Bảo Bối

Lượt đọc: 99 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
63. Quy Tắc Tại Nhà

❊ ❊ ❊

Chiều thứ Bảy, lòng muốn giữ gìn quy tắc tại nhà.

Cháu trai tôi sáu tuổi, lớn lên ai thấy cũng yêu. Nó thích học, hứng thú nhất là cơ quan nội tạng và hệ mặt trời. "Chú ơi, hành tinh nào lớn nhất hệ mặt trời?" Lúc này bạn phải cẩn thận đừng mắc bẫy, nó không phải hỏi bạn đâu, mà là đang kiểm tra bạn đấy! Hành tinh lớn nhất hệ mặt trời... sao tôi biết được, đến cả hệ mặt trời có những hành tinh nào tôi còn chẳng rõ. "Thiên... Thiên vương tinh hả?" Tôi nói lắp bắp. "Tại sao ạ?" "Vì nó tên là 'Thiên vương' mà!" "Là Mộc tinh!" Nó tuyên bố, "Jupiter!" Nó còn nói bằng tiếng Anh. "Nó lớn gấp mười một lần Trái Đất. Không có bề mặt, cả hành tinh toàn là khí!"

Cháu trai thông minh như vậy, ngoài bản thân nó, tất nhiên phải cảm ơn cha mẹ yêu thương nó, và bà nội. Để chăm sóc nó cho tốt, chị dâu tôi đã nghỉ việc hai năm trước. Chị ấy từng là một quản lý tiếp thị đầy tham vọng, thăng tiến từng bước, rời bỏ công ty vào lúc sự nghiệp đang ở đỉnh cao. Chị ấy không thấy mình hy sinh, cũng chẳng thấy mình là liệt sĩ. Chị vui vẻ lớn lên cùng con, khẳng định giá trị bản thân trong từng từ mới mà con nói ra mỗi ngày. Bữa trưa Chủ nhật, cháu tôi nói: "Hôm nay bà nội mua tôm sống về, cứ nhảy tưng tưng, con thấy hoảng hồn, vì con chưa có 'tâm lý chuẩn bị'!" Chúng tôi đều bật cười, nụ cười của chị dâu tất nhiên là sâu sắc nhất. "Tại sao lại nghỉ việc?" Tôi hỏi chị. Tôi sẽ không bao giờ quên câu chị từng nói với tôi: "Đã sinh con ra, thì phải chăm sóc cho đàng hoàng." "Chị muốn dạy nó thành người như thế nào?" "Danh lợi gì đó, tốt nhất là không cần, chị hy vọng nó là một người công bằng, lương thiện, khỏe mạnh và hạnh phúc."

Trên đời sáu tỷ người, mấy ai may mắn làm được? Thành danh thì dễ, lương thiện mới khó. Kiếm tiền thì dễ, hạnh phúc mới khó. Làm màu thì dễ, có lễ độ (manners) mới khó. Làm chính mình thì dễ, đối xử tốt với người khác mới khó.

Để hoàn thành nhiệm vụ bất khả thi này, cách chị dâu tôi nuôi dạy con đúng là kết hợp Đông Tây. Một mặt, chị cho nó học trường mẫu giáo tiếng Anh, đưa nó đi sở thú San Diego. Mặt khác, chị dạy nó đọc Báo Quốc ngữ, dùng bút lông chép thơ Đường. "Mẹ ơi, 'Cô gái Protein' là gì ạ?" Chị dâu giật lấy cuốn sách của tôi từ tay cháu: "Chúng ta đi đạp xe đi, sách này con chưa xem được đâu!"

Chị dâu dạy nó nhiều thứ như vậy, quan trọng nhất chính là: Giá trị quan.

Hành vi, cơ duyên, vận mệnh và điểm dừng trong cuộc đời chúng ta, bị cái gì quyết định? Ngoại hình, cá tính, gia đình, giáo dục, công việc, vận may đều rất quan trọng, nhưng động lực cơ bản và sâu sắc nhất chính là giá trị quan.

Đứa trẻ sáu tuổi, cả ngày chỉ muốn chơi. Người lớn chúng ta đối với cuộc đời còn bao nhiêu mê hoặc, làm sao dạy chúng giá trị quan?

