III. Hình thành tinh thần học tập
Phần lớn mọi người đều mong muốn đạt được mục tiêu và sống theo cách riêng của mình. Nhưng họ cũng nhận thấy rằng từ những năm mười mấy tuổi cho đến khi trưởng thành họ đều gặp phải những khó khăn giống nhau, đó là: Chúng ta muốn sống theo cách nào? Chúng ta phải làm gì để cho cuộc sống có ý nghĩa và mang lại những điều mà ta tìm kiếm? Chúng ta làm sao có thể biết được mình đã lựa chọn nghề nghiệp và mục tiêu một cách đúng đắn.
Tất cả đều là những vấn đề rất quan trọng. Chúng ta không nên lấy công việc tìm được đầu tiên sau khi ra trường làm sự nghiệp cả đời. Chúng ta cần để bố mẹ, thầy cô giáo hoặc tham khảo ý kiến của bạn bè quyết định nghề nghiệp cho bạn chứ đừng để nhân tố kinh tế ảnh hưởng tới mục tiêu lâu dài của mình. Trước khi có thể nắm bắt được mục tiêu bạn còn phải làm một việc, đó là tích luỹ những kiến thức bắt buộc.
1. Đọc sách hay không bao giờ thừa
Nhà triết học Su-crát thời Hy Lạp cổ cho rằng “Tri thức là lương thiện, vô thức là tà ác". Đồng thời ông cũng cho rằng mỗi người trong chúng ta nên hình thành đặc điểm cá nhân mạnh mẽ của mình.
Trong vở “Hăm-lét”, Sếch-xpia đã giải thích về đặc điểm cá nhân của chúng ta, chúng ta phải có trách nhiệm nhận ra đặc điểm này. Chúng ta cần sống theo tâm niệm từ đáy lòng mình. Điều này có nghĩa cần thành thực với bản thân, đồng thời cần tôn trọng lợi ích của người khác.
Vì vậy chúng ta cần phải có kế hoạch đọc sách để tu dưỡng bản thân. Cần đọc truyện ký và tự truyện về những người thành công. Khi đọc những câu chuyện về Ha-ri-sơn Pho, Lin-côn, Ê-đi-xơn, Ca-nê-gi và Oa-sinh-tơn mà không thấy cảm động thì quả là lạ. Chúng ta cần so sánh các nhân vật này với mình. Khi chúng ta thấy họ thành công thì cũng sẽ tin tưởng mình cũng có thể thành công như vậy.
Bạn cần lắng nghe diễn thuyết của những nhà xây đắp phần hồn nhân loại, lời nói của các vị giáo sư. Như vậy bạn sẽ nâng cao kiến thức về mọi phương diện. Chỉ cần có thể xây dựng tâm hồn nhân loại thì cho dù đó là một cuốn sách, một bài diễn thuyết, một bộ phim hay một chương trình tivi cũng đều có thể xây dựng tâm hồn và hình tượng cái tôi cho bạn.
Những người nghe đài theo giờ quy định đều là những người vui vẻ nhất, thích ứng nhanh nhất. Khi bạn cảm thấy lạc quan thì cuộc sống của bạn sẽ đầy giá trị.
Đọc sách cần có kế hoạch, nhưng trước hết bạn hãy tập thói quen đọc sách. Những người không đọc sách thường kiếm cớ “không có thời gian”. Đó chỉ là “cái cớ của những kẻ thất bại”, dù bận đến đâu, chúng ta đều có thể làm những việc cần làm và những việc muốn làm. Trong đó đọc sách hay là một trong những việc cần làm.
2. Học cách quan sát bằng đầu óc
Quan sát là một quá trình học tập. Khả năng quan sát có tới 9/10 là nhờ công dụng của não bộ.
Giáo sư Sa-mu-en Ram-sa đã từng nói về quá trình tâm lý của cái nhìn như sau: “Phần lớn quá trình nhìn đều không phải do mắt tạo thành. Tác dụng của mắt giống như bàn tay; nó có thể “mở rộng” để thu lượm “những thứ” vô nghĩa và chuyển vào não; não bộ sẽ chuyển “những thứ” này vào ký ức, đợi sau khi não bộ giải thích bằng phương pháp so sánh chúng ta mới thực sự “nhìn được” những thứ đó.”
Một số người sống cả đời cũng không thấy được sức mạnh và ánh hào quang ở xung quanh mình. Chúng ta không nhìn thấy những thông tin mà mắt đem lại, chúng ta thường chỉ “nhìn” nhưng không thực sự là “thấy”. Tuy chúng ta tiếp nhận ấn tượng của thực thể nhưng không nắm bắt được ý nghĩa thực sự của nó. Nói một cách khác, chúng ta đã không dùng PMA để xử lý những ấn tượng được đưa về não bộ.
