nàng kiệt sức, và khi nàng thiếp đi vì kiệt quệ, nó lại kéo nàng bừng tỉnh về thực tại, đày đọa nàng trên cỗ máy tra tấn với đôi bàn tay bé xíu; thế mà nàng vẫn kiên định với nó, dịu dàng với nó, nhẫn nại biết bao. Nhẫn nại! Có người mẹ yêu thương nào trong tận tâm can lại không đan cài số mệnh của sinh linh ấy vào chính hồn mình hệt như thuở mang nặng đẻ đau.
Suốt quãng thời gian đó, nàng túng quẫn vô cùng: héo mòn dần trong cơn bần hàn đói khát bủa vây. Ôm đứa trẻ trên tay, nàng lang thang khắp chốn tìm kiếm việc làm; và với khuôn mặt gầy hốc hác của đứa bé áp vào đùi, ngước nhìn lên mặt nàng, nàng nhận bất cứ việc gì với số tiền công khốn khổ; lao động suốt ngày đêm đổi lấy số đồng xu ít ỏi bằng đúng những con số trên mặt đồng hồ. Giả sử nàng cãi vã với nó; giả sử nàng bỏ bê nó; giả sử nàng nhìn nó bằng một thoáng căm hờn; giả sử, trong cơn cuồng nộ chớp nhoáng, nàng giáng đòn lên nó! Không. An ủi lớn nhất của anh là: Nàng vẫn luôn yêu thương nó.
Nàng không hé lộ với ai về hoàn cảnh ngặt nghèo của mình, ban ngày cứ lang thang bên ngoài kẻo bị người bạn duy nhất gặng hỏi: bởi bất kỳ sự giúp đỡ nào nhận từ tay bà lão cũng châm ngòi cho những trận cãi vã mới giữa người phụ nữ tốt bụng ấy và chồng bà; và việc trở thành nguyên nhân gây ra lục đục bất hòa hằng ngày ở nơi mà nàng mang ơn sâu nặng lại là một nỗi cay đắng mới.
Nàng vẫn yêu nó. Nàng ngày càng yêu nó sâu đậm hơn. Nhưng một bước ngoặt đã phủ lên bộ mặt tình yêu ấy. Vào một đêm nọ.
Nàng đang cất tiếng hát ru khẽ khàng cho nó trong giấc ngủ và đi đi lại lại để dỗ dành, thì cánh cửa nhẹ nhàng bật mở và một người đàn ông ló đầu vào.
— Lần cuối cùng nhé, — hắn nói.
— William Fern!
— Lần cuối cùng.
Hắn lấm lét lắng nghe như một kẻ đang bị truy nã: và thì thầm lên tiếng.
— Margaret, chặng đường đời của tôi sắp đi đến hồi kết. Tôi không thể khép lại nó nếu không có một lời từ biệt với cô. Không thể thiếu một lời tri ân.
— Anh đã làm gì thế? — nàng hỏi: nhìn hắn với ánh mắt kinh hoàng.
Hắn nhìn nàng nhưng không đáp lời.
Sau một khoảng lặng ngắn, hắn đưa tay ra hiệu, như thể gạt câu hỏi của nàng sang một bên; như thể phất tay xua đi; rồi nói:
— Mọi chuyện đã lâu lắm rồi, Margaret ạ: nhưng đêm hôm ấy vẫn tươi mới trong ký ức tôi hệt như thuở nào. Lúc đó chúng ta có ngờ đâu, — hắn nói, đảo mắt nhìn xung quanh, — rằng có ngày sẽ hội ngộ thế này. Con của cô đây sao, Margaret? Cho tôi bế nó một lát. Cho tôi ẵm đứa trẻ của cô nào.
Hắn đặt chiếc mũ xuống sàn nhà và đón lấy đứa bé. Và hắn run rẩy từ đầu đến chân khi bế nó.
— Con gái hả?
— Vâng.
Hắn đưa tay che khuất khuôn mặt bé nhỏ của nó.
— Thấy chưa, Margaret, tôi đã suy nhược đến nhường nào khi đến cả dũng khí để nhìn ngó nó cũng không có! Cứ để con bé đấy một lát. Tôi không làm tổn hại nó đâu. Chuyện đã lâu lắm rồi, nhưng mà... Nó tên là gì vậy?
— Margaret, — nàng đáp nhanh.
— Tôi mừng vì điều đó, — hắn nói. — Tôi mừng vì điều đó! — Hắn có vẻ thở phào nhẹ nhõm hơn; và sau một thoáng dừng lại, hắn rụt tay về, nhìn vào khuôn mặt đứa trẻ. Nhưng rồi lại che kín ngay lập tức.
