Bin giống bố. Rõ ràng nó sẽ trở thành một cậu chàng đẹp trai.

Bố mẹ gửi chị em Quỳnh đến nhà trẻ. Đó từng là khu nhà kho cũ. Chia làm bốn phòng. Kèm một nhà bếp hôi hám bẩn thỉu. Vừa là nơi nấu nướng. Vừa là nhà ăn. Vừa là nhà vệ sinh chung.

Sàn lớp học của Quỳnh không lát gạch hoa. Là nền đất nện không đều tay. Chỗ lồi chỗ lõm. Tường nhà nứt toác. Chạy một đường dài từ mái xuống nền nhà lộ lớp gạch đỏ. Mỗi khi có trận mưa rào, từ vết nứt ấy rỉ ra làn nước màu thịt ôi. Trông rất sợ. Mái nhà lợp ngói cũ. Ngói từ lâu không đảo. Rêu xanh bám dày. Trong giấc ngủ trưa, nhìn lên phía trên lốm đốm vết nắng hắt ra từ các mảnh ngói rỗ, lũ trẻ có thể tưởng tượng đến bầu trời đầy sao đẹp đẽ như trong câu chuyện cổ tích cô giáo vừa kể dở.

Thật lạ làm sao khi người ta biến các cô công nhân vi phạm nội quy nhà máy thành những cô bảo mẫu. Không ai trong số họ được đào tạo chút gì về nghiệp vụ. nhiều bài hát, nhiều câu chuyện cổ tích chẳng cô nào thuộc cho trọn bài nên lũ trẻ cứ thế hát lộn xộn câu này vào câu kia và không biết được đoạn kết bất kì câu chuyện kể nào.

Trông một lũ trẻ nhếch nhác, suy dinh dưỡng, đói ăn… là việc làm vô cùng chán ngắt, tẻ nhạt. Đòn roi, câu chửi mắng thành công cụ hữu hiệu mà các cô hay dùng để dạy bảo lũ trẻ. Nhiều khi, quá mệt mỏi, mấy cô giáo nằm dài trên các mảnh ván ọp ẹp mục nát kê sát vào nhau để làm “giường” ngủ cho tụi trẻ, mặc bọn trẻ con nháo nhào lao vào cào nhau xước mặt.

Bọn Quỳnh tất nhiên không có thứ đồ chơi nào. Trong các giờ học con số vài tuần một lần, chúng ngồi nghịch những thẻ số bằng bìa đen cắt ra từ hộp các tông do các cô giáo ngày trước làm. Số đã mờ lắm rồi, thẻ đã nhàu nát bung ra từng lớp bìa. Mỗi khi học xong, cô giáo thu lại, cất kĩ trong chiếc hòm gỗ kê góc lớp.

Thi thoảng, lũ trẻ cũng được chơi cái gì đó vui vui, nhất là trò chơi tung bóng bay. Quả bóng được tạo nên từ chiếc capot đã qua sử dụng. Bọn trẻ ngây ngô nhặt về, hì hụi rửa sạch, thổi lên làm đồ chơi. Khi bóng vỡ, chúng lại ngồi tẩn mẩn tháo sợi chun vàng lồng trong đầu “quả bóng” chơi trò gẩy chun. Niềm vui chung ấy rất hồn nhiên. Nó gắn kết bọn trẻ với nhau trong một khoảng khắc nào đó.

Ngay sát khu nhà trẻ, có một đường ray chạy qua. Với Quỳnh, nơi ấy quả là một thiên đường nho nhỏ. Một ngày bốn lần, đoàn tàu hú còi lao sầm sập đến. Tiếng bánh nghiến vào thanh sắt tạo nên một vùng âm thanh chuyển động rừng rực sắc lửa. Bọn trẻ ôm choàng lấy nhau, cùng hòa chung tiếng khóc, tiếng gào lạc giọng trong hoảng loạn. Chỉ có Quỳnh đứng tách ra. Điềm nhiên ôm lấy chấn song gỗ sơn màu xanh đã bạc, nhìn đăm đăm ra ngoài hàng rào bằng thân cây vạn niên thanh, tự mình tưởng tượng ra vạn điều kì thú.

