IV. Lút-vích: Vua đóng tàu thế giới huy hoàng nhất, trầm lặng nhất
Khi Lút-vích còn trẻ, rất ít khi có tiền mặt để tiêu, có tới mấy lần đứng bên bờ phá sản. Về sau, số tải trọng tàu mà ông có còn nhiều hơn cả vua đóng tàu Hy Lạp Âu-na-xít. Muốn hỏi xem bản lĩnh của ông là ở chỗ nào? - Ông giỏi dùng tiền vay được để kiếm tiền...
Ông là một người giữ bí mật cực độ, con người Đa-ni-en Lút-vích này! Ông giống như một ẩn sĩ sống trên tầng cao nhất của một ngôi nhà chung cư ở Ma-hát-tơn, nơi làm việc cũng chỉ cách đó vài con phố. Ông luôn luôn đi bộ đi làm. Ông đã hơn 70 tuổi. Vì trước đây phần lưng bị thương nhẹ, nay hơi có chút gù gù. Khi ông đi một mình trên phố, từng bước chậm rãi đi về phía trước, dễ bị người khác lầm tưởng là một người về hưu buổi sáng thức dậy đi tản bộ, hít thở không khí trong lành.
Ông không trả lời phỏng vấn của phóng viên báo chí đã lâu lắm rồi. Cho dù có tiếp, cũng giữ im như thóc, không tiết lộ một chút một ít thông tin nào, từ những việc đại sự tin tức quan trọng cho tới những việc nhỏ nhặt, ông đều giữ im lặng như nhau, không nói một chữ.
1. Đặc trưng lớn nhất là giữ im như thóc
Năm 1957, Lút-vích phá lệ tiếp phóng viên tờ tạp chí “Những người giàu có” San-tét. Tờ tạp chí này đưa tin nói đây là lần gặp phóng viên đầu tiên trong đời Lút-vích - cho dù khi ấy ông dường như không có ý thay đổi tác phong của mình. Chẳng hạn, San-tét nhắc tới, con người đã hay lần kết hôn Lút-vích này nói mình không có con. Trên thực tế, người vợ trước của ông đã sinh cho ông một con gái. Việc này có quan trọng không? Chưa chắc. Nhưng sai sót nhỏ đặc biệt này đã cho thấy tính cách của Lút-vích: Ông vẫn không muốn người khác biết tình cảm thật của mình. Vì vậy, trong bài viết của mình, San-tét than nói: “Một đặc trưng rõ rệt nhất của Lút-vích là cả đời ông giữ im như thóc”.
Hiện nay ông vẫn không hay mở miệng, trợ thủ của ông cũng giống như ông. Khi phóng viên gọi điện thoại tới tổng công ty Niu Oóc của Lút-vích, nhân viên trực tổng đài nói rõ ràng, trong công ty không có người nào tên là Đa-ni-en Lút-vích - chí ít là trong danh sách mà cô ta quản lý là như vậy. Nếu như bạn thêm một bước nữa tới tận nơi hỏi thăm, cho dù có chào Lút-vích một cái, hay tình cờ ông bước vào, cũng không có ai thừa nhận biết ông là ai, nói cho bạn biết ông đang làm gì, hay làm thế nào để có thể gặp được ông.
Nhưng con người Lút-vích này không phải là không có thật. Dấu chân của ông có thể tìm thấy được ở khắp thế giới. Số tải trọng tàu mà ông có đứng đầu toàn thế giới, nhiều hơn cả Xta-phây Ni-át hay Âu-na-xít. Hai vua đóng tàu người Hy Lạp này thường thích đưa ra những tin tức thêu dệt, nổi trội hơn Lút-vích nhiều, nhưng nếu như tính về số tải trọng tàu, thì lại không bằng ông.
Lút-vích còn một mình có một công ty cho vay vốn, chí ít là cổ đông lớn của họ. Ông còn có rất nhiều khách sạn, văn phòng làm việc, bất động sản ở ngay trên nước Mỹ và ở nước ngoài, cùng với việc khai thác các mỏ ngầm và tài nguyên thiên nhiên từ châu Âu cho tới Mê-xi-cô, việc khai thác dầu mỏ ở Flo-ri-đa và Pa-na-ma và luyện các chất hoá học dầu mỏ.