Lý do liệu có phải cần kiểm tra lại thị giác tâm hồn của bạn? Thị giác của tâm hồn cũng chuyển biến giống như thị giác của cơ thể.
Hai bệnh thường gặp ở mắt là cận thị và viễn thị. Nó chính là hai hiện tượng biến dạng chủ yếu của thị giác tâm hồn.
Người “cận thị” về mặt tâm lý thường coi nhẹ những vật thể ở xa. Họ chỉ lưu ý đến những vấn đề trong tầm tay chứ không lập kế hoạch cho tương lai, vì vậy không thể nhìn thấy cơ hội có thể thuộc về mình. Nếu bạn không lập kế hoạch, đề ra mục tiêu, tạo tiền đề vững chắc cho tương lai thì bạn chính là người cận thị.
Xét từ một phương diện khác, những người viễn thị về mặt tâm lý thường coi nhẹ cơ hội ngay trước mặt. Họ không nhìn thấy cơ hội tốt ở ngay bên cạnh mình, mà nhìn thấy viễn cảnh không liên quan gì đến hiện tại. Họ không làm việc từng bước một, họ muốn bắt đầu từ đỉnh điểm.
Vì vậy, trong quá trình học quan sát, bạn phải đồng thời hình thành con mắt nhìn xa và nhìn gần. Nếu một người biết học được cách quan sát kỹ những vật trước mắt, thì thực sự là rất tốt.
Những người thiển cận và những người đặt tầm nhìn quá cao xa đều có vấn đề. Người như vậy chỉ nhìn thấy những vật thấp hơn mũi chứ không hề để ý tới những vật ở xa. Họ không hiểu được sức mạnh của kế hoạch, và cũng không biết dùng giá trị của việc dùng thời gian suy ngẫm. Họ chỉ mải ứng phó với các vấn đề trước mắt, không biết tranh thủ cơ hội mới và tìm kiếm các con đường rộng lớn.
Trong cuộc sống thường ngày, có điều gì khiến cho bạn phiền não không? Bạn có thể nghĩ cách để khắc phục, nghĩ ra cách khéo léo vừa có lợi cho mình vừa có lợi cho người khác không? Rất nhiều người đã tìm ra nhiều phát minh trong quá trình khắc phục những vướng mắc của mình. Những người phát minh ra kẹp giấy, khoá và cúc đồng cũng vậy. Hãy quan sát xung quanh và học cách quan sát sẽ giúp bạn có được lợi ích vô hạn.
3. Phát huy sức mạnh của trí nhớ
Não bộ của người cũng giống như ngân hàng vậy, mỗi ngày bạn tích luỹ một ít suy nghĩ, dần dần sẽ hình thành ký ức. Khi bạn trầm tư suy nghĩ một vấn đề gì đó tức là bạn đang tự hỏi ngân hàng trí nhớ của mình. Trí nhớ sẽ cung cấp ngay lập tức những tài liệu ban đầu cho việc suy nghĩ.
Thủ quỹ của ngân hàng trí nhớ rất đáng tin cậy và không bao giờ làm bạn thất vọng. Nếu bạn nói “Thủ quỹ, hãy tìm cho tôi những tài liệu minh chứng “Tôi không bằng những người khác” mà trước đây tôi cất giữ.” Thì thủ quỹ sẽ trả lời bạn thế này: “Thưa ngài, không vấn đề gì, ngài nên nhớ lại kinh nghiệm thất bại của hai lần trước xảy ra như thế nào; hãy nhớ lại lời thầy giáo nói ngài không thể hoàn thành được việc gì thế nào khi ngài mới chỉ học lớp 5; nghĩ xem ngài đã vô tình nghe thấy sự bàn luận về ngài thế nào...”
Thủ quỹ trí nhớ sẽ lôi ra hàng loạt các biện pháp chứng minh bạn bất tài. Nhưng nếu bạn nói với nó thế này: “Thủ quỹ, tôi rất khó có thể quyết định, có thể xây dựng cho tôi một ít tư liệu về lòng tự tin không?”
Hễ có yêu cầu là thủ quỹ trí nhớ sẽ đáp ứng, và sẽ tìm ra những quan niệm đúng theo yêu cầu của bạn. Chính vì vậy mới gọi đó là ngân hàng trí nhớ của bạn.
Thiếu tự tin tức là do việc “quản lý trí nhớ không tốt” gây ra. Hai biện pháp dưới đây có thể giúp bạn quản lý ngân hàng trí nhớ có hiệu quả và tạo lập được lòng tự tin cho mình.
