III. Chỉ có công việc mới đem lại niềm vui thực sự
Một nghiên cứu gần đây cho thấy, những người có cuộc sống vui vẻ nhất, thích ứng với hoàn cảnh nhất trong quá khứ và tương lai chính là những người có thể tin tưởng mình qua công việc, có thể kiểm soát và cải thiện cuộc sống. Hình như việc gì họ cũng có thể có những phản ứng thích hợp, và dễ dàng đối mặt với sự thật không thể thay đổi. Họ đã đúc rút những bài học kinh nghiệm qua sai lầm trong quá khứ, chứ không phải đi lại vết xe đổ, lặp lại thất bại lần thứ hai, họ luôn quan sát hiện tại chứ không lãng phí thời gian vào sợ hãi việc gì sẽ xảy ra với mình.
(1) Công việc và hành động sẽ xoá tan sợ hãi
Trong cuộc sống có một số người rất tin tưởng vào vận may, số phận, vật đen đủi, địa điểm và thời gian sai sót, sao, mệnh... Những người này dễ dàng nhượng bộ, nỗi sợ hãi và hoài nghi thường ảnh hưởng đến sức khoẻ và tinh thần, làm cho họ đau khổ muôn phần. Họ cho rằng mình là người bị hại của chế độ xã hội này, mình có thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào vận may. Chúng ta đã đọc truyện ký của nhiều nhân vật biết được họ đã đi đến thành công từ cuộc sống đói nghèo như thế nào thì sẽ hiểu rõ được sự thực này. Ở nước Mỹ có rất nhiều người được gọi là bị hại của chế độ xã hội, thực tế thì đó là những người tự nguyện tạo ra thất bại cho chính mình.
Có ba nỗi lo sợ chính sau: Lo sợ bị từ chối, lo sợ thay đổi và lo sợ thành công.
Muốn tự lập thì cần phải thay thế nỗi lo sợ bằng tri thức và hành động. Một nghiên cứu của Trường Đại học Mít-xi-xi-pi cho thấy, trong nỗi lo sợ của chúng ta thì có đến 60% không có lý do chính đáng, 20% đã trở thành quá khứ, hoàn toàn không phải là do chúng ta có thể kiểm soát được; còn 10% khác là những sự việc vụn vặt, không hề có tác dụng gì. Trong 10% nỗi lo sợ còn lại chỉ có 4-5% là nỗi lo sợ có lý do chính đáng. Những nỗi lo sợ này một nửa chúng ta đành bó tay, còn một nửa kia, tức là khoảng 2% chúng ta có thể giải quyết được dễ dàng, nhưng chúng ta không được do dự mà phải lập tức hành động ngay.
Một năm có 365 ngày. Trong những nỗi lo sợ hiện nay hoặc trong tương lai bạn cảm nhận được thì có 2% là có lý do chính đáng, đáng để bạn chú ý và hành động. Vậy thì tại sao bạn không loại bỏ nó ngay từ khi chúng manh nha.
Lo sợ chính là do tâm lý, nhưng thực ra nó thực sự tồn tại, hơn nữa đó còn là kẻ thù đầu tiên của thành công. Hành động sẽ loại bỏ được lo sợ; do dự và trì hoãn chỉ làm ta sợ hãi thêm.
Lo sợ là kẻ thù đầu tiên của thành công. Lo sợ sẽ cản trở mọi người tận dụng cơ hội; lo sợ sẽ tiêu hao mất tinh thần và sức lực, cũng như phá hoại mọi cơ quan chức năng của cơ thể, khiến con người sinh bệnh và chết sớm; lo sợ sẽ khép kín miệng bạn khi bạn định nói.
Lo sợ khiến con người hay thay đổi, thiếu lòng tin, có thể giải thích tại sao lại có đòi hỏi kinh tế, tại sao nhiều người như vậy không thể thành cỗ máy lớn và không thể sống cuộc sống vui vẻ. Lo sợ là sức mạnh vô cùng to lớn, nó sẽ tận dụng các biện pháp để ngăn cản con người có được cái họ muốn có.