— Margaret! — hắn gọi; rồi trao trả đứa bé lại cho nàng. — Nó là con của Lilian đấy.
— Con của Lilian!
— Tôi từng bế chính gương mặt này trong tay khi mẹ Lilian qua đời và bỏ lại nó.
— Khi mẹ Lilian qua đời và bỏ lại nó! — nàng dại dột lặp lại.
— Sao giọng cô thé lên thế! Sao cứ dán mắt vào tôi chằm chằm vậy? Margaret!
Nàng quỵ xuống ghế, ôm chặt đứa trẻ vào ngực và khóc nức nở trên người nó. Thỉnh thoảng, nàng buông lỏng vòng tay để lo lắng nhìn vào mặt nó: rồi lại siết chặt nó vào bầu ngực. Những lúc ấy, khi nàng đăm đăm ngắm nhìn nó, ấy là lúc một điều gì đó dữ dội và khủng khiếp bắt đầu hòa quyện vào tình yêu thương của nàng. Ấy là lúc người cha già của nàng phải chùng lòng kinh hãi.
— Hãy theo con bé! — tiếng vọng vang lên khắp ngôi nhà. — Hãy học lấy bài học ấy, từ sinh linh thương yêu nhất trong tim ngươi!
— Margaret, — Fern cúi người bên nàng, đặt nụ hôn lên trán nàng: — Tôi cảm ơn cô lần cuối. Chúc ngủ ngon. Tạm biệt! Nắm lấy tay tôi và hứa rằng cô sẽ quên tôi đi từ giờ phút này, và hãy xem như đoạn cuối đời tôi chấm dứt ở đây.
— Anh đã làm gì thế? — nàng lại hỏi.
— Đêm nay sẽ có Hỏa hoạn đấy, — hắn nói, lùi xa khỏi nàng. — Mùa đông này sẽ có những đám cháy thắp sáng màn đêm u tối, Đông, Tây, Nam, Bắc. Khi cô thấy bầu trời đằng xa rực đỏ, ấy là lúc chúng bùng cháy. Khi cô thấy bầu trời đằng xa rực đỏ, đừng nghĩ đến tôi nữa; hoặc nếu có nghĩ tới, hãy nhớ lại Địa ngục từng bùng cháy bên trong lồng ngực tôi thế nào, và tưởng tượng rằng cô đang thấy ngọn lửa của nó phản chiếu trên những đám mây. Chúc ngủ ngon. Tạm biệt! — Nàng gọi với theo hắn; nhưng hắn đã biến mất. Nàng ngồi thừ người ra đờ đẫn, cho đến khi đứa con nhỏ đánh thức nàng trở về với thực tại đói khát, lạnh lẽo và tăm tối. Nàng cứ bế nó đi đi lại lại trong phòng suốt đêm thâu, vỗ về và dỗ dành nó. Thỉnh thoảng nàng lại lẩm bẩm: — Hệt như Lilian, khi mẹ nó qua đời và bỏ lại nó! — Tại sao bước chân nàng lại vội vã đến thế, ánh mắt lại điên dại đến thế, tình yêu thương lại dữ dội và khủng khiếp đến thế, mỗi lần nàng lặp lại những câu nói đó?
— Nhưng đó chính là Tình yêu, — Trotty nói. — Đó là Tình yêu. Con bé sẽ chẳng bao giờ ngừng yêu thương nó cả. Con Meg tội nghiệp của tôi!
Sáng hôm sau, nàng diện cho đứa trẻ với sự cẩn trọng hiếm hoi — chà, thật hoài công chăm chút trên những xiêm y rách rưới thảm hại nhường ấy! — và một lần nữa lại lên đường tìm kiếm kế sinh nhai. Hôm ấy là ngày cuối cùng của Năm cũ. Nàng lần mò cho đến tận đêm khuya, bụng bảo dạ mà chẳng có nổi một hạt cơm vào người. Mọi nỗ lực đều dã tràng xe cát.