Ông đã tạo ra được một món của cải khổng lồ trong bầu không khí im lặng đáng sợ. Từ nhiều năm nay, ông cùng vợ mình sống trong một ngôi nhà không mấy bắt mắt tại một thị trấn nhỏ Đa-ri-an ở ngoại ô bang Cô-nát-ti-cớt.
“Chúng tôi gần như chưa bao giờ gặp họ”, một người là hàng xóm của họ 17 năm nói, “Họ chưa bao giờ tham gia một bữa tiệc cốc tay nào trong thị trấn hay các hoạt động ở đây. Không ai biết được thân phận thật sự của họ. Chúng tôi luôn cho rằng ông ấy là người đại loại như viên chức cao cấp của ngân hàng, anh biết đấy, sống dựa vào đồng lương, có lẽ mỗi năm kiếm được 40 ngàn đôla, cũng không có gì ghê gớm cả”.
Lút-vích năm xưa là một người cao lớn, khoẻ mạnh, đầy vẻ đẹp nam tính. Ông sinh ra tại một thành phố nhỏ ven hồ ở bang Mi-chi-gân vào tháng 6 năm 1897. Cha ông là một người môi giới bất động sản, bản thân mình cũng kinh doanh bất động sản, cuộc sống dễ chịu, nhưng không phải là rất nhiều tiền. đa-ni-en hồi trẻ rất thích chơi thuyền, thấy tàu là xem. Khi 9 tuổi, ông phát hiện một chiếc tàu máy nhỏ bị chìm. Ông đã mua lại với giá 25 đôla, món tiền này là do ông làm công việc vặt và tích góp được từ cha ông. Ông vớt tàu lên, bỏ ra cả một mùa đông sửa lại nó. Mùa hè năm sau, ông cho thuê chiếc tàu, kiếm được 50 đôla Mỹ. Đây là kinh nghiệm đầu tiên trong sự nghiệp vận tải tàu thủy của ông. Ông vô cùng vui mừng, nhất là khi ông biết mình đã kiếm được một món tiền.
Khi ông hơn 10 tuổi, cha mẹ ông đã ở riêng, ông cùng với cha tới cảng A-thơ của bang Tếch-dát, một cảng nhỏ đóng tàu. Cha ông tìm được ở đó một số cơ hội kinh doanh bất động sản.
Đa-ni-en vẫn mê mệt tới tàu thủy, không còn cả tâm trí nào để học trung học nữa, nên đã nghỉ học tới làm việc ở bên bờ biển. Lênh đênh mấy năm, về sau dừng lại ở một nhà máy động cơ hải quân. Nhà máy cử ông đến các cảng trên toàn quốc, giúp họ lắp động cơ vào tàu. Đây là lần đầu tiên ông làm việc dưới quyền người khác duy nhất trong đời. Ông thích công việc đó, thêm nữa còn phát hiện thấy tay nghề của mình cũng không tồi, thế là mỗi khi rỗi rãi ông bèn một mình lắp đặt động cơ cho người khác.
Về sau những công việc mà ông nhận nhiều tới mức làm không xuể, nên ông từ bỏ công việc ở nhà máy.
Trong 20 năm sau đó, có tới vài tháng ông lại mong được làm việc cho người khác. Khác với những người khác trong cuốn sách này, Lút-vích không phải là giành được thành công từ rất sớm. Ông đi từ cảng này đến cảng khác, mua tàu bán tàu, cho thuê sửa chữa tàu, có lúc kiếm được tiền, có lúc thua lỗ. Ông rất ít khi có tiền mặt để tiêu, gần như luôn luôn nợ nần, có tới vài lần đứng bên bờ phá sản.
