Chu Du và Gia Cát Lượng đều là những quân sư đại tài trong cuộc giao tranh Ngụy, Thục, Ngô. Tam quốc diễn nghĩa kể lại, Chu Du vì ghen tức với tài năng của Gia Cát Lượng, ngửa mặt lên trời nói: “Trời sinh Du sao còn sinh Lượng” rồi qua đời.
Con người tự cổ chí kim, xác định giá trị bản thân bằng cách so sánh mình với người khác, lấy người khác làm thước đo cho mình. Chính sự so sánh đấy là gốc rễ của lòng đố kỵ.
A và B học cùng một lớp. Ấy thế mà khi A chỉ là một anh công nhân bình thường, B “tự dưng” lại trở thành một chủ doanh nghiệp. A khi nghe tin B vừa phá sản hay B bị vợ bỏ chả hiểu sao cả ngày vui vẻ, phấn chấn. Còn biết tin B mở thêm công ty thì bỗng dưng bực tức không rõ nguyên do.
Cô C và cô D là đồng nghiệp trong công ty. Cô C là hoa khôi của công ty, cô D thì nhan sắc tầm trung, không có gì nổi bật. Các chị em trong công ty rất “tiết kiệm” lời khen với C, không muốn thừa nhận C đẹp hay C giỏi. Xem ảnh C trên Facebook, soi kỹ đến từng nốt ruồi nhưng không bao giờ bấm nút like, cứ ngỡ như chưa từng nhìn thấy bức ảnh đấy. Mà người ta lại chẳng tiếc lời khen cô D, phải chăng họ nghĩ họ có khen nữa thì cổ cũng không thể đẹp bằng họ.
Phải chăng thích có người thua kém mình là phần bản ngã xấu xí mà ai cũng có. Ta phải tìm cho mình một nạn nhân để chỉ trích, xâu xé thì mới thấy cuộc sống tốt hơn. Nếu người ta không tự nhiên thua kém, thì phải tìm cách bới móc, khiến cho người ta lộ ra những mặt yếu kém thì mới yên chí được.
Chúng ta không là anh A thì sẽ là anh B, không phải chị C thì sẽ là chị D hay các chị đồng nghiệp… A cả đời hoặc chạy theo thành tích của người khác mà ấm ức, tức tối. B và C lại e dè mà không dám thể hiện những thắng lợi, khả năng của mình, nhiều khi chỉ dám thành công trong giấu diếm vì sợ bị ganh ghét, xỏ xiên…
Lòng đố kỵ suy cho cùng là kết quả của sự tự ti cùng một tinh thần tự cao tự đại. Ta không muốn, không dám chấp nhận thành công, khả năng của người khác. Ta tự AQ chính mình rằng “Thực ra nó chỉ may mắn thôi, nó cũng chẳng hơn gì mình cả.”
Anh B, cô C ấy, ta chỉ thấy họ thành công, họ giàu có và xinh đẹp. Rồi ta ấm ức, đố kỵ và bất mãn. Ta không muốn biết họ cật lực học hành, làm việc, không muốn biết họ lao tâm lao lực để có được thành tựu như thế.
Nhìn thấy người hơn ta, trong lòng thấy bất ổn, khó chịu, ta tự hạ mình xuống một bậc. Đào bới, phán xét khiếm khuyết nhằm hạ bệ người ta, ta lại tự hạ mình thêm chút nữa. Cứ như thế, mỗi lúc ta lại tự đẩy mình thấp hèn hơn.
Lời khen dành cho người hơn mình rất dễ dàng để nói ra. Thử một lần mỉm cười chân thành, gửi lời khen ngợi thật lòng tới “đối thủ” của mình, ta sẽ thấy tâm hồn thanh thản, vị thế từ đấy cũng được nâng lên.