Nàng hòa mình vào đám đông khốn cùng, vất vưởng trong tuyết cho đến khi một vị quan chức được chỉ định phân phát cứu trợ công cộng (thứ cứu trợ hợp pháp; chứ không phải thứ từng được ra giảng trên Núi) rọi mắt gọi họ vào, gặng hỏi, rồi bảo kẻ này: “Đi đến chỗ kia đi,” bảo kẻ nọ: “Tuần sau quay lại;” biến một kẻ khốn khổ khác thành quả bóng để đá qua đá lại, chuyền từ tay người này sang người khác, từ nhà này sang nhà khác, cho đến khi hắn kiệt sức ngã quỵ xuống chết; hoặc vùng dậy đi cướp bóc, để rồi trở thành một dạng tội phạm cấp cao hơn mà những đòi hỏi của y chẳng thể trì hoãn. Ở đây, nàng lại một lần nữa thất bại.
Nàng yêu con mình, và chỉ mong được ôm nó nằm áp vào ngực. Thế là quá đủ rồi.
Trời đã về đêm: một đêm giá buốt, tối tăm, căm căm cắt thịt: khi ôm chặt đứa trẻ vào lòng để sưởi ấm, nàng đã đặt chân đến trước ngôi nhà mà nàng từng gọi là tổ ấm. Nàng mệt lả và hoa mắt đến độ chẳng nhận ra ai đang đứng trước ngưỡng cửa cho đến khi áp sát vào đó và chuẩn bị bước vào. Lúc bấy giờ, nàng mới nhận ra người chủ nhà, kẻ đã khéo léo chọn chỗ — với thân hình vạm vỡ của hắn thì việc đó chẳng khó gì — chắn ngang toàn bộ lối vào.
— Ồ! — hắn cất giọng nhẹ nhàng. — Mày đã quay lại rồi đấy à?
Nàng nhìn đứa trẻ và lắc đầu nguây nguẩy.
— Mày không nghĩ là mình đã sống ở đây đủ lâu mà chẳng chịu cúng một đồng tiền thuê nhà nào sao? Mày không nghĩ rằng, chẳng có xu dính túi mà mày lại là khách quen mặt thường trực ở cái cửa hàng này lắm rồi đấy chứ? — ông Tugby đon đả.
Nàng lặp lại ánh mắt khẩn cầu câm lặng ấy.
— Hay là mày thử sang chỗ khác mà buôn bán làm ăn xem sao, — hắn nói. — Và tự túc lo lấy một chỗ trọ khác đi. Nào! Mày không nghĩ là mình xoay xở được khoản đó chứ?
Nàng cất giọng yếu ớt bảo rằng trời đã muộn lắm rồi. Đợi đến ngày mai.
— Bây giờ thì tao hiểu mày muốn gì rồi, — Tugby nói; — và ý đồ của mày là gì. Mày thừa biết trong cái nhà này có hai phe về chuyện của mày, và mày rất khoái trò châm ngòi cho chúng nó cắn xé nhau. Tao không muốn gây gổ cãi vã gì sất; tao đang nói năng nhỏ nhẹ để tránh đôi co; nhưng nếu mày không xéo đi, tao sẽ tru tréo lên cho mày vừa lòng, và mày sẽ được nghe mấy lời cay đắng đủ để làm mày sung sướng. Nhưng mày đừng có hòng bước chân vào đây. Tao quả quyết là thế đấy.
Nàng hất lọn tóc ra sau bằng một tay, và đột ngột ngước nhìn bầu trời cùng khoảng không u ám đằng xa.
— Hôm nay là đêm cuối cùng của Năm cũ, và tao sẽ không rước thêm thù hận, cãi vã hay nhiễu nhương sang Năm mới để làm hài lòng mày hay bất kỳ ai khác đâu, — Tugby cất giọng ra điều một Mạnh Thường Quân kiêm Bậc Trượng phụ buôn bán lẻ. — Tao tự hỏi sao mày không thấy xấu hổ với bản thân khi đem mấy cái thói đời ấy bước sang Năm mới cơ chứ. Nếu mày chẳng có tích sự gì trên đời ngoài cái trò cứ buông xuôi và chuyên gia gây hấn giữa vợ chồng người ta, thì tốt nhất mày cút xéo đi cho khuất mắt. Biến mau.
— Theo con bé đi! Đến đường cùng rồi đấy!
Lại một lần nữa ông cụ nghe thấy những giọng nói ấy. Ngước nhìn lên, ông thấy những hình bóng đang lơ lửng giữa không trung và chỉ tay về hướng nàng đang rảo bước, lao xuống con đường tối tăm.
— Nó yêu con bé biết bao! — ông kêu lên trong lời khẩn cầu tuyệt vọng vì xót xa cho nàng. — Hỡi những tiếng chuông! Nó vẫn vô cùng yêu thương con bé!
— Theo con bé đi! — Bóng hình lướt đi trên vết chân nàng vừa đi qua hệt như một đám mây vần vũ.
