Thì ra, không phải vì nguyên nhân gì đặc biệt, vẻ thoải mái, vui vẻ của ông Quý mà Dũng đã nhận thấy trong cuộc nói chuyện điện thoại đêm qua là do ông mới nhận được tin do phái đoàn bà Lợi cho biết: vợ ông ở Tuyên Quang mới sinh con trai. Ông mừng hết chỗ nói. Có ít đường phên để dành trong đáy ba lô ông đem ra “khao” tất cả anh em chung quanh. Ông cười nói suốt, làm cho ai cũng phải vui lây. Ông tuyên bố: “Tôi sẽ đặt tên cho cháu là Điện Biên, để kỷ niệm chiến dịch này”.

Dũng và Thìn theo đúng lời hẹn, cùng lên trung đoàn từ sáng sớm. Ông Thâu lại có việc đột xuất, phải xuống tiểu đoàn của Xã Đệ. Chỉ có mình ông Quý ngồi nghe hai người báo cáo. Vốn là cán bộ chính trị, ông không am tường nhiều về quân sự, vả lại đang vui vẻ chuyện vợ sinh con trai nên nghe mà không chú ý nhiều, mắt ông cứ nhìn đi đâu, miệng luôn tủm tỉm. Dũng không hề phật ý, trái lại nhìn gương mặt tràn đầy hạnh phúc của ông với vẻ vui tươi cởi mở, Dũng lại thấy ông lúc này có vẻ đáng mến hơn bao giờ hết. Lúc này dường như là lúc ông sống thật nhất và cũng “người “ nhất.

Sau khi nghe, ông Quý tươi cười bóc một bao thuốc lá mang nhãn hiệu “Sông Lô”:

- Mời, xin mời! Đây thuốc lá của chính mẹ cu cháu ở hậu phương gởi cho đấy.

Dũng và Thìn cùng châm thuốc, rít những hơi dài.

Ông Quý vẫn chưa hết đường phên. Ông lại lục ba lô lấy ra một cục:

- Ta uống trà của phái đoàn phụ nữ nữa, nhé. Có tí ngọt lúc này càng thêm hay, phải không các ông?

“Phái đoàn phụ nữ”. Dũng ngờ ngợ:

- Phái đoàn nào vậy anh? Có phải đoàn phụ nữ Tuyên Quang không?

Ông Quý gật đầu:

- Phải. Chính bà trưởng đoàn báo tin, chuyển thư và thuốc lá của mẹ cu nó cho tôi. Thật là bà tiên báo hỉ.

Rồi càng phấn hứng, ông tiếp:

- Cũng báo cho các ông biết: Phòng chính trị đại đoàn vừa điện hồi sáng sớm là chiều nay phái đoàn ấy sẽ xuống thăm anh em trung đoàn ta. Tôi với anh Thâu đã hội ý: sẽ đưa các chị ấy xuống D2 các ông đấy. Chuẩn bị mà đón tiếp cho thân mật, chu đáo, và an toàn.

Dũng ngồi như chết cứng. Tin quá đột ngột. Anh đưa mắt nhìn Thìn. Cắn môi suy nghĩ mới đứng dậy, anh cất tiếng:

- Báo cáo anh, chiều nay, theo kế hoạch, tiểu đoàn tôi phải đi lấy gỗ, tre. Vậy đề nghị anh đưa các chị ấy xuống chỗ anh Phan Đức, có lẽ tiện hơn.

Ông Quý không khỏi ngạc nhiên:

- Dịp vui như thế, và cũng là vinh dự cho tiểu đoàn các ông mà. Anh Thâu và cả đảng ủy có nhận xét D2 đang làm ăn có năng suất cao, cho nên muốn đưa họ về D2...

Dũng vẫn lắc đầu:

- Vâng, cảm ơn các anh, chúng tôi biết: đưa họ về, sẽ có dịp động viên thêm anh em, nhưng quả là chiều nay anh em đi hết, chẳng lẽ chỉ vài cán bộ ở nhà tiếp? Vả lại, như tôi đã báo cáo, đưa các chị ấy về D chủ công vẫn là thuận nhất.

Ông Quý phân vân. Cuối cùng ông khoát tay:

- Thôi cũng được. Tôi sẽ báo ngay cho Phan Đức. Nhưng mà này, nếu họ có thì giờ ở lại lâu, tôi sẽ đưa sang cả D2 nữa đấy.

Dũng không thay đổi ý kiến:

- Cám ơn anh. Xin thôi ạ. Vả lại tôi tin là họ sẽ không có thì giờ nhiều đâu.

- Được rồi, hãy biết thế!

Khi ra khỏi hầm ông Quý được quãng xa, Thìn mới khẽ hỏi:

- Sao anh không nhận phái đoàn về mình cho vui, anh Dũng?

Dũng lắc đầu:

- Thôi! Bao giờ đánh thắng xong, về hậu phương lúc đó sẽ tha hồ mà liên hoan, gặp gỡ đủ các loại phái đoàn.

Thìn toan hỏi nữa, nhưng nhìn bộ mặt rất lạ của tiểu đoàn trưởng, lại thôi. Anh tiếp tục đi như chạy gằn để kịp Dũng. Dũng sải những bước dài. Đầu óc anh vẫn còn nguyên cái tin của ông Quý.

Hai người về tới khu vực của tiểu đoàn, Dũng đi thẳng vào sở chỉ huy, Thìn rẽ về phía trú quân của đại đội mình.

Bước vào hầm, mệt mỏi cả trong đầu óc lẫn toàn thân, Dũng định lăn ra ngủ một giấc, nhưng tiểu đoàn phó Hà Giao đang chờ anh về. Giao vui vẻ báo:

- Anh Dũng ạ, lúc anh và cậu Thìn vừa lên e, thì có điện báo chiều nay sẽ có phái đoàn phụ nữ xuống thăm anh em ta.

Dũng thong thả đáp:

- Có. Ở trên đó mình cũng vừa được chính ủy Quý cho biết.

