Đợt chiến đấu quyết liệt mở đầu màn 2 chiến dịch đã kết thúc sau bốn ngày liên tục. Quân ta đã chiếm được bốn trong năm quả đồi ở phía đông Mương Thanh, và hai cứ điểm ở cánh đồng phía tây. Bộ chỉ huy Mặt trận hạ lệnh cho tất cả các đơn vị đẩy mạnh công việc đào chiến hào, siết chặt vòng vây hơn nữa, tiến tới đánh chiếm hoàn toàn sân bay, và đào hầm chuẩn bị đánh chiếm nốt đồi Al, vị trí sống còn của quân Pháp ở khu đông, để rồi chuyển sang tổng công kích, một đợt sinh hoạt tư tưởng rộng lớn trên toàn mặt trận nhằm chống những tư tưởng hữu khuynh tiêu cực để phát huy tinh thần quyết chiến quyết thắng đã được tiến hành sâu rộng trong khắp đơn vị.
Trung đoàn 2 đã tiến hành xong đợt sinh hoạt tư tưởng ấy, bây giờ lại bắt tay vào công việc tiếp tục đào chiến hào để lấn thêm vào nữa.
Sáng nay, chính trị viên Đỗ Thủy trở vào rừng để họp với các cán bộ hậu cần và chiến sĩ nuôi quần. Hầu hết các đơn vị có nhiệm vụ tác chiến, theo chủ trương trên, đã chuyển ra ở hẳn ngoài cánh đồng, sống trong các đường hào trục, khoét các vách đất làm chỗ ngủ với nơi hội họp.
Hà Giao ở sở chỉ huy (cũng là một căn hầm khoét sâu vào vách hào trục, nhưng trên có lát gỗ, đổ đất dày) cho gọi Lanh xồm, Niên và cả Thìn lên hội ý công việc hàng ngày. Đại đội của Thìn đã được gọi quay trở về đội hình tiểu đoàn. Anh em đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cắt đứt đường bộ giữa Mường Thanh và Hồng Cúm, nay bàn giao lại cho đơn vị bạn ở cánh Nam mặt trận.
Cuộc hội ý xong, cả ba đại đội trưởng đều toan đứng dậy ra về, Hà Giao giữ lại. Anh mới được cấp trên giao cho nhiệm vụ “tạm quyền tiểu đoàn trưởng” thay Dũng. Đã quyền lại còn tạm. Trong đáy lòng, Hà Giao không thật ưng ý. Anh đã thầm trách ông Đỗ Gia Quý chưa thật tích cực đề nghị cho anh thay Dũng hoàn toàn. Không có quyền gì hết, càng không nên có tạm. Nhưng ông Quý đã gặp riêng Hà Giao. Ông nói ông không thể một mình quyết định việc này dù ông muốn. Còn đảng ủy, còn cấp trên nữa... Hà Giao đành “tạm vui” vậy. Anh tự an ủi mình: dẫu sao thì cũng còn hơn là anh tiểu đoàn phó xoàng. Sáng nay, Hà Giao có ý muốn “khao” các cán bộ dưới quyền một chút, cũng là để khẳng định một cách tế nhị, quyền lực mới của mình đối với họ.
Hà Giao giữ mọi người ngồi nán lại. Hà Giao chép miệng, vẻ tiếc rẻ:
- Ông Dũng vẫn chưa về được. Khỉ quá! Cái món “đòn âm” ấy thế mà ghê! Khéo phải hết chiến dịch mất. Thôi, công việc ở nhà, cánh mình phải cố gánh vác, lo toan lấy vậy.
Thìn bao giờ cũng thật thà:
- Chiến dịch đang phát triển mạnh, anh Dũng vắng mặt kể cũng tiếc.
Lanh xồm, Niên cùng liếc nhanh về phía Thìn. Cái nhìn như có ý bảo: Sao mà ngu vậy? Mày tưởng ông ta than thở thật đấy ư? Không đâu! Ông ta còn đang muốn ông Dũng chết đi nữa kia.
Thìn nói thế, quả nhiên mắt Giao thoáng lạnh đi. Anh không bắt vào câu nói của Thìn, quay ra cửa hầm gọi to:
- Báu.
Tròn như hòn bi, Báu bon tới, đứng ở cửa hầm đáp vọng vào:
- Có mặt.
Hà Giao cười tươi:
- Này, có các anh ở đại đội lên hội ý, cậu phá cho tớ két rượu Tây và két đồ hộp mang sang đây.
Báu có vẻ ngạc nhiên:
- Báo cáo, để... để làm gì ạ?
Hà Giao chau mày:
- Khỉ! Để liên hoan với các anh ấy một chút, chứ còn để làm gì! Đi đi, chọn cái két rượu đo đỏ và két đồ hộp thịt lợn và gan ấy... Thịt trâu kho, ăn mãi chán rồi.
Báu vẫn đứng nguyên tại chỗ ấp úng:
- Báo cáo anh, nhưng mà....
- Nhưng sao?
- Báo cáo anh, anh Thủy đã dặn là tất cả các hòm chiến lợi phẩm địch thả dù ta thu được, phải để nguyên rồi nộp lên cấp trên ạ.
Mặt Giao chợt đỏ lên:
- Anh Thủy nói bao giờ?
- Dạ, tối qua.
Thở hắt ra, Hà Giao lẩm bẩm (nhưng cũng là để cho mọi người nghe thấy):
- Cái ông này lại... giống như ông Dũng. Muốn gì thì cũng phải có hội ý tập thể chỉ huy chứ. Cứ một mình quyết đoán. Lạ!
Rồi quay ra phía Báu, anh như quát lên:
- Cứ chấp hành lệnh của tôi. Tôi sẽ chịu trách nhiệm với trên. Anh em đổ xương, đổ máu, còn chẳng tiếc, tiếc đếch gì mấy cái của nợ này hả? Cứ đi đi.
Báu vẫn cứ đứng đó như mếu.
Tới lúc đó Lanh xồm thấy mình phải lên tiếng:
- Anh Giao ạ, lính nó cứ lệnh trên nó thi hành. Thôi anh ạ. Vả lại, mấy cái thứ đồ Tây ấy bọn tôi cũng không quen dùng đâu.