Phần lớn lo sợ chính là tác dụng của tâm lý. Buồn phiền, căng thẳng, quẫn bách, khủng khoảng đều là những nguyên nhân gây ra tưởng tượng tiêu cực. Nhưng chỉ biết được bệnh lo sợ thì không thể chữa trị được triệt để. Cũng giống như bác sỹ phát hiện ra một bộ phận cơ thể bạn bị truyền nhiễm nhưng không chỉ có vậy mà từng bước chữa trị, biện pháp chữa trị hiệu quả chính là phải kê đúng thuốc.
Trước hết, bạn cần phải nhận thức rằng: Niềm tin hoàn toàn là do rèn luyện mà có, chứ không phải là được trời phú. Bạn biết những người có thể chế ngự được lo lắng, lúc nào cũng thoải mái, tràn đầy niềm tin thì thực ra họ là người đã rèn cho mình có những tính cách ấy.
Trong đại chiến thế giới lần thứ hai, hải quân Mỹ yêu cầu tất cả tân binh phải biết bơi.
Những chàng tân binh trẻ trung mạnh khoẻ đã sợ hồ nước sâu vài thước Anh đến mức thật buồn cười. Có bài huấn luyện đòi hỏi họ phải nhảy từ trên tấm ván cách mặt nước 6 thước Anh xuống hồ nước sâu 8 thước Anh hoặc sâu hơn nữa (không phải là lặn xuống), đồng thời luôn luôn có vài người bơi giỏi đứng bên cạnh giám sát. Cảnh tượng ấy thật đáng thương, họ lo sợ thực sự, nhưng cách làm duy nhất và cũng là duy nhất để đẩy lùi sợ hãi chính là nhún người nhẩy. Tôi thấy có vài người "không cẩn thận” bị đẩy xuống, kết quả là họ không còn sợ nữa.
Rất nhiều lính hải quân có được kinh nghiệm này, điều này cho thấy: Hành động sẽ loại bỏ được lo sợ; do dự và trì hoãn chỉ làm ta sợ hãi thêm.
Bạn cần phải nhớ câu nói nếu muốn thành công: Hành động có thể loại bỏ được lo sợ.
Cách chế ngự nỗi sợ hãi: Khi chúng ta gặp phải vấn đề khó khăn cần phải hành động ngay nếu không sẽ không có cơ hội chuyển biến tốt đẹp.
Hy vọng là sự mở đầu, nhưng cần phải dựa vào hành động thì mới có thắng lợi. Những người hy vọng giành được thắng lợi nên vận dụng nguyên tắc "hành động sẽ xoá bỏ được lo sợ".
Lần sau bạn cảm thấy lo sợ thì dù sợ ít hay sợ nhiều thì bạn cần phải bình tĩnh sau đó tìm câu trả lời của "Mình phải hành động như thế nào để chế ngự được nỗi lo sợ ấy?"
Hai bước sau đây sẽ giúp bạn chế ngự được nỗi lo sợ và xây dựng được niềm tin:
(a) Cách ly với lo sợ, ngăn chặn không làm cho lo sợ bành trướng hơn nữa. Cần phải làm rõ bạn sợ cái gì.
(b) Ra tay hành động. Mỗi biện pháp đều có thể đối phó với mỗi nỗi lo sợ.
Đồng thời bạn cần phải nhớ: Do dự sẽ càng làm cho nỗi lo sợ lan toả. Vì vậy cần phải quyết đoán và lập tức bắt tay hành động.
Sau đây là một số nỗi sợ hãy thường gặp và các biện pháp chế ngự chúng:
- Xấu hổ vì vẻ bề ngoài của mình: Cần thay đổi vẻ bề ngoài. Hãy đi đến tiệm cắt tóc, thẩm mỹ viện để vẻ bề ngoài của mình trông khá hơn... lau sạch đôi giầy, giặt sạch quần áo. Gọn gàng, sạch sẽ không hẳn đã cần đến những bộ quần áo mới.
