Bộ não được thiết kế để học tập thông qua bắt chước.
Trong thế kỷ qua, loài người đã cực kỳ sai lầm khi nghĩ rằng bắt chước là lừa bịp và lừa bịp là sai trái.
Điều này đúng trong âm nhạc và nghệ thuật.
Những cuộc nghiên cứu gần đây do tôi thực hiện đã cho thấy ở tuổi 15, 95% trẻ vị thành niên cho rằng mình không thể hát, không thể vẽ hay điêu khắc. Ý nghĩ này rõ ràng là không đúng(*)!
(*) Xem thêm chương 5 và chương 6, phần 3 quyển Bộ não tí hon – Thay đổi thế giới
Việc nhận ra bắt chước là khuynh hướng tự nhiên của bộ não có thể làm tăng sự thấu hiểu và ý nghĩa cho mối quan hệ cha mẹ - con cái. Cha mẹ sẽ thấy rằng bé thực sự là một “chiếc máy photo” tuyệt vời. Bé sẽ sao chép tất cả – từ ngôn ngữ, cử chỉ của thầy cô giáo, các anh chị mình; âm thanh của tự nhiên; tiếng động của máy móc; và đặc biệt nhất là bạn! Bé làm việc này một cách vô cùng khách quan, với sự chính xác đáng kinh ngạc, đôi khi bé nói những từ, những câu khiến bố mẹ phải thốt lên: “Chúng tôi có bao giờ nói vậy đâu!”.
Khi biết đây là một khuynh hướng tự nhiên của bộ não, bạn sẽ giảm bớt nỗi lo và sợ hãi khi con bạn bước vào tuổi vị thành niên. Cha mẹ thường lo lắng quá mức về những “người hùng” mà con em mình lựa chọn, nhất là các “ngôi sao showbiz” bởi những rắc rối liên quan đến tình dục và ma túy.

Quy trình “sao chép”
Tuy nhiên, điều quan trọng là hãy xem con bạn thực sự bắt chước điều gì. Một phân tích gần đây cho thấy hoàn toàn không phải do ma túy, mà thực tế là “người hùng” đó có nhiều thứ mà trẻ khao khát, như: sự nổi tiếng, vẻ gợi cảm, giàu có, đi vòng quanh thế giới, tài năng, dẫn đầu. Beethoven, hay The Beatles cũng là những “ngôi sao âm nhạc” vào thời của họ đấy thôi!
Đó là những điều đáng khao khát. Chúng ta có thể định hướng cho trẻ bằng sự thấu hiểu và khích lệ những mặt tích cực ở những người mà trẻ muốn bắt chước.
ĐIỀU CẦN LÀM
- Khuyến khích khả năng bắt chước ở con bạn trong nhiều hoạt động khác nhau.
Các bé gái có khuynh hướng bắt chước hành vi của người mẹ, còn các bé trai thì bắt chước cha. Vì vậy, nếu người mẹ yêu thích việc bếp núc, cô con gái của bà sẽ thường lảng vảng trong bếp, đứng cạnh mẹ và bắt chước những kỹ thuật nấu nướng của bà.
Nếu bạn không muốn có các hành vi rập khuôn giới tính, hãy chia sẻ công việc giữa hai vợ chồng với nhau để các con thấy được cả cha và mẹ đều có thể sửa xe lẫn làm bánh.
- Bắt chước con bạn!
Hãy đùa vui với bé bằng cách lặp lại những gì bé đang làm.
Ví dụ, nếu bé nằm bò trên sàn để thực hiện một mẫu xếp hình phức tạp nào đó, hãy nằm xuống và tham gia với bé. Bé sẽ rất thích thú khi thấy bạn ở vị trí giống như mình, thậm chí cảm thấy tự hào vì bạn đang muốn học hỏi việc bé đang làm.
Hoặc khi con bạn đang thử nghiệm giọng hát opera siêu đẳng của mình, hãy hát theo bé, thậm chí hát những nốt cao hơn. Bé sẽ lập tức tham gia vào trò chơi, lặp lại những gì bạn đã làm.
Tương tự như vậy với trò nhảy hay lắc lư theo nhạc, bé sẽ khiến bạn vô cùng ngạc nhiên với những động tác tuyệt vời.
- Giải thích cho con bạn rằng sao chép là một trong những cách tốt nhất để học.
Sẽ thật tuyệt nếu bé kế thừa những thành tựu có sẵn, rồi thêm vào đó những diễn giải, chú thích của riêng mình. Sao chép chỉ xấu khi đánh cắp hoàn toàn ý tưởng của người khác thay vì dựa vào sức lực, trí nhớ của mình (điển hình là việc “copy” bài làm của bạn trong giờ kiểm tra).
- Áp dụng những điều trên với chính bản thân.
Khi giúp con học tất cả những kỹ năng cần thiết, hãy dùng nguyên lý Bắt chước của bộ não làm công cụ học tập chính.