Vương Thần

Cây có âm thanh của cây, chim có tiếng hót của chim, sấm có tiếng hay của sấm, đánh cá có lời ca đánh cá, thế còn đi săn?

Pháo thủ bảy mươi hai tuổi Hám Minh Đức khẳng định đi săn cũng có nề nếp của đi săn. Tiên sinh Vu Tế Nguyên, chuyên gia về phong tục dân tộc Đông Bắc đã có nhiều năm để tâm nghiên cứu việc này, thấy quy mô, mục đích và các công cụ dùng vào việc đi săn Quan Đông không giống nhau, chia thành Bang vây và Lưu vây, trong đó lại còn có thể chia làm Hồng vây, Thái vây, Cẩu vây và Ưng vây. Hồng vây là đi săn để lấy những dược liệu quý là chính, như mật gấu, xương hổ, xạ hương, gan, bào thai hươu, nhung hươu, mỡ sói...

Thái vây lấy thực dụng là chính như lợn rừng, thỏ, gà phi long... Đông người cùng săn gọi là Bang vây, một người tự mình đi săn gọi là Lưu vây.

Hám Minh Đức từ trước đến nay đi săn đều mang theo chó. Theo cách nói của Tiên sinh Vu Tế Nguyên, cách này gọi là Cẩu vây. Hám tiên sinh suốt đời chưa từng săn hổ, cũng như chưa từng thấy hổ. Ông săn lợn rừng, bào1, gấu đen, con lửng lợn, cáo, song tuyệt không săn hươu. “Cả chục lần gặp hươu, lần nào tôi cũng hạ súng xuống để nó chạy đi”. Ông nói vậy.

1 Giống hươu có tai và mắt to.

Mọi người ở đây đều biết trên núi Trường Bạch và đỉnh Hưng An Lĩnh, hươu là đối tượng tìm kiếm chủ yếu của thợ săn. Chỉ nói riêng về mặt kinh tế, toàn thân hươu đều đã quý, cho nên mới có câu: “Một con hươu mẹ bằng lương thực nửa năm”. Da, sừng, gân, bào thai, tim, mắt, môi hươu... đều là những thứ đáng tiền. Nhưng Hám Minh Đức vẫn không bắn hươu. Người trong thôn bảo, hai mươi năm trước pháo thủ Hám Minh Đức là tay thiện xạ, chân chạy như lướt, con mắt làm cháy cỏ. Lợn rừng, bào... đã nhìn thấy là khó thoát. Ông ta nuôi ba chó săn, con nào cũng to như trâu đực, trẻ con sợ không dám đến gần. Con chó tên gọi là Hoàng Tử, lông vằn như hổ, mắt sáng như đèn, chạy trên tuyết như gió. Trước khi chết, Hoàng Tử đã bị thương mấy lần. Lần nào cũng đều tự tay Hám Minh Đức khâu và băng vết thương rồi tiêm cho hai ống kháng sinh tiêu độc 400.000 đơn vị. Khi Hoàng Tử chết, ông chôn nó sau nhà, với chiếc quan tài nhỏ. Ông nói: “Những ai chơi súng đều có thể săn được con bào. Con này phản ứng chậm, rất đần độn”.

Cho nên, người xưa mới ví ai ngu đần là “con bào ngốc nghếch”. Khi phát hiện ra con bào thì đầu tiên hét lên một tiếng, nó đứng ngay lại. Tư thế chạy của nó cũng rất dễ thấy, ngẩng cổ chạy theo hình cung. Nó rất sợ máu. Dù không bị thương đến chết nhưng ra máu nhiề, sợ quá nó cũng chết. Săn gấy thì không thể một người, mà dù hai người song không đồng tâm cũng không săn được. Săn gấu, bắn xong một phát là phải mau chóng đổi chỗ vì gấu không sợ người. Bị bắn, nó vẫn ngẩng đầu tìm, nếu bạn chạy thẳng, nó có thể đuổi bạn chạy đến chết. Gấu vốn hung hãn, tàn nhẫn.

Đừng tưởng bình thường nó chậm chạp ngu ngơ, khi đã liều mạng, tấm thân cục mịch ấy sẽ y hệt bức tường... bắn lên trời thì được, bắn xuống đất thì không, vùng thận và gáy tuyệt đối cấm. Đừng tưởng mắt nó nhỏ, khi nghe có tiếng súng thì mắt nó giương ra như mắt ốc nhồi. Ai bảo gấu không ăn thịt người. Có đấy. Gấu đã từng ăn và thấy người là vồ vì đã vừa miệng với thịt người rồi. Loại gấu này, sau khi chết lột da, mỡ không trắng mà vàng sẫm. Đánh gục được gấu thì phải nhanh tay lấy mật, chậm thì mật tiêu mất. Mật gấu chia ra làm nhiều loại: mật đồng, mật sắt, mật cỏ. Nước mật đồng màu vàng đỏ, mật sắt màu xanh đen, mật cỏ màu cỏ xanh. Trong ba loại này thì làm thuốc công hiệu nhất, giá đắt nhất là mật đồng.

