Ngày xửa ngày xưa, có một vị hoàng tử nghèo. Vương quốc của chàng rất nhỏ bé, nhưng dẫu sao cũng đủ rộng để chàng kết hôn, và chàng thì quyết chí lấy vợ cho bằng được. Quả là một điều khá táo bạo khi chàng dám đến cầu hôn con gái hoàng đế: "Nàng có muốn lấy trẫm làm chồng không?" Chàng liều lĩnh làm vậy bởi danh tiếng của chàng đã vang xa khắp chốn, và có hàng trăm nàng công chúa sẵn sàng đón nhận chàng với niềm hân hoan. Thế nhưng, liệu nàng công chúa này có chấp nhận hay không? Giờ thì chúng ta sẽ rõ.
Trên ngôi mộ của thân phụ hoàng tử mọc lên một cây hồng, loài đẹp nhất trong giống của nó. Cây chỉ nở hoa đúng năm năm một lần, và mỗi lần như thế, nó chỉ kết duy nhất một bông, nhưng quả là một đóa hoa tuyệt mỹ! Hương thơm của nó ngọt ngào đến mức hễ ai ngửi thấy là lập tức quên hết mọi muộn phiền, sầu khổ. Chàng còn có một con chim sơn ca, cất tiếng hót cứ như thể toàn bộ những giai điệu êm ái nhất đều tụ hội trong cổ họng nó. Bông hồng và con chim sơn ca ấy là món quà chàng muốn dâng tặng công chúa; thế là cả hai được đặt vào trong những chiếc tráp bạc lớn rồi gửi đến tay nàng.
Hoàng đế hạ lệnh mang chúng vào đại sảnh, nơi công chúa đang cùng các thị nữ chơi trò "Khách sắp đến". Khi nhìn thấy những chiếc tráp lớn chứa đầy quà tặng, nàng vỗ tay vui sướng.
"Ước gì đó là một chú mèo con," nàng nói. Nhưng rồi chiếc cây hồng với bông hoa tuyệt đẹp được mở ra.
"Ôi, chúng được làm khéo làm sao," các thị nữ trầm trồ.
"Còn hơn cả khéo nữa," hoàng đế phán, "thật là mê hồn."
Công chúa chạm tay vào và suýt bật khóc.
"Thật đáng xấu hổ, phụ hoàng," nàng nói, "nó không phải hoa nhân tạo, nó là hoa thật!"
"Thật đáng xấu hổ, hóa ra là hoa thật," tất cả các thị nữ hùa theo.
"Trước tiên hãy xem chiếc tráp còn lại chứa gì đã rồi hãy nổi giận," hoàng đế nói. Thế là con chim sơn ca được lấy ra, và nó hót hay đến mức chẳng ai có thể thốt lên một lời chê bai nào.
"Quá tuyệt, thật quyến rũ," các thị nữ trong triều thốt lên, bởi ai nấy đều bập bẹ dăm ba câu tiếng Pháp, người này còn tệ hơn người kia.
"Con chim này làm ta nhớ đến chiếc hộp âm nhạc của vị hoàng hậu quá cố biết bao," một vị đại thần già lên tiếng, "âm điệu và cách luyến láy của nó y hệt như vậy."
"Trẫm thấy ngươi nói rất đúng," hoàng đế đáp, rồi bật khóc như một đứa trẻ.
"Ta hy vọng nó không phải là chim thật," công chúa nói.
"Dạ thưa, chắc chắn đó là chim thật ạ," những người mang quà đáp lời.
"Vậy thì thả nó ra đi," công chúa phán, và kiên quyết từ chối diện kiến hoàng tử.
Nhưng hoàng tử không hề nản lòng. Chàng bôiọ mặt, mặc trang phục thường dân, kéo sụp chiếc mũ che trán rồi quay trở lại.
"Kính chào hoàng đế," chàng nói, "ngài có thể giao cho thần một chân việc làm trong triều đình được không?"
"Có quá nhiều kẻ đến xin việc," hoàng đế đáp, "nên hiện tại ta không còn chỗ trống, nhưng ta sẽ ghi nhớ ngươi. Mà khoan đã, ta chợt nghĩ ra điều này, ta đang cần người trông coi bầy lợn, bởi ta có rất nhiều lợn."