Khi 24 tuổi, hoạ vô đơn chí, thùng dầu của một chiếc tàu bị nổ, ông đã bị thương. Khi ấy ông đang ở trong khoang tàu. “Lý do ông ở trong khoang tàu là,” một viên chức cao cấp trước kia của Lút-vích nói, “có hai thuyền viên bị ngất vì khói. Ông xuống cứu họ ra. Sau vụ nổ đó, suốt đời ông bị đau lưng. Nhưng nếu anh hỏi lưng ông ấy tại sao lại bị thương, thì ông ấy chỉ nói: “Chà, đó chỉ là một sự việc ngoài ý muốn mà thôi”. Nhiều người cho rằng đó là một vụ tai nạn ô tô. Đa-ni-en chính là con người như vậy, không bao giờ nói về mình cả".
Thời kỳ cuối những năm 30, khi Lút-vích gần 40 tuổi, cuối cùng ông đã đặt được nền tảng cho món của cải khổng lồ hiện nay của mình. Ông phát hiện ra giá trị của việc vay tiền.
Đúng, trước kia ông đã từng vay tiền, từ năm lên 9 tuổi ông đã vay tiền của cha để mua tàu, lịch sử vay mượn của cả đời ông đã bắt đầu. Ông còn chưa tới mức lợi dụng tiền của người khác để tăng thêm sức mạnh kiếm tiền của mình".
2. Hai bước trong lợi dụng vay tiền để kiếm tiền
Công thức vay tiền để thành công của Lút-vích có hai bước:
Bước thứ nhất, ông chuẩn bị vay tiền để mua một chiếc tàu hàng, sửa thành tàu chở dầu (chở dầu có thể kiếm lời nhiều hơn so với chở hàng). Ông đến mấy ngân hàng ở Niu Oóc để bàn chuyện vay tiền. Mọi người thấy cổ chiếc áo sơ mi của ông bị sờn rách, hỏi ông có gì có thể thế chấp hay không. Ông thừa nhận mình không có gì để thế chấp cả. Nhưng ông có một chiếc tàu chở dầu cũ trên nước - chính là chiếc tàu khiến cho ông bị thương ở lưng, có lẽ ông có thể tận dụng chiếc tàu của mình để vay một món tiền.
"Ông ấy đến ngân hàng này," người của Ngân hàng Express nhớ lại nói, "Nói với chúng tôi, ông ấy cho công ty dầu mỏ gì gì đó thuê chiếc tàu chở dầu. Mỗi tháng ông ấy nhận tiền cho thuê, vừa vặn có thể hàng tháng trả một phần món tiền mà ông ấy muốn vay. Vì vậy, ông ấy kiến nghị giao hợp đồng thuê cho ngân hàng, do ngân hàng tới công ty dầu mỏ đó thu tiền thuê, như thế có nghĩa là ông ấy trả góp".
Cách làm này nghe có vẻ hơi hoang đường, nhiều ngân hàng không muốn chấp nhận. Nhưng trên thực tế, việc này tương đối an toàn đối với ngân hàng. Uy tín của bản thân Lút-vích có thể không phải là vạn nhất có xảy ra điều gì, nhưng uy tín của công ty dầu mỏ kia thì lại tương đối đáng tin cậy. Ngân hàng có thể dám chắc công ty dầu mỏ hàng tháng trả tiền không có vấn đề gì, trừ khi có tai hoạ kinh tế to lớn bất ngờ xảy ra. Lùi lại một bước để suy nghĩ, nếu như kết quả của cách làm cải tạo tàu chở hàng thành tàu chở dầu của Lút-vích cũng thất bại như những cách làm khác, nhưng chỉ cần chiếc tàu chở dầu cũ và công ty dầu mỏ kia tiếp tục tồn tại, thì ngân hàng không sợ không thu được tiền. Sự thông minh của Lút-vích là ở chỗ lợi dụng uy tín của công ty dầu mỏ kia để tăng thêm uy tín của mình.
Kết quả là ngân hàng đã cho ông vay tiền. Lút-vích đã mua chiếc tàu chở hàng cũ mà mình muốn, cải tạo thành tàu chở dầu, lại cho thuê, sau đó lại lợi dụng nó để vay một món tiền khác, từ đó lại mua một chiếc tàu khác.