Niên cũng họa theo, nhưng khéo hơn:
- Phải đấy. Thôi anh Giao ạ. Tôi cũng chỉ thích có mỗi khoản gạo rang. Anh cứ cho nước gạo rang là thú lắm rồi.
Thìn cũng lủng bủng:
- Từ chiều qua tôi đau bụng. Tôi không ăn uống gì đâu.
Rồi cả ba đại đội trưởng cùng đứng dậy. Hà Giao uất quá, ném ra cửa hầm một tiếng quát như ném một hòn gạch vào mặt Báu:
- Thôi, đi!
Chỉ còn một mình Hà Giao ngồi lại. Càng thấy uất. Thế đấy, tụi chúng nó không còn coi mình ra cái gì. Tức cái thằng Báu, tức cả ba tên đại đội trưởng, tức cả lão Thủy. Cái thằng oắt con này rồi sẽ phải tống nó ra chiến đấu. Nó chỉ biết trên đời này có bố Dũng nó mà thôi. Cả ba tên đại đội trưởng nữa. Rồi khi thực quyền có trong tay ta, tụi bay sẽ biết, nhất là thằng Lanh Xồm rất “ăn dơ” với thằng Dũng. Thằng Niên là loại ba phải. Còn thằng Thìn thì quá ngu. Giá mà thằng Dũng chết rồi thì có lẽ hôm nay chúng nó lại xoắn lấy mình, chứ đâu dám có thái độ như vậy...
Càng nghĩ càng thêm bực, Hà Giao đi sang hầm của Bổng, cán bộ tác huấn. Bổng đang hí hoáy vẽ bản đồ. Hà Giao ghé ngồi xuống. Bổng vui vẻ, ân cần:
- Chào tiểu đoàn trưởng!
Giao xì một tiếng:
- Mày chào nhầm rồi.
Bổng làm bộ nghiêm trang:
- Nhầm thế nào được, anh! Chỉ đánh thêm vài trận nữa là cái chữ tờ và chữ cu của anh được cắt thôi mà.
Hà Giao lắc đầu.
- Tao thiết đếch gì cái đó. Mà này Bổng, hôm qua gặp “cụ” Quý trên trung đoàn, tao đã chính thức đề nghị “cụ” cố thu xếp cho mày lên dê phó đấy.
Mặt Bổng bỗng ửng đỏ. Anh ta ấp úng và ra vẻ khiêm tốn:
- Thôi mà anh. Làm sao được mà đề nghị.
- Không, “cụ” Quý có vẻ lắng nghe lắm. “Cụ” bảo được, để xem. Bổng ạ, bây giờ tao phải cáng đáng công việc nặng hơn. Mày phải giúp tao mới được.
Bổng sốt sắng:
- Anh khỏi phải bảo. Anh biết đấy, từ trước tới giờ tôi vẫn luôn luôn tín nhiệm anh lắm...
Nói đoạn, Bổng nhoài người ra phía sau, lục túi dết, lấy ra một chai Rhum, tươi cười, giơ lên:
- Anh làm một vài hớp nhé. Biết tính anh ưa khoản này, tôi vẫn để dành đây.
Giao đùa với vẻ nghiêm trang:
- Mày không sợ ông Thủy kết tội tham ô chiến lợi phẩm hả?
Bổng lắc đầu:
- Không. Nói thật với anh: tôi chẳng biết sợ ai hết. Ông Thủy đã là cái gì? Mấy ông chính trị viên chỉ có mỗi cái khoa nói. Mà nói như sách cả, chứ thực bụng các ông cũng y như chúng ta cả, có thơm gì hơn đâu!
Cả hai người cùng cất tiếng cười ha hả.
Đúng lúc ấy Báu lại xuất hiện:
- Báo cáo, anh Hà Giao có điện.
Đã hơi chếnh choáng, Hà Giao quắc mắt nhìn ra:
- Điện gì? Tụi bay cứ nghe đi rồi báo cáo lại. Tao đang bận hội ý.
- Báo cáo, trung đoàn trưởng yêu cầu trực tiếp nói chuyện với anh ngay.
- Cái gì? Trung đoàn trưởng hả?
- Vâng. Ban chỉ huy Thâu đang chờ ở máy.
Hà Giao như tỉnh hẳn, hấp tấp đứng dậy, không kịp chào hoặc nói gì thêm với Bổng, nhào ra.
Trở về hầm của mình, Hà Giao giằng vội lấy ống tổ hợp từ tay chiến sĩ thông tin:
- Alô, báo cáo, tôi đây ạ! Hà Giao đây ạ!
- Anh Thủy đâu?
Hừ, Thủy! Lúc nào cũng Thủy! Trước đây thì lúc nào cũng Dũng, Dũng!...
- Anh Thủy đâu? - Ông Thâu hỏi lại.
- Báo cáo, anh Thủy vào hậu cứ ạ.
- Này, cả hai anh lên trung đoàn ngay nhận nhiệm vụ gấp nhé.
Hà Giao không khỏi hổi hộp:
- Báo cáo gấp ạ?
- Phải. Nhiệm vụ lớn và gấp. Đại đoàn vừa thông báo xong. Lên ngay nhé. Nhớ cả ông Thủy nữa đấy.
Hà Giao đặt ống nghe xuống, quay ra gọi to:
- Báu! Về ngay hậu cứ mời anh Thủy ra ngay có việc cần.
Vừa gọi xong, Hà Giao đã nghe có tiếng đáp từ bên ngoài:
- Việc gì gấp, Thủy đây!
Thủy đã về đúng lúc. Anh tươi cười và mệt nhọc:
- Mọi việc trong đó ổn cả rồi anh ạ.
Hà Giao hội ý lại điện của ông Thâu. Thủy không kịp cởi bỏ túi dết ra nữa. Anh hối hả giục Giao chuẩn bị để đi luôn.
Hai người đi nối nhau trong giao thông hào bì bõm nước, vừa đi vừa phỏng đoán thế này thế khác. Thủy để ý thấy Hà Giao có vẻ lo lắng, khác với mọi hôm anh khá hào hứng với quyền lực mới của mình dù chỉ là tạm. Thủy biết Hà Giao không đến nỗi nhút nhát, nhưng đúng như Xã Đệ bên tiểu đoàn 3 vẫn thường bảo là “xớ rớ”. Năng lực tương đối yếu, gặp việc lớn rất hay lúng túng, lại chậm.