1. Chỉ tích luỹ những suy nghĩ tích cực: Ai cũng nhiều lần rơi vào tình trạng không vui, bối rối hay nản lòng, những kẻ thất bại sẽ luôn canh cánh điều đó trong lòng, luôn chìm đắm trong những điều không vui đó và để sự thất bại dẫn đường cho ký ức... Họ không thể tiến bộ, không thể nhớ tới hoàn cảnh ít hơn một chút và kết quả là không thể nào ngủ được. Nhưng những người thành công đầy tự tin thì dùng phương pháp hoàn toàn trái ngược để giải quyết khó khăn, họ hiểu rằng chỉ nên tích luỹ những suy nghĩ tích cực vào ngân hàng trí nhớ mà thôi.
Nếu trước khi đi làm vào mỗi buổi sáng, bạn đều bỏ vào hộp trục cong ôtô vài thứ bẩn thỉu, thì chiếc ôtô này sẽ ra sao? Bộ phận khởi động vốn hoàn hảo lập tức gặp trục trặc. Những chuyện như vậy gây cho bạn cảm giác tiêu cực cùng một ý nghĩ ngán ngẩm, đồng thời nó cũng làm hao mòn động cơ vốn rất nhạy. Cách nghĩ tiêu cực này lại tạo ra cảm giác lo lắng, ức chế và tự ti. Trong khi người khác tiến lên không ngừng, bạn lại mắc kẹt bên lề đường.
Khi bạn suy nghĩ độc lập, ví như lúc một người đang ăn hoặc lái xe, hãy cố gắng nhớ lại những chuyện vui vẻ, tích cực, làm khuấy động ngân hàng trí nhớ, điều này sẽ làm tăng sự tự tin nơi bạn, làm cho bạn cảm thấy “thực sự tốt đẹp”, đồng thời giúp cho cơ thể bạn ở vào trạng thái bình thường.
Sau đây là một mẹo rất hay: Mỗi ngày trước khi đi ngủ, cất vào trong ngân hàng trí nhớ của bạn những suy nghĩ tốt đẹp, nhớ lại những gì phải cảm ơn: vợ chồng, con cái, bạn bè và cả sức khoẻ của bạn; nhớ lại ngày hôm nay đã nhìn thấy người khác làm được những việc tốt gì; nhớ lại mình có được thắng lợi hoặc thành công nho nhỏ gì; nghĩ kỹ lại một chút bạn sẽ thấy đó là vô vàn lý do để bạn sống vui tươi.
2. Chỉ rút ra những suy nghĩ tích cực từ ngân hàng trí nhớ của bạn
Vấn đề tâm lý của một người bất kể là mức độ thế nào, chỉ cần không nghĩ một cách tiêu cực về quá khứ, mà chỉ suy nghĩ tích cực, thì bệnh tình có thể chữa khỏi.
Không được tạo ra trở ngại tâm lý, phải chế ngự những suy nghĩ không vui về quá khứ khi bạn nghĩ đến bất kỳ hoàn cảnh nào, phải chuyên tâm vào điểm tốt đẹp, đồng thời quên ngay những điểm không tốt. Khi bạn phát hiện ra bạn đang có một vài suy nghĩ tiêu cực, thì phải dừng ngay hoạt động suy nghĩ.
Đây là điều quan trọng khích lệ chúng ta: Chỉ cần bạn bằng lòng hợp tác, những ký ức không vui sẽ dần dần tiêu tan, chúng sẽ không còn chỗ dung thân trong ký ức nữa.
Tóm lại, chỉ cần chúng ta nén lại hồi tưởng về những việc không vui, thì dễ dàng quên chúng đi. Chỉ cần lấy ra từ ngân hàng trí nhớ những quan niệm tích cực, còn lại, để cho nó tiêu tan. Cứ như vậy, sự tự tin sẽ ngày càng lớn mạnh. Khi bạn cự tuyệt với những suy nghĩ về quan niệm tiêu cực, tự phủ định, cũng chính là bạn đã tiến được một bước dài trong việc khắc phục nỗi sợ sệt.
4. Tiếp nhận sức mạnh từ vĩ nhân
Hãy treo trong phòng bức chân dung của một vĩ nhân cao thượng, lương thiện, hoặc nếu có thể là ảnh của bạn bè cũng được. Người ấy cho ta một tính cách cá nhân thân thiết, khi nhìn thấy hình ảnh, chúng ta như hiểu thêm về con người trong ảnh, quan hệ cũng trở nên thân thiết hơn. Nó làm cho ta liên hệ tới người cao thượng hơn ta, xuất sắc hơn ta. Dù chúng ta còn xa mới đạt tới trình độ của hình mẫu, nhưng do hình dáng người ấy luôn hiển hiện trước mặt, trong một chừng mực nhất định, chúng ta không ngừng tiếp cận, hoàn thiện mình.
