IV. Kìm nén tâm trạng sáng tạo ngưỡng mới
Khi cáu giận duy trì trạng thái nguội lạnh trái lại không có nghĩa là chúng ta nên dồn nén mãi sự phẫn nộ, mà là trong lúc thích hợp sẽ trút hết nó ra. Nói cách khác, chúng ta đem sự bực tức hoá giải thành một sức mạnh vô cùng lớn, khiến cho nó trở thành động lực đẩy chúng ta đến thành công.
“Động cơ trừng phạt” và “động cơ khuyến khích” đều tạo thành áp lực. “Động cơ trừng phạt” và cảm giác ức chế kết hợp lại với nhau sẽ nảy sinh ra áp lực tiêu cực, gọi là “bi thương“. Bi thương sẽ dẫn đến mê hoặc, hiểu sai, buồn rầu, cảm giác bất lực cũng như bệnh tật. “Động cơ khuyến khích” thì sẽ nảy sinh ra áp lực tích cực, gọi là “áp lực tốt”. Áp lực tốt sẽ dẫn dắt bạn đi đến mục tiêu, tạo ra sức sống, sức mạnh cũng như một cảm giác hạnh phúc.
Như thế, áp lực rốt cuộc là tốt hay là xấu? Câu trả lời đã khẳng định. Áp lực là tốt hoặc là xấu hoàn toàn phụ thuộc vào sự thúc đẩy mà bạn đạt được là “sự trừng phạt của thất bại", hoặc là “sự khích lệ của thành công”.
1. Áp lực là một động lực
Tổng thống Ma-kin-li mỗi lần ở vào tình huống vốn có thể tức giận thì ông lại nén sự tức giận của mình lại, điều này có thể chứng minh ông là một người có thể vượt qua mọi cửa ải. Ông có một phương pháp rất thông minh mà lại đơn giản, có thể giảm cơn thịnh nộ của đối phương.
Có mấy vị đại biểu, tổng thống cử một số người bán hàng thu thuế và đã bị kháng nghị. Trong đó người đứng đầu lại là một nghị sĩ, cao 6,2 thước Anh, tính tình rất thô lỗ, ông ta dùng giọng điệu phẫn nộ chửi tổng thống, toàn là những lời lẽ thô tục. Nhưng tổng thống không hề lên tiếng, mặc cho ông ta đi tiêu tốn sức lực của ông ta. Sau đó tổng thống nhẹ nhàng nói: “Bây giờ ông đã thấy tốt hơn một chút chưa?", sau đó tiếp tục nói: "Theo những từ ngữ mà ông đã nói, ông quả thực là không có quyền hiểu được tôi sẽ phái cử người nào, có điều tôi vẫn nói cho ông biết”.
Mặt của ông nghị sĩ đó dần đỏ lên, muốn xin lỗi, nhưng tổng thống đã cười và nói: "Bất kể người nào nếu không hiểu được sự thực, sẽ luôn dễ nổi khùng”. Sau đó giải thích sự thực của nó. Cách trả lời lạnh lùng và diễu cợt như vậy của Tổng thống Ma-kin-li đủ để viên nghị sĩ này cảm thấy ngôn ngữ thô lỗ mà mình dùng là sai lầm, mà lần phái cử này có lẽ là đúng. Đối phó rất thông minh kiểu này của ông đã khiến cho viên nghị sĩ kia hoàn toàn không có cách nào đối đáp lại được.
Khi viên nghị sĩ này quay về báo cáo kết quả thương lượng giải quyết thì chỉ có thể nói: “Thưa các ngài, tôi đã quên những gì tổng thống nói, có điều mọi cái ông ta nói đều đúng”.
Kết quả của sự nổi nóng, luôn là sự thừa nhận chính mình sai. Bạn có thể chế ngự không nổi cáu, chứng minh bạn đúng, đối thủ của bạn sẽ không có cách nào cả. Lạnh lùng hành động thì đối phương cũng sẽ lạnh lùng theo. Biện pháp của đối phương là muốn khích cho bạn nổi cáu mà từ đó làm ra những việc không hợp lý, khiến bạn hối hận sau việc đó. Rơi vào trong tình cảnh đó thì thật là ngu xuẩn. Một người không hề phản ứng trước sự phẫn nộ của bạn, bạn nổi cáu với anh ta thì thực sự chẳng có ý nghĩa gì. Đánh đổ sự cáu giận của đối phương, không có biện pháp nào tốt hơn là sự lạnh lùng.
Luật sư lớn Chóp-tơ dùng phương pháp này rất có hiệu quả. Khi xét xử vụ án, ông không những ngồi thoải mái dựa mình lên ghế, dùng tay ôm đầu hoặc duỗi thẳng chân, tay đút trong túi. Ông không bao giờ thể hiện sự phấn khích hay sự phẫn nộ. Ông dường như coi xử án như một câu chuyện cười; chẳng có gì tranh luận, mà là một cuộc biểu diễn. Tính hài hước đó của ông, khiến cho toà án tràn ngập tiếng cười. Hét lên hoặc phẫn nộ với ông là điều không thể.
Phương pháp lạnh lùng này, nếu khiến cho đối phương cáu giận thì càng có hiệu lực. Đối phương vốn muốn khích bạn phẫn nộ để giành chiến thắng, nhưng lại bị thái độ lạnh lùng của bạn làm cho phẫn nộ, đây chẳng phải là điều đáng buồn cười sao?
2. Tức giận có thể chuyển hóa thành động lực sự nghiệp của bạn
Nếu khi bạn nghĩ bạn sẽ tức giận thì trước hết bạn hãy nghĩ tới kết quả của cơn tức giận này. Nếu như bạn biết tức giận sẽ làm tổn thất lợi ích của bạn, vậy thì tốt nhất bạn hãy kiềm chế bản thân, bất kể sự kiềm chế này mất bao nhiêu công sức đi nữa.