Sở chỉ huy trung đoàn đã dịch ra gần bìa rừng, dựa vào một triền núi đá có khá nhiều cây rậm. So với trước có gần hơn. Hà Giao và Thủy trở về mất có khoảng 60 phút.
Ông Thâu và cả ông Quý đang ngồi chụm đầu bên một tấm bản đồ. Khi bước vào, Hà Giao và Thủy đểu liếc nhìn thấy ngay toàn bộ khu vực của trung đoàn nằm trong đội hình của đại đoàn ở cánh đồng phía tây với những nét chì xanh đỏ chi chít dầy đặc.
Thấy hai người đã có mặt, cả hai ông Thâu, Quý đều vui mừng:
- Tốt - Ông Thâu nói - Thế mới là tác phong Điện Biên: nhanh như cắt, mạnh như hùm.
Thủy mỉm cười thầm nghĩ: ông động viên khéo trước khi giao nhiệm vụ đây. Cái gì chứ cái nghề này mình còn thạo hơn ông ấy.
Sau khi nêu vắn tắt lại nhiệm vụ chung của đại đoàn và trung đoàn như công thức thường lệ, ông Thâu bắt đầu nói tới nhiệm vụ của tiểu đoàn 2. Nhưng cũng có phần khác mọi khi, lần này ông có vẻ trang trọng khá đặc biệt. Ông mở to mắt nhìn thẳng vào Hà Giao và Thủy và như nhả ra từng tiếng một:
- Bây giờ là nhiệm vụ trọng yếu của d2...
Như để chờ xem phản ứng trên nét mặt của hai người ra sao, sau đó ông mới long trọng tiếp:
- D2 được giao nhiệm vụ chuẩn bị gấp để nhanh chóng, dũng cảm tiến vào cắt đứt sân bay Mường Thanh!
Ông Thâu lại ngừng, để xem tiếp phản ứng của Thủy và Hà Giao. Khi thấy hai người đều có vẻ hồi hộp xúc động, ông Thâu mỉm cười tiếp:
- Phải! D2 có nhiệm vụ sau ba ngày nữa phải cắt bằng được sân bay. Cả trung đoàn sẽ chi viện cho các đổng chí. Đại đoàn và mặt trận cũng sẽ chi viện cho các đồng chí.
Sân bay. Ôi sân bay! Đã dự đoán từ lâu về việc này rồi. Nhưng quả thật Thủy cũng không ngờ lại chính tiểu đoàn của anh được vinh dự trao cho trọng trách này. Anh liếc nhìn Hà Giao. Mặt Giao thoáng tái đi một chút. Không rõ vì vui hay sướng, hay sợ hãi. Đánh vào sân bay, tất cả mọi người trên mặt trận này ai ai cũng đểu hiểu là sẽ ác liệt như đánh đồi A1 bên khu đông.
Vốn khá thông minh, ông Quý gần như đọc được hết mọi ý nghĩ của Thủy và Hà Giao. Ông mỉm cười tiếp lời ông Thâu:
- Bây giờ tôi xin có ý kiến: ý nghĩa và tầm cỡ của trận đánh vào sân bay, có lẽ khỏi phải nói nhiều, chắc các đồng chí đã có thể hiểu được. Tôi chỉ muốn nhấn mạnh tới quyết tâm của Đảng ủy trung đoàn để các đồng chí về quán triệt tới từng đảng viên, chiến sĩ cũ, mới, là bằng mọi giá phải chiếm được sân bay. Chiếm bằng được là như thế nào, chắc các đổng chí cũng đã rõ: đánh thắng, và chốt giữ đến cùng, không để cho địch lấy lại được: các đồng chí hiểu cả chứ?
Cả Thủy và Hà Giao cùng đáp:
- Rõ.
- ... Nếu mất A1, mất sân bay, thử hỏi Điện Biên Phù còn gì nữa?
Ông Quý tiếp. Theo thói quen, bao giờ cũng vậy lúc mới bắt đầu nói ông tỏ ra rất dè dặt và khiêm tốn, nói rất ít, nhưng rồi càng nói ông càng bốc, càng hăng lên và nói càng nhiều.
- Thật vậy các đồng chí ạ, nếu bên khu đông các đơn vị bạn sẽ lấy nốt được đồi A1, và bên phía tây này chúng ta đánh chiếm được sân bay, thì dù còn có hàng chục cứ điểm, còn hàng nghìn binh lính, tập đoàn cứ điểm địch cũng coi như cầm chắc cái chết. Cái thế, các đồng chí ạ, trong quân sự cái thế cũng ghê gớm, cũng quyết định không kém gì trên lĩnh vực chính trị cả...
Thấy ông Quý nói đã hơi dài, ông Thâu sốt ruột, cắt ngang.
- Đúng! Chính ủy đã nói hoàn toàn đúng. Còn về cụ thể, tôi cần nói thêm một tí để hai đồng chí biết, và cũng là nhấn mạnh một điều để các đổng chí quán triệt: gần như song song với việc chúng ta đánh cắt sân bay, trung đoàn 3 cũng sẽ đánh cái H1. Cái H1 là cái gì, các đồng chí cũng đã biết rõ cả. Đấy là cứ điểm then chốt của toàn khu đề kháng Huygette của địch. Then chốt vì nó là vị trí rất xung yếu đối với sân bay, nó chỉ cách sân bay có ba trăm mét về hướng đông bắc. Cho nên, trận chiến đấu của d2 mà cũng là của cả trung đoàn ta ở sân bay có liên quan vô cùng mật thiết tới trận tiêu diệt H1 của trung đoàn 3.
Ông lại ngừng, và hất hàm hỏi Hà Giao:
- Đồng chí thấy nó liên quan mật thiết thế nào rồi chứ?
Mặt Hà Giao vụt đỏ. Anh ấp úng:
- Báo cáo, vì cùng ở gần nhau...