Tình hình này tiếp diễn vài năm. Mỗi lần sau khi thanh toán hết nợ xong, Lút-vích lại trở thành chủ nhân của một chiếc tàu nào đó, tiền thuê không còn bị ngân hàng lấy đi, mà là do ông bỏ vào túi của mình. Tình hình tiền mặt của ông, tình hình uy tín của ông, cổ áo sơ mi của ông, đều đã nhanh chóng được cải thiện.
Đến lúc này, ông lại nảy sinh một suy nghĩ tuyệt vời hơn, - nếu như ông có thể dùng một chiếc tàu hiện có để vay tiền, tại sao lại không thể dùng một chiếc tàu còn chưa đóng để vay tiền cơ chứ?
Đây là bước thư hai mà ông lợi dụng việc vay tiền để kiếm tiền.
Phương pháp mới của Lút-vích là thế này: Ông thiết kế một chiếc tàu chở dầu, hoặc tàu với mục đích sử dụng đặc biệt khác. Khi còn chưa khởi công chế tạo, ông đã tìm được người, cho thuê nó khi nó còn chưa được hoàn thành. Trong tay cầm bản hợp đồng thuê, ông tới một ngân hàng vay tiền để vay tiền đóng tàu. Kiểu vay tiền này là phương thức trả góp lâu dài, ngân hàng cần phải sau khi tàu hạ thủy rồi mới có thể bắt đầu thu tiền. Một khi tàu hạ thủy, thì tiền thuê có thể chuyển nhượng cho ngân hàng, thế là món tiền này cũng được trả hết giống như cách thức bên trên đã nói. Cuối cùng, đợi đến khi tất cả được bàn giao, Lút-vích đã có thể lái chiếc tàu đi với thân phận chủ tàu, thế nhưng thoạt đầu Lút-vích không phải mất một xu nào.
Khi mới bắt đầu, ý tưởng này cũng làm ngân hàng chấn động. Thế nhưng, sau khi nghiên cứu kỹ, họ cảm thấy những lời ông nói rất có lý. Vì uy tín của bản thân Lút-vích lúc này đã không còn là vấn đề nữa. Huống hồ, cũng giống như trước, còn có uy tín của người khác tăng thêm bảo đảm cho món tiền vay.
"Vay tiền kiểu này," người của Ngân hàng Express nói, "chúng tôi gọi là “văn kiện song trùng”, ý là nói, khoản tiền vay này do hai công ty, hoặc hai người bảo đảm trả, còn kinh tế giữa họ với nhau lại tương đối độc lập. Vì vậy, ngay cả một bên trong số đó không trả được, bên còn lại cũng sẽ giải quyết món nợ. Thế là ngân hàng có được sự bảo đảm song trùng".
Sau khi phương thức vay tiền mà Lút-vích phát minh ra này thịnh hành, ông có thể bắt tay vào xây dựng món của cải khổng lồ của mình. Đầu tiên ông thuê bến tàu và chỗ neo tàu của người khác. Tiếp đến vay tiền của người khác để đóng tàu của mình. Sau khi công ty đóng tàu nhỏ của ông được thành lập, trong thời gian đại chiến thế giới lần thứ hai, chính phủ Mỹ đã mua từng chiếc tàu mà ông đã đóng. Công ty chế tạo tàu của ông đã trưởng thành nhanh chóng lên như vậy.
3. Ra bên ngoài đầu tư có thể tiết kiệm được chi tiêu
Cuối những năm 40, sau đại chiến thế giới, nền kinh tế Mỹ phồn vinh khắp nơi, Lút-vích đã tìm được phương pháp mở rộng ra. Ông cảm thấy sự nghiệp này của mình nếu như lấy nước Mỹ làm căn cứ, là một điều không lý tưởng nhất, nhiều người đóng tàu và chủ tàu trong cùng nghề cũng có suy nghĩ như vậy. Vì chi phí lao công, chi phí máy móc, thuế đều quá cao. Toàn bộ ngành đóng tàu đều hoa mắt chóng mặt vì các loại thuế phức tạp và những hạn chế khác.