- Vậy ta tính sao anh? Chuẩn bị thế nào? Để tôi còn cho các cậu trợ lý chúng nó lo liệu, rồi còn phải báo cho các đại đội nữa...

- Tôi từ chối rối.

Hà Giao sững người:

- Sao vậy? Sao anh lại từ chối?

- Chiều, anh em còn đi lấy gỗ, quá mệt rồi. Bên ông Phan Đức đang học chính trị, có điều kiện tiếp hơn cánh mình...

Hà Giao nhăn nhó:

- Nhưng đây là dịp... dịp tốt để dộng viên anh em mà anh!

- Sợ rồi kính chẳng bõ phiền.

- Nhưng... nhưng... có gì là phiền?

- Thôi, tôi đã trả lời anh Quý dứt khoát rồi. Anh ấy đã báo cho D1 đón.

Nói đoạn Dũng lăn xuống chiếc giường nứa ghép, quay mặt vào vách hầm nhắm mắt lại.

Hà Giao vẫn đứng đấy. Mặt anh đỏ lên. Anh chỉ còn có thiếu thét to: “Đúng là đồ độc đoán, đổ kiêu căng!... “.

Tuy đã nhắm mắt, quay mặt vào vách, nhưng Dũng cũng có thể phỏng đoán được Hà Giao đang chửi mình. Nhưng kệ hắn, vốn rất háo gái, hắn lại càng chửi. Có thể mình cũng cá nhân thật.

Hà Giao quay sang hầm tác huấn. Có cả anh cán sự chính trị đang ngồi ở đó. Hà Giao ném chiếc mũ xuống bàn:

- Ông ấy từ chối rồi, không cần tiếp ai hết.

- Sao thế ạ? - Cả mấy người cùng hỏi.

- Ông ấy bảo cần gì phải động viên. Vô bổ!

- Lạ nhỉ?

- Lạ cái gì! Ông Dũng mà các cậu còn lạ! Nói thật với các cậu chứ trên trung đoàn, mà cả đại đoàn nữa, người ta đang kêu về ông ấy lắm...

Hà Giao còn nói nữa, nhưng mấy anh cán sự đã lặng lẽ chui ra khỏi hầm. Họ cũng đang thích có phái đoàn phụ nữ tới, họ cũng không khỏi ngạc nhiên vì Dũng từ chối. Nhưng cũng chỉ thế thôi. Hà Giao đã đi quá xa đối với họ. Họ không muốn nghe nữa. Họ có thể không đồng ý với Dũng, nhưng cũng không thể đồng tình với thái độ của Hà Giao. Họ không muốn để anh lôi kéo họ vào những trò đấu đá, mặc dầu họ đều biết Giao có một cái ô to. Cái ô ấy không phải ở đâu xa, đó là chính ủy Quý, người cùng quê xứ Đoài với Hà Giao. Cái xứ này cũng hay, rất giàu tinh thần tương trợ, bảo vệ nhau trong mọi lúc khó khăn, kể cả hiểm nguy. Nhưng cũng không ít trường hợp tinh thần đáng quý này đã biến thành những thói xấu: bè phái, cục bộ địa phương. Họ thường bao che cho nhau, co kéo nhau vào những chỗ đẹp, miếng thơm với bất cứ giá nào, kể cả với tinh thần ma giáo...

Chiều ấy, bộ đội lại tiếp tục vào rừng chặt tre, đốn gỗ và Dũng lại xuống đại đội của Lanh để giúp chính trị viên Tốn tiếp tục triển khai công tác chính trị và công tác Đảng trong giai đoạn đào hào. Tranh thủ lúc đó, Hà Giao lên trung đoàn tìm gặp chính ủy Quý. Ông vẫn còn đang vui:

- Việc gì thế cậu?

Giao lễ phép và thân mật:

- Dạ, em lên... đề nghị anh xem lại một việc...

- Việc gì vậy?

- Báo cáo anh, việc phái đoàn phụ nữ...

- Sao hả?

- Báo cáo anh, trong khi anh Dũng và cậu Thìn lên trung đoàn, em ở nhà nhận được điện đã thông báo ngay cho các “xê”. Anh em họ phấn khởi lắm. Tất cả đã chuẩn bị đón tiếp rất đầy đủ. Nhưng đùng một cái anh Dũng về lại cho biết là anh ấy từ chối...

- Phải, cậu ấy xin thôi, để đưa các chị ấy sang “dê” chủ công.

- Nhưng thưa anh, vấn đề lại là chỗ đó...

- Hả?

- Báo cáo anh, anh em chiến sỹ họ không đồng ý với sự quyết đoán cá nhân của tiểu đoàn trưởng.

Ông Quý phân vân.

- Nhưng mình đã báo cho Phan Đức mất rồi.

Hà Giao có vẻ rất tiếc:

- Thôi thì cũng đành thế vậy. Vả lại, báo cáo với anh, em cũng không muốn làm rối việc, mất thì giờ của trung đoàn, chỉ để anh biết qua thôi. Đáng tiếc là anh em người ta nói thật không còn thiếu điều nào, thậm chí còn đặt vấn đề: không hiểu sao tiểu đoàn trưởng như luôn luôn không nghiêm chỉnh chấp hành mệnh lệnh của trung đoàn.

- Người ta nói thế?

- Vâng:

- Kể cũng khí quá...

- Báo cáo, nhưng ít ra thì cũng rõ ràng là anh ấy như là có ý coi thường, hoặc ít ra cũng tự cho mình cái gì cũng đúng cả...

Ông Quý có vẻ ngẫm nghĩ, nhưng rồi nói sang chuyện khác. Không phải ông không bị gợn một chút gì đó vì những thông tin của Hà Giao như thế nào. Chưa bao giờ ông coi trọng tư cách của con người này. Ông chỉ thương vì anh ta là người cùng quê, thêm nữa anh ta cũng được việc, tựa như gia nhân trong nhà, sai bảo việc gì cũng dễ: kể cả những việc lặt vặt trong gia đình như lấy thuốc chữa đẻ cho vợ chồng, hoặc về quê lo liệu giúp các việc đóng góp trong họ, ngoài làng...