Ông Thâu cười:
- Nói thế rất đúng, cần nhớ rằng: nếu e3 không thắng được H1 thì các đồng chí cũng sẽ trầy vẩy mới chiếm được sân bay, mà có chiếm được cũng rất khó giữ. Ngược lại, nếu các đổng chí không cắt được sân bay thì e3 cũng khó mà giữ được H1 dù có đánh được. Như thế đấy, hai trận này cũng có thể gọi chung một tên là trận sân bay...
Lát sau, Thủy và Hà Giao cùng sang ban tham mưu trao đổi sơ bộ những nét lớn về pháo của cấp trên yểm trợ và sự chi viện của cơ quan trung đoàn bộ, cùng các tiểu đoàn bạn về tre gỗ để cho d2 làm công sự tác chiến ở sân bay. Rồi hai người cùng sấp ngửa quay trở về tiểu đoàn. Lần này không ai nói với ai một câu. Mỗi người đuổi theo những ý nghĩ riêng của mình. Thủy lo đến nôn nao cả gan ruột. Quả thật anh cũng chưa hình dung được thật rõ việc đánh vào sân bay sẽ ra sao. Sân bay ở ngay gần như chính diện với tiểu đoàn anh, nhưng cũng còn khá xa. Chưa một ai trong đơn vị luồn sâu được vào trong đó trinh sát kỹ, vì có tới bốn năm cứ điểm bố trí, thành hai, ba tầng. Đánh sân bay sẽ bắt buộc phải tiêu diệt sạch được các cứ điểm nọ, thì mới có đường vào, nếu không thì phải luồn sâu, xuyên qua khoảng cách của các cứ điểm. Nhưng các khoảng cách ấy không lớn lắm, chỉ trên dưới 2.000 mét. Xuyên vào chính giữa khoảng cách đó cũng có nghĩa là xuyên giữa hai làn đạn lướt sườn của các cứ điểm ở hai bên. Như vậy hiển nhiên con đường tiến vào sân bay sẽ là con đường máu... Càng nghĩ càng lo và lại càng nhớ tới Dũng. Phải chi Dũng có nhà lúc này thì đỡ biết bao nhiêu..
Thủy đang suy nghĩ rất lung thì Hà Giao bỗng cất tiếng nói:
- Anh Thủy này!
- Gì cơ? - Thủy ngơ ngác quay lại.
- Tôi thấy lúc này ta nên trở lại câu chuyện tôi nói với anh hôm nọ...
- Chuyện gì nhỉ?
- Tôi đã có nói với anh là nên đề nghị trung đoàn và cấp trên bổ nhiệm cậu Bổng làm tiểu đoàn phó, để nó giúp tôi...
- À, chuyện cậu Bổng! - Thủy chỉ nói có thế rồi im lặng. Không phải là khó nói, vì hôm đó anh đã trả lời Hà Giao rồi: chưa nên. Im lặng lúc này chỉ là quá ngán. Anh gần như không thể hiểu nổi: trong giờ phút này mà anh ta vẫn chỉ quan tâm tới việc củng cố địa vị và phe cánh. Anh ta có còn là người cộng sản thứ thật nữa hay không đây? Thủy rất tiếc trong cuộc sinh hoạt tư tưởng vừa qua Dũng vắng mặt, nếu không chắc chắn Dũng đã cho biết nhiều điều về Hà Giao trong những trận vừa qua, nhất là trận địch phản kích lớn ở Pe Luông.
Hai người về tới đơn vị. Cuộc họp tiểu đoàn ủy mở rộng được triệu tập. Thủy yêu cầu Hà Giao với cương vị chỉ huy quân sự báo cáo lại nhiệm vụ của tiểu đoàn, sau đó trình bày dự án tác chiến. Không khí buổi họp hết sức nghiêm trang và khẩn trương. Bổng, cán bộ tác huấn, bật lên nói trước:
- Tôi thấy khá gay đấy! Địch còn đông như vậy...
Thủy không bằng lòng với câu nói đó, dù là nói thật trong cuộc họp này. Anh đáp lại:
- Đúng là sẽ rất khó khăn, nhưng Bộ chỉ huy Mặt trận đã hạ quyết tâm. Tiểu đoàn chúng ta phải bằng mọi giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trung đoàn giao cho tiểu đoàn ta cũng là tín nhiệm ta đã có kinh nghiệm phòng ngự ở đồi Độc Lập, nhất là đã đánh trận Pe Luông, sau đó lại có kinh nghiệm cắt đường liên lạc Mường Thanh - Hồng Cúm. Trận này trên sẽ chi viện mạnh. Nhất định chúng ta sẽ lại chiến thắng. Bây giờ chúng ta hãy bàn cách đánh sao cho tốt.
Sau đó Thủy cho mời các đại đội trưởng lên để nghe phổ biến kế hoạch và nhận nhiệm vụ cụ thể. Thời gian cứ trôi đi vùn vụt. Nhìn ra cửa hầm, mặt trời đã gần sa xuống các mỏm núi tím sẫm phía tây nam. Thủy bồn chồn ngồi đợi. Khoảnh khắc sau, Lanh xồm đến. Tấm thân to lớn của anh gần như che kín hết cửa hầm. Anh dập gót giầy săng đá, đứng nghiêm chào, khuôn mặt vuông vức hất lên đầy khí thế. Tiếp đó là Niên. Anh vốn mảnh mai, sau trận ốm vừa qua càng gày. Áo quần lúc nào cũng luộm thuộm, và túi gạo rang luôn luôn kè kè bên khẩu súng sáu. Anh tươi cười chào mọi người, gương mặt nhẹ nhõm sáng sủa lúc nào cũng thư thái, ngay cả trong những giờ phút gay cấn nhất. Người cuối cùng, chậm nhất, bao giờ cũng là Thìn, thấp bé, ít nói, đôi mắt lúc nào cũng đục ngầu, luôn luôn như đói ngủ.
Liên lạc viên Báu đem vào một bình nước nóng. Thủy ngạc nhiên:
- Ở mặt trận, cậu xoay đâu được “của này” thế hả?
Báu cười:
- Biết các anh họp nhiệm vụ quan trọng, em cố tìm cách đun được một tí để các anh uống cho ấm bụng.
- Giỏi! - Thủy cầm lấy tay Báu lắc.