Ông nhập cuộc truy đuổi; bám sát gót nàng; đăm đăm nhìn vào mặt nàng. Ông bắt gặp biểu cảm dữ dội và khủng khiếp hệt lúc trước đang hòa quyện cùng tình mẫu tử và bùng cháy trong đôi mắt nàng. Ông nghe tiếng nàng thốt lên: — Hệt như Lilian! Phải thay đổi giống như Lilian! — và tốc độ bước chân nàng lại càng dồn dập tăng lên.
Ôi, ước chi có thứ gì đó đánh thức nàng tỉnh giấc! Ước gì có bất kỳ hình ảnh, âm thanh hay hương vị nào khơi gợi lại những ký ức dịu dàng trong một bộ óc đang bốc cháy hừng hực! Ước gì một hình bóng hiền hòa nào đó của Quá khứ hiện diện trước mắt nàng!
— Ta từng là cha nó! Ta từng là cha của con bé! — cụ già gào lên, giơ đôi tay hướng về những chiếc bóng đen đang bay vút phía trên. — Xin hãy rủ lòng thương xót cho nó, và cho cả tôi nữa! Nó đang đi đâu thế? Hãy kéo nó quay lại! Tôi từng là cha nó cơ mà!
Nhưng chúng chỉ trỏ về phía nàng đang vội vã rảo bước; và phán rằng: — Đến đường cùng! Hãy học lấy bài học ấy, từ sinh linh thương yêu nhất trong tim ngươi! — Hàng trăm giọng nói họa lại câu đó. Bầu không khí được cấu thành từ những hơi thở phát ra từ mấy từ ngữ ấy. Dường như ông hít chúng vào trong từng nhịp thở hổn hển. Chúng xuất hiện ở khắp mọi nơi, chẳng tài nào trốn thoát. Và nàng vẫn tiếp tục vội vã tiến bước; vẫn ánh sáng ấy trong mắt, vẫn câu nói ấy trên môi: — Hệt như Lilian! Phải thay đổi giống như Lilian! — Bỗng nhiên nàng khựng lại.
— Nào, kéo nó quay lại đi chứ! — cụ già hét lên, tự bứt những sợi tóc bạc phơ của mình. — Con gái tôi! Meg! Kéo con bé quay lại! Hỡi Đấng Tối Cao, hãy quay ngược bước chân nó lại!
Nàng dùng chiếc khăn choàng mỏng manh của chính mình để quấn ấm cho đứa bé. Bằng đôi bàn tay nóng rẫy, nàng vuốt ve chân tay nó, nắn lại khuôn mặt, chỉnh đốn xiêm y xơ xác. Trong vòng tay gầy gò héo mòn, nàng ôm ghì lấy nó như thể sẽ chẳng bao giờ buông tay thêm lần nào nữa. Và với đôi môi khô khốc, nàng hôn nó trong nỗi đớn đau tột cùng, cơn giãy giụa hấp hối cuối cùng của Tình yêu.
Đưa bàn tay bé xíu của nó lên cổ mình, kẹp chặt ở đó, giấu vào trong lớp áo, ngay sát trái tim đang cuồng loạn, nàng áp sát khuôn mặt đang say ngủ của nó vào người mình: áp thật sát, thật kiên định; rồi lao vút về phía Dòng Sông.
Hướng về Dòng Sông cuồn cuộn, xiết chảy và mờ mịt, nơi Đêm Mùa Đông đang ngự trị sầm sì tựa như những tâm tư đen tối cuối cùng của biết bao kẻ từng tìm kiếm chốn dung thân ở đó trước nàng. Nơi những đốm sáng lác đác bên bờ sông hắt lên thứ ánh sáng hờn dỗi, đỏ quánh và đục ngầu, hệt như những ngọn đuốc cháy leo lét ở đó để vạch lối đưa đường đến Cõi Chết. Nơi chẳng có chốn cư ngụ của người trần nào hắt bóng xuống màn đêm sâu thẳm, bất khả xâm phạm và đầy ủ dột.
Hướng về Dòng Sông! Hướng tới cánh cổng miên viễn ấy, những bước chân tuyệt vọng của nàng hướng về phía trước với tốc độ chóng mặt của dòng nước cuồn cuộn đổ ra biển lớn. Ông cố với tay chạm vào nàng khi nàng lướt qua, lao xuống lòng sông tối tăm: nhưng hình hài điên dại cuồng nộ ấy, tình yêu mãnh liệt và khủng khiếp ấy, sự tuyệt vọng đã vứt bỏ mọi sự kìm kẹp hay níu kéo của con người phía sau lưng, cứ thế lướt qua ông nhanh tựa gió lốc.
