Tác phẩm này đã được khởi thảo từ nhiều năm trước, dẫu rằng một số đoạn đã được tác giả chỉnh sửa trước khi qua đời; điều này có thể nhận thấy qua các chi tiết thời hiện đại được đưa vào. Nhiều chi tiết trong số đó nay lại vô cùng phù hợp với thời điểm hiện tại, và đó chính là lý do khiến tác phẩm được cho xuất bản ngay lúc này.

Về bất kỳ sự phản đối nào có thể nổi lên đối với sự thiếu chuẩn mực của tác phẩm này, chúng tôi xin chép lại những lời từng được viết từ rất lâu để biện hộ cho nó, trích từ lời tựa trong bản dịch của ông Dryden cho tập thơ này.

"Rất nhiều người đã hiểu lầm về những cuốn sách này; và dẫu chúng từng bị lợi dụng làm cái cớ để đày ải tác giả khỏi triều đình Augustus, giam lỏng ông tại Tomos trên biên giới xứ Getae và Sarmatae, thì đó vẫn không phải là nguyên nhân thực sự dẫn đến án phạt của ông.

Chúng hoàn toàn không hề phóng túng như các trước tác của một số thi sĩ khác, cả người Hy Lạp lẫn La Mã. Dù vậy, chúng ta phải thừa nhận rằng đáng lẽ ông nên kín đáo hơn một chút, đặc biệt là ở một số nơi[A].

[Chú thích A: Ý ông muốn nói đến hai cuốn sách còn lại.]

"Điều khiến người La Mã bất bình nhất trong tác phẩm này lại chẳng thể động chạm đến chúng ta. Tại Ý, việc trò chuyện với những phụ nữ đoan trang và lui tới dinh thự của họ từ xưa đến nay luôn nguy hiểm hơn so với ở xứ sở chúng ta; nơi đây tự do hơn rất nhiều, và những gì có thể trở thành mầm mống trụy lạc ở quốc gia kia thì hoàn toàn không phải như vậy ở xứ sở chúng ta.

Bất chấp tất cả những lời chỉ trích nhằm vào những cuốn sách bàn về nghệ thuật yêu đương này từ một số kẻ quá ư câu nệ, những người mà sự kín đáo mang nặng tính giả tạo: chúng không chỉ cần thiết cho việc học tiếng La Mã và tìm hiểu lịch sử La Mã — những lĩnh vực mà chúng đề cập đến nhiều chi tiết rất đặc thù; mà còn vì những tư tưởng cao cả ẩn chứa trong đó, thứ mà những bậc trước tác nghiêm cẩn nhất và uyên bác nhất từng coi là xứng đáng để trích dẫn làm minh chứng.

[2]

"Nói tóm lại, chẳng có điểm nào trong đó sánh được với sự phóng túng của một số bài thơ trào lộng thuộc về Catullus, Martial và Ausonius, của một số bài châm biếm thuộc về Horace và Juvenal, cùng nhiều tác phẩm khác của các tác giả cổ đại lẫn hiện đại — những trước tác vẫn đang được đọc, được chú giải; và chính những bậc tu hành danh tiếng cùng các vị chức sắc tôn trọng đạo giáo, những người vốn nổi tiếng vì lòng đạo đức cũng như sự uyên bác của mình, đã từng dành tâm huyết nghiên cứu. Thế nhưng, có ai từng lên án hay phàn nàn về chúng chưa? Chúng ta buộc phải thừa nhận rằng, những vấn đề như vậy cần phải được xử lý một cách khéo léo; và những ai trong số họ từng nghiên cứu các tác giả mà tôi vừa nhắc tên đã chứng minh rằng điều đó hoàn toàn khả thi qua thành công rực rỡ của họ.

"Còn về chuyên luận nghệ thuật yêu đương này, thứ mà tác giả cũng đã đồng thời kê sẵn phương thuốc chữa trị, dẫu nó dễ bị diễn giải sai lệch bởi ngòi bút của những kẻ bôi nhọ vạn vật qua tay chúng; thì nó vẫn có thể được đón nhận theo chiều hướng tốt đẹp bởi những ai biết cách chuyển hóa mọi thứ thành lợi ích cho mình.

"Tôi xin nói thêm rằng, nghệ thuật này hoàn toàn có thể áp dụng cho những ai có dụng ý kết hôn. Chắc chắn không có điều gì trong đó đi ngược lại với thuần phong mỹ tục. Tôi đồng ý, nếu bạn khăng khăng cho là như vậy, rằng nó vươn tới việc chỉ dẫn cho một người cách thức chinh phục một người đẹp. Nếu điều này từng bị xem là phi pháp tại Ý trước đây, xuất phát từ bản tính ghen tuông của người Ý, thì chỉ vì lý do đó thôi, chúng ta không thể khẳng định rằng nó phải bị cấm đoán ở xứ sở chúng ta, cũng như ở nhiều quốc gia khác, miễn là chúng ta có thể chắc chắn rằng sự đoan trang của các tiểu thư — những người mà trước mặt họ giới trẻ luôn phải cẩn trọng không được vượt quá giới hạn của sự tôn kính đáng có — không hề bị xúc phạm."

Đến đây tôi xin bổ sung rằng, nếu sự phản đối về tính thiếu chuẩn mực có nhắm vào bất kỳ phần nào của tác phẩm này, thì đó chỉ là hai cuốn sách sau; bởi trong phần mà chúng ta diễn ý ở đây, không có bất kỳ điều gì có thể làm tổn thương đến cả thính giác nhạy cảm nhất.

Về phần giá trị của bản diễn ý này — một công trình hoàn toàn mới mẻ và có lẽ, nếu nhận được sự khích lệ thích đáng, có thể tiếp tục mở rộng sang các thi sĩ La Mã khác — chúng tôi chỉ xin lưu ý rằng, mọi nỗ lực tối đa đã được dốc vào để gìn giữ tinh thần cùng ý nghĩa chân thực của tác giả[3], và nơi nào chúng tôi buộc phải chuyển dịch khác đi, chúng tôi đều đã cung cấp bản dịch sát từng chữ trong phần chú thích.

Tóm lại, chúng tôi không thể kìm nén việc chia sẻ lại những gì mà một trong những học giả uyên bác nhất thời đại này đã thốt lên sau khi đọc qua bản diễn ý, rằng: ông cho rằng tác phẩm này sẽ hữu ích hơn trong việc làm sáng tỏ ý nghĩa của Ovid cho người học, so với bất kỳ bản dịch nào khác hoặc tất cả những nhà chú giải đông đảo của ông.

[5]