Chiều thứ Bảy, muốn bói toán một chút.
Đồng nghiệp mua một quả cầu bói toán trông giống như nắm đấm cửa. Cách dùng rất đơn giản, bạn hỏi một câu, hỏi xong thì xoay quả cầu, quả cầu dừng ở đâu thì đó là câu trả lời. Các câu trả lời gồm: "Mua", "Bán", "Phải", "Không", "Có lẽ", "Cầu nguyện", "Sa thải ai đó", "Hỏi mẹ", vân vân. Quả cầu bói toán này đương nhiên mang tính giải trí là chính, nhưng tôi vẫn mượn về bói thử vài lần: "Năm nay mình có kết hôn không?" Quả cầu lại dừng ngay chữ "Bán", đây là câu trả lời kiểu gì vậy chứ? "Mình có con không?" Quả cầu dừng ở "Sa thải ai đó". Tôi trả quả cầu cho đồng nghiệp, đe dọa sẽ sa thải cô ấy.
Tôi vốn tưởng mình không tin vào bói toán. Thế hệ chúng tôi luôn cho rằng bói toán là mê tín dị đoan, chỉ có thế hệ bố mẹ mới xem bói. Bói toán để làm gì? Chúng tôi thông minh như vậy, lại được giáo dục đại học bài bản, vận mệnh đương nhiên nằm trong tay mình! Nhưng chẳng biết từ bao giờ, chòm sao, Tử vi lại trở thành trào lưu. Bạn bè trẻ hơn tôi ai nấy đều mê mẩn. Còn tôi, đến "cung mọc" của mình là gì còn chẳng biết, nên khi nói chuyện với họ, tôi lập tức trở nên lỗi thời. (Cung "mọc" sao? Đây là cái gì? Chẳng lẽ còn có cung "lặn" à?) Nhưng điều làm tôi ngạc nhiên hơn cả là: bạn học của tôi, những người từng giống tôi, tin chắc rằng mình có thể nắm giữ vận mệnh, những trụ cột của xã hội, cũng bắt đầu đi xem bói. Khi bước sang tuổi ba mươi, bắt đầu thăng quan tiến chức, phát tài, kết hôn, sinh con, mạng sống của chúng ta ngày càng quý giá, thế nên cũng ngày càng sợ chết. Một khi đã bắt đầu xem bói, chúng tôi xem cực kỳ triệt để. Từ phong thủy nhà ở, văn phòng cho đến tên của con cái, không thứ gì là không xem. "Tại sao bạn lại xem bói?" Ngoài mặt chúng tôi đều tiêu cực nói "Thà tin là có còn hơn tin là không", hy vọng bói toán có thể tránh được tai ương. Nhưng trong lòng vẫn tích cực hy vọng rằng, chỉ cần di chuyển cái bàn, là có thể mang lại tiền tài cho bản thân.
Đối với vận mệnh, tuy tôi chưa tin đến mức phải mời thầy về đổi tên, nhưng tôi cũng dần thấu hiểu sự nhỏ bé của cá nhân. Mấy năm nay, đời sống cá nhân gặp phải một vài trắc trở, bao gồm cả sự ra đi của bố, tôi không còn tin như hồi đại học nữa: rằng chỉ cần tôi nỗ lực, tôi có thể kiểm soát mọi sự việc trong đời mình. Bạn bè đồng trang lứa cũng bắt đầu trải qua sinh lão bệnh tử, câu cửa miệng của mọi người khi thì thầm bàn tán là: "Haiz, tất cả đều là số mệnh!" Nghe nhiều chuyện bất lực rồi, tôi càng thêm tôn trọng số mệnh.
Tôi không quen biết vận mệnh, không thể cùng nó uống trà chiều. Nhưng tôi quen một người hiểu rõ số mệnh nhất, đó chính là mẹ tôi. Trong số các câu trả lời của quả cầu bói toán kia có một câu là "Hỏi mẹ", tôi cảm thấy đây là câu trả lời tuyệt vời nhất. Mẹ tôi đã bảy mươi ba tuổi rồi, chuyện gì bà chưa từng thấy chứ? Kinh nghiệm và trí tuệ của bà, chắc chắn có thể thay số mệnh lên tiếng. "Năm nay mình có kết hôn không?" Chiều thứ Bảy, nhìn không rõ con đường tương lai phía trước. Nếu quả cầu bói toán không giải đáp được, thì cứ hỏi mẹ thôi. Gương thần, gương thần, chiều thứ Bảy, muốn xem lại những bức thư cũ.
Con người ai cũng sẽ thay đổi. Trưởng thành chính là không ngừng thay đổi. Ngoại hình, sở thích, gu thẩm mỹ, mục tiêu. Thậm chí cá tính, tính khí, đều thay đổi theo thời gian. Chúng ta đều quen lao về phía trước, hiếm khi quay đầu nhìn lại. Hoài cổ sẽ bị cười chê. Có thứ để hoài niệm nghĩa là bạn đã già rồi.
Mỗi sáng thức dậy nhìn vào gương, vì sự thay đổi mỗi ngày là quá nhỏ bé nên chúng ta không cảm thấy mình đã thay đổi, thế là dần dần nghĩ rằng bản thân hiện tại là kết quả của sự tiến hóa tự nhiên, không thể can thiệp, không cần phản tỉnh. Thỉnh thoảng nhìn thấy ảnh cũ, so sánh với người trong gương mới phát hiện bản thân đã già đi lúc nào không hay. Sau đó lại đọc nhật ký, mới nhận ra lòng mình cũng đã không còn trẻ trung nữa.
Nhưng dù là ảnh hay nhật ký, thì vẫn là mình nhìn mình. Dễ dàng tự biện hộ, dễ dàng bỏ qua. Hiếm ai thực sự nhìn ra quy mô thay đổi của bản thân từ ảnh và nhật ký của chính mình, càng ít người nhìn ra được những sai lầm mình từng phạm phải.
Cho nên tôi thích đọc những bức thư người khác viết cho tôi. Thư của hai mươi năm trước, lúc ấy cả tôi và thời gian đều còn rất trẻ. Điểm khác biệt giữa thư và ảnh hay nhật ký là, thư nhìn nhận về bạn từ quan điểm của người khác. Dưới quan điểm của người khác, bạn từng là một học sinh cần mẫn, một người bạn trượng nghĩa, một đứa con nghe lời, một người tình si mê; hai mươi năm sau, bạn còn giữ lại được bao nhiêu những phẩm chất đó? Bạn còn nhớ được bao nhiêu lời thề đã thốt ra, bài thơ đã viết năm nào? Bạn còn nhớ được bao nhiêu cái tên của người gửi thư? Thậm chí là địa chỉ nơi bạn nhận thư? Bạn còn nhớ được bao nhiêu chuyện vinh quang hay hoang đường viết trong thư? Cơ bản nhất là, bạn còn nhận được bao nhiêu lá thư nữa? Và liệu trong thư thực sự chỉ là một tờ giấy?
Xem lại thư cũ, giúp bạn nhìn thấy sự thay đổi của mình từ quan điểm của người khác, bỗng chốc bạn không còn chỗ nào để trốn tránh. Thời gian vẫn trôi, nhưng thư cũ là thiết bị định giờ, hay là tấm gương chiếu yêu của bạn. Gương thần, gương thần, liệu có thể dẫn tôi đi nhận thức lại trái tim mình không?