Đôi khi, lũ trẻ được ra ngoài sân chơi. Chúng nhào ra trong niềm hân hoan vô bờ. Ngòai sân, rặng trâm bầu nở đầy hoa tím trắng. Thân cây đan vào nhau thành những chiếc võng dẻo dai mềm mại. Bọn con gái bám chặt lấy thân cây, ngồi đu đưa với vẻ thích thú êm dịu. Quỳnh thơ thẩn hái những đọt hoa trâm bầu, chạy ra góc sân chơi đồ hàng. Nó lấy cánh hoa làm rau, lấy nhị hoa làm gạo, dùng lá làm nồi nấu. Tự mình tưởng tượng đến một cái bếp rực lửa. Nó mơ màng nghĩ đến bữa ăn của gia đình nó. Rồi nó chợt nhớ đến Bin đang học ngay lớp bên cạnh. Quỳnh vứt đồ chơi lại. Nó len lén đến bên cánh cửa để ngỏ bị chặn ngang bằng một vách ngăn tre. Quỳnh thì thào gọi tên Bin. Bin nhìn quanh quất, rồi nó bò bằng hai tay, hai chân ra phía chị. Trên tay Bin để sẵn một mẩu bánh nhỏ. Nó chìa ra cho chị, rồi lại lặng lẽ bò vào. Mẩu bánh bé tẹo bằng hai ngón tay chụm lại Bin đưa cho, được làm từ bột mì pha với bột đậu xanh. Đó là hàng viện trợ của FAO dành cho các quốc gia kém phát triển. Bánh chỉ dành cho những đứa trẻ nhỏ tuổi như Bin. Là khẩu phần ăn thêm sau bữa cơm lễnh loãng chút cơm độn, chút rau, chút canh, cùng một miếng thịt mỡ mỏng tang. Vừa đưa vào miệng, miếng bánh đã tan rất nhanh. Mùi vị bánh luôn mang lại cảm giác thèm thuồng tiếc nuối cho Quỳnh.

Bin đã ba tuổi. Nó là một thằng bé hiền thảo. Bin ăn ngoan, ngủ ngoan, ít khi khóc nhè. Mỗi tội, không thích cắt tóc ngắn và hay đòi mặc váy của chị. Bố mẹ chiều Bin. Quỳnh cũng chiều Bin. Nó nhường em váy. Còn nó mặc quần áo vừa cộc vừa cũ. Người đen nhẻm, gầy gò, tóc cắt tém, nếu không có chiếc vòng nhựa xanh đeo ở tay, người ta chắc chắn sẽ nhầm Quỳnh là con trai. Mà chuyện nhầm lẫn cũng thường xảy ra liên tục.

Không thể trông chờ vào đồng lương nhà nước còm cõi. cần phải duy trì sự sống cho bốn miệng ăn. Bố bắt đầu đi buôn hàng “chợ đen”. Trước khi rời nhà, bố giấu kĩ từng bao thuốc, gói mì chính trong chiếc ba lô lèn chặt quần áo cũ. Bố ngày càng vắng nhà nhiều hơn. Chặng đường các chuyến đi liên tỉnh mỗi lúc thêm dài. Nồi cơm của ba mẹ con đã bớt phần độn. Cuối tuần, mẹ mua bột mì, khoai lang và lạng tôm làm bữa “tươi” cải thiện.

Mỗi khi bố về, chị em Quỳnh vô cùng hạnh phúc. Chúng chạy nhảy lăng xăng, nô giỡn, hát hò quanh bố. Đêm, Quỳnh nằm dụi sâu vào người bố. Bàn tay bé nhỏ vươn ra ôm chặt lấy bụng bố, sợ hãi khi sáng mai tỉnh dậy bố không còn nằm đó nữa. Phía bên kia, bàn tay Bin cũng choàng qua, vô tình chạm vào tay chị.

Dưới ánh đèn dầu hắt lên vồng sáng vàng vọt, sự đầm ấm yên bình tỏa lan.

Mẹ không ngủ. Làn gió mát tỏa ra từ bàn tay mẹ xua bớt đi không khí nóng nực oi người. Mẹ nhìn ba bố con nằm, từ khóe mắt mờ mờ xuất hiện vết chân chim, có dòng nước tuôn chảy nghẹn ngào. Hai đứa bé rất đỗi vô tư. Chúng đâu biết những đêm hiếm hoi bố chúng ngủ nhà chỉ bởi trốn tránh sự kiểm soát lưu thông hàng hóa gắt gao. Dù trong hoàn cảnh nào, với bất cứ lí do nào, việc làm trái pháp luật luôn là sự liều lĩnh, nguy hiểm.

Quỳnh không hiểu sao hàng triệu người dân trên mảnh đất này lại vượt qua được thời kì thống khổ ấy.