Sức mạnh phẩm cách của một con người luôn luôn khêu gợi phẩm cách của người khác. Nó sẽ cộng hưởng, đây là một trong những vật trung gian phát sinh ảnh hưởng của nhân loại. Một người tình cảm sung mãn, tràn đầy sức sống vô hình trung sẽ dẫn dắt những người xung quanh. Hình mẫu này có sức cuốn hút mạnh mẽ, nó buộc người ta phải noi theo. Người đó sản sinh ra một sức sống, truyền hưng phấn qua mỗi một dây thần kinh, cuối cùng khiến cho họ toả sáng.
Truyện ký của tiến sĩ A-nốt đã đề cập đến ảnh hưởng của ông đối với thanh niên, ông nói: “Điều làm cho họ rung động, làm cho họ sùng bái một cách cuồng nhiệt như vậy không phải là do tài năng đích thực, học vấn uyên thâm và tài hùng biện của ông, mà là một thứ sức sống cộng hưởng, nó đến từ một loại tinh thần đang phát huy tác dụng trong cuộc sống, tác dụng này là sức khoẻ, sự trường thọ, nó không ngừng phát huy tác dụng là do sự kính nể của họ đối với thần kinh, tác dụng này bắt nguồn từ ý thức giá trị và trách nhiệm”.
Tinh thần vĩ đại luôn toả ra ảnh hưởng, nó không chỉ sản sinh ra sức mạnh, mà còn có thể giao lưu, thậm chí tạo ra sức mạnh. Những người vĩ đại, lương thiện có thể dẫn dắt kẻ khác, đương nhiên là được người đời sùng kính. Sự sùng kính phẩm cách cao thượng này luôn khiến cho tinh thần của mình thăng hoa, cứu vớt linh hồn khỏi sự nô dịch của chính mình, vì nô dịch chính mình là sự trói buộc lớn nhất của tiến bộ đạo đức. Số người này nổi tiếng thế giới bởi tư tưởng vĩ đại và những câu chuyện về họ, họ cũng đã tạo ra cho thời đại một nề nếp đạo đức tốt đẹp, chúng ta cũng cảm thấy mục tiêu hay mục đích của mình cũng có được sự thăng hoa.
Đại đa số những thanh niên có tấm lòng rộng mở đều sùng bái anh hùng, đặc biệt là người thích đọc sách. Ngược lại, người có bụng dạ hẹp hòi, nhỏ mọn thường không thật lòng khâm phục người khác. Đối với họ mà nói, điều bất hạnh là họ không nhận thức được, tất nhiên khỏi cần nói tới việc lĩnh hội được cái lợi của việc đọc sách.
Từ đó có thể thấy, một tấm gương tốt có thể ảnh hưởng đến nhiều người. Tấm gương chính là những đốm lửa, một khi toả sáng nhân gian, chúng sẽ biến thành nguồn sáng.
Học vấn truyền hết đời này sang đời khác, những câu chuyện về lòng dũng cảm gây xúc động lòng người, sống mãi với thời gian kia, chính là những đốm lửa, một khi nó ở trong tay những người có tài hoa tương xứng, có chung lòng nhiệt tình, có cùng mục đích, nó sẽ cháy lên thành biển lửa hừng hực, thành công và hy vọng chất chứa trong đốm lửa nho nhỏ này. Cũng tức là, những tấm gương đó khích lệ hết thế hệ này đến thế hệ khác, làm cho đốm lửa được truyền lại mãi. Người đi trước ảnh hưởng và khích lệ người đi sau, người đi sau lại khuyến khích, thôi thúc hậu duệ bằng hành động và thành tích của chính mình, cứ như vậy tre già măng mọc, tinh thần bất diệt.
5. Mười bước để có được trí tuệ
Tri thức chính là khởi điểm đi tới tương lai. Trí óc đã dần trở thành chủ nhân của cơ bắp. Bất kể là hiện tại hay tương lai, sự phấn đấu giành lấy cuộc sống vật chất và sinh tồn không còn quan trọng nữa, điều quan trọng là, trong sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, chúng ta sinh tồn và sống cuộc sống trí tuệ như thế nào? Chúng ta hy vọng cùng mọi người hợp tác giải quyết vấn đề, hơn nữa hai bên cùng có lợi, nhưng để làm được điều này, vấn đề chủ yếu là có đủ năng lực ngôn từ để diễn đạt tư tưởng của chúng ta hay không. Vì thiếu năng lực này tất sẽ gặp phải thất bại, thường xảy ra những hành vi bạo lực.
