Việc biểu lộ cảm xúc và sự phát triển của Trí tuệ Cảm xúc, từng được xem là hoàn toàn không liên quan với nhau, thì nay được xem là yếu tố quan trọng trong sự phát triển toàn diện ở con bạn.
Trí tuệ Cảm xúc, cũng giống như các loại trí tuệ khác, có thể được dưỡng nuôi và phát triển.
Nhiều nghiên cứu cho rằng sức khỏe cảm xúc của trẻ khởi đầu từ trong bụng mẹ, phụ thuộc rất lớn vào trạng thái cảm xúc và Trí tuệ Cảm xúc của cha mẹ, đặc biệt là người mẹ.
Không lâu sau Chiến tranh Thế giới lần thứ hai, Thomas Verney và nhóm nghiên cứu của ông đã thực hiện cuộc nghiên cứu về phản ứng cảm xúc và cơ chế đương đầu với nghịch cảnh của những phụ nữ vừa mới mang thai thì được tin chồng tử trận. Họ cũng nghiên cứu trạng thái cảm xúc của các em bé sinh ra từ những bà mẹ này.
Khám phá đáng chú ý của nghiên cứu này là các bà mẹ đó gần như phản ứng giống hệt nhau khi nghe tin dữ: choáng váng, đau đớn và tuyệt vọng.
Sự khác biệt là ở khả năng ứng phó với nỗi đau. Sau một thời gian ngắn, một vài người phụ nữ lại bắt đầu nhen nhóm hy vọng ở tương lai, họ dần lấy lại sức mạnh và mục đích sống khi nghĩ về đứa con chưa chào đời của mình.
Những người phụ nữ còn lại không được như vậy. Họ không vượt qua được nỗi mất mát lớn ấy nên càng chìm sâu vào tuyệt vọng, trở nên thụ động và không thể suy nghĩ được điều gì tích cực về tương lai.
Nghiên cứu về sức khỏe cảm xúc của những đứa trẻ được sinh ra đã hé lộ mối tương quan rất mật thiết với cảm xúc của người mẹ:
1. Người mẹ nào vượt qua được nỗi đau và lạc quan về tương lai thì con của họ ít khóc, ngủ ngoan, ngủ nhiều và nhìn chung là khỏe mạnh hơn.
2. Người mẹ nào không vượt qua được nỗi đau mất mát thì con của họ có khuynh hướng bứt rứt, ngủ chập chờn, thường xuyên quấy khóc. Chúng cũng kém khỏe mạnh hơn và có chiều hướng bị đau bụng.
Sức khỏe cảm xúc và sự phát triển cảm xúc bắt đầu từ trong bụng mẹ – nhiều nhất là từ trong tâm trí của người mẹ.
Cảm xúc – tiêu cực và tích cực
Do chúng ta thường chỉ tập trung vào những cảm xúc tiêu cực của trẻ và tìm cách “đối phó” với chúng nên chúng ta chỉ nhận được sự giận dữ, thất vọng, bạo lực, khóc lóc, hờn dỗi, cáu kỉnh và cứng đầu.
Sẽ tốt hơn nhiều nếu chúng ta tập trung vào những cảm xúc tích cực (như hạnh phúc, nhiệt tình, hân hoan, điềm tĩnh, vui vẻ) và sự phát triển của chúng ở trẻ.
Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về các dạng biểu cảm trên nét mặt, và kết quả đã làm ngạc nhiên rất nhiều người.
Trẻ nhỏ là những nghệ sĩ tài ba, có đầy đủ các trạng thái biểu cảm nét mặt. Chỉ cần được người lớn làm mẫu là bé có thể bắt chước và diễn lại tất cả những cung độ cảm xúc. Nếu không có những “tấm gương” này, khuôn mặt trẻ sẽ chỉ như là phiến đá vô tri, chứ không đầy biểu cảm như một diễn viên kiệt xuất.

Biểu lộ cảm xúc
Trong một số xã hội, việc biểu lộ cảm xúc, cả tiêu cực và tích cực, đều bị cho là biểu hiện của sự non nớt, thiếu chín chắn, là hành vi không phù hợp nên bị bác bỏ và cự tuyệt. Vì vậy, cảm xúc thường bị che giấu dưới những khuôn mặt lạnh lùng, vô cảm. Điều này rất nguy hiểm, bởi nó ngăn chặn cơ chế giải tỏa tự nhiên của cơ thể và gây ra sự căng thẳng không cần thiết. Vì vậy cứ để cho con bạn được khóc khi bé bị đau hay buồn, để bé được một mình khi bé có việc riêng cần làm, để bé được phấn khích, ồn ào khi bé vui sướng.
