Chiều thứ Bảy, muốn thực hiện một cuộc giao dịch.
Tôi làm việc tại một công ty điện ảnh, thường xuyên đi dạo quanh các rạp chiếu phim, hỏi những khán giả đang chuẩn bị vào rạp lý do tại sao họ lại xem bộ phim này. Thứ Sáu tuần trước, tôi trà trộn vào một nhóm học sinh cấp ba, "Anh là ai?" họ hỏi với giọng hung hăng. "Tôi là người của công ty điện ảnh." "Anh định làm khảo sát bằng bảng hỏi à? Thế anh định cho chúng tôi thứ gì?" "Các cậu muốn gì?" "Vé xem phim, quà tặng, anh còn có thứ gì nữa?"
Hầu hết mọi người khi gặp khảo sát đều hoặc là thờ ơ bước nhanh qua, hoặc là ngại ngùng cúi đầu bỏ đi. Chúng ta không chấp nhận phỏng vấn là vì biết rằng nó chẳng có lợi lộc gì cho bản thân. Nhóm học sinh cấp ba này cũng biết rằng bị phỏng vấn chẳng có lợi ích gì, nhưng họ lại dùng cách hoàn toàn khác để đối mặt. Anh muốn phỏng vấn tôi, được thôi, thế anh định cho tôi thứ gì? Mọi việc trên đời đều có thể giao dịch, chúng ta mỗi người lấy cái mình cần.
Thế hệ chúng tôi (thập niên 70) sống quy củ, việc gì cũng có khuôn mẫu và logic cố định, đến Mỹ sẽ tránh những khu người da màu, trước khi ăn sẽ rửa tay sạch sẽ. Quầy lễ tân nói khách sạn không còn phòng, liền tin ngay. Người bán vé nói rạp đã kín chỗ, tự nhận mình xui xẻo. Chúng tôi không biết đưa tiền boa, không biết tìm lối tắt, không biết đe dọa dụ dỗ, cũng không biết nói lời ngon tiếng ngọt. Chúng tôi tự cho mình là thanh cao, sống trong tòa lâu đài có hào nước bảo vệ. Quá sợ mất mặt, tự xây dựng thế giới của mình thành một khu vườn hoa nhựa.
Mấy học sinh cấp ba này thì khác. Họ sống nơi đầu đường xó chợ, da mặt đủ dày. Biết nắm bắt thời cơ, lúc nào cũng sẵn sàng làm ăn. Họ linh hoạt và hoang dã, mắt đảo một vòng là kiếm được và tiêu mất cả mấy vạn. Giá trị quan của họ giống như một sạp hàng vỉa hè, tùy tình hình mà có thể hạ giá một nửa. Họ không đưa ra được bảng điểm đẹp đẽ, nhưng lại hiểu rõ thế giới thực tế vận hành như thế nào. Hai mươi năm sau, họ sẽ là những ông chủ lớn, còn những người đỗ nguyện vọng một kia, chỉ có thể đi làm thuê cho các công ty nước ngoài.
Vì vậy, chiều thứ Bảy, hãy học cách giao dịch của họ đi. Mặc cả một chút, vạch lá tìm sâu một chút, xắn tay áo lên, làm bẩn đôi tay mình đi. Quên đi cái gọi là ôn lương cung kiệm nhượng (ôn hòa, lương thiện, cung kính, tiết kiệm, khiêm nhường), bạn sẽ sống lâu hơn đấy.