Cuộc họp bắt đầu. Khác với cuộc họp tiểu đoàn ủy chỉ bàn chủ yếu về công tác lãnh đạo và thông qua dự án tác chiến, trong cuộc họp này các đại đội trưởng đã phải bàn bạc rất kỹ từng vấn đề cụ thể về chiến đấu và chỉ huy. Dự án tác chiến của Hà Giao còn quá sơ sài. Cuối cùng là việc giao nhiệm vụ. Hà Giao quay về phía Lanh, long trọng:
- Đại đội 1 sẽ làm nhiệm vụ mũi nhọn chọc thẳng vào sân bay rồi trụ lại ở đấy!
Giao chưa nói hết câu Lanh xồm đã bật lên nói rất to:
- Rõ!
Ít khi Hà Giao thấy Lanh tiếp nhận nhiệm vụ mà anh trao cho lại dứt khoát và hào hứng như thế. Giao rất hài lòng. Anh quay sang phía Niên:
- Còn đại đội 2 làm nhiệm vụ thứ hai của tiểu đoàn: đào công sự triển khai ngoài sân bay để hỗ trợ cho c1 và thay thế khi cần thiết.
Cũng như Lanh, Giao chưa nói hết, Niên đã nói luôn:
- Giá mà... tiểu đoàn cho chúng tôi làm mũi nhọn trận này thì cũng hay.
Giao cười khà khà:
- Đại đội nào cũng tinh thần như thế này cả thì tuyệt quá. Nhưng thôi, tiểu đoàn ủy đã thông qua quyết định rồi. Ông chờ trận sau. Điện Biên còn phải choảng nhiều. Mà thật ra trong hay ngoài sân bay cũng là một thôi. Hai đại đội nhiệm vụ cũng nặng như nhau, sẽ phải tác chiến như nhau cả. Bây giờ đến đại đội 3... - Giao quay lại thấy Thìn như đang ngủ gật. Anh chau mày. Thủy kịp đỡ lời hộ Thìn:
- Cậu này vừa đi đánh cắt ở phía nam về cũng mệt lắm. Cảm thông thôi. - Nói đoạn, anh đưa cho Thìn một điếu thuốc lá - Hút đi cho hết cơn buồn ngủ, ông bạn!
Thìn cười bẽn lẽn như chịu lỗi.
- Còn đại đội 3 - Giao tiếp tục - Làm dự bị đội cho tiểu đoàn. Nhưng cũng không được nghỉ đâu. Ngay hôm nay phải đi lấy gỗ để đem ra trận địa. Đào tới đâu c1 và c2 phải lát hầm ngay tới đó. Hầm chỉ huy, hầm súng máy và ĐKZ, Bazoka nữa.
Khác với Lanh và Niên, Thìn không hỏi, cũng không nói gì thêm, anh chỉ im lặng.
Cuộc họp giải tán. Thủy nhắc Hà Giao:
- Anh xem kỹ lại kế hoạch hỏa lực đi nhất là pháo cấp trên. Anh nên nhấn mạnh yêu cầu kiềm chế thật tốt các đồn ở hai bên sườn ta, và nhất là ngăn chặn xe tăng địch khi chúng phản kích.
- Được. Anh cứ yên trí.
- Chúng ta chỉ có ba ngày chuẩn bị. Nhất thiết đêm 21 tháng 4 này ta phải cắt cho được sân bay, cũng là để cô lập hoàn toàn cái H1, cho e3 tối hôm sau tấn công.
- Được! Được! Đã bảo cứ yên trí.
- Vậy bây giờ thế này nhé: anh ở nhà trực, còn tôi xuống chỗ cậu Niên.
- Được! Anh cứ đi đi!
Báu lại xuất hiện. Anh đem vào một bọc lá chuối.
- Báo cáo hai anh...
- Cái gì thế?
- Báo cáo, anh nuôi vừa gửi ra gói cơm nếp muối vừng cho hai anh.
Thủy không khỏi cảm động, đỡ lấy gói nếp xôi:
- Bồi dưỡng cho chỉ huy đây! Quý lắm.
Anh mở gói xôi, đưa cho Giao. Giao từ chối, nói là đang đầy bụng. Anh ta lẩm bẩm một mình: đồ hộp thu về đầy mấy hầm thì không cho ăn, lại hí hởn khen cái của nợ này. Thật là đạo đức giả.
Trời đã chạng vạng tối. Máy bay địch thả dù đã ngớt tiếng. Mặt trận lắng dịu xuống, rồi một sự im lặng mênh mông bao trùm lấy tất cả thung lũng. Có lẽ từ khi mở màn chiến dịch, chưa có buổi hoàng hôn nào mặt trận lại yên tĩnh như thế này. Nhưng ai ai cũng hiểu đây là những giờ phút lặng gió giữa một cơn bão lớn, và sau đó sẽ là những đợt tàn phá có thể sẽ còn to lớn hơn trước rất nhiều. Thủy ra khỏi hầm, xắn quần đi rảo trong giao thông hào. Anh bỗng nghe trong cái tĩnh lặng nặng nề của mặt trận một tiếng hát nho nhỏ của một chiến sĩ nào đó. Một bài ca mà Thủy đã từng được nghe mẹ anh hát ru từ những ngày thơ ấu xa xưa... Anh đi chầm chậm lại, thả hồn bay theo những câu hát mộc mạc mà xiết bao tha thiết ấy. Lòng anh như dịu đi trong giây lát. Câu hát như đã làm cho anh quên hết, quên hết, quên cả máu xương, cả súng đạn, cả nhiệm vụ... Chỉ còn lại một niềm ngọt ngào trong sáng và như tuyệt đối thanh bình...
Qua một ngày chuẩn bị ráo riết, buổi chiều, Thủy lại mời các đại đội trưởng lên hội ý để nắm tình hình. Căn hầm tuy đã gọi là khá, so với hầm chỉ huy các đại đội, nhưng vẫn hóa chật chội. Mọi người còn đang trò chuyện ồn ào chưa vào việc, bên ngoài bỗng có tiếng lao xao, nhất là tiếng Báu. Rồi có hai người cúi khom mình nối nhau bước vào. Tất cả căn hầm chợt như vỡ ra trong tiếng reo mừng rỡ:
- Anh Dũng!
- Ô kìa anh Dũng!