Lút-vích nghĩ: Đây có lẽ là lúc để ra các nước khác xem xem.
Đầu những năm 50, ông tìm được một vụ làm ăn hấp dẫn ở Nhật Bản. Nước Nhật chiến bại tất nhiên cũng là kẻ thất bại về kinh tế. Ở đó có một ụ tàu hải quân khổng lồ Kô-rô, nguyên là nơi ra đời của các chiến hạm, máy bay, sau chiến tranh do toàn bộ nơi đó bị đóng cửa, khiến cho hàng ngàn người thất nghiệp, làm cho nơi này xuất hiện sự tiêu điều về kinh tế nghiêm trọng. Chính phủ Nhật Bản nôn nóng mở cửa lại nơi này, lại lo nó sẽ biến thành ụ tàu của Mỹ, trở thành căn cứ quân sự vĩnh cửu của Mỹ. Trong tình hình đó, khi một người Mỹ trên người có rất nhiều tiền mặt, thậm chí còn có rất nhiều uy tín là Lút-vích xuất hiện, chính phủ Nhật Bản đương nhiên là tỏ ra hoan nghênh nhiệt liệt ông. Nghe nói, một quan chức Nhật Bản địa phương về sau khi ký kết hợp đồng với ông, còn chảy cả nước mắt.
Chính phủ Nhật Bản mau chóng đi đến thoả thuận với người Mỹ trầm lặng này. Điều mà chính phủ Nhật Bản muốn ông làm được là: thuê nhân công của Nhật Bản, mua sắt thép của Nhật Bản..., còn chính phủ Nhật Bản đồng ý cho ông thuê ụ tàu Kô- rô với giá rẻ và lâu dài, cộng thêm những ưu đãi hậu hĩnh về các mặt thuế quan, thuế vụ...
Từ đó cho tới nay, Lút-vích luôn chế tạo tàu chở dầu và các loại tàu khác ở Kô- rô. Những chiếc tàu ông đóng ngày một lớn, ngược lại chi phí vận tải ngày càng thấp. Một số tàu của ông đã được bán, cũng giữ lại một số. Nhưng sự phát triển của sự nghiệp tất sẽ khiến cho số tàu đóng ngày một nhiều. Ông thành lập các công ty mới ở các nơi trên thế giới, điều khiển những chiếc tàu đó. Tổng công ty của ông đặt ở Li-bi-a, Pa-na-ma.., những nước này tạo đủ các loại điều kiện như thu thuế đối với chủ tàu, luật lao động và đăng ký tàu...
Không lâu sau, các công ty của ông ở các nơi trên thế giới đã tạo thành một vương quốc có tính toàn cầu. Ông mua mỏ quặng, mỏ dầu, và lợi dụng những chiếc tàu của mình làm công cụ vận chuyển. Ông thành lập ngân hàng và công ty cho vay vốn, tham gia vào sự nghiệp tài chính tiền tệ trong các vương quốc khác. Tài sản của ông dự tính từ khoảng hai đến ba tỷ đôla Mỹ, là một trong số ít những người giàu có nhất trong lịch sự toàn thế giới. Nhiều công ty và bất động sản của Lút-vích, chỉ có một mình ông làm cổ đông. Ông chưa bao giờ nhường lại bất kỳ quyền cổ đông trong sự nghiệp của mình để đầu tư vào một sự nghiệp nào đó. Lút-vích không muốn chịu sự ảnh hưởng của những người nắm cổ phiếu trong tay.
Ông luôn thích vay tiền của người khác, sau đó bản thân mình có được toàn bộ công ty. Trừ những cuộc giao dịch riêng tư, không ai có cách nào nhúng tay vào sự nghiệp của ông. Ông không thích phân tán quyền lực của mình, cũng không huấn luyện một loạt người có thể kế tiếp sự nghiệp của mình.