- Này, Hà Giao, cậu biết vợ mình đẻ con trai chưa nhỉ?

Đã biết rồi nhưng Hà Giao vẫn như nhẩy cẫng lên mà reo:

- Ôi, thế ạ? Thật là tuyệt. Tuyệt quá! Em xin chúc mừng chính ủy. Xin đại chúc mừng chính ủy!...

Rồi như vồ lấy hai tay ông Quý mà lắc lấy lắc để.

- Trời ơi, hồng phúc của chính ủy quả là rất lớn. Tin vui thế này mà ông Dũng về cũng chẳng thấy nói cho một câu...

Ông Quý lại đưa đường phên và thuốc lá ra, tươi cười:

- Này, trong việc này cậu cũng có công đấy nhé! Lấy thuốc hộ đấy mà.

Thật là hả dạ, Hà Giao lại hớn hở, mà lúc này là hớn hở thật sự.

- Báo cáo, em thì công cán gì! Tất cả là ở hồng phúc của chính ủy.

- Hà Giao này, mình định đặt tên cho anh cu là Điện Biên - Đỗ Điện Biên. Được không? - Ông Quý lại tiếp.

Hà Giao nhíu mày có vẻ suy nghĩ một chút:

- Hay! Báo cáo anh, tuyệt hay. Nhưng em xin có một đề nghị bổ sung, được không ạ.

- Sao, cứ nói!

- Báo cáo anh, do may mắn được cùng quê với anh dù xóm trên xóm dưới nhưng em cũng được biết họ Đỗ Gia là họ lớn, thời nào cũng có người danh giá vẻ vang. Ngay đến cụ cố thân sinh ra chính ủy, tuy sinh bất phùng thời, cụ đang học chữ Hán thì Pháp sang đô hộ phải bỏ chữ Hán. Cụ bất đắc dĩ phải học lấy một ít tiếng Tây, rồi làm cho Sở bảo tàng. Nhưng uy tín về kiến thức Hán Nôm rất lớn. Đến Tây cũng phải kính trọng cụ... Vì vậy nếu chính ủy vẫn giữ họ Đỗ Gia rồi thêm Điện Biên vào thì mới thật là hoàn hảo. Em tin chắc là các cụ ở quê sẽ rất hài lòng.

- Hay! - Lần này ông Quý khen là khen thật sự. Ông không ngờ Hà Giao lại biết rõ gia đình ông đến thế. Hà Giao tuy là người cùng làng, nhưng khác xóm với ông. Cha Hà Giao làm nghề cắt tóc. Hà Giao chỉ được học xong hết lớp nhất thì ở nhà nối nghiệp cha. Nay là cán bộ dưới trướng của ông, khá thân tín.

Lát sau Hà Giao trở về tiểu đoàn. Ra tới con đường mòn trục, anh chợt gặp một nhóm ba người: một nam giới và hai phụ nữ, một chị đã đứng tuổi, búi tó, mặc áo len cộc tay màu huyết dụ còn chị kia rất trẻ, tóc để xõa ngang vai, mang một chiếc áo khoác màu xanh, vẻ đẹp của người phụ nữ như một ánh chớp ngay tức khắc làm cho Hà Giao như choáng đi. Anh ngờ ngợ.

- Các đồng chí có phải phái đoàn phụ nữ đến thăm đơn vị không?

- Dạ phải - người đàn ông trong đoàn phụ nữ tươi cười đáp - Phiền anh làm ơn chỉ giúp cho lối vào e2.

Hà Giao rối rít, sốt sắng:

- Đấy, đấy! Anh và các chị đi lối này, tới rồi, không còn xa nữa đâu.

Khi đoàn đại biểu đi khuất, Hà Giao vẫn còn đứng ngẩn. Càng tiếc lại càng tức cái thằng cha kiêu căng, độc đoán, cá nhân. Trời ơi, giá mà nó không gạt đi, thì có phải là được đón tiếp người đẹp không...

Nhóm ba người được lính gác đưa vào tận cửa hầm của ông Quý.

- Anh Văn Túc vào trước đi. Tôi và cô Lệ chờ ngoài này - Chị búi tó nói.

- Ấy sao lại thế. Cùng vào chứ.

Ông Quý đang cắm cúi đọc một tài liệu. Ba người cùng bước vào. Ông không khỏi như bàng hoàng. Ông đang chuẩn bị tinh thần để đón tiếp một đoàn đông hơn. Không ngờ họ xé lẻ đi thành từng tổ. Nhưng còn bất ngờ hơn: trong đoàn lại có người đẹp đến như thế. Cứ tưởng toàn là mấy bà sồn sồn. Ông hoá ra lúng túng, gần như thiếu tự tin, kể cả vụng về trước người đàn bà quá đẹp mà dường như ông ít khi thấy được.

Sau khi trao đổi ý kiến, dù rất tiếc rẻ, ông Quý cũng không có cớ gì để giữ “phái đoàn”' ở lại. Mấy hôm nay, chỉ trong giây phút này ông mới như quên đi niềm vui có con trai mới sinh. Ông chỉ thị cho cán bộ ban chính trị phải trực tiếp đưa đoàn xuống d1 của Phan Đức. Không những thế, để bảo vệ đoàn, ông còn cho cơ quan tham mưu cắt một tổ vệ binh tháp tùng. Nhưng ông cũng không ngờ, trước khi rời sở chỉ huy, người đẹp nhất trong đoàn đã đột ngột hỏi:

- Thưa anh, nhưng sao các anh không cho đoàn chúng em xuống đơn vị của anh Dũng?

- Chị biết Dũng của chúng tôi ư? - Ông Quý ngạc nhiên.

- Dạ, em có quen anh ấy.

Ông Quý trở nên bối rối:

- Thưa chị, thật ra lúc đầu chúng tôi cũng có kế hoạch như vậy. Nhưng anh ấy xin thôi. Vì tiểu đoàn anh ấy đang bận chiều nay...

- Anh ấy xin thôi ạ?