- Ôi, anh Dũng đã về đấy ư?
Thủy chưa kịp chen mọi người để nhào ra bắt tay Dũng, Lanh xồm đã ôm choàng, gần như bế bổng lên, làm cho đầu Dũng húc luôn vào các dầm gỗ, tung cả chiếc mũ nan xuống đất. Không khí náo nhiệt, tưng bừng lạ thường. Người khen anh béo ra, người lại nói anh gày đi nhiều... gần như là không có ai để ý tới người cùng vào với anh. Đó là đồng chí chủ nhiệm chính trị trung đoàn. Ông cứ cười xòa, vui lây cái vui chung của mọi người. Ông để ý: chỉ có Hà Giao là có vẻ vui gượng. Mãi sau, tiếng ồn ào vui vẻ mới dịu xuống.
Ông chủ nhiệm chính trị cất tiếng khoan thai nói:
- Đấy nhé, hôm nay tôi mang đồng chí Dũng trả về cho các anh sau đúng mười sáu ngày vắng mặt. Các anh xem: khỏe mạnh và đầy đủ cả nhé, không thiếu cái cẳng cái tay nào hết.
Mọi người cùng cười ran. Ông chủ nhiệm chính trị tiếp:
- Tôi cũng mang đến cho các anh một quyết định mới của trên...
Cả đám đông cùng lắng nghe.
- Anh Dũng về, tiếp tục làm nhiệm vụ của mình. Còn anh Hà Giao thì bàn giao lại công việc và lên trung đoàn nhận nhiệm vụ mới: tham mưu phó trung đoàn thay cho đồng chí tham mưu phó cũ được chuyển sang e3 làm tham mưu trưởng.
Gian hầm lại trở nên ồn ào. Hà Giao mặt đỏ lên, gần như sững sờ. Một câu hỏi như một dòng điện lướt rất nhanh trong đầu óc anh: thế là mình lên hay xuống? Hay cũng chỉ như cũ? Nhưng rồi anh cũng hiểu ngay: tham mưu phó trung đoàn cũng tương đương tiểu đoàn trưởng. Vậy là có lên được một tí. Thêm nữa: lên cơ quan trên cũng có cái hay là không phải trực tiếp chiến đấu ở tuyến lửa, mà nhiệm vụ đánh sân bay lại đang nóng bỏng trước mặt với biết bao khó khăn, nguy hiểm... Thế là mặt anh lại tươi lên. Tuy vậy vẫn làm ra vẻ khiêm tốn, Giao nói với ông chủ nhiệm chính trị:
- Báo cáo, giá cứ cho tôi ở lại tiểu đoàn thì tốt hơn. Tôi không muốn đi đâu cả.
Ông chủ nhiệm chính trị lại cười xòa, quàng tay ôm lấy ngang lưng Giao.
- Thôi đi đồng chí! Nhiệm vụ mới, trọng trách mới. Thu xếp, sáng mai có mặt ở trên đó nhận bàn giao luôn, để đồng chí nọ còn kịp sang e3 bắt tay ngay vào việc.
Các đại đội trưởng cùng đưa mắt nhìn nhau, cái nhìn có nhiều ý nghĩa. Một cách xã giao, Niên tươi cười:
- Anh Giao lên cấp trên chớ có quên anh em tiểu đoàn 2 nhé. Cứ ưu tiên súng đạn, và tân binh cho anh em là được.
Lanh xồm cũng oang oang đế thêm, nhưng không rõ anh chọc hay chỉ đùa vui:
- Và có cái gì chén được, thì nhớ gọi bọn tôi với! - Hà Giao hơi sầm mặt xuống. Trong khi đó Thìn cứ nắn vai, nắn tay và xoa xoa trên ngực Dũng, thủ thỉ:
- Cứ tưởng anh phải hàng tháng, hoặc vài tháng cũng nên. Không ngờ anh lại về kịp...
Ông chủ nhiệm chính trị ngồi bên nghe thấy, tươi cười nói góp:
- Ấy, cũng không mấy ai ngờ cái ông này lại có sức bền được đến thế. Ngay ở viện người ta cũng bảo vậy. Còn đại đoàn trưởng khi nhận được tin Dũng về, đã gọi luôn dây nói, hỏi lại: có đúng thế không? Rồi “cụ” nhắn: Bảo cậu ấy mình chúc mừng nhá, chúc mừng cái thằng đập đầu vào đá cũng không chết ấy...
Mọi người lại cất tiếng cười vui. Ông chủ nhiệm chính trị quay về phía Hà Giao, nhắc lại:
- Nhớ nhé, chuẩn bị đi, để rổi tối nay có thể bàn giao được, sáng mai lên trung đoàn luôn.
Sau đó ông tạm biệt, quay trở về sở chỉ huy trung đoàn, không dự buổi hội ý.
Gần như tới lúc đó Dũng mới có thể nói được, một phần vì anh em vui quá nói hết, và ông chủ nhiệm chính trị cũng nói hết, nhưng phần nữa vì anh cũng thực sự xúc động, mà anh lại thường không quen và cũng không muốn bộc lộ tình cảm của mình trước các đám đông.
- Thưa các anh em, tôi về qua trung đoàn sáng nay, may mắn đã được gặp cả anh Thâu và anh Quý. Các anh đã phổ biến cho tôi nhiệm vụ mới của tiểu đoàn. Nhiệm vụ rất nặng. Nhưng chắc anh em cũng đã hiểu quá rõ: đây là một vinh dự lớn, thậm chí rất lớn đối với chúng ta...
Cũng gần giống như Thìn, Thủy cứ ngồi ngắm Dũng suốt. Lòng anh hoàn toàn nhẹ nhõm, kể cả mừng rỡ. Ngay từ khi nhận lệnh mới, Thủy đã nghĩ tới Dũng đã về, ngồi đấy ở ngay trước mặt anh, như chưa hề bị thương tích phải xa đơn vị đã hơn nửa tháng trời nay. Vẫn gương mặt sạm nắng cứng cỏi ấy, vẫn đôi mắt sáng ngời quả cảm ấy, vẫn vóc người săn dẻo, mạnh mẽ ấy...
- Anh Thủy ạ, ta hội ý nắm tình hình đi thôi. Cho tôi được cùng nghe luôn.