Thế là hoàng tử được bổ nhiệm làm kẻ chăn lợn hoàng gia, và từ đó chàng sống trong một căn phòng nhỏ tồi tàn gần chuồng lợn. Suốt cả ngày chàng cặm cụi làm việc, để rồi khi màn buông xuống, chàng đã làm được một chiếc nồi nhỏ xinh xắn. Xung quanh vành nồi có gắn những chiếc chuông nhỏ, và khi nước trong nồi bắt đầu sôi, những chiếc chuông liền tấu lên giai điệu xưa cũ:
Một mụ lợn sề béo múp
Sống trong chuồng hẹp ngày xưa
Ba chú lợn con xinh xắn
Theo mụ chẳng bỏ bao giờ... v.v.
Nhưng điều kỳ diệu hơn nữa là, hễ ai đưa ngón tay vào làn hơi nước bốc lên từ chiếc nồi, người đó có thể ngay lập tức ngửi được mùi thức ăn đang được chuẩn bị trên mọi bếp lửa khắp cả thị trấn. Quả thực, điều đó còn phi thường hơn cả bông hồng. Khi công chúa cùng các thị nữ đi ngang qua và nghe thấy giai điệu ấy, nàng dừng bước với vẻ mặt vô cùng thích thú, bởi nàng cũng biết chơi bài này — thực chất, đó là giai điệu duy nhất nàng biết chơi, và nàng thường tấu nó bằng đúng một ngón tay.
"Đúng giai điệu ta thuộc lòng rồi," nàng kêu lên. "Hắn chắc hẳn phải là một kẻ chăn lợn có học thức. Hãy đi hỏi xem chiếc nồi ấy giá bao nhiêu."
Một thị nữ đành phải bước đi để hỏi, nhưng trước khi đi nàng ta xỏ thêm đôi giày gỗ.
"Ngươi bán chiếc nồi này giá bao nhiêu?" vị thị nữ hỏi.
"Ta muốn mười cái hôn từ công chúa," kẻ chăn lợn đáp.
"Chúa mới phù hộ," vị thị nữ thốt lên.
"Thưa, ta không thể bán rẻ hơn được," kẻ chăn lợn đáp.
"Hắn nói gì thế?" công chúa hỏi.
"Thực tình thần không dám nói lại," vị thị nữ đáp.
"Ngươi có thể ghé tai ta mà thì thầm."
"Hắn thật là vô lễ," công chúa nói rồi quay lưng bước đi.
Nhưng khi nàng đi được một đoạn ngắn, những chiếc chuông lại ngân lên thật ngọt ngào:
Một mụ lợn sề béo múp
Sống trong chuồng hẹp ngày xưa
Ba chú lợn con xinh xắn
Theo mụ chẳng bỏ bao giờ... v.v.
"Hãy hỏi hắn xem," công chúa nói, "liệu hắn có chịu nhận mười cái hôn từ một trong các thị nữ của ta không?"
"Dạ không, cảm ơn cô," kẻ chăn lợn đáp: "Mười cái hôn từ công chúa, hoặc ta giữ lại chiếc nồi của mình."
"Thật phiền phức," công chúa than thở. "Nhưng các ngươi phải đứng che trước mặt ta để không ai nhìn thấy."
Các thị nữ liền đứng quây phía trước, tung váy che kín mít, và thế là nàng trao cho kẻ chăn lợn mười cái hôn để đổi lấy chiếc nồi.
Quả là một niềm vui sướng tột cùng! Ngày đêm nước trong nồi cứ sôi sục; chẳng có một bếp lửa nào trong toàn thị trấn mà họ lại không biết món gì đang được nấu trên đó, từ bếp của quan thị vệ cho đến nhà người thợ giày. Các thị nữ nhảy múa và vỗ tay vui mừng.
"Chúng ta biết ai sắp ăn súp và bánh kếp rồi nhé; chúng ta biết ai sắp ăn cháo và sườn cốt-lết rồi; ôi, mới thú vị làm sao!"
"Quả thực rất thú vị," bà quản gia lên tiếng. "Nhưng các ngươi không được phản chủ đâu đấy, bởi ta là con gái hoàng đế cơ mà."
"Dạ đương nhiên rồi," tất cả đồng thanh đáp.
Kẻ chăn lợn — tức là hoàng tử, nhưng ngài thì nào có cho ai biết sự thật, ai nấy đềuinh ninh ngài chỉ là một gã chăn lợn chính hiệu — không để lãng phí một ngày nào mà không làm việc gì đó; ngài đã làm ra một chiếc lục lạc, khi quay thật nhanh, nó có thể tấu lên tất cả các vũ điệu waltz, galop và polka từng xuất hiện kể từ khi khai thiên lập địa.