- Sợ mất đi khách hàng quan trọng: Hãy cố gắng phục vụ tốt hơn. Thay đổi bất cứ khuyết điểm gì cũng dễ làm cho khách hàng mất lòng tin vào bạn.
- Sợ thi trượt: Hãy dành thời gian buồn chán cho học tập.
- Sợ sự việc xẩy ra ngoài ý muốn: Hãy tập trung làm một việc hoàn toàn khác, như nhổ cỏ trong vườn, chơi cùng con cái, đi xem phim...
- Sợ người ta sẽ nghĩ và nói như thế nào: Tin tưởng việc mà bạn có kế hoạch làm là đúng đắn thì đi làm. Bất cứ ai làm bất cứ việc gì có giá trị đều sẽ có người phê bình.
- Sợ một số việc mình không thể kiểm soát nổi: Chuyển dịch sự chú ý.
- Không dám đeo đuổi sự nghiệp, đầu tư mua nhà: Phân tích các nguyên nhân, sau đó hạ quyết tâm và kiên trì tới cùng. Cần phải tin vào khả năng phán đoán của mình.
- Lo sợ với người ta: Đánh giá đúng mức về họ. Bạn cần nhớ rằng: Những người khác chỉ là người khác giống bạn mà thôi.
Hãy viết toàn bộ những nỗi lo sợ của hiện nay và tương lai cũng như những biện pháp đối phó lo lắng lên lịch công tác của bạn. Tiếp đến hãy gọi điện, hoặc viết thư sắp xếp hẹn ngày nói chuyện với ai đó. Người này phải là người mà bạn kính trọng, là người có thể giúp đỡ khi bạn có vấn đề. Bạn cần phải đúc rút phản ứng và kinh nghiệm. Chỉ cần bạn có thể liệt kê ra những hành động đặc biệt đối nữa với từng nỗi lo sợ thì bạn sẽ nhận thấy trong ngày không còn sợ hãi đó, dù chỉ dành một hai tiếng vận dụng thì cũng khiến bạn tiến bộ, bạn có thể tiếp tục thực hiện được kế hoạch của mình. Khi lo sợ đòi hỏi bạn phải chú ý thì bạn đã hành động tích cực, giảm bớt những nỗi lo sợ có ảnh hưởng xấu từ 49 ngày trước.
(2) Hãy chuyên tâm vào công việc để quên đi mọi phiền muộn
Chúng ta hay có tật: Thường cho rằng mình là trung tâm của sự chú ý, nhưng thực ra không phải như vậy. Khi chúng ta đội một chiếc mũ mới, mặc một bộ quần áo mới luôn cho rằng người ta đang nhìn mình. Thực ra đó hoàn toàn do mình tự nghĩ ra mà thôi. Người khác có thể cũng đang suy nghĩ như mình, cho rằng đang được mọi người chú ý! Nếu có người chú ý mình thật, thì do mình cảm giác là có người để ý nên có những điệu bộ đáng cười chứ không phải là do quần áo.
Nguyên nhân này có thể vận dụng vào nhiều tình huống khác. Nếu ai đó rất chuyên tâm làm việc của mình thì bạn tuyệt đối không thể khiến họ lo lắng, vì họ đâu có cảm thấy có người khác ở bên cạnh mình. Nếu có ai nhìn bạn làm việc mà bạn cảm thấy lo lắng thì cách tốt nhất là bạn phải chuyên tâm làm tốt công việc chứ không cần phải miễn cưỡng chế ngự nỗi lo lắng ấy. Nếu bạn biết mình làm rất tốt thì người ta có nhìn, bạn cũng không cảm thấy lo lắng. Bạn lo lắng chẳng qua là lo làm không tốt, sợ có sai sót, sợ người ta biết được suy nghĩ bí mật của bạn, nên bạn đỏ mặt run tay, giọng nói run sợ... bạn sợ để lộ những hành vi này. Nhưng cũng chính vì sợ mà bạn mới để lộ nó.