Thủy quay sang phía Hà Giao:
- Anh có cần chuẩn bị gì không để mai còn lên trên ấy?
Giao lắc đầu:
- Có gì mà chuẩn bị! Người lính chỉ độc chiếc ba lô. Còn công việc thì chính cuộc hội ý này cũng là một phần quan trọng của bàn giao rồi. Nếu còn gì, tối nay tôi sẽ trao đổi thêm với anh Dũng.
Hà Giao đã nói thật. Anh chẳng có gì nhiều để mà bàn giao. Mới lên tạm quyền tiểu đoàn trưởng có nửa tháng, anh chưa làm được gì. Hơn nữa, đầu óc anh lúc này vẫn còn đang bừng bừng vì cái chức tham mưu phó trung đoàn. Anh hiểu: trong việc này thế nào cũng có ý kiến của ông Quý. Nếu không có ông thì Dũng về lẽ đương nhiên Hà Giao lại phải trở về với chức vụ cũ. Vậy là ông Quý đã khéo thu xếp. Nhưng cũng phải có dịp may nữa: nếu đại đoàn không điều tham mưu trưởng e3 lên cơ quan trên, thì làm sao tham mưu phó e2 được cất nhắc để có chỗ trống mà đưa Giao lên đó? Thôi, cũng hay, tham mưu phó trung đoàn đúng là hơn tiểu đoàn phó, thậm chí hơn cả “tạm quyền tiểu đoàn trưởng”...
Sau cuộc hội ý, Dũng xuống ngay đại đội của Lanh. Anh muốn trực tiếp nắm thêm tình hình và giúp Lanh mọi việc chuẩn bị để tối mai có thể bước vào chiến đấu ngay. Anh thấy hầm hào đã khá hơn trước. Các hầm hố nghỉ ngơi, hội họp đều có trang trí bằng áp phích, khẩu hiệu nữa... Anh thấy rất rõ có dấu vết bàn tay của Thủy ở tất mọi nơi. Dũng còn có thêm một nhận xét: Ở cuộc hội ý trên tiểu đoàn, anh em cán bộ đã vui, nhưng xuống tới đại đội các chiến sĩ thấy anh về cũng có vẻ mừng rỡ không kém. Anh ghé vào một hầm ếch, “nhà ở” của tổ ba người Tích, Lợi, Viễn. Cả ba anh em đểu xuýt xoa:
- Cứ tưởng tiểu đoàn trưởng bỏ anh em đi mãi...
Tổ trưởng Tích nghiêm trang như tâm sự:
- Thú thật với anh, chúng tôi cũng hiểu trận này là trận sẽ ác liệt. Nhưng sống, chết cũng chẳng lo, chỉ lo rồi sẽ đổ nhiều máu xương mà vẫn không vào được trong ấy. Cho nên anh em chúng tôi chỉ mong sao có người đưa dắt chúng tôi thật chắc chắn, thì dù có bỏ xác ở đó cũng không nề hà. Đúng là chỉ lo chẳng có ai để mình tin cậy...
Dũng nắm lấy tay Tích. Câu nói ấy, anh hiểu, chẳng phải chỉ là để bầy tỏ cảm tình của anh em đối với Dũng, mà đây còn là lời nhắn nhủ cho tất cả những người chỉ huy: Phải làm sao đừng phung phí xương máu chiến sĩ. Anh bỗng thoáng buồn. Anh biết trong lịch sử chiến tranh thế giới, và đôi khi cả trong nước trước đây: đã có những người có khi ném cả hàng nghìn, thậm chí hàng vạn người lính vào lửa để rồi chẳng thu được một kết quả hoặc lợi ích nào thiết thực...
Nửa đêm Dũng mới về hầm của mình và được ngả lưng một lúc xuống chiếc bạt phủ trên mớ rơm khô. Mặt trận vẫn tương đối yên tĩnh, chỉ có tiếng pháo lai rai phía bên khu đông, mà chủ yếu vẫn là trên đồi A1 vọng tới. Thế là đã qua hơn hai tuần nằm ở quân y mặt trận, và thế là đã qua hơn mười lăm ngày sống bên Nguyệt Lệ. Đúng là một giấc mộng. Từ sau buổi bất ngờ gặp nhau ở khe Trăn, không bao giờ anh nghĩ rằng mình lại có dịp gặp lại, không những thế lại ở liền bên nàng khá lâu và gần gũi đến như thế. Buổi gặp ở khe Trăn, trong cơn xúc động và giận dữ, anh chưa hề ngắm nhìn nàng được kỹ. Nhưng trong suốt thời gian nằm viện, dù muốn hay không anh đã được thấy lại sắc đẹp của nàng. Sáu năm đã qua đi nàng không còn là một cô gái mới lớn thơ ngây, mơn mởn, tươi trẻ. Giờ đây nàng đã là một người đàn bà với tất cả ý nghĩ hoàn mỹ của hai tiếng ấy. Vẻ đằm thắm, duyên dáng của nàng dường đã tới độ rực rỡ nhất. Cơ thể nàng cũng đằm hơn, sâu hơn. Dũng đã lặng ngắm nhìn nàng hàng giờ liền, và nhiều khi anh đã có cảm tưởng như mình không còn đứng vững được nữa, nếu như lý trí không luôn luôn nhắc nhở anh: nàng đã có chồng và nàng đã phản bội anh một cách khá dễ dàng như rất nhiều người đàn bà đẹp khác đã từng rũ bỏ tình yêu, quay ngoắt lại với người tình hoặc với chồng một cách hết sức mau lẹ, thậm chí ráo hoảnh. Kiêu hãnh đến ngu xuẩn, quá nhiều tham vọng đến thấp hèn và thích thay đổi như một kẻ cuồng điên... đó là những đặc điểm của không ít người đàn bà đẹp mà Dũng đã từng quan sát... Hơn hai tuần qua, Dũng đã sống trong tâm trạng luôn luôn xáo trộn và cả căng thẳng. Tuy nhiên, trái tim nhức nhối của anh đã dịu dần mà anh khống thể tự chối cãi. Cũng như anh, Nguyệt Lệ đã không hề nhắc lại chuyện cũ, dù chỉ một lời. Nàng đến với anh cũng đúng như một cô hộ lý đến với mọi thương binh. Tất nhiên, vì như nhiều người đã biết: hai người đã quen biết nhau từ rất lâu, cho nên, nàng đã đến với anh nhiều hơn. Tuy nhiên, Dũng vẫn như đọc được ở từng lời nói bình thường, từng cử chỉ bình thường của nàng biết bao nhiêu điều đặc biệt, biết bao nhiêu lời thầm kín, nồng cháy yêu thương, và cả những lời giãi bày đầy nước mắt. Những cuộc đối thoại câm lặng giữa đôi bên cứ như thế đã tiếp diễn ngày này qua ngày khác dường như không bao giờ hết, thậm chí ngày lại càng như sâu đậm hơn lên, đến nỗi nhiều khi cảm thấy như không thể chịu nổi nữa, chỉ muốn cầm chặt lấy tay nhau, ôm choàng lấy nhau và cùng òa khóc. Nhưng anh vẫn cố chống lại chính mình, nghiến răng lại mà tự răn đe: chớ có yếu mềm, chớ có buông thả mình trong những ảo tưởng phù du. Hãy coi nàng như một người quen biết bình thường, thế là quá đủ rồi. Thật vậy, giờ đây nỗi oán giận đã không còn nữa, thế là đã quá sòng phẳng để đền đáp lại tất cả những gì nàng đã săn sóc, giúp đỡ anh trong suốt những ngày thương tật. Nhưng thật khổ, dù đã luôn luôn tự nhắc nhủ, tự cảnh cáo, trái tim của anh vẫn không chịu bình yên. Còn về phía nàng, cũng rõ ràng nàng đã đi rất xa, vào rất sâu trong những cuộc đối thoại câm lặng ấy. Đặc biệt, qua ánh mắt nàng, Dũng bỗng e sợ, dường như có một cái gì đó dang muốn bùng dậy mà nàng không sao cưỡng nổi, hoặc không muốn cưỡng lại nữa... Cho tới buổi anh ra viện, điều mà anh e ngại, cảm thấy đã trở thành sự thật. Lúc thu xếp áo quần cho anh, kể cả khi theo anh lên cảm ơn bác sỹ, y sinh, hộ lý, và viện trưởng, Nguyệt Lệ vẫn không bộc lộ một điều gì khác lạ. Nhưng tới khi đi tiễn anh ra khỏi cửa trạm gác một đoạn đường khá xa, nàng mới ôm lấy anh và khóc rũ, nàng khóc mãi và anh cũng không gỡ nàng ra, cứ để vậy cho nàng gục đầu vào ngực anh mà khóc. Toàn thân anh dường như đã tan ra thành những giọt lệ yêu thương và cả cay đắng... “Anh ơi, em yêu anh, em yêu anh. Em không thể thiếu anh. Xin đừng xua đuổi em, đừng bỏ rơi em! Nếu không em sẽ chết. Thật vậy, em sẽ chết, hoặc vì đau khổ hoặc chính tay em sẽ phải kết liễu đời em...”. Và nàng đã hôn như mưa, như bão lên môi, lên mặt, lên cả những vết sẹo tàn nhẫn của anh. Rồi nàng ngất xỉu. Dũng lay gọi mãi mới tỉnh lại, “Anh ơi, xin đừng tưởng em đã được sống trong hạnh phúc. Không. Em đã quyết đoạn tuyệt với cuộc sống nhàm chán và bi thảm của em hôm nay. Anh muốn hiểu rõ hơn, anh sẽ hỏi lại anh chị em trong viện, nhất là chị Dậu...”. Rồi nàng lại ôm lấy anh muốn ngất xỉu một lẩn nữa. Mặt nàng mét xanh, đôi môi nàng run lên. Tuy nhiên, Dũng cũng hiểu được chính lúc này nàng lại đang sống trong những giây phúc hạnh phúc nhất của đời nàng... Mãi sau Dũng mới có thể dứt ra đi được, và bấy giờ anh mới bật lên được mấy câu, nhưng lại là mấy câu sao vô vị, kể cả ngô nghê, nghĩ lại mà quá xấu hổ: “Thôi được, lần sau, nếu gặp ta sẽ nói chuyện nhiều”. Nhưng may thay, nàng lại không để ý tới điều đó, trước khi quay đi, nàng lại nhón chân lên, hai cánh tay tròn trịa mềm mại ôm vòng lấy cổ anh và lại gắn đôi môi cháy bỏng lên miệng anh. Nụ hôn kéo dài, say đắm ngây ngất đến nỗi chính anh lại muốn ngã xỉu.
Và bây giờ, Dũng đang nằm đây, trên chiếc bạt trải ổ rơm trong căn hầm dã chiến giữa đồng, dưới những làn đạn từ phía trước quét tới. Không còn có em ở trước mặt, càng không có em với đôi tay ôm choàng qua cổ để gắn một nụ hôn như bất tận. Nhưng, anh vẫn cảm thấy như có em đang ở bên mình, nóng hổi. Trái tim anh, trái tim sứt sẹo và tưởng như đã hóa đá lại bồi hồi. Em đã thực sự can đảm đi tìm lại tình yêu đã mất. Vậy còn anh? Trời ơi, cứ tưởng mình đã trở thành một tên liều lĩnh, bất cần đời, đến nỗi thần chết cũng ớn cái mặt, vậy mà nay sao lại lúng túng đến như thế này? Ôi, thì ra mình mới chính là kẻ không có tự do và sống giả, giả với cả chính mình, và đã phản bội lại chính mình, chứ không phải là em...
Gần sáng, Dũng mới thiếp đi được một chút. Cho tới bốn giờ anh choàng tỉnh dậy. Công việc đã lại tràn ngập trong đầu óc. Chỉ còn có hai ngày nữa. Ngày hôm nay sẽ phải xem lại kế hoạch tác chiến, xuống đại đội với anh em chiến sĩ. Và đêm đến còn phải tổ chức trinh sát, luồn sâu vào tận sân bay xem sao. Dũng sẽ trực tiếp đi. Anh phải được tận mắt nom thấy nó, cái sân bay ấy, phải sờ vào được những phên sắt trên đường băng mới có thể yên tâm...