- Vâng.

- Vậy cũng được. Không sao cả ạ. Chúng em thế nào cũng có dịp gặp nhau. Xin anh đừng bận tâm.

Ông Quý vẫn chưa hết băn khoăn. Khi cả ba người quay ra, ông bỗng thoáng linh cảm thấy một điều gì không bình thường trong chuyện này, mà ông đã không sớm để ý ngay từ đầu.

Trên đường đi, Văn Túc vẫn luôn luôn ở bên Nguyệt Lệ như tất cả mọi khi. Anh ghé tai cô:

- Này, tươi lên một tí chứ! Ai lại xuống đơn vị mà mặt mũi cứ như bị thế kia hả?

Nguyệt Lệ cúi đầu im lặng. Văn Túc nghiêm trang hơn:

- Tôi hiểu cả rồi. Nhưng mà dẫu sao cô vẫn không nên như thế. Mọi việc sẽ giải quyết sau. Bây giờ là ta xuống với các chiến sĩ, cô hiểu không?

Đến lúc ấy, Nguyệt Lệ không thể không nói, cô gần như nghẹn ngào:

- Tôi không ngờ anh ấy đã khinh ghét, thậm chí căm hờn tôi đến thế. Anh ấy không thèm gặp mặt tôi nữa....

- Tôi đã bảo là mọi chuyện sẽ giải quyết sau mà! Cô cứ vui lên. Cô phải tươi lên mới được! Cô đừng quên cô là đại biểu nhá.

Văn Túc đã được Nguyệt Lệ kể cho nghe về cuộc gặp gỡ bất ngờ ở khe Trăn, và cả những kỷ niệm cũ không sao quên. Cô cũng chẳng giấu anh cả tình trạng hiện nay của cuộc sống lứa đôi giữa cô và Hồng Đăng. Cô tin Văn Túc, coi anh như một người anh. Mặc dầu hơi ba hoa, nhưng anh vô cùng trung thực và tốt bụng. Chị Tâm, người đi cùng, tuy cũng khá thân, nhưng cũng chỉ được Nguyệt Lệ cho biết đôi chút thoáng qua. Tuy cùng giới, nhưng Nguyệt Lệ không bao giờ hoàn toàn tin ở giới mình. Cô biết: với nhau, những người đàn bà thường khe khắt và hẹp hòi, nhiều khi không thể hiểu nổi.

Văn Túc nói tiếp, vẻ chắc chắn và khẳng định:

- Cô cứ yên trí. Tôi đã có một kế hoạch rồi: sau khi xuống d1 xong, ta trở về đại đoàn, gặp bà Lợi đang chờ ta ở đó, xin xuống tiếp e3. Cô hiểu không. Ở đó tôi có quen một anh tiểu đoàn trưởng, anh Lê Phong. Tôi mới được biết Lê Phong là bạn rất thân của anh Dũng. Tôi sẽ nói chuyện với Lê Phong và nhờ anh ấy làm trung gian... hòa giải.

- Không! Để làm gì? Không! - Lệ gạt đi.

- Cô gái ơi là cô gái! Cô phải nghe tôi mới được chứ! Trong bất cứ cuộc va chạm giận hờn nào trên đời này đều phải có một bên tỉnh táo và biết nhường nhịn. Cứ cương cả thì sẽ không bao giờ giải quyết được việc gì hết.

- Không! Anh Túc ạ. Không. Tôi không yêu cầu anh làm thế.

- Cô nói thế không được đâu.

- Đã bảo là không mà, anh Văn Túc. Vô ích, chính anh ấy cũng đã không muốn thế. Và cả số phận cũng đã an bài.

- Nói bậy nào! Cô cứ mặc tôi.

Dưới tiểu đoàn, Phan Đức và mọi người đã đợi sẵn. Nhóm đại biểu phụ nữ tới. Cuộc đón tiếp hết sức nồng nhiệt, mặc dầu không có gì hết, từ hoa tươi đến bánh kẹo. Phan Đức cùng chính trị viên tiểu đoàn đưa các đại biểu xuống tận đại đội chủ công của tiểu đoàn. Ở đây, toàn đại đội cũng đã tập hợp để đón đoàn. Cuộc tập hợp khá đặc biệt đối với khách: bộ đội không ngồi tập trung trên bãi cỏ, càng không có hội trường, mà từng trung đội đứng rải trong những giao thông hào dài dích dắc, hình chữ chi. Hào khá sâu, kể cả các gờ đất ở hai miệng hào, lính đứng phải lút đầu. Chính trị viên đứng trên mặt đất, bên một công sự cá nhân. Khi đoàn đại biểu phụ nữ tới, tất cả cùng giơ tay, bàn tay từ các giao thông hào như những đàn bướm kéo dài cùng bay tung tăng lên rối rít, đẹp mắt lạ thường, đến nỗi cả ba người: Chị Tâm, Văn Túc, và Nguyệt Lệ đều cùng đứng dậy ngây ra và rớm lệ. Phan Đức khiêm tốn giảng giải:

- Ở đây là mặt trận, chúng tôi không dám cho bộ đội tập trung trên mặt đất như ở hậu phương, xin thông cảm cho.

- Không! Không! Đúng là ở mặt trận. Chúng tôi chưa bao giờ được dự một cuộc đón tiếp hết sức thú vị như thế này - Chị Tâm nói.

Văn Túc bao giờ cũng là người lắm sáng kiến. Anh bỗng cất tiếng đề nghị:

- Thế này nhá, xin các đồng chí chỉ huy cho phép đoàn chúng tôi được cùng xuống giao thông hào với anh em, để bắt tay. Tới đây rồi mà không xuống được hào, không bắt được tay từng chiến sĩ là không thể yên tâm, các đồng chí ạ!