Chuyên tâm nghĩ đến mình không thể tăng được hiệu suất làm việc hoặc giảm bớt được cảm giác về bản thân, nhưng chuyên tâm vào làm việc lại có thể làm được điều đó.
Nhưng nhiều lúc, điều quan trọng không phải là công việc của bạn hay là việc bạn phải làm mà là người khác. Nếu ngoài việc chuyên tâm vào làm việc, bạn thích người ta thực sự thì bạn sẽ không thể chiến thắng nổi điều đó.
Cảm giác về mình mạnh mẽ hoàn toàn chỉ vì bản thân mình, cách chế ngự tốt nhất là không nên nghĩ về bản thân.
Cách tốt nhất để không nghĩ về bản thân chính là nghĩ về một việc khác. Bạn cần tìm một vật thay thế, sau khi đã tìm được thì thói quen nghĩ về bản thân sẽ được loại bỏ dễ dàng.
Nếu khi bạn diễn thuyết chỉ nghĩ đến những gì bạn nói với khán giả mà không nghĩ gì đến mình thì bạn sẽ không quá nhạy cảm với cảm giác bản thân. Nếu bạn làm việc gì đó mà chỉ nghĩ đến việc của mình thì cũng không cảm thấy thích thú với bản thân mình.
Thoạt đầu, có thể bạn sẽ không hiểu những người bên cạnh mình, chỉ nghĩ về mình thì không thể giúp bạn hiểu được họ, nhưng nghĩ về người khác thì có thể làm được. Cảm giác bản thân chỉ là một suy nghĩ hoang tưởng. Mọi người đâu có quan tâm tới bạn như bạn tưởng tượng. Họ bận rộn, còn có những việc họ phải làm. Bạn cần nhớ điều này thì sẽ không cảm thấy khó chịu khi đứng trước mặt họ nữa. Hãy rèn cho mình có thói quen gần gũi với mọi người, như vậy bạn sẽ không khó chịu khi ở bên cạnh họ. Người ta thấy bạn thích họ thì họ cũng sẽ vui vẻ thôi. Biện pháp này còn có thể làm bạn sống vui vẻ, thái độ an nhàn hơn.
Thái độ an nhàn không thể có được nhờ trang phục, trang sức hay là cố ý lạnh nhạt. Thái độ phải tự nhiên, không nên quá coi trọng bản thân mình.
Công việc có thể loại bỏ mọi phiền muộn, nhưng trong công việc làm thế nào để ngăn chặn những nỗi phiền muộn nảy sinh? Điều quan trọng chính là không nên nói những lời quá tự tin.
"Nhiều chuyện tôi cho là đúng, nhưng khi làm thực tế thì tôi lại sai, vì vậy, tôi không bao giờ có những nhận định quá tự tin về bất cứ việc gì. Nếu tôi cảm thấy có điều gì không ổn với việc sắp xảy ra thì tôi sẽ vứt bỏ ngay.” Đây là lời tâm sự của nhà khoa học Ê-đi-xơn, các nhà khoa học vĩ đại khác cũng có cùng suy nghĩ như vậy. Phải biết co giãn, phải có dũng cảm tuỳ cơ thay đổi phán đoán, điều này còn quan trọng hơn cả việc kiên trì nhất quán không mâu thuẫn.
Nhưng quan sát từ phương diện khác, mọi người đều hy vọng chúng ta có thể nhất quán. Nếu người khác hiểu được mình ở vào vị trí nào, hiểu được chúng ta sẽ không thay đổi địa vị, thì họ dễ dàng đoán được hành động trong tương lai của chúng ta.