Tôi thích cách làm trở về cơ bản của chị dâu. Phòng khách trong nhà có một cái giá sách lớn. Từ trên xuống dưới tổng cộng năm tầng, khi cháu chưa chào đời, toàn là sách đầu tư của anh tôi và sách tiếp thị của chị dâu. Sau khi cháu ra đời, giá sách từng tầng một bị "xâm chiếm". Hiện giờ đều là sách và đồ chơi của cháu. Trong đó, ở giữa hai hộp đồ chơi của một tầng có kẹp một tờ giấy, bên trên viết "Rules at Home".

Những "Quy tắc tại nhà" này là thỏa thuận giữa chị dâu và cháu tôi. Sau khi hai người thảo luận sửa đổi, từ nay cùng nhau thực hiện. Những chữ trên tờ giấy này đều là cháu tôi dùng từng chữ cái chú âm gõ trên máy tính, nó chọn những màu sắc khác nhau, khiến những quy tắc này trông thật phong phú. Quy tắc tại nhà có tổng cộng mười một điều, cụ thể là:

1. Phải nói "Làm ơn" và "Cảm ơn".

2. Không được vứt đồ lung tung.

3. Không đụng vào những thứ không cần đụng. (SARS)

4. Rửa tay bất cứ lúc nào. (SARS)

5. Đeo khẩu trang bất cứ lúc nào. (SARS)

6. Giữ gìn sức khỏe. (SARS)

7. Đừng ra ngoài thường xuyên. (SARS)

8. Không được nói dối.

9. Phải có lễ phép.

10. Đừng vào bếp bất cứ lúc nào.

11. Không được nghịch lửa.

Những quy tắc đơn giản này chứa đựng một lối sống lịch sự, trách nhiệm, trung thực và lành mạnh. Tôi không biết tận sâu trong lòng cháu có muốn trở thành một kẻ băng đảng cuồng phóng hay không, nên hiện tại chúng tôi chỉ có thể dạy nó những giá trị trung lưu an ổn nhất. Cháu tất nhiên không thể hiểu được những ẩn ý đằng sau các quy tắc này, nhưng trong quá trình mỗi lần phạm quy, sửa đổi hành vi, nó sẽ dần cảm nhận được đạo lý đằng sau những quy tắc đó. Tôi tin rằng, nếu nó dùng tinh thần nghiên cứu hệ mặt trời để cảm nhận những quy tắc này, mười hai tuổi nó đã có thể trở thành thánh nhân. Ngoài cháu trai ra, điều kỳ diệu là, những "Quy tắc tại nhà" này cũng cho tôi một bài học nhớ đời!

Một chiều thứ Bảy, tôi đang chơi cùng cháu. Nó nói với tôi: "Chú đi lấy cái đồ chơi trên giá sách đó đi!" (Được rồi, chỗ này nó phạm vào điều 1 và điều 9 của Quy tắc tại nhà rồi đấy!) Tôi đi tới giá sách, ngồi xổm xuống tìm, thì nhìn thấy tờ giấy Quy tắc tại nhà đầy màu sắc này. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy tờ giấy này, nhất thời mắt tôi tối sầm, đầu óc choáng váng.

Ý nghĩ chạy loạn trong lòng tôi là: Tôi ba mươi lăm tuổi rồi, tôi đã vi phạm bao nhiêu quy tắc tại nhà?

Sự lễ phép "Làm ơn" và "Cảm ơn", tôi đã bao lâu không chú ý tới? Hừ, tôi cần gì phải chú ý? Theo tuổi tác lớn dần, ở nhiều dịp, tôi đều là người già nhất, thâm niên nhất, nổi tiếng nhất. Thế là tôi trở nên khó chiều, trở nên kiêu ngạo. Tôi dần quên mất, trước những danh hiệu, chức quyền và danh tiếng này, tôi cũng chỉ là một con người, từng nhỏ bé giống như cháu tôi, dù hiện tại cũng chẳng cao lớn thêm bao nhiêu.