Ý kiến ấy được chấp nhận ngay với tất cả niềm phấn khởi, vui vẻ của mọi người. Thế là cả ba người cùng chạy lại phía các chiến sĩ. Chỉ vừa chạm tới mép hào, ba người đã được gần như tất cả những cánh tay tua tủa vươn lên đón, cùng với tiếng hò reo cực kỳ vui vẻ. Nguyệt Lệ bám theo chị Tâm và Văn Túc đi dọc các chiến sĩ hào, siết chặt tay từng chiến sĩ. Hào hẹp, mọi người, cả chiến sĩ cả đại biểu, đều phải vai chen vai, cánh thích cánh. Nhưng tất cả những sự va chạm, thậm chí cọ xát ấy đều không hề gợi lên một ý nghĩ thầm lén kể cả những kích thích xác thịt nào. Tất cả chỉ thấy chan hòa ánh sáng, chỉ thấy dào dạt những tình cảm tươi đẹp, thân thiết tuyệt vời mà chưa bao giờ họ được có. Tất nhiên, Nguyệt Lệ là người được bắt tay nhiều nhất, ân cần, thân thiết nhất. Có anh chiến sĩ đã như không nén được, ghé sát tai cô thì thầm: “Trời ơi, chị đẹp quá! Em được trông thấy chị, lại còn được bắt tay chị như thế này, ngày mai dù em chết cũng không còn nuối tiếc điều gì”... Cứ như thế, cuộc thăm hỏi bắt tay kéo dài mãi, đoàn cán bộ phụ nữ vẫn chưa được các chiến sĩ chịu cho lên mặt đất, đến nỗi anh chỉ huy đại đội phải nhắc nhở thật to:

- Thôi, xin các đồng chí để cho các đại biểu lên, còn nói chuyện với chúng ta nữa chứ!

- Không cần! Không cần gì nữa! Gặp được các đại biểu như thế này là quá đủ rồi. Bao nhiêu lời nói lúc này cũng là thừa - Một anh cán bộ trung đội nào đó phấn khởi đáp to. Lập tức tất cả các chiến sĩ đểu hò reo vang ầm, hưởng ứng câu nói rất hợp ý ấy.

Không thể nào dứt ra về ngay được, cả nhóm ba người đều vui lòng nhận lời ở lại tiểu đoàn tới sáng hôm sau. Đêm ấy, bên ngọn đèn bão trong hầm chỉ huy tiểu đoàn, mọi người cùng quây quần nói chuyện uống trà gạo rang cho tới khuya. Sau đó chị Tâm và Nguyệt Lệ được thu xếp ngủ ở dưới hầm tiểu đoàn trưởng, còn Văn Túc cùng ngủ chung với Phan Đức ở một hầm bên cạnh.

Đã gần nửa đêm, hai chị em vẫn còn thao thức mãi. Giường bằng tre nứa ghép lại, tuy đã được trải tới hai lớp vải dù vẫn còn thấy mấp mô, lượn sóng. Gối là hai chiếc ba lô lính. Căn hầm tối om, ẩm lạnh, đầy mùi dầu súng, thuốc nổ, cả mùi mồ hôi người. Nhìn qua cửa hầm, một mảng trời loang lổ mây đen, lẫn ánh trăng suông lúc mờ lúc tỏ, và cả ánh sáng của đèn dù chập chờn ma quái. Thêm nữa, chốc chốc lại đỏ rực lên ánh lửa. Trong khi đó tiếng máy bay ì ầm xa, gần dường như không lúc nào ngớt, cùng tiếng trọng pháo và bom đêm liên hồi rung chuyển.

Lần đầu tiên trong đời, Nguyệt Lệ được ngủ qua đêm trong một căn hầm ở trận địa như thế này. Cô nằm nép vào chị Tâm, vừa sợ hãi vừa xót thương, xót thương cho cuộc sống của những người chiến sĩ mà bây giờ cô mới hiểu rõ và cụ thể được phần nào. “Nằm miền cát trắng, ngủ cùng rêu xanh..” Ôi, người lính xưa trong Chinh Phụ Ngâm đã như thế, nay xem ra họ còn khổ cực và phải chịu đựng mọi ác liệt hơn nhiều... Ôi đêm nay anh đang ở đâu? Anh cũng đang trằn trọc trên một chiếc giường khổ ải như thế này, hay anh cũng đang ở ngoài cánh đồng, dưới đèn dù và pháo sáng, dưới những trái bom hoặc những loạt đạn pháo ác hiểm bất ngờ?... Càng ở lại Điện Biên thêm ngày nào, em càng thấy rõ hơn bao giờ hết: em yêu anh, yêu anh không biết là chừng nào, và cũng càng thấy rõ thêm: em quả là đã có lỗi không thể nào tha thứ. Em đã làm cho cuộc sống của anh thêm biết bao đau khổ. Anh yêu ơi, nhưng biết làm thế nào bây giờ? Em phải làm gì để chuộc lại mọi tội tình? Và nhất là cần làm gì để có thể vơi bớt cho anh những đau khổ, làm dịu đi những vết thương lớn nhỏ trên thân thể cũng như trong tâm hồn anh?... Anh yêu ơi, có lẽ em chỉ có con đường chết. Chết để giãi bầy, chết để tạ từ, và cũng là để giải thoát cho cuộc sống hiện tại của chính em, cái cuộc sống mà em đã lầm tưởng rằng chỉ cần có nghĩa cũng là đủ để sống...

Ánh đèn dù vẫn chấp chới quay tròn hắt lại. Tiếng máy bay vẫn xa gần. Tiếng trọng pháo của cả đôi bên ta, địch, chốc chốc vẫn gầm lên rung chuyển tới cả căn hầm. “Ngủ đi em” - Chị Tâm thi thoảng lại khe khẽ nhắc. Cũng thi thoảng, lại thấy bóng anh chiến sĩ nhẹ nhàng đi qua cửa hầm, và thấy cả cái bóng của tiểu đoàn trưởng Phan Đức với chiếc mũ bê-rê đội sụp quá trán, cùng chiếc áo veste Canadienne rộng và đôi giầy cao cổ, đế cao su đầy răng cưa, thu được của quân dù lê dương. Mỗi lần đi ngang qua, anh lại ngó đầu, có ý nhìn xem hai người khách có ngủ ngon hay không. Nom thấy Đức, hình ảnh Dũng lại càng trở nên sừng sững trong đầu óc Nguyệt Lệ. Anh yêu ơi, thôi xin đừng giận hờn, căm ghét nữa. Mà dù anh có căm ghét em cho tới suốt cuộc đời thì em cũng chỉ càng yêu anh, yêu anh cho đến chết. Phải, chỉ có cái chết may ra mới có thể biện minh và giải thoát được cho em...