Frank-klin có một biện pháp rất hay khiến ông có thể thay đổi tâm trạng của mình lúc cần thiết, đồng thời khiến người khác không thể nói ông hay thay đổi. Ông đã rèn cho mình một thói quen, khi nói ý kiến của mình thì thường dùng những ngôn ngữ sống động, và trong 40 năm không có một ai nói là ông ấy đã nói một lời võ đoán nào.
Đây đòi hỏi phải có nguyên tắc "không nên nói những lời quá tự tin". Nếu bạn tuân thủ được nguyên tắc này thì khi bạn có nói sai điều gì bạn cũng không cần thiết phải thu lại lời mình đã nói. Bạn cần biết rằng, ý kiến hoặc niềm tin của bạn rốt cuộc cũng chỉ là ý kiến và niềm tin của bạn mà thôi, còn người khác, họ cũng có quyền có ý kiến và niềm tin của mình.
Ý kiến của chúng ta, cơ sở để căn cứ vào càng nông cạn thì càng dễ võ đoán và tự cho mình là đúng. Sự khẳng định thái quá của chúng ta thực chất chỉ là muốn che giấu những hoài nghi về ý kiến của chính họ.
Nếu như bạn phải chọn một giữa hai vấn đề khó khăn thì bạn phải cẩn thận không nên nghiêng về phía lợi ích của cá nhân. Nếu bạn không suy nghĩ cẩn thận thì bạn dễ dàng sẽ lựa chọn lợi ích cá nhân. Nhưng chúng ta không thích thừa nhận quyết định của mình là ích kỷ, và liệt kê ra hàng loạt những nguyên nhân khiến quyết định của mình xem ra không còn ích kỷ nữa. Đa số nguyên nhân bên ngoài chỉ là cái cớ mà thôi để bao biện cho cái quyết định hoàn toàn ích kỷ của mình.
(3) Biết tìm niềm vui trong công việc
Có niềm vui, có hứng thú thì con người sẽ tự giác làm việc hoặc là theo đuổi công việc mình hằng yêu thích. Hứng thú, niềm vui là một động lực khiến con người chăm chỉ, khiến con người kiên trì làm việc. Hứng thú, sở thích đã đem lại niềm vui cho con người.
Khi con người làm việc mình yêu thích thì luôn có cái cảm giác hưng phấn, thoả mãn đến lạ lùng. Không ai có sở thích kỳ lạ như Hoàng đế La Mã: ông rất thích bắt ruồi, còn Quốc vương Ma-ki-đôn lại rất thích làm đèn lồng, Hoàng đế nước Pháp thì thích làm khoá, sở thích này được coi như là một sở thích khiến mọi người kính trọng. Dù là có một số công việc, nghề nghiệp hàng ngày phải làm việc như một cỗ máy, với nhiều áp lực thì với ai đó cũng là một niềm vui, an ủi. Ngoài thời gian làm việc còn có thời gian nghỉ ngơi, ngoài thời gian lao động còn có thời gian chơi bời, nghỉ, đều liên kết với công việc, lao động và nghề nghiệp thành niềm vui. Hạnh phúc và niềm vui đều nẩy sinh trong quá trình lao động chứ không phải là lúc có kết quả.
Sở thích, hứng thú tốt nhất chính là ham muốn biết nhiều kiến thức. Những người giỏi phát huy trí tuệ, sức lực hừng hực ngoài việc hoàn thành công việc hàng ngày thì cũng có những thành quả nghiên cứu qua công việc mình yêu thích. Có người nghiên cứu khoa học, có người thì nghiên cứu nghệ thuật, còn đa số thì thích nghiên cứu văn học. Người có sở thích tao nhã không chuyên này là những người cao thượng và hạnh phúc. Tất nhiên, bất cứ sự việc gì cũng cần phải có mức độ của nó. Kể cả việc học hỏi kiến thức và say mê sở thích nào thì cũng không thể để nó tự do phát triển, nếu như phát triển thái quá thì sẽ làm cho tinh thần và sức lực của con người cạn kiệt, tinh thần suy sụp, việc chính của mình làm không tốt, việc phụ lại làm tốt, như vậy thì gốc ngọn đảo lộn.