Hãy nhìn nhận trạng thái cảm xúc cũng giống như cơ thể, cần phát triển sức mạnh tối đa, sự linh hoạt tối đa và sức chịu đựng tối đa.
Trẻ cần được làm mẫu để bắt chước và học hỏi. Chúng đã, đang và sẽ hiểu tất cả các cung bậc cảm xúc (ngay cả cảm xúc tiêu cực) nếu những cảm xúc đó được thể hiện, được xem là tự nhiên và được xử lý phù hợp.
Tôi vẫn còn nhớ những khi cha tôi buồn bã, thất vọng hay giận dữ, ông thường vào xưởng làm việc của mình, mở to bản nhạc Bach yêu thích và chế tạo ra một món đồ nào đó. Đến khi trở ra, ông lại trở nên vui vẻ. Ngay từ rất nhỏ, tôi đã học được một bài học vô giá rằng tâm trạng buồn bã, thất vọng, giận dữ thường đến rất tự nhiên, chúng có thể đầy xúc cảm và sáng tạo chứ không phải luôn dẫn đến bạo lực và đập phá. Cũng như những cơn bão vậy, rồi chúng sẽ qua thôi…
Khi con bạn lớn dần, bạn có thể chỉ cho bé bài tập “đếm đến 10” khi cần phải kiềm chế những phản ứng cảm xúc không phù hợp với hoàn cảnh.
ĐIỀU CẦN LÀM
- Hãy nhớ rằng mỉm cười sẽ dễ dàng cho các cơ trên khuôn mặt hơn là cái nhăn mặt khó chịu.
Khi cười, bạn không chỉ giao cho khuôn mặt một nhiệm vụ dễ dàng, mà còn gửi đến bộ não dòng hóa chất tích cực.
Hãy cho con bạn một cuộc sống dễ chịu. Nếu bạn cười nhiều với bé, bạn sẽ nhanh chóng nhận được những nụ cười đáp lại của bé dành cho bạn và cho mọi người khác nữa – sẽ rất có lợi cho cuộc sống của bé sau này (trong những cuộc phỏng vấn xin việc, những hoàn cảnh khó khăn, những cuộc tranh cãi hay gây hấn bạo lực). Nụ cười có thể giúp bé nhiều hơn những gì bạn có thể tưởng tượng.
- Thường xuyên biểu lộ cảm xúc, đặc biệt là những cảm xúc tích cực.
Khi con bạn còn nhỏ, hãy dành nhiều thời gian cho việc nhìn nhau giữa bạn và bé. Bạn sẽ sớm nhận được sự đáp trả của bé, và đó chính xác là những gì bạn đã trao đi.
- Hãy để bạn bè, người thân xúm xít quanh con bạn, bế bé hay chơi đùa cùng bé. Bé sẽ học được nhiều biểu hiện cảm xúc trên khuôn mặt họ.
- Bất cứ khi nào có thể, hãy để bé tự do biểu lộ cảm xúc của mình và hướng dẫn bé điều chỉnh hành vi thích hợp.
Ví dụ, con bạn thật sự giận dữ về một điều gì đó đến nỗi không thể kiểm soát được, hãy để bé được bùng nổ rồi sau đó mới hướng dẫn để bé không lặp lại. Dù là rất khó, nhất là ở nơi công cộng, nhưng hãy cố đừng điều chỉnh hành vi hay cố xoa dịu bé (trừ khi bé gây hại cho bản thân hay cho người khác).
Bạn cũng cố đừng tỏ ra thất vọng hay buồn phiền, mà hãy ở bên bé. Khi “giông tố” qua đi, hãy trò chuyện nhẹ nhàng với bé thay vì kết tội về những gì đã xảy ra. Có thể bé cũng cảm thấy sợ hãi bởi chính hành vi của mình và cần được trấn an rằng đó là điều bình thường.
- Hãy chỉ cho con bạn biết tầm quan trọng của việc bày tỏ cảm xúc với người khác.
Bạn có thể lấy chính mình ra làm gương, bày tỏ tình cảm của mình với bạn bè và người thân, cho họ thấy bạn yêu thương và quan tâm đến họ thế nào. Con bạn sẽ làm theo và thể hiện cảm xúc của mình với bạn bè.
Một đứa trẻ đáng yêu sẽ làm gương cho những đứa trẻ xung quanh, sẽ tạo thành một nhóm trẻ đáng yêu.
Đó là cách tốt nhất để dạy trẻ ngoan ngoãn, bởi khi bạn dạy bảo và yêu cầu bé phải ngoan, kết quả thường sẽ ngược lại.
Cách người lớn nói chuyện sẽ hình thành nên tâm hồn con trẻ