Ông bám theo nàng. Nàng khựng lại một khoảnh khắc bên bờ vực, trước cú lao mình khủng khiếp. Ông quỵ xuống, thét gào hướng về những hình bóng trong chuông nay đang lơ lửng ngay trên đầu họ.
— Tôi đã thấu hiểu rồi! — cụ già gào lên. — Từ sinh linh thương yêu nhất trong tim tôi! Ôi hãy cứu lấy con bé, cứu lấy nó!
Ông có thể luồn những ngón tay vào vạt áo nàng, có thể giữ nó lại! Ngay khi những lời đó thốt ra khỏi đôi môi, ông cảm thấy xúc giác của mình đã hồi phục, và biết rằng ông đã chặn được nàng lại.
Những hình bóng đăm đăm nhìn xuống ông.
— Tôi đã thấu hiểu rồi! — cụ già khóc thét. — Ôi xin hãy rủ lòng xót thương tôi trong giờ phút này, nếu như trong tình yêu dành cho con bé còn quá trẻ trung và lương thiện ấy, tôi đã vu khống Bản tính trong lồng ngực những người mẹ bị đẩy đến đường cùng! Hãy tha thứ cho sự cả gan, tội lỗi và ngu muội của tôi, và cứu lấy con bé đi. — Ông cảm thấy lực níu lỏng dần. Họ vẫn chìm trong im lặng.
— Xin hãy rủ lòng thương xót cho nó! — ông kêu lên, — như đối với một người mà tội ác khủng khiếp này nảy sinh từ Tình yêu bị bóp méo; từ Tình yêu mãnh liệt và sâu sắc nhất mà chúng ta, những sinh linh lầm lỡ, từng biết đến! Hãy suy ngẫm xem nỗi khốn khổ của con bé lớn đến nhường nào, khi cái mầm mống ấy lại trổ ra thứ quả đắng cay nhường ấy! Thiên Chúa vốn định sẵn cho con bé một đời lương thiện. Chẳng có người mẹ yêu con nào trên cõi đời này lại không thể lâm vào hoàn cảnh đường cùng như thế, nếu họ phải trải qua một cuộc đời đằng đẵng bi kịch tựa vậy. Ôi xin hãy rủ lòng thương con gái tôi, kẻ dẫu ở bước đường cùng này vẫn giữ lòng từ tâm với cốt nhát của chính mình, tự vẫn kết liễu đời mình và đánh cược cả linh hồn bất tử để cứu lấy đứa con!
Nàng đã nằm gọn trong vòng tay ông. Giờ thì ông đã ôm được nàng. Sức mạnh của ông lớn tựa người khổng lồ.
— Tôi nhìn thấy Tinh linh của Chuông hòa ca ở giữa các vị! — cụ già cất tiếng, chỉ tay về phía đứa trẻ và nói với thứ linh cảm truyền đạt từ ánh nhìn của họ. — Tôi thừa biết rằng sản nghiệp của chúng ta đã được Thời gian cất giữ sẵn sàng. Tôi biết sẽ có một biển cả Thời gian trỗi dậy vào một ngày nào đó, quét sạch mọi kẻ áp bức và hứa hẹn hãm hại chúng ta tựa những chiếc lá khô. Tôi thấy nó đang cuồn cuộn dâng trào! Tôi biết chúng ta phải đặt trọn niềm tin và hy vọng, chớ hoài nghi chính mình, và đừng hoài nghi sự lương thiện trong mỗi chúng ta. Tôi đã học được điều đó từ sinh linh thương yêu nhất trong tim mình. Tôi lại được ôm chặt con bé vào lòng. Hỡi các Tinh linh nhân từ và tốt bụng, tôi xin ôm trọn bài học của các vị vào lồng ngực cùng với con bé! Hỡi các Tinh linh nhân từ và tốt bụng, tôi vô cùng biết ơn!
Lẽ ra ông còn có thể nói nhiều hơn thế; nhưng những tiếng chuông, những tiếng chuông thân quen thuở nào, những người bạn chân tình, tận tụy và gắn bó máu thịt của ông, tiếng chuông hòa ca đã bắt đầu ngân vang khúc hoan ca mừng Năm mới: vang dội biết bao, rộn rã biết bao, hạnh phúc biết bao, tưng bừng biết bao, đến nỗi ông chồm phắt dậy và phá vỡ bùa phép đang giam cầm mình.