Chúng ta đã thấy rất nhiều nhân vật vĩ đại đã kết hợp tốt cả suy nghĩ lẫn làm thực tế. Niu-tơn, nhà thiên văn học, toán học, vật lý học nước Anh chính là Cục trưởng Cục đúc tiền kiệt xuất. Hơ-xchen, nhà thiên văn học nổi tiếng người Anh cũng đảm nhận chức vụ tương tự và đã làm rất giỏi. Anh em nhà Hăm-bôn dù là trong lĩnh vực văn học, triết học, ngôn ngữ, và văn hiến, khoáng sản hay là trong lĩnh vực ngoại giao, quản lý nhà nước thì đều làm rất tuyệt vời.
Cho dù công việc có đơn điệu, khiến con người mệt mỏi đến mực nào nếu như bạn cố gắng nhìn mục tiêu của mình thì công việc sẽ khiến bạn cảm thấy thoả mãn.
Nhưng nhiều công việc đòi hỏi phải trả giá thật đắt thì mới giành được mục tiêu, nếu như bạn có công việc như vậy thì nên thay một công việc khác. Vì sự chán ghét đối với công việc sẽ thấm sâu vào từng ngõ ngách của cuộc sống.
Nói cho cùng, nếu như công việc đáng để bạn cố gắng mà bạn vẫn chán nản thì hãy nghĩ cách "biến bất mãn thành linh cảm".
"Biến bất mãn thành linh cảm” sẽ kích thích bạn thành công. Anh-xtanh không hài lòng, vì định luật Niu-tơn không thể giải đáp được vấn đề của ông. Do đó, ông đã không ngừng nghiên cứu khoa học và tự nhiên và cuối cùng đã phát minh ra thuyết tương đối. Do lý luận này nên thế giới mới phát hiện ra phương pháp tách các nguyên tử, hiểu được bí mật chuyển biến giữa vật chất và năng lượng, từ đó chinh phục bầu trời và hoàn thành được những việc đáng kinh ngạc.
Tất nhiên không phải ai cũng như Anh-xtanh, những kết quả của việc chúng ta biến bất mãn thành linh cảm chưa chắc đã thay đổi được thế giới này; nhưng có thể thay đổi được thế giới của mình, khiến chúng ta cố gắng hướng về mục tiêu của mình.
Nếu như công việc hay hoạt động của bạn không được như ý muốn, trong lòng muốn bỏ và bị mọi người nói là cái kim trong mắt thì bạn hãy thử thay đổi công việc, dốc hết niềm vui của mình vào một công việc khác.
Thay một công việc không dễ, vì cần phải điều chỉnh khả năng, cá tính thích hợp làm mình vui. Nếu đúng như vậy thì cần thay đổi cách nhìn nhận, cách này sẽ biến thái độ tiêu cực của bạn thành tích cực.
Nếu bạn rèn được ước vọng mãnh liệt làm như vậy thì có thể dùng cách nhìn và thói quen mới để thay đổi những cái vốn có. Trước khi thay đổi cách suy nghĩ và thói quen của mình thì cần phải chuẩn bị đối mặt với xung đột tâm lý và đạo đức. Chỉ cần bạn bằng lòng trả giá thì tất có thành công. Có thể bạn cảm thấy chi trả khoản trả góp hàng tuần rất vất vả, nhất là vài tuần trước, nhưng khi đã trả xong rồi thì cá tính mới sẽ phát huy sức mạnh kiềm chế, thói quen cũ sẽ mất. Như vậy bạn sẽ vui hơn, vì việc bạn làm là đúng với sở trường của mình.
Trong thời gian nội tâm đang giành giật, bạn cần phải giữ gìn sức khoẻ, tâm lý và để bảo đảm thành công.