Một nhân viên từng làm việc dưới quyền của Lút-vích nói: "Ông Lút-vích đã kinh doanh doanh nghiệp của mình theo phương thức phân tán. Trong tổ chức doanh nghiệp của ông, các bộ phận “làm việc của mình”. Trừ dựa vào các tin đồn đại, mọi người không biết đôi bên đang làm gì. Chỉ có bản thân ông Lút-vích là biết được vương quốc của ông lớn tới chừng nào, và đã được tổ chức lên như thế nào".
Nói chung, vương quốc của ông có thể chia thành sáu bộ phận chính:
Ngành tàu - ông có 56 chiếc tàu viễn dương lớn, bao gồm 6 chiếc tàu chở dầu lớn nhất trên thế giới. Tổng trọng tải là 5 triệu tấn.
Tài chính tiền tệ - Số công ty mà ông có và kiểm soát về mặt này có tổng giá trị tài sản là 200 triệu đôla, tiền tiết kiệm lên tới 400 triệu đôla.
Bất động sản - Ngoài ở nước Mỹ, ở Pa-na-ma, Ốt-xtrây-li-a cũng có hàng loạt đất đai và kiến trúc.
Khách sạn - Đã có các khách sạn nổi tiếng như "Hoàng tử Béc-mu-đa", "Hoàn cầu"...Ông còn định mở khách sạn ở các nơi như Xan Phran-xít-xcô, Béc-mu-đa, Đức và Mê-xi-cô...
Tài nguyên thiên nhiên - Trừ ở Mê- xi-cô có một nơi sản xuất muối lớn nhất được sản xuất với phương thức tự nhiên ra, còn có mỏ than ở Ốt-xtrây-li-a, mỏ ka-li ở châu Phi, mỏ sắt ở Ốt-xtrây-li-a và Ca-na-đa.
Dầu mỏ và công nghiệp hoá dầu - Đã mở các nhà máy khổng lồ ở Pa-na-ma và Flo-ri-đa ở nước mình.
4. Thích quan hệ với những nhân vật lớn
Những nhân vật mà Lút-vích có quan hệ về mặt làm ăn, cao thì lên tới người đứng đầu chính phủ một nước, nhà ngân hàng quốc tế, thấp thì là những thuyền trưởng của các tàu của mình. Ông thích quan hệ với những nhân vật lớn. Trước khi Ních-xơn lên làm tổng thống đã từng là một thượng khách trong nhà ông. Quan điểm chính trị của ông là bảo thủ. Tại nơi ông sống ở Niu Oóc, có treo một bức ảnh chụp chung với thống đốc bang Ca-li-phoóc-ni-a Ri-gân.
Thế nhưng, Lút-vích gần như không có bạn, cũng rất ít khi thấy ông xuất hiện ở những nơi công khai. Đôi khi ông là một chủ nhân tồi tệ. Có người bạn nói, có lần ông đã làm nhục một minh tinh Hô-li-út được mời tới ăn cơm, khiến cho anh ta tức giận khóc lớn bỏ đi, khi ấy ông cũng không tỏ ý gì. Ông cũng không phải là một người hiếu khách. Có người nói: "Ông không thích tán gẫu. Khi ông được mời tới ăn cơm, ông sẽ bắt tay một cái, nở nụ cười hấp dẫn, sau đó tránh vào một góc bàn chuyện làm ăn."
Lưng của ông đã đau 40 năm. Nghe nói tình hình sức khoẻ của Lút-vích đã rất tồi tệ. Hiện nay ông cảm thấy rất hứng thú với thuốc thang. Gần đây nhất, ông đã lập một quỹ, đầu tư một khoản tiền nghiên cứu bệnh ung thư. Đa số tài sản của ông sẽ chuyển vào quỹ này. Cũng giống như cách làm nhất quán trước đây, khi ông làm việc này, rất lặng lẽ, không tuyên truyền, cũng không làm kinh động bất cứ ai.
Lút-vích đã qua tuổi nghỉ hưu từ lâu, nhưng ông vẫn cai quản vương quốc của mình một cách oanh liệt như vậy đấy.