— Và bố làm ơn làm phước, đừng có ăn lòng bò nữa đấy, bố nhé, — Meg lên tiếng, — mà không thèm hỏi bác sĩ xem nó có hợp với dạ dày của bố hay không; chứ nhìn cái cách bố cứ nhún nhảy nãy giờ thì, lạy Chúa tôi!
Nàng đang ngồi khâu vá bên chiếc bàn nhỏ cạnh lò sưởi; trang hoàng lại chiếc váy giản dị của mình bằng những dải ruy băng cho ngày cưới. Trông nàng hạnh phúc một cách tĩnh tại, tươi tắn và ngập tràn thanh xuân, đầy ắp những hứa hẹn tốt đẹp, đến nỗi ông thốt lên một tiếng kêu vang dội như thể có một vị Thiên thần đang ngự trị trong nhà; rồi lao tới ôm chầm lấy nàng.
Nhưng chân ông lại vướng vào tờ báo vừa rơi xuống thảm sưởi; và có ai đó đang sầm sập lao vào giữa họ.
— Không đời nào! — tiếng hét của chính nhân vật nào đó vang lên; một giọng nói thật hào phóng và đon đả làm sao! — Ngay cả bố cũng không được phép. Ngay cả bố cũng thế. Nụ hôn đầu tiên của Meg trong Năm mới này là của tôi. Của tôi! Tôi đã đứng chờ bên ngoài ngôi nhà này suốt cả tiếng đồng hồ chỉ để nghe tiếng chuông và đòi lại nó. Meg, báu vật quý giá của đời tôi, chúc em một năm hạnh phúc! Một đời ngập tràn những năm tháng hạnh phúc, người vợ yêu dấu của anh!
Và Richard vùi lấp nàng trong những nụ hôn ngập tràn.
Chưa bao giờ trong đời bạn được chứng kiến một cảnh tượng nào giống như Trotty sau khoảnh khắc đó. Tôi mặc kệ việc bạn từng sống ở đâu hay đã thấy những gì; chưa bao giờ trong đời bạn chứng kiến bất cứ điều gì có thể sánh bằng ông cả! Ông ngồi phịch xuống ghế, đập đập hai tay vào đầu gối rồi òa khóc; ông ngồi phịch xuống ghế, đập đập hai tay vào đầu gối rồi cười vang; ông ngồi phịch xuống ghế, đập đập hai tay vào đầu gối vừa khóc vừa cười nức nở; ông chồm dậy khỏi ghế ôm chầm lấy Meg; ông chồm dậy khỏi ghế ôm chầm lấy Richard; ông chồm dậy ôm quàng lấy cả hai người cùng một lúc; ông cứ chạy thoăn thoắt về phía Meg, bóp lấy khuôn mặt tươi trẻ của nàng giữa hai bàn tay rồi hôn hít, lùi lùi ra xa để không mất hút tầm nhìn, rồi lại lon ton chạy đến hệt như một nhân vật trong chiếc đèn chiếu ma thuật; và dù làm gì đi nữa, ông cứ liên tục tự hạ mông ngồi xuống ghế rồi lại chẳng tài nào ngồi yên nổi một giây độc nhất; sự thật là — ông đã phát cuồng vì sung sướng mất rồi.
— Và ngày mai là lễ cưới của con rồi, cục cưng của bố! — Trotty kêu lên. — Ngày cưới thực sự và hạnh phúc đích thực của con!
— Là hôm nay! — Richard vừa nói vừa bắt tay ông. — Hôm nay. Tiếng chuông đang ngân vang mừng Năm mới. Nghe kìa!
Chúng đang ngân vang! Phù hộ cho những trái tim kiên cường ấy, chúng đang ngân vang! Thật là những quả chuông vĩ đại; du dương, ngân vang trầm đượm, những chiếc chuông cao quý; được đúc từ thứ kim loại chẳng tầm thường; tạo ra bởi bàn tay người thợ bậc thầy; thuở nào chúng từng tấu lên những hồi chuông vang dội nhường ấy trước đây!
— Nhưng mà hôm nay, cục cưng của bố, — Trotty tiếp lời. — Con và Richard vừa mới có vài lời qua tiếng lại ngày hôm nay cơ mà.