Mãi sau đó, Nguyệt Lệ mệt quá mới chợp mắt được một lúc. Nhưng bỗng tiếng trọng pháo lại rền lên dữ dội, và lần này nghe nhiều hơn trước gấp bội. Cả căn hầm rung chuyển khá mạnh. Nguyệt Lệ và chị Tâm cùng choàng dậy. Vô cùng kinh hãi, hai người chưa biết nên chạy ra hay cứ ngồi đấy và có nên gọi ai không, thì Phan Đức đã cầm chiếc đèn pin đầu bọc vải xanh che bớt sáng, ngó đầu vào ân cần:

- Các chị cứ bình tĩnh! Xa đấy!

- Nhưng chúng bắn cái gì thế? Bắn ở đâu vậy anh?

- Tôi vừa điện lên trung đoàn hỏi, được biết: bên trung đoàn 3 có đụng với tụi nó.

Nguyệt Lệ không kịp nghĩ hỏi ngay:

- Không phải bên anh Dũng chứ anh?

- Không! Không! Bên trung đoàn 3. Nếu nó bắn ở trận địa của d2 anh Dũng còn nghe dữ hơn nhiều. Các chị cứ ngủ đi. Yên trí.

Nguyệt Lệ thở trút, từ từ hạ lưng xuống. Nhưng từ đó không sao ngủ được nữa.

Đúng là có đụng độ quân tuần tiễu thám báo của địch với các tổ canh gác xa của tiểu đoàn Lê Phong thuộc trung đoàn 3. Trung đoàn này ở quá lên phía bắc, đầu sân bay Mường Thanh. Trung đoàn 3 với trung đoàn 2 cùng có nhiệm vụ đào giao thông hào và chiến hào ở cánh đồng phía tây sân bay và khu trung tâm Mường Thanh. Chính diện của hai e nhằm thẳng vào tiểu khu ngoại vi tây bắc của địch. Chúng đã đặt tên là Huygette. Tiểu khu này có năm cứ điểm ở nhô ra xa nhất là Huygette 7.

Tiểu đoàn của Lê Phong cách đây ít ngày, cũng như mọi đơn vị khác, thường bị địch ở H7 bất ngờ ra lấp hào, hoặc gài mìn. Có đêm chúng còn táo bạo đánh chiếm cả những đoạn hào ta mới đào. Sau rút kinh nghiệm, và áp dụng cả sáng kiến của tiểu đoàn Dũng, Lê Phong đã có tổ chức canh gác từ xa, và có kế hoạch tác chiến đầy đủ để chống lại mọi hành động phá hoại của địch. Đêm nay, không phải đêm đầu tiên có đụng độ. Nhưng cũng có cái khác: lực lượng tuần tiễu phá hoại của địch đêm nay không phải là ngụy Thái hoặc bọn dù ngụy Việt Nam, mà là lê dương. Bọn này thấy súng nổ, không bỏ chạy, mà phục ngay xuống, tổ chức chống trả liền. Ngổ ngáo, bắn một chập, thấy rõ lực lượng đối phương nhỏ hơn, chúng bèn xung phong. Bên ta chỉ có một tiểu đội. Anh em bắn rất mạnh. Bọn lê dương đổ khá nhiều. Nhưng chúng nó xông lên như những con gấu ngựa, các chiến sĩ ta, cả cựu binh và tân binh cùng một loạt giương lê, chồm dậy...

Đợt tấn công của địch đã bị đẩy lui, pháo địch nã xuống dồn dập. Tiểu đoàn trưởng Lê Phong nghe đại đội trưởng Núi báo về:

- Báo cáo, địch chuẩn bị rút về H7.

Lê Phong nhíu mày hỏi lại:

- Rút hay chuẩn bị đợt tấn công khác? Xem lại!

- Báo cáo, thấy chúng đang kéo thương binh về phía sau, có một thằng cũng chạy lui.

- Cứ quan sát lại đi!

Quả nhiên, chỉ mấy phút sau lại thấy tiếng tiểu liên Thompson của địch nổ ran, rồi tiếng đại đội trưởng Núi vang lên trong máy nói:

- Báo cáo, địch lại tấn lên. Đông lắm. Chúng tràn qua tổ 2...

Phong quát to:

- Điều ngay tiểu đội phía sau vòng “khuýp” vào sườn chúng nó!

Tiếng tiểu liên và lựu đạn lại tràn ngập, quyết liệt. Mười lăm phút sau, Núi lại báo cáo về:

- Địch đã rút chạy. Chúng đã mang hết thương binh và bắt đi cả một thương binh của ta.

- Sao? Ai? - Lê Phong như thét lên.

- Báo cáo, đêm tối quá, chưa rõ ai, nhưng đó là một tân binh, người Yên Phong, Bắc Ninh.

Phong ném ống tổ hợp xuống, vẫy một liên lạc, đoạn băng lên phía trước.

Anh cùng đại đội trưởng ra tận nơi vừa xẩy ra tác chiến. Các thương binh của ta vẫn còn đó, y tá đang hối hả băng bó. Đã xác định rõ, đúng là một tân binh quê Bắc Ninh bị mất tích.

- Tìm kỹ chung quanh đây chưa? - Lê Phong hỏi.

- Đã! Nhưng không thấy.

Giả thuyết anh tân binh bị địch bắt đã được gần như khẳng định. Phong ngồi thừ người trong một đoạn hào sụt lở. Anh bỗng như vùng dậy, lệnh cho Núi tổ chức ngay một tiểu đội gồm những người thiện chiến truy đuổi, nhằm cứu bằng được tân binh, đồng thời cũng mạo hiểm vào sâu để nắm tình hình địch cùng địa hình trong đó...

- Báo cáo, xin cho giới hạn.

Lê Phong cắn môi suy nghĩ, rồi khoát tay:

- Cứ tiến vào sâu! Có điều kiện bí mật tiến sát sân bay càng tốt, nhưng phải hết sức thận trọng. Càng vào là càng khó đấy. Nó như bát quái trận đồ...

- Rõ! Tôi xin trực tiếp chỉ huy tổ này.

- Rất tốt.

Trong khi quá cay cú vì bị mất một chiến sĩ, Lê Phong đã quên cả việc báo cáo xin phép trung đoàn về hành động hết sức táo bạo mà vô cùng nguy hiểm này.

Tổ truy đuổi đã được chuẩn bị xong. Ngoài Núi còn có một đội trưởng được gọi là tay tiểu liên số một của đại đội, và một anh tổ trưởng ba người trước kia ở nhà chuyên câu cá trộm ban đêm, mắt rất tinh, nhìn trong bóng tối giỏi như cú mèo. Một anh nữa người miền núi có biệt tài nhận phương hướng đến mức bịt mắt anh ta lại rồi vứt vào rừng sâu, hôm sau anh ta đã mò về được. Tên là Lã Văn Lềnh.

Tất cả đơn vị như nín thờ theo dõi tổ biệt động chìm dần trong bóng tối trước mặt. Phong xem đồng hồ: đã 4 rưỡi sáng. Lúc đó lại chợt nghe tiếng máy bay từ xa, rồi chỉ mấy phút sau đã nghe rõ hơn một chiếc vận tải. Nó bay vào rừng trời Mường Thanh, lượn tròn, dường như có ý thả dù, như mọi đêm. Nhưng có lúc lại có cảm giác như nó đang gắng tìm tín hiệu trên đường băng để hạ cánh. Từ sau màn 1, pháo và cao xạ ta đã xuống được cánh đồng, sân bay của địch đã liên tục bị bắn phá khống chế. Ngoài việc phải tăng cường thả dù ban ngày, bọn Pháp đã phải thả dù cả ban đêm để tránh các lưới lửa của ta. Việc hạ cánh máy bay dường như chỉ tranh thủ các buổi sáng sớm khi còn sương mù, khi mà pháo và cối ta không quan sát được rõ mục tiêu trên đường băng. Tuy vậy, nhiều chiếc máy bay hạ cánh xuống vẫn cứ bị pháo cối ta bắn cháy hoặc phá hủy, dù chỉ bắn gần như hú họa trong sương mù. Gần đây, bọn Pháp đã buộc phải cho máy bay hạ cánh cả ban đêm, vì nhu cầu cấp bách. Nhưng yếu tố an toàn hết sức mỏng manh vì các đèn bên đường băng đã bị phá hủy hầu hết. Chỉ còn một vài chiếc được ngụy trang rất kỹ để làm cọc tiêu.

Chiếc vận tải vẫn ì ì. Pháo cao xạ và các trận địa súng máy của ta lại bắn lên như pháo hoa đầy trời. Nhưng cũng lạ, lại nghe có thêm tiếng máy bay nữa. Lần này chiếc vận tải mới tới hình như không lượn nhiều mà như đang muốn sà xuống thấp. Lê Phong chau mày nhìn lên bầu trời màu trứng thối loe lóe đạn lửa, lẩm bẩm:

- Mẹ kiếp, khéo “thằng này” tranh thủ hạ cánh chắc?

- Trời, tức quá, giá mà quân ta có ra-đa hoặc đèn pha chiếu sáng lúc này thì chúng nó phải chết! - Anh tác huấn đứng bên Phong thốt lên.

Phong phán đoán không sai. Đêm nay, bọn Pháp bắt đầu áp dụng một chiến thuật mới: nghi binh. Chúng đã cho một chiếc DC3 chỉ chuyên lượn trên cao để thu hút sự chú ý của cao xạ và pháo binh ta, trong khi đó bất thần một chiếc khác bay ở tốc độ thấp, lén đột ngột hạ cánh. Mặt khác, dưới đất, đã được quy định và báo trước, các xe tải mở sẵn máy, khi thấy máy bay bắt đầu chạm bánh xuống đường băng (đã được công binh người Ma-rốc sáng sáng liều mạng ra sửa lại) là các xe ô tô tải cũng đồng thời xuất phát từ Mường Thanh chạy song song với máy bay đang còn bon bon trên đường băng. Khi máy bay dừng lại, xe tải gí đít vào liền, để bốc dỡ hàng cho mau, sau đó còn đưa bọn thương binh lên. Chúng nằm chờ trên các hố đầy bùn và cứt đái bên khu cất giấu máy bay trước đây...

Đúng như Phong đoán, chiếc máy bay vận tải thứ hai đã khôn ngoan sà được xuống đúng đường băng. Tên phi công chỉ còn biết kêu lên sung sướng: “Lạy chúa, con đã được cứu mạng”. Trên chiếc máy bay này không chỉ có đạn dược, thuốc men mà đặc biệt còn có cả một sĩ quan bị đưa lên đây để thay thế cho số đã bị giết chết, hoặc bổ sung tăng cường, nhưng trung tá Ducrix sẽ làm sĩ quan tham mưu mới cho De Castries, trung tá Lemeunier sẽ chỉ huy GM9 (binh đoàn cơ động số 9) - Đây là viên sĩ quan lê dương đã ở Việt Nam từ hồi Pháp còn thống chế Pétain - và viên trung tá Vaillant sẽ đảm nhiệm chỉ huy pháo binh tập đoàn cứ điểm thay cho viên trung tá Piroth tự tử sau màn 1 chiến dịch vì đã quá huênh hoang là “sẽ bịt được mõm pháo Việt Minh”.

Toán sĩ quan bổ sung khá may mắn. Chúng vừa toài ra khỏi máy bay, nhảy đại xuống những chiếc xe ra đón, thì cũng là lúc tổ biệt động của Núi đã luồn vào được tới con hào thoát nước chạy dọc sân bay.

Tới kênh thoát nước cũng là lúc cực kỳ hồi hộp. Một người trong tổ bỗng vấp phải một vật gì ấm ấm, mềm mềm. Anh kinh hãi rút chân lại, và ngó nhìn xuống: một cái xác người. Một chiến sĩ ta. Run bắn, anh quay lại vẫy tay ra hiệu gọi Núi tới. Núi trườn lên. Anh đã nhận ra anh chiến sĩ tân binh của mình. Núi gục mặt xuống ngực người tử sĩ. Anh phát hiện thêm: ngoài hai chân đã bị đạn đẫm máu, trên ngực anh chiến sĩ còn có một con dao găm cắm ngập. Trời ơi!... Hẳn là chúng kéo anh về được đến đây nhưng bị chống cự dữ quá, chúng đã hạ sát anh một cách man rợ, hèn hạ...

Một loạt hỏa châu từ các cao điểm phía đông bắn vọt lên. Ánh sáng ma trơi hắt lại. Núi ngẩng lên. Anh nhìn thấy chiếc Dakota hiện lên to đùng, khá rõ trên đường băng phía trước, chỉ cách anh chừng một trăm mét. Một phản ứng hết sức mau lẹ và quyết liệt của người chiến sĩ khi vào trận đẩy Núi bật ngay dậy, với tư thế quỳ bắn. Và không kịp suy nghĩ đôi hồi, anh nghiến răng, kẹp khẩu trung liên vào nách, lia một hơi dài hết sạch băng đạn. Đoạn anh quay lại, vẫy tay ra hiệu cho cả tổ cùng khiêng tử sĩ, rút chạy.

- Lềnh và cú mèo, lại dẫn đường! Tôi đánh bảo vệ đuôi. Mau!

Chiếc máy bay địch đã nổ như một trái bom lớn. Một quả cầu lửa bùng lên làm cho cả đất trời đỏ khè.

Phải tới mười phút sau pháo địch mới kịp phản ứng. Chúng bắn tràn lan ra cánh đồng. Đó chính là những loạt pháo đã đánh thức Nguyệt Lệ và chị Tâm dậy.

... Qua ngày hôm sau, khi vừa tranh thủ chợp mắt được một lúc, trỗi dậy, tiểu đoàn trưởng Lê Phong (của trung đoàn 3) đã thấy báo có thấy phái đoàn phụ nữ tới thăm đơn vị. Anh chỉ kịp dốc nước ở bi-đông đánh răng và rửa mặt thật nhanh, rồi thay vội bộ quần áo còn đầy bùn đất, sau đó chạy ra.

Nhóm ba người Văn Túc, chị Tâm và Nguyệt Lệ cùng siết chặt tay anh. Cả ba cùng nhận thấy Lê Phong mảnh mai, khá trắng trẻo, và có vẻ chân thành khiêm tốn hết sức dễ mến.

- Anh là anh Lê Phong ạ? - Văn Túc chào.

- Dạ, thưa phải.

- Hình như anh là bạn của anh Dũng bên trung đoàn 2 phải không?

- Dạ đúng. Bạn rất thân là đằng khác nữa.

- Vậy thì hay quá! Trong đoàn tôi cũng có một người là... bạn quen với anh Dũng từ lâu.

Phong mừng rỡ:

- Ôi thế thì rất tuyệt! - Lê Phong siết chặt tay Nguyệt Lệ một lần nữa.

Cuộc đón tiếp của bộ đội tiểu đoàn Lê Phong cũng tương tự như tiểu đoàn của Phan Đức, và cũng không kém phần nồng nhiệt thân thiết. Do đó, đoàn cũng ở lại. Đêm ấy, chị Tâm và Nguyệt Lệ lại cùng ngủ một hầm, và Văn Túc cùng Lê Phong ở một hầm khác. Nguyệt Lệ lại thao thức đến khuya. Trong vô vàn câu hỏi trong đầu cô, có một câu hỏi nóng bỏng nhất. “Không rõ Văn Túc đã nói gì với Lê Phong về chuyện Dũng?”.

Hôm sau, trên đường về cơ quan đại đoàn để gặp lại bà Lợi, không đợi Nguyệt Lệ phải hỏi, Văn Túc đã nói trước:

- Trò chuyện gần suốt đêm cô ạ! Té ra Lê Phong quen thân với anh Dũng từ 1947, khi hai người cùng học một lớp quân chính của một trung đoàn chủ lực của Bộ, học ở trên Tam Đảo sau đó chuyển xuống Me đồi Vĩnh Yên. Học xong, mỗi anh về một đơn vị, ít khi gặp nhau. Cho tới hè 1948 anh Dũng được gọi đi bổ sung cho chiến trường miền Nam, thì mất liên lạc hẳn. Mãi 1953, anh Dũng mới trở ra Bắc và được về đại đoàn này, từ đó hai người bạn lại gặp mặt nhau...

Nguyệt Lệ đã quá sốt ruột với câu chuyện dài dòng này. Văn Túc chừng hiểu ý. Anh mỉm cười:

- ... Còn đêm qua, tôi cũng đã nói hết mọi chuyện với anh ấy rồi. Anh ấy tỏ vẻ ngạc nhiên và xúc động lắm. Anh ấy hứa sẽ gặp Dũng để, theo lời Phong, “Cạo cho cậu ấy một trận”. Anh ấy tin là Dũng sẽ nghe anh ấy. Tuy nhiên, ông Phong cũng không giấu giếm là sẽ vất vả, vì cũng theo lời ông ta: “Tay Dũng quả là bây giờ có phần thô bạo, và cực đoan, rất khác trước”...

Nguyệt Lệ cúi đầu, mái tóc xõa che kín nửa khuôn mặt. Trái tim cô lại nghẹn ngào và cả xao xuyến y như một con chim nhỏ trong lồng đang nhao nhác vừa sợ hãi vừa thoáng mừng khi thấy một nan lồng hé mở.