Đọc là phương pháp tốt nhất để có được kiến thức và tăng từ vựng. Trong quá trình đọc không ngừng, bạn thu được càng nhiều kiến thức liên quan đến tài năng thiên phú của bạn, càng nhiều kiến thức kỹ thuật, giúp cho bạn phát triển tài năng của mình. Chỉ cần đọc sách, bạn có thể diễn đạt suy nghĩ của mình một cách rõ ràng hơn. Bạn sẽ có năng lực tìm ra nhân vật mẫu mực tốt nhất, giúp bạn nhanh chóng đạt được thành công. Sự giáo dục mà bạn tiếp nhận càng nhiều, bạn sẽ càng vui vẻ. Bạn, tôi đều biết rằng, trí tuệ hoàn toàn không phải được quyết định bởi việc chúng ta biết bao nhiêu từ đơn, mà được quyết định bởi việc chúng ta sử dụng chúng như thế nào để diễn đạt ý tứ cho người khác. Trí tuệ cũng được quyết định bởi việc chúng ta có đánh giá tài năng của mình một cách chính xác hay không, và chúng ta phải sử dụng triệt để quyết tâm và hành động của chúng. Chúng ta hàng ngày đều nên nuôi sống trí tuệ bằng cách như vậy, tuyệt đối không thể ngừng việc học tập.
Dưới đây là các bước thu lượm trí tuệ:
1. Còn sống, còn học. Theo điều tra ở trường đại học, sinh viên lớn tuổi hơn bao giờ cũng có thành tích học tập cao hơn tỷ lệ bình quân là 10% so với sinh viên ít tuổi.
2. Khi đọc sách, nên đặt cuốn từ điển ở bên cạnh, gặp từ nào không rõ nghĩa, lập tức tra ngay, như thế mới khó quên từ đó.
3. Khi bắt đầu phải xây dựng hệ thống từ vựng tốt. Khoảng cách giữa người bình thường và người từ vựng phong phú chỉ có 3500 từ. Khi con bạn còn nhỏ, phải đọc sách cho chúng nghe, khả năng tiếp thu từ ngữ của chúng sẽ vượt xa sự tưởng tượng của bạn. Khuyến khích con bạn đọc sách, không nên lãng phí toàn bộ thời gian cho trẻ xem tivi.
4. Cân nhắc tới một lần trắc nghiệm khuynh hướng giới tính chắc chắn. Xem xem có thể tìm thấy một cuốn trắc nghiệm của quỹ Oóc-kna quanh khu nhà bạn sống hay không, cũng có thể tới các thư việc hoặc trường đại học gần đó để tìm.
5. Trước khi bạn quyết định, hãy tự hỏi mình: “Làm như vậy có đúng không? Làm như thế có ảnh hưởng tới những người liên quan hay không?” Sau khi tự hỏi như vậy, bạn sẽ không mắc phải sai lầm.
6. Khi con bạn lên bậc học PTTH, nên làm trắc nghiệm sở thích cho chúng. Vì lúc này chúng bắt đầu do dự chọn trường đại học hoặc trung học nào đây, hoặc muốn làm một việc gì đó ngoài xã hội. Muốn chúng thử tài năng bẩm sinh, đồng thời khuyến khích chúng, cũng có nghĩa là cho chúng một chiếc “cần câu”, trong cuộc sống tương lai, chúng có thể tự câu lấy “con cá” chúng muốn. Không nên gắn mục tiêu sự nghiệp của mình lên người con trẻ, trừ khi chúng tự mình quyết định theo nghề mà bạn chọn.
7. Trong tất cả các hành động của bạn, không nên ngừng đề cập, suy xét tới những việc mà bạn cho là đúng.
8. Làm cho mình và mỗi một thành viên trong gia đình một chiếc thẻ thư viện. Sách là cội nguồn của trí tuệ, chúng có thể dẫn dắt chúng ta tới một nơi mà chúng ta không thể đặt chân tới.
9. Không nên bỏ qua khoá học hàm thụ, giáo dục bổ túc và các cuộc hội thảo vào buổi tối hoặc cuối tuần. Ngoài ra, còn có một số chương trình giáo dục từ xa cũng tương đối tốt.
10. Tìm lấy một người mình tâm phục khẩu phục làm tấm gương. Mình phải là tấm gương thật thà, chính trực cho con cháu và cấp dưới. Nên đối mặt thật sự với cuộc sống, không nên trở thành “bù nhìn”, thờ ơ, lãnh đạm.