— Chỉ vì anh ấy là một gã tồi, thưa bố, — Meg đáp. — Có phải thế không hả Richard? Một gã cứng đầu, bạo ngược làm sao! Anh ấy sẵn sàng xả thân bày tỏ chính kiến với ngài Nghị viên vĩ đại kia, lật tẩy lão ta đến xó xỉnh nào không biết, còn dễ hơn cả việc—
— —Hôn Meg, — Richard chớp thời cơ gợi ý. Và hắn thực hành luôn tại trận!
— Không. Hơn thế nữa chứ đùa đâu, — Meg nói. — Nhưng con đâu có cho phép, thưa bố. Có ích gì đâu cơ chứ!
— Richard con trai của bố! — Trotty cất giọng. — Ban đầu con đã là một quân bài chủ tẩy tuyệt vời; và con phải cứ làm quân chủ tẩy cho đến cuối đời! Nhưng mà, tối nay con khóc bên lò sưởi đấy cục cưng của bố ạ! Sao con lại khóc bên lò sưởi thế?
— Con đang nghĩ về những năm tháng chúng ta đã gắn bó bên nhau, thưa bố. Chỉ thế thôi. Và con nghĩ rằng bố sẽ thấy nhớ con, rồi cảm thấy cô đơn.
Trotty đang lùi dần về chiếc ghế phi thường ấy thì đứa trẻ, bị đánh thức bởi tiếng động, lon ton chạy vào với bộ dạng mặc đồ dở dang.
— Chà, con bé đây rồi! — Trotty kêu lên, bốc bồng nó lên. — Bé Lilian đây rồi! Ha ha ha! Chúng ta đây rồi và chúng ta cùng xuất phát nào! Ồ chúng ta đây rồi và chúng ta lại lên đường! Và chúng ta đây rồi và chúng ta đi thôi! Cả Chú Will nữa chứ! — Ngừng việc nhún nhảy lại để ôm chầm lấy hắn một cách thân thiết. — Ôi Chú Will, tầm nhìn mà cháu có được đêm nay, nhờ vào việc trọ ngụ của chú! Ôi Chú Will, những ân huệ mà chú đã ban ơn cho cháu, nhờ sự hiện diện của chú, người bạn tốt của cháu ơi!
Trước khi Will Fern kịp thốt lên câu đáp lời, một ban nhạc bỗng rộn rã bước ùa vào phòng, theo sau là rất nhiều hàng xóm láng giềng, đang hò hét: — Chúc mừng năm mới, Meg! — — Chúc mừng lễ cưới! — — Chúc hai vợ chồng trăm năm hạnh phúc! — và đủ thứ lời chúc tụng rời rạc tương tự. Tay đánh Trống (vốn là chỗ bạn thâm tình với Trotty) bèn bước lên phía trước, dõng dạc nói:
— Trotty Veck anh bạn thân mến của tôi! Nghe ngóng đồn đại rằng con gái anh sắp sửa làm đám cưới vào ngày mai. Chẳng có linh hồn nào quen biết anh mà không chúc anh những điều tốt đẹp, hay quen biết con bé mà không chúc phước cho nó. Hoặc biết rõ cả hai người mà không chúc hai bạn tận hưởng mọi niềm hạnh phúc mà Năm mới có thể mang lại. Và chúng tôi có mặt ở đây để hòa nhịp tấu khúc nhạc mừng và nhảy múa chung vui theo đúng nghĩa vụ.
Lời tuyên bố được đón nhận bằng một tiếng hò reo vang dội. Tiện thể thì tay đánh Trống lúc đó hơi ngà ngà say; nhưng chẳng hề gì.
— Thật là một hạnh phúc biết bao, tôi xin khẳng định thế, — Trotty nói, — khi được mọi người quý mến nhường này! Mọi người mới tử tế và có tình làng nghĩa xóm làm sao! Tất cả đều nhờ ơn con gái rượu của tôi đấy. Con bé hoàn toàn xứng đáng với điều đó!
Họ sẵn sàng bước vào vũ điệu chỉ trong nửa giây (Meg và Richard dẫn đầu hàng); và tay đánh Trống đang chực chờ tung hết sức lực tấu nhạc; thì một loạt âm thanh dữ dội vang lên ngoài cửa, và một người phụ nữ đẫy đà, phúc hậu trạc năm mươi tuổi bước nhanh vào, theo sau là một người đàn ông vác chiếc vại đá to tướng, sát nút phía sau là dàn trống phách và chuông; không phải tiếng Chuông nhà thờ, mà là một dàn chuông xách tay được gắn trên khung.
Trotty thốt lên: — Là bà Chickenstalker kìa! — Rồi ngồi phịch xuống ghế đập đập hai tay vào đầu gối lần nữa.
