Thái độ và nhân phẩm: Giữa một người thợ và một nhà kỹ nghệ, giữa một ông giáo làng và một giáo sư đại học, lúc ban đầu chỉ có khác nhau ở chỗ nầy: người thứt nhất thì nói: “Tôi sẽ làm giáo sư trường đại học”. Trong các cấp xã hội, bước đầu của người nào cũng thế; về sau, tư tưởng của họ đưa họ lên cao hơn hoặc chặn họ lại giữa đường. Người thì giữ một thái độ khiêm tốn, tầm thường của một người thợ, một người làm công, một viên chức. Người thì theo thái độ của một vĩ nhân. Thái độ tạo nhân phẩm cho mỗi người. Anh hãy săn sóc thái độ vật chất và tinh thần của anh: chọn lấy thái độ nào hợp sở thích của anh; người và việc chung quanh anh sẽ hòa hợp với thái độ ấy.
Đừng tỏ vẻ buồn bực: Nếu anh không bằng lòng số phận hiện tại của anh, anh hãy đổi thái độ; và chung quanh anh, mọi sự sẽ thay đổi theo thái độ ấy. Thiên hạ là một tấm kiếng mà anh soi mình vào đó. Nếu anh tươi cười, thiên hạ sẽ tươi cười theo anh; nếu anh tỏ ra vẻ mặt khó chịu, thiên hạ cũng khó chịu với anh.
Trời sẫm thì anh đeo kính vàng và mọi vật sẽ vàng ửng. Anh ăn bận quần áo rách, trang phục lôi thôi, giày hư, nón xệch: anh nhận thấy như thế; tức nhiên anh có một thái độ khiêm tốn, thẹn thuồng đối với người ăn bận tử tế. Y phục rất có ảnh hưởng đến thái độ của mình đối với kẻ khác và của kẻ khác đối với mình.
Phải ngó thẳng vào mặt người: Anh hãy ăn bận đúng đắn, chải tóc, cạo râu và săn sóc quần áo; hãy đứng thẳng mình, ngó thẳng vào mặt người; thái độ đúng đắn ấy làm cho người khác kính nể mình. Đối với người khác, phải giữ thái độ tích cực hoạt bát, và tự nhiên họ sẽ có thái độ tiêu cực, thụ động đối với anh.
Tin rằng mình thắng: Thiên hạ thay đổi tùy theo thái độ của anh. Muốn thâu phục thiên hạ, mình phải là vị chủ tướng. Người chủ là người biết điều khiển hoặc thích ứng với thời cuộc; người làm chủ bao giờ cũng được tự do và độc lập. Anh muốn thời cuộc tùy theo ý muốn của anh?... a) Hãy tự chế ngự lấy mình; b) Làm cho mình hòa với thiên hạ.
Trong người anh có sẵn những tính tốt và tật xấu, anh hãy làm cho tính tốt phát triển và tật xấu tiêu diệt. Có khi anh không biết rằng anh có những tính tốt. Anh hãy phân tích con người anh, để nhận thấy những đức tính ấy và biểu lộ ra. Khi anh đã nhận thấy mình có đức tính ấy rồi, anh phải lấy thái độ của một người nhiều đức tính. Với thái độ ấy, anh đã thắng được phân nửa những sự khó khăn trong đời anh. Và trong những trường hợp khốn đốn, anh vẫn có thái độ của người tự do.
Thái độ do sự yêu nghề tạo ra: Muốn điều khiển đời sống của anh trước hết anh phải biết yêu công việc mình làm, vì chỉ có thái độ do sự yêu nghề tạo ra mới làm cho con người sống vui được. Thái độ ấy thêm hạnh phúc và sức khỏe của người lao động, giúp họ vượt đến một trình độ cao hơn. Có vui lòng làm thì công việc làm được dễ dàng hơn; dầu anh là thợ, chủ, người làm công, viên chức, hay nghệ sĩ, có vui lòng làm việc anh mới có thể để hết tâm tư vào việc làm và kết quả sẽ tăng bội. Lòng yêu nghề nâng cao nghề nghiệp thêm lên. Nếu anh gặp may mắn chọn được nghề hợp với sở thích và bản năng thì ý chí giúp anh thành công ngay. Công việc làm của anh sẽ dễ dàng.
Nhưng nếu cảnh ngộ không cho anh chọn một nghề thích hợp, anh cũng có thể yêu nghề ấy được. Nếu anh đảm nhận một việc làm không thích ý, anh nên tự bảo luôn luôn rằng: “Tôi phải làm cho xong việc nầy bởi vì tôi sẽ rút được những kết quả ích lợi; tôi phải ưa thích nó và hoàn thành nó một cách thiện mỹ; như vậy nó sẽ đưa tôi qua một giai đoạn khác mà tôi có thể chọn một việc làm hợp với sở thích và năng lực của tôi hơn.”