"Ôi chao, tuyệt diệu làm sao," công chúa thốt lên khi đi ngang qua. "Ta chưa từng nghe thấy một bản hòa tấu nào hay đến thế. Hãy xuống dưới đó hỏi xem nhạc cụ ấy giá bao nhiêu; nhưng lần này ta sẽ không hôn hắn nữa đâu."
"Hắn đòi một trăm cái hôn từ công chúa cơ," vị thị nữ vừa đi xuống hỏi về báo cáo lại.
"Ta tin là hắn điên rồi," công chúa nói và bước đi, nhưng chẳng mấy chốc nàng lại dừng bước. "Nghệ thuật thì phải được khích lệ chứ," nàng tự nhủ. "Ta là con gái hoàng đế cơ mà! Hãy bảo hắn là ta sẽ cho hắn mười cái hôn như hôm trước; số còn lại thì một trong các thị nữ của ta sẽ trả thay."
"Nhưng chúng thần không thích hôn hắn chút nào đâu ạ," các thị nữ kêu lên.
"Thật là nhảm nhí," công chúa gạt đi; "ta còn hôn được thì các ngươi cũng hôn được chứ. Hãy nhớ rằng ta là người cho các ngươi cơm ăn áo mặc và việc làm." Và vị thị nữ đành phải cắn răng xuống thêm một lần nữa.
"Một trăm cái hôn từ công chúa," kẻ chăn lợn dõng dạc, "hoặc ai giữ phần nấy."
"Các ngươi hãy đứng che trước mặt ta," công chúa ra lệnh. Họ làm đúng theo lời dặn, và công chúa đặt môi hôn hắn.
"Không hiểu cái đám đông tụ tập gần chuồng lợn kia có ý gì nhỉ!" hoàng đế cất tiếng hỏi khi vừa bước ra ban-công. Ngài dụi mắt rồi đeo kính vào.
"Ta nghĩ mấy cô thị nữ trong triều lại đang giở trò nghịch ngợm gì đây. Ta phải xuống xem mới được." Ngài xốc lại đôi giày vì gót đã bị giẫm bẹp, và bước đi rất khẩn trương. Khi xuống đến sân, ngài rón rén bước tới thật nhẹ nhàng; và vì mấy cô thị nữ đang mải miết đếm từng cái hôn cho thật sòng phẳng, nên chẳng ai mảy may hay biết sự hiện diện của hoàng đế. Ngài nhón gót đứng thẳng người lên.
"Thế này là thế nào hả?" hoàng đế gầm lên khi tận mắt chứng kiến cảnh con gái mình đang hôn kẻ chăn lợn, và ngay khoảnh khắc kẻ chăn lợn nhận được cái hôn thứ sáu mươi tám, ngài liền vung giày giáng thẳng những cú trời giáng lên đầu họ.
"Cút ngay khỏi mắt trẫm," hoàng đế phán với vẻ giận dữ tột cùng; thế là cả công chúa lẫn kẻ chăn lợn đều bị trục xuất khỏi vương quốc. Nàng cứ thế đứng đó mà khóc lóc, trong khi kẻ chăn lợn mắng mỏ nàng, còn mưa thì trút xuống xối xả.
"Khốn khổ cho tấm thân tôi thay!" công chúa than vãn, "Ước gì khi xưa tôi chịu nhận lời cầu hôn của hoàng tử. Ôi, sao mà tôi bất hạnh thế này!"
Kẻ chăn lợn bước ra sau một gốc cây, lau mặt, cởi bỏ bộ y phục tồi tàn rồi đĩnh đạc bước ra trong bộ hoàng bào lừng lững; ngài trông khôi ngô tuấn tú đến mức công chúa không sao kiềm chế được việc phải cúi đầu trước ngài.
"Giờ đây ta đã học được cách khinh miệt ngươi," ngài lạnh lùng nói. "Ngươi từng cự tuyệt một vị hoàng tử chân chính; ngươi không biết trân trọng bông hồng và chim sơn ca; nhưng lại sẵn sàng dâng môi hôn cho một tên chăn lợn chỉ vì mấy thứ đồ chơi rẻ tiền; ngươi chỉ có thể tự trách lấy chính mình mà thôi!"
Nói đoạn, ngài quay gót trở về vương quốc của mình, bỏ mặc nàng lại phía sau. Giờ đây nàng có thể tha hồ cất tiếng ca hát một mình:
Một mụ lợn sề béo múp
Sống trong chuồng hẹp ngày xưa
Ba chú lợn con xinh xắn
Theo mụ chẳng bỏ bao giờ... v.v.
