Trong thời gian công tác tại Nhật, tôi ấn tượng sâu sắc về không gian yên tĩnh một cách chuẩn mực của “quốc gia yên lặng”. Trên xe bus, trên tàu điện ngầm hay trong thang máy chỉ thi thoảng phát ra tiếng trò chuyện khe khẽ và tiếng lật trang sách. Các phương tiện giao thông đều di chuyển rất êm và không gây ra nhiều tiếng ồn.
Người Nhật có khuynh hướng nghi ngờ lời nói và quan tâm nhiều đến hành động, họ sử dụng sự im lặng như một cách để giao tiếp và họ tin rằng nói ít thì tốt hơn nói quá nhiều. Trong buổi thương thảo, người có vị trí cao nhất thường ít lời nhất và những gì anh ta nói ra là quyết định sau cùng, im lặng cũng là cách không muốn làm mất lòng người khác.
Nếu ở Việt Nam có câu “im lặng là vàng” thì ở Nhật cũng có câu tương tự “Iwanu ga hana”. Với người Nhật, sự im lặng mang đến cuộc sống bình yên, không ồn ào, họ tôn trọng hành động hơn lời nói.
Nhưng “quốc gia yên lặng” với những con người ít nói, thầm lặng ấy lại không hề “yên lặng”. Nhật Bản “ồn ào” một cách lặng lẽ. Nhật Bản − một trong những quốc gia đi đầu về công nghệ, được xem là nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Với GDP đạt 4.939 tỷ USD, Nhật chỉ đứng sau Mỹ và Trung Quốc. Nhật Bản có hàng trăm tập đoàn đa quốc gia đặt trên toàn thế giới.
Im lặng không có nghĩa là không đáp lời người đối diện, càng không phải là dửng dưng với cuộc sống xung quanh, mà im lặng để lắng nghe, để nhìn và suy nghĩ. Khi lời nói vô tác dụng thì im lặng là chính là sự lên tiếng. Ta chỉ mất 3 năm để học nói nhưng dùng cả đời để học cách im lặng.
Trong một cuộc đàm phán, hãy im lặng sau khi đã đưa đủ lý lẽ để đối phương tự đưa ra kết luận cho mình. Sự im lặng thể hiện sự tự tin của bạn và sự tôn trọng đối với đối phương. Trong một cuộc họp, khi không có điều gì ý nghĩa, một ý tưởng hay, một điều thú vị hãy im lặng để quan sát và học hỏi.
Khi được tin tưởng chia sẻ một câu chuyện buồn, hãy im lặng, dùng ánh mắt và cái gật đầu cảm thông khi lắng nghe.
Khi không thực sự chắc chắn về điều gì đó, hãy im lặng. Chỉ nói những gì mình biết chắc là nó đúng.
Khi mâu thuẫn với người không cùng quan điểm, không cùng hệ tư duy, hãy im lặng. Tiếp tục nói chỉ biến bạn thành đứa ngốc.
Khi người khác không cần mình góp ý, hãy im lặng. Khi người khác đề nghị mình cho ý kiến, hãy im lặng đủ để nói ra lời đúng đắn.
Tuân Tử dạy: “Im lặng, lắng nghe, ghi nhớ, hành động và khôn ngoan là 5 cung bậc khác nhau của trí tuệ”. Thế nên, đừng bỏ qua việc học cách im lặng.
Cứ im lặng như anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long. Im lặng mà vẫn dồi dào nhiệt huyết, vẫn luôn bùng cháy một ngọn lửa sâu thẳm tim can. Hơn thua nhau chi lời nói mà cứ phải tranh giành.