— Cưới xin mà không thèm báo cho tôi một tiếng hả Meg! — người phụ nữ tốt bụng kêu lên. — Không đời nào! Tôi chẳng thể yên lòng trong đêm cuối cùng của Năm cũ mà không đến để chúc phúc cho hai đứa. Tôi không thể làm ngơ được đâu Meg ạ. Dù cho tôi có liệt giường đi chăng nữa. Thế nên tôi đã ở đây; và vì hôm nay là Đêm giao thừa, lại là Đêm trước ngày cưới của cháu nữa chứ, cưng ơi, tôi đã chuẩn bị sẵn một bình rượu punch nóng pha trứng và mang theo đây này.
Quan niệm của bà Chickenstalker về một bình rượu punch nho nhỏ thực sự xứng tầm với nhân cách của bà. Chiếc vại bốc hơi nghi ngút, tỏa khói rực lửa hệt như một ngọn núi lửa; và gã đàn ông vác nó nãy giờ đã suýt ngất xỉu.
— Bà Tugby! — Trotty cất tiếng gọi khi cứ lượn quanh mười vòng trong cơn ngất ngây. — Phải gọi là Chickenstalker mới đúng — Cầu Chúa phù hộ cho bà! Chúc mừng năm mới, và chúc cho bà gặp nhiều may mắn! Bà Tugby, — Trotty nói sau khi đã chào hỏi lễ phép; — Phải gọi là Chickenstalker — Đây là William Fern và Lilian.
Trái với dự đoán của ông, mụ quý bà đáng kính bỗng chuyển sang sắc diện tái xanh rồi lại đỏ lựng.
— Không lẽ là con bé Lilian có người mẹ qua đời ở Dorsetshire đấy chứ! — mụ thốt lên.
Người chú của con bé đáp “Đúng vậy,” và vừa gặp nhau họ đã trao đổi vội vã vài câu; kết quả là bà Chickenstalker nắm chặt lấy cả hai tay ông; tự nguyện đặt nụ hôn lên má Trotty một lần nữa; và ôm chầm lấy đứa trẻ vào bộ ngực vạm vỡ của bà.
— Will Fern! — Trotty kéo chiếc khăn quàng cổ bên phải ra. — Không lẽ đây là người bạn mà anh hằng mong tìm kiếm đó ư?
— Đúng thế! — Will đáp, đặt một tay lên vai Trotty. — Và có lẽ hắn sẽ chứng tỏ mình là một người bạn tốt không kém, nếu có thể, so với người bạn mà tôi từng tìm thấy.
— Ồ! — Trotty thốt lên. — Làm ơn tấu nhạc lên nào. Phiền anh một tiếng nhé!
Theo tiếng nhạc rộn rã của ban nhạc, tiếng chuông, dàn trống phách cùng lúc tấu lên; và trong lúc những tiếng Chuông hòa ca vẫn đang ngân vang dõng dạc ngoài kia; Trotty, nhường Meg và Richard ở vị trí cặp đôi thứ hai, dẫn đầu bà Chickenstalker bước vào vũ điệu với những bước nhảy chưa từng có tiền lệ từ trước đến nay; được đúc rút từ điệu nhảy nhún nhảy độc quyền của chính ông.
Phải chăng Trotty vừa mơ một giấc mơ? Hay tất cả niềm vui, nỗi buồn cùng các nhân vật trong đó chỉ là một giấc mơ; chính bản thân ông cũng là một giấc mơ; kẻ kể câu chuyện này là một kẻ mơ mộng, vừa mới tỉnh giấc? Nếu thực sự là như thế, hỡi thính giả thân yêu trong mọi khát vọng của ông, xin hãy ghi nhớ những thực tại khắc nghiệt đã sinh ra những cái bóng này; và trong phạm vi của bạn — chẳng có nơi nào là quá rộng lớn hay quá chật hẹp đối với một sứ mệnh như thế — hãy nỗ lực chấn chỉnh, cải thiện và làm xoa dịu chúng. Nguyện xin Năm mới sẽ mang lại hạnh phúc cho bạn, hạnh phúc cho vô vàn người khác mà sinh mệnh của họ phụ thuộc vào bạn! Nguyện xin mỗi năm trôi qua đều hạnh phúc hơn năm trước, và không một người anh em hay chị em nào dù là bần cùng nhất trong cộng đồng của chúng ta bị tước đoạt mất phần phước lành chính đáng mà Đấng Tạo Hóa vĩ đại đã định sẵn cho họ tận hưởng.