Hám Minh Đức cũng đã một mình săn lợn rừng, ở đây gọi là “Đả Tam Xác”[2]. Con lợn rừng chạy đến rùng rùng, gây tiếng động lớn. Còn chỗ nó chạy qua thì cây cối đổ gãy răng rắc. Săn lợn rừng thì phải đứng đầu chứ đừng đứng cuối gió, vì ngược gió mắt người nhìn không rõ. Bắn dưới chuẩn nhất, bắn từ dưới lên trên chỗ ngắm bắn là xương sống nó. Viên đạn bắn vào bụng hoặc vào cái khung trước vai mới tốt.

[2] Bắn ba viên.

Bắn gấu thì không như vậy, phải di chuyển nhanh. Đạn bắn không trúng phải rút nhanh. Nạp đạn tiếp khi bắn, giữa ngón tay phải cần giáp hai vỏ đạn. Hám Minh Đức nửa đời đi săn lợn rừng rồi, mỗi lần đều phải bắn ba viên, tối đa ba viên mới giết chết được lợn rừng.

“Nói về săn, con chó đồng lòng như người, nó không xấu bụng, cũng không sợ chết”.

Ông nói về ba con chó săn của mình khiến ai nấy nhiệt huyết bừng bừng: “Lợn rừng rất hung tợn, chó tồi lập tức bỏ chạy, sủa loạn lên, gọi thế nào cũng không quay lại. Ba con chó của tôi, không nói quá lên đâu, đổi lấy ba mỹ nữ tôi cũng không. Mõm lợn rừng vừa dài vừa cứng, thân cây to bằng miệng bát nó vẫn cắn nát. Lợn rừng 400 cân răng nanh chìa ra ngoài giống như hai cái móc cân, chạm vào là tiêu đời. Ba con chó của tôi, hai đằng trước một đằng sau, vây lấy lợn rừng. Nghĩ kỹ mới thấy chó thông minh biết bao. Nó hơn chúng ta là tìm ra cách vồ được lợn rừng. Hai con đằng trước, cùng lúc cả bên phải và trái, cắn vào tai lợn, áp chặt lên lưng khiến con lợn không cựa quậy được.

Ấy, không phải dán mà là “hàn” lên lưng lợn. Ta sẽ bắn ư? Không cần. Anh cứ nhìn tuyết trên mặt đất, từng tảng, từng tảng bay lên. Một con lợn rừng lại thêm hai con chó nó chạy cứ như một cỗ xe tăng. Anh đoán lúc đó con Hoàng Tử ở đâu? Ngay mông con lợn. Nó còn thông minh hơn người, dũng mãnh xông vào cắn mông lợn, móc vặn ra từng miếng thịt. Tới miếng thứ ba thì ruột con lợn xổ ra...”.

Pháo thủ Hám Minh Đức nói tiếp: “Săn gấu, lợn, bào... dạ dày, nội tạng đều vứt cho chó ăn hết. Dạ dày của dã thú thì để người ăn”.

Tôi hỏi sao ông không săn hươu?

“Hươu quá hiền. Nhìn thấy mắt hươu ta không bắn được. Hai tròng mắt ươn ướt ấy làm cho kẻ lòng gan dạ sắt cũng phải mềm lòng. Hơn nữa, khi gặp người, đầu tiên nó sải chân chạy, sau đó nó quay đầu nhìn lại, không động đậy, cứ nhìn thôi. Thấy nó quay đầu nhìn, lòng tôi mềm lại. Anh đã thấy cảnh ấy chưa? Chỉ cần thấy anh sẽ hiểu tại sao tôi không bao giờ săn hươu”.

Tôi đã thấy hươu quay đầu lại, không phải ở trong rừng mà là ở trại hươu ở trấn Tiên Nhân Kiều huyện Vũ Tùng tỉnh Cát Lâm. Hươu quay đầu lại, cái đầu tuyệt đẹp không đeo nhạc, lặng lẽ quấn quít lấy anh, làm anh nghĩ đến một thế giới thân tình, lương thiện và đẹp đẽ. Thế là lòng anh mềm như sáp. Bản thân việc hươu quay đầu lại là một truyện ngụ ngôn giữa con người và giới tự nhiên. Nó gần như thần linh vậy.

Khấu Tử bàn luận: Tác giả không chỉ am hiểu việc đi săn mà còn miêu tả nó một cách sinh động, đẹp đẽ.

Nhìn thấy hươu quay đầu lại là gặp may lớn, và hình ảnh làm chúng ta xúc động là đôi mắt hươu. Lão pháo thủ là tay thiện xạ, lòng dạ sắt đá mà còn bị cảm hóa huống hồ chúng ta, những người đa tình thích thú với truyện này.