Mậu Ích Bằng

Trong cái hồ hình cung có hòn đá năm người, các bà các cô hay ngồi trên đó rửa rau, giặt váy áo. Cô Hoàn đã giặt xong váy áo, rửa xong rau, ngồi trên đó khỏa đôi chân trần xuống nước rồi “tắc tắc” gọi đám cá con bơi lên đớp vào chân mình và thích thú cười vang, chân càng khua mạnh khiến nước tung bọt trắng xóa. Hoàn đùa nghịch thỏa thích quên phắt là mình đang ngồi trên hòn đá, với tay bắt những giọt nước trong như ngọc, thế là lăn tùm xuống hồ.

Quý lúc ấy đang ngồi nghỉ dưới gốc cây phong, bên cạnh là gánh phân bùn, nhìn Hoàn nghịch nước không chớp mắt, nghe tiếng cười lanh lảnh của Hoàn không chán tai. Quý muốn đến gần Hoàn nhưng không tìm ra được lý do nào thì may quá Hoàn lại ngã xuống ngước. Thế là Quý đã cứu được Hoàn, trở thành ân nhân của cô.

Và từ đó, Quý đã có lý do để đến nhà Hoàn. Lần nào Hoàn cũng nhiệt tình tiếp đãi Quý, bưngra bát canh gà, nói: “Tôi biết anh hôm nay sẽ đến nên cố tình hầm con gà này. Anh ăn đi, canh gà ăn vào người rất mát”.

Quý nói: “Tôi đâu là khách quý mà cô cung phụng vậy, xấu hổ lắm”.

Hoàn nói: “Anh là ân nhân cứu mệnh của tôi, không thể không đối xử đặc biệt”.

“Cô nói như với người dưng vậy, tôi thích đến đây chơi, cô tiếp đón bình thường là tôi thấy mãn nguyện lắm rồi”.

Hoàn cười. “Nghe anh nói kìa, thích đến thì anh cứ đến, thích ngồi thì anh cứ ngồi, bọn trẻ con theo bố tôi đến bờ sông bao thầu rồi. Tôi chỉ mong có người đến trò chuyện thôi”.

Quý đỏ mặt, thì thầm: “Hoàn, cô đẹp lắm. Mắt cô thật đẹp”.

Chuông đồng hồ điểm 11 giờ. Lũ chuột trong bếp rinh rích chạy. Con mèo đốm hoa lim dim ngủ trên tràng kỷ. Hoàn nói: “Buồn ngủ quá, anh không buồn ngủ à?”. Nói xong Hoàn ngáp một cái.

Quý lại nói: “Hoàn, cô thật đẹp”.

Hoàn nói to: “Đừng tào lao. Chị dâu tôi mới đẹp”. Quý ngập ngừng rồi cầm lấy tay cô gái: “Hoàn, cô không thấy là tôi thích cô lắm sao?”.

Hoàn nói: “Quý, đừng như vậy. Nghĩa tình tôi nợ anh hôm nay kiếp sau nguyện làm trâu ngựa để hầu hạ anh”.

Quý nói: “Hoàn, tôi không cần kiếp sau cô thành trâu ngựa. Kiếp này cô cũng chẳng nợ nần gì tôi. Cô biết không, tôi chẳng thiếu gì, chỉ thiếu mỗi cô thôi”.

“Quý, anh nói quá rồi đó. Tôi với anh đều đã có gia đình. Anh nói vậy thì thật khó cho tôi”. Nói xong khóc thút thít.

Quý buông tay Hoàn ra, đầu ong, mắt hoa, huyệt thái dương đau nhức, thở dài thất thểu ra về. Hoàn cài then cửa. Nghĩ lại sự việc vừa rồi, càng nghĩ càng cảm thấy mình có lỗi với Quý.

Không có Quý thì cô đã ở âm tào địa phủ rồi còn gì. Dù yêu cầu của Quý nêu ra có hơi quá nhưng so với tính mênh mình, rõ ràng nó nhẹ vô cùng. Hoàn nghĩ: “Ngày mai nếu Quý lại đến thì đừng làm anh ấy bẽ mặt nữa, xem ra Quý cũng rất chân thành”.

Đêm sau Hoàn cố ý tắm rửa sạch sẽ, để cửa đợi Quý. Chuông đồng hồ buông 11 rồi 12 tiếng. Ở bờ hồ, tiếng chim khuya vọng lại, đêm càng lúc càng sâu, càng tĩnh lặng, gió nổi lên, cây thạch lựu trong sân đu đưa theo gió. Hoàn ngồi trên giường đợi đến khi phương đông sáng dần lên. Gió ngừng thổi, ít khi có thời tiết đẹp như vậy. Hoàn mở cửa.

Ánh dương như sợi tơ vàng chiếu vào. Ái chà! Quý gánh một gánh phân bùn từ ngõ hẻm đi tới. Hoàn đang định quay người thì Quý đến trước mặt Hoàn nói: “Hoàn ơi, tôi nghĩ suốt một đêm rồi, giờ thì đã hiểu. Tôi vì sao phải như vậy? Từ nay về sau tôi vẫn là Quý, cô vẫn là Hoàn”. Nói xong Quý quảy gánh đi luôn. Hoàn đứng ở sân đưa tay lên xoa mặt, sống mũi thấy cay cay.

Hải Xuân bình luận: Nếu nói ái tình là chủ đề vĩnh hằng của văn học thì sự dan díu vụng trộm đã trở thành gia vị của chủ đề này. Ái tình vụng trộm thời cổ đại phần nhiều là chỉ sự bứt phá ràng buộc của lễ giáo phong kiến, dùng thân mình làm những việc bi tráng thề sống chết với nhau. Quan niệm về tình yêu vụng trộm bây giờ thay đổi. Nam nữ trong ái tình nếm thử quả cấm là chuyện bình thường, còn tình yêu vụng trộm là chỉ chuyện quan hệ nam nữ ngoài hôn nhân. Cho dù như vậy, chữ vụng trộm đã được rút bớt đi. Vì quan hệ ngoài hôn nhân tựa hồ trở thành xu hướng mang tính thời thượng thì còn nói chữ vụng trộm làm gì nữa. Ban chẳng thấy những bộ phim dài tập đang phát trên tivi là những truyền kỳ về tài tử giai nhân đó sao? Tài tử tức là những nhà cải cách, nhà doanh nghiệp, giai nhân là những người thứ ba, thương chiến và tình chiến, náo nhiệt lắm.

Cho nên, đọc xong tác phẩm này chúng ta như được thưởng thức một bức tranh đậm nhạt vừa phải của phong tục thôn quê, như được hưởng gió mát, Hoàn bị giày vò giữa lý luận phong kiến và ý thức hiện đại, Quý đã trăn trở lựa chọn giữa dục vọng cá nhân và đạo đức truyền thống. Kết cục đối với họ thật đáng tiếc, còn tác giả thì thật là ngòi bút tuyệt vời.