Nếu nói như vậy, một người sẽ không bao giờ tức giận sao? Điều này cũng không đúng. Có rất nhiều người đã nghĩ sai về điểm này. Họ đã đưa ra rất nhiều ví dụ để nói rằng tức giận là không tốt, do đó cho rằng một người sẽ không bao giờ phải tức giận, điều đó là sai.
Đó là bởi vì chúng ta rất dễ phẫn nộ không đúng lúc, và không phải vì thế mà chúng ta không bao giờ phẫn nộ. Do đó khi phẫn nộ phải nhìn thời cơ, trong cuộc sống phẫn nộ có giá trị rất cao, sử dụng đúng chỗ sẽ phát huy hiệu quả tốt.
Có những nhân vật thiên tài đã từng điều khiển người khác, vượt qua mọi trở ngại và phát huy được sức mạnh. Những tình cảm mãnh liệt bao gồm cả sức mạnh.
Vua đường sắt Xi-ơ chính là một ví dụ. Khi ông tức giận, tất cả mọi người đều phải trốn đi, ông không chịu nổi những kẻ bất tài; những kẻ này cần trốn khỏi ông. Đối với những kẻ bất tài bao gồm cả những người lười biếng, những kẻ không có đầu óc, đặc biệt là những người không đáng tin cậy, cơn tức giận của ông thường bốc lên. Những người này trước cơn tức giận của ông thì thường phải trốn cho thật nhanh, thế là ông liền trấn tĩnh lại. Ông lại rất nhẹ nhàng và thân mật với những người chăm chỉ. Những người lại không bao giờ gặp phải những cơn tức giận của ông, chưa từng nghe ông nói một câu nào thô lỗ.
Khi bạn tức giận, cần phải ghi nhớ nguyên tắc sau: Bạn cần làm một việc có mục đích. Không nên áp chế mọi hành vi, bởi vì sự ép buộc sẽ làm tăng căng thẳng, khiến người ta chịu không nổi. Nếu là một việc bạn muốn làm thì việc đó phải có giá trị.
Phẫn nộ có thể trở thành nguồn động lực phía sau sự nỗ lực. Khi một cỗ máy với động cơ hoàn hảo chuyển động không hề phát ra tiếng động, nhưng đằng sau nó lại là sức mạnh của động cơ cực lớn. Một cỗ máy nhỏ bé yếu ớt mà chạy ầm ĩ, ngoài biểu hiện của âm thanh ra bên ngoài xem ra dường như nó có một sức mạnh rất lớn, nhưng loại máy móc này vận hành không hề nhịp nhàng, nếu phía sau có một sức mạnh rất lớn, thì sẽ có thể làm cỗ máy hỏng hóc nặng.
Cũng giống như thế, nếu gặp phải khó khăn gì, bạn thường cảm thấy sốt ruột không yên mà vô tâm làm việc, thì cũng giống như tạm thời dừng cỗ máy lại (không làm một chút việc nào cả), đâu biết nếu không hoạt động trong thời gian dài, cuối cùng cũng giống như chiếc xe ô tô cũ nát, bị đưa vào bãi phế liệu.
Khi tức giận, điều quan trọng là khiến cho “nỗi bực tức" tiến lên phía trước giành được sự chỉ lối đúng đắn, để tránh dồn nén, một ngày nào đó bùng lên không thể dập tắt nổi. Khi muốn tạo một cỗ máy, vừa có thể lợi dụng "nỗi bực tức", hơn nữa phải dùng nó tỉnh khô như không, thì sẽ rất có hiệu quả. Nhưng có lức “bực tức “ quá nhiều, máy móc theo không kịp, thì nhất định phải dùng một loại van an toàn đóng chặt hơi lại.
Có lúc, con người sẽ tự nảy sinh sự vô ý thức mà vô cùng điên loạn, chính là vì họ chỉ biết kìm nén bực tức trong lòng, mà không biết chuẩn bị một pít-tông đóng kín. Nhưng giả dụ nếu thét lên điên cuồng, vò đầu bứt tai, đập chén đập bát, dùng sức mạnh đóng sập cửa... đều không phải là pít-tông tốt, vì làm như vậy sẽ khiến cho trong lòng chúng ta khó có thể chịu đựng được một mặt trần trụi hiện ra, không những khiến cho mọi người chú ý mà còn trở thành trò cười, còn sẽ để lại cho chúng ta vết thương không có gì bù đắp nổi.
3. Nên tìm phương thức trút giận hợp lý
Nếu như chúng ta thường xuyên nổi nóng, tức giận vì những việc nhỏ, sau đó bình tĩnh lại, như vậy sẽ được giữ vững tinh thần để chuẩn bị ứng phó với những việc đại sự khác. Bởi vì những việc lớn luôn đòi hỏi chúng ta phải có một khả năng tự khống chế cực lớn. Nếu những bực mình nho nhỏ không được giải toả, lâu dần sẽ tích tụ lại thì khi đối mặt với những việc lớn, căng thẳng hơn sẽ hoàn toàn không thể tự khống chế được mình để giải quyết công việc được.
Có một điều quan trọng cần lưu ý là sau khi trút giận xong, hãy để tinh thần được hoàn toàn thả lỏng, như vậy chúng ta mới thấy hết được hiệu quả của việc giải toả đó.
Tức giận chính là biểu hiện chứng tỏ rằng chúng ta đang ở trạng thái muốn thoát ra khỏi những bức bối khó chịu trong lòng. Với những người có sức sống mãnh liệt thì muốn thoát khỏi trạng thái này họ bắt buộc phải có một sự phản ứng thật sự mãnh mẽ.