"Không đụng vào những thứ không cần đụng", "Đừng ra ngoài thường xuyên", "Đừng vào bếp bất cứ lúc nào", "Không được nghịch lửa". Đối với cháu tôi, những hạn chế này là về mặt địa lý. Đối với tôi, những hạn chế này là về mặt tinh thần. Trong tình cảm, bao nhiêu lần tôi biết rõ mà vẫn cố phạm, rơi vào những mối quan hệ nguy hiểm. Nghịch lửa tự thiêu, cứ thích đâm đầu vào chỗ nguy hiểm. Trải qua vài lần kinh nghiệm tình cảm, đau rồi, hiểu rồi, học cách ngoan rồi, nhưng khi tình yêu ập đến, tôi vẫn bước vào "căn bếp". Cháu tôi bị bỏng một lần là biết bếp ga không thể nghịch. Tôi phải bị bỏng mấy lần mới học được thế nào là tình cảm phù hợp với mình?

"Không được nói dối", Chúa ơi, quy tắc này chắc sẽ làm người lớn chúng ta xấu hổ không còn chỗ dung thân, hoặc chỉ cười trừ cho qua. Trong công việc và cuộc sống của người lớn, nói dối là thủ đoạn cần thiết. Sự ngây thơ trắng đen rõ ràng không cứu nổi mình hay người khác. Nhưng khi tôi ngồi xổm trước giá sách, điều tôi nghĩ đến là: Chúng ta nói dối vì sự đời. Đúng vậy, sự đời là kỹ năng cơ bản của trưởng thành, nhưng cũng giống như sự tự do, tôi đã lạm dụng cái đặc tính tốt đẹp là sự đời này đến mức độ nào rồi? Liệu chúng ta có trở nên lão luyện đến mức trong thương trường hay tình trường, tư thế cơ bản đối với bất kỳ người nào, việc nào đều là phòng vệ? Phản ứng đầu tiên chính là nói dối? Tim của chúng ta liệu đã cứng như đá, kín mít không khe hở, đối với chân, ngụy, đúng, sai không còn cảm giác nữa? Tôi cầm cuốn "Cô gái Protein" mà cháu tôi không được xem trên giá sách, tự hỏi mình còn có thể đi trải nghiệm tình yêu thuần khiết hay không.

Tôi đứng dậy khỏi giá sách, mồ hôi lạnh toát cả người. "Tờ Quy tắc tại nhà này cháu viết khi nào thế?" Tôi quay đầu hỏi. "Tuần trước." Cháu nói, "Ngày nào cháu cũng tuân thủ đấy nhé!" Tháng 9 năm 2003, cháu tôi sắp vào tiểu học, bắt đầu cuộc đời, hành trình vui vẻ và đau khổ của nó. Nó sẽ dần hiểu ra: Giá trị quan mẹ nó dạy chỉ là phương hướng cơ bản của hành trình. Những quy tắc trên kia, trong một số tình huống, có thể bị bóp méo, buộc phải bẻ gãy. Những vùng xám đó, gọi là trưởng thành. Vùng xám không đáng sợ, chỉ cần giá trị quan cơ bản đúng, sau vùng xám, nó vẫn có thể trở thành một người công bằng, lương thiện. Nếu cộng thêm việc tập thể dục nhiều, ăn ít đồ chiên rán, nó còn có thể giành được sức khỏe. Nếu nó lại gặp may, cuối cùng thậm chí còn có thể có được hạnh phúc! Đến lúc đó tôi không biết mình đang ở đâu, nhưng tôi sẽ quay lại bái nó làm thầy.

Tháng 9 năm 2003, tôi đã rời xa tiểu học rất lâu rất lâu rồi, mỗi ngày sống trong vùng xám, cảm thấy mình rất "cũ". Tôi không biết hành tinh lớn nhất hệ mặt trời là Mộc tinh, cả ngày cứ tưởng hành tinh lớn nhất hệ mặt trời là chính mình. Tôi không biết hành tinh lớn nhất hệ mặt trời là Mộc tinh, nhưng tôi cũng chứa đầy khí như Mộc tinh vậy. Không ai còn dạy tôi nữa, rất nhiều người khuyên tôi sa đọa. Liệu tôi có trở thành người công bằng, lương thiện, khỏe mạnh, hạnh phúc mà mẹ tôi từng kỳ vọng?

Chiều thứ Bảy, tôi nhìn Quy tắc tại nhà, tự hỏi mình hết lần này đến lần khác.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.