Anh hãy yêu mến công việc làm của anh bất cứ việc ấy như thế nào, và thái độ của anh sẽ giúp anh không thấy những chỗ bất như ý của việc anh làm nữa; nó sẽ làm mất những trở ngại khiến anh bực tức.
Thái độ cương quyết: Anh phải có một thái độ vừa cương quyết vừa mềm dẻo. Cương quyết để mà đeo đuổi mục đích đến cùng; mềm dẻo để thích ứng với hoàn cảnh không thuận tiện. Khi anh dùng sức để chống lại một trở ngại thì anh phải cương quyết; khi anh đứng trược một cảnh ngộ không cưỡng được, anh phải mềm dẻo. Như vậy, gặp lúc nào anh cũng có thể tự luyện mình được. Muốn được cương quyết, anh nên tin cậy nơi sự thành công. Nhờ thái độ cương quyết mà người ta có thể bắt con sư tử nằm im trong góc chuồng.
Những thú dữ biết kẻ thù của mình yếu nhưng vẫn e sợ thái độ cương quyết. Sức mạnh tinh thần cao hơn sức mạnh thể chất. Ngược lại, muốn thắng thời cuộc, phải tỏ ra mềm dẻo vì thái độ mềm dẻo cũng là một sức mạnh.
Thái độ mềm dẻo: Paul Nyssens kể chuyện một người bị giam trong một lao tù. Người gác khám là người hung dữ thường lấy sự hành phạt tù làm trò chơi. Nhưng đối với tên tù nầy anh ta phải làm mặt lành. Mỗi khi anh gác khám đến gần nhà giam, người tù nầy giữ thái độ khoan hòa và tùng phục, tươi cười tuân lịnh, làm tất cả những việc mà tên gác khám bảo làm. Không bao lâu người gác khám cảm phục tâm hồn ôn thuận của người tù. Người gác khám yêu mến người tù kia và khi người tù được tha, y đến tặng một trái táo tỏ tình thân thiện. Như vậy, thái độ mềm dỏe của người tù đã thắng được sức mạnh của tên gác khám.
Thái độ biết kính trọng: Trong nhiều trường hợp phải có thái độ mềm dẻo để tập tính tự chủ. Người giàu ý chí thường có tánh tự chủ. Mọi vật chung quanh anh đều tuân theo luật nhất định của tạo hóa. Trong các luật ấy, anh biết được một phần, còn phần nhiều thì anh chưa biết, nhưng có một điều chắc chắn là anh không thể thay đổi được. Một thái độ thích ứng hơn hết là biết trọng trật tự hiện hữu. Làm một người chủ phải có hai thái độ: mềm dẻo và cương quyết. Mềm dẻo đối với đồng loại, cương quyết khi cần phải tin tưởng nơi việc mình làm. Người ấy phải tự xem mình như một bánh xe giữ một vai trò quan trọng; phải coi những người chung quanh như là những bộ phận cốt yếu của một toàn thể; phải có một thái độ khoan hòa đối với họ; phải tận tụy đối với quyền lợi kẻ khác như của mình. Không nên hy sinh mình vì kẻ khác; trước hết phải lo cho mình để rồi lo cho kẻ khác.
Nếu anh không lo cho thân mình thì rồi anh sẽ trở nên một gánh nặng cho người chung quanh anh. Khi anh đã có thái độ khoan hồng đối với kẻ đồng loại của anh và anh săn sóc quyền lợi của họ cũng như của anh thì không cần nói đến tinh thần ích kỷ hay tinh thần vị tha làm gì nữa.
Phải đè nén thần kinh của anh: Một buổi sang,s khi tôi đi viếng bệnh, một bệnh nhân bảo tôi: “Tôi không ngủ được, trời nổi giông, người bên cạnh tôi rên siết suốt đêm.” Tôi bảo y: “Mai anh lấy bông gòn nhét lỗ tai lại, và anh sẽ không nghe gì cả; anh tạo cho mình một cảnh vắng vẻ, không ai làm phiền anh nữa. Anh không thể bắt trời đừng giông, người bên cạnh đừng rên siết được; vậy thì anh chỉ có cách là làm sao để khỏi nghe là được.”
Ở Berck, tôi viếng phòng chứa đồ băng bó trong bệnh viện của bác sĩ Calot. Bạn đồng nghiệp của tôi, nụ cười trên môi, làm việc giữa bọn trẻ nhỏ đương rên siết. Tôi nói với bác sĩ: “Nếu tôi phải ở trong không khí ấy luôn 24 tiếng đồng hồ, tôi sẽ phát điên.” Bác sĩ trả lời: “Tại sao anh lại nghe chúng rên la?... Tôi, thì không bao giờ tôi nghe. Calot luôn luôn tỏ ra